Sosyal Hizmet Yönetimi

Yönetim Biliminin Temel Kavramları

Yönetim, çeşitli özelliklere sahip bir süreçtir. Yönetimin en genel ve temel faaliyet özelliği, başkalarına iş gördürme faaliyeti olmasıdır. Yönetim konusuna psikolojik yaklaşım ise, yönetimde çalışanın kişisel davranışlarını anlama konusunda yetkinlik sağlar.

Yönetimler, niteliklerine göre somut, soyut veya ikisini birleştiren yapıda olabilir. Somut kavramı, gözle görülüp elle tutulabilen her şeyi ifade ederken, soyut kavram güzellik gibi elle tutulamayan olguları tanımlar. Hem somut hem de soyut boyutu olan yönetimlere ise alaşım yönetim adı verilir. Risk yönetimiyle kriz yönetimi arasındaki temel benzerlik, ikisinin de soyut yönetim çeşidine girmesidir. Zaman yönetimi soyut bir yönetimken, ortaklaşa zaman yönetimi bir alaşım yönetimdir.

Yönetim süreçlerinden biri olan öfke yönetimi sağlanamazsa, uzun süreli öfkelilik durumu belirli bir zaman sonra psikosomatik rahatsızlıklara yol açabilir.

Sosyal Hizmet Yönetiminin Kapsamı

“Sosyal çalışma yönetimi” dendiğinde anlaşılması gereken çerçeve, bütüncül yaklaşımdır. “Mesleğin yönetimi” ifadesi ise daha dar anlamda meslek uygulamasının yönetimini ifade eder. İngilizce kökenli “sosyal” sözcüğünün isim hâli “society” iken, “sosyal hizmet alanı” teriminin karşılığı “Social Service” olarak belirtilmiştir.

Türkiye’de Sosyal Hizmetlerin Tarihsel Gelişimi

Türkiye’de sosyal hizmetlerin kurumsal yapısı tarihsel bir gelişim göstermiştir.

• Osmanlı Dönemi: 1876 yılında çıkarılan ilk anayasa olan Kanun-i Esasi’de yer alan ve günümüzde de varlığını sürdüren yönetim modellerinden biri İl Özel İdareleri’dir. Eğitim kurumu olan Enderün-i Hümayûn’a ise Kanuni Sultan Süleyman zamanında yapılan bir değişiklikle Türk çocukları da alınmaya başlanmıştır.
• Cumhuriyet Dönemi: Himaye-i Etfal Cemiyeti, Türkçeleştirilerek yeniden yapılandırıldığında Çocuk Esirgeme Kurumu adını almış ve yasal olarak bir dernek modelinde örgütlenmiştir. 2011 yılında Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı kurulmadan önce, Türkiye’de sosyal hizmetlerin kamu eliyle verilmesini sağlayan ana kurum Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu (SHÇEK) idi. 1983 yılında çıkarılan 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Yasası’nın en önemli özelliği ise Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın örgüt yapısını belirleyen bir yasa olmasıdır.

İlgili Disiplinler ve Toplumsal Bağlam

Sosyal hizmet, farklı bilim dallarından beslenir. Toplumda var olan kültürel yapının insan davranışlarını nasıl etkilediği konusunda çalışmalar yapan bilim dalı antropolojidir. Toplumların sürekli bir değişim içinde olduğu, yüzyıllar içinde değişip yerlerini yeni ve farklı toplumlara bırakmalarının nedeninin toplumların daima değişmesi olduğu ifade edilmektedir.

Kamu hizmetlerinin bir parçası olan Kamu İktisadi İşletmeleri’nin (KİT) temel amaçları arasında ülkenin ekonomik kalkınmasına katkı vermek, tüm topluma yaygın hizmet götürmek ve kamu kurumlarına gelir sağlamak bulunur. Kâr amaçlı üretimler yapmak, KİT’lerin temel amaçları arasında değildir.

1- Himaye-i Etfal’den Türkçeleştirilerek yeniden yapılandırılan Çocuk Esirgeme Kurumu yasal olarak aşağıdakilerden hangi modelde örgütlendirilmiştir?

A) Kuruluş
B) Kurum
C) Dernek
D) Vakıf
E) Enstitü

Cevap : C) Dernek

2- Toplumda var olan kültürel yapının insan davranışlarını nasıl etkilediği konusunda çalışmalar yapan bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Antropoloji
B) Sosyoloji
C) Psikoloji
D) Ekoloji
E) Sosyal psikoloji

Cevap : A) Antropoloji

3- Toplumların yüzyıllar içinde değişip yerlerini yeni ve farklı toplumlara bırakmalarının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

A) Savaşlar nedeniyle toplumlar değişir.
B) Doğadaki değişime bağlı olarak toplum da değişir.
C) Toplumlar daima değişir.
D) Önemli liderler gidince toplumlar da gider.
E) Zaman ilerlemektedir.

Cevap : C) Toplumlar daima değişir.

4- “Sosyal çalışma yönetimi” dendiğinde anlaşılması gereken çerçeve aşağıdakilerden hangisidir?

A) Planlama
B) Bütüncül yaklaşım
C) Denetleme
D) Eş güdümleme
E) Örgütleme

Cevap : B) Bütüncül yaklaşım

5- 2011 yılında Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının kurulmasından önce Türkiye’de sosyal hizmetlerin kamu eliyle verilmesini sağlayan ana kurum aşağıdakilerden hangisidir?

A) Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekâleti
B) Himaye-i Etfal
C) Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu
D) Çocuk Esirgeme Kurumu
E) Sosyal Hizmetler Araştırma, Belgeleme ve Eğitim Vakfı

Cevap : C) Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu

6- Aşağıdakilerden hangisi zaman yönetimiyle ortaklaşa zaman yönetimi arasındaki farkı anlatmaktadır?

A) Zaman yönetimi soyut, ortaklaşa zaman yönetimi somut yönetimdir.
B) Ortaklaşa zaman yönetimi adında zaman geçse de aslında zaman yönetimi değildir.
C) Zaman yönetimi küçük, ortaklaşa zaman yönetimi sıralı yönetimdir.
D) Ortaklaşa zaman yönetimi, zaman yönetiminin genişletilmişidir.
E) Zaman yönetimi soyut, ortaklaşa zaman yönetimi alaşım yönetimidir.

Cevap : E) Zaman yönetimi soyut, ortaklaşa zaman yönetimi alaşım yönetimidir.

7- 1983 yılında çıkarılan 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Yasası’nın en önemli özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

A) Yerel yönetimlerdeki sosyal hizmetleri düzenleyen yasa olmasıdır.
B) Türkiye’de sosyal hizmetlerle ilgili oluşturulan ilk yasa olmasıdır.
C) Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı kuruluş yasası olmasıdır.
D) Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı örgüt yapısını belirleyen yasa olmasıdır.
E) 1983 yılında çıkarılmış olmasıdır.

Cevap : D) Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı örgüt yapısını belirleyen yasa olmasıdır.

8- “Mesleğin yönetimi” denilince aşağıdakilerden hangisi anlaşılmalıdır?

A) Meslek uygulamasının yönetimi
B) Kuruluş yönetimi
C) Sorun yönetimi
D) Kurum yönetimi
E) Mesleğin kuramsal yönetimi

Cevap : A) Meslek uygulamasının yönetimi

9- Hem somut hem de soyut boyutu olan yönetimlere ne ad verilir?

A) Alaşım yönetim
B) Genel yönetim
C) Klasik yönetim
D) Ustaca yönetim
E) Berrak yönetim

Cevap : A) Alaşım yönetim

10- Aşağıdakilerden hangisi kamu iktisadi işletmelerinin temel amaçları arasında değildir?

A) Ülkenin ekonomik kalkınmasına katkı vermek
B) Kâr amaçlı üretimler yapmak
C) Tüm topluma yaygın hizmet götürmek
D) Ekonomik ve sosyal gelişmeye katkıda bulunmak
E) Kamu kurumlarına gelir sağlamak

Cevap : B) Kâr amaçlı üretimler yapmak

11- Öfke yönetimi sağlanamazsa uzun süreli öfkelilik durumu belirli bir zaman sonra ne gibi tıbbi sonuçlara yol açabilir?

A) İnsanı diğer insanlara karşı saldırganlaştırır.
B) İnsanın toplumdan dışlanmasına yol açar.
C) Kişinin işini kaybetmesi sonucunu doğurur.
D) Psikosomatik rahatsızlıklara yol açabilir.
E) İnsan düşünme becerisini uzun süreliğine kaybedebilir.

Cevap : D) Psikosomatik rahatsızlıklara yol açabilir.

12- Aşağıdakilerden hangisi somut kavramını doğru açıklamaktadır?

A) Gözle görülüp elle tutulabilen her şey
B) Gözle görülemeyen, elle tutulamayan her şey
C) Mücerret olan
D) Gözle görülüp elle tutulamayan her şey
E) Sadece düşüncede kalan konular

Cevap : A) Gözle görülüp elle tutulabilen her şey

13- İngilizce kökenli “sosyal” sözcüğünün İngilizcedeki isim hâli aşağıdakilerden hangisidir?

A) Sosayti
B) Social
C) Society
D) Sociale
E) Sociality

Cevap : C) Society

14- Aşağıda verilen yönetimin özelliklerinden hangisi diğer özelliklere göre genel ve temel bir faaliyet özelliği taşır?

A) İşletmede üretim sağlama çalışmasıdır.
B) Hukuka uyma davranışıdır.
C) İnsanları mutlu etme eylemidir.
D) Amaca ulaşma faaliyetidir.
E) Başkalarına iş gördürme faaliyetidir.

Cevap : E) Başkalarına iş gördürme faaliyetidir.

15- Yönetim konusuna psikolojik yaklaşım, yönetimde hangi konuda yetkinlik sağlar?

A) Ruhsal rahatsızlıkları bilme
B) İtaatkâr olup olunmadığını anlama
C) Sayısı fark etmeksizin insanları yönetme
D) Çalışanın kişisel davranışlarını anlama
E) İş yapma becerisini anlama

Cevap : D) Çalışanın kişisel davranışlarını anlama

16- Risk yönetimiyle kriz yönetimi arasındaki temel benzerlik aşağıdakilerden hangisidir?

A) İkisi de somut yönetimdir.
B) İkisi de mutlaka risk taşır.
C) İkisi de uzun evreli yönetimlerdir.
D) İkisi de kriz durumudur.
E) İkisi de soyut yönetim çeşidine girer.

Cevap : E) İkisi de soyut yönetim çeşidine girer.

17- Enderün-i Hümayûn’a Kanuni Sultan Süleyman zamanında yapılan değişiklikle …..
Yukarıdaki cümle doğru şekilde aşağıdakilerden hangisiyle tamamlanır?

A) deniz ticaretinin gelişmesi nedeniyle İtalyan çocukları alınmaya başlandı.
B) Türk çocukları da alınmaya başlandı.
C) ilk kez kız çocukları alınmaya başlandı.
D) ilk kez İslami kurallar da girdi.
E) Hristiyan çocukları da alınmaya başlandı.

Cevap : B) Türk çocukları da alınmaya başlandı.

18- 1876 yılında Osmanlı İmparatorluğu’nda çıkarılan ilk anayasa olan Kanun-i Esasi’de yer aldığı hâlde günümüzde de varlığını sürdüren yönetim modellerinden biri aşağıdakilerden hangisidir?

A) Valilik
B) Şehremini
C) Cumhurbaşkanlığı
D) İl Özel İdareleri
E) Bakanlar Kurulu

Cevap : D) İl Özel İdareleri

19- Güzellik kavramı aşağıdaki terimlerden hangisiyle ifade edilebilir?

A) Konkret
B) Ulvi
C) Nesnel
D) Müşahhas
E) Soyut

Cevap : E) Soyut

20- Sosyal hizmet alanı teriminin İngilizce karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Field Of Social Work
B) Social Service
C) Social Field
D) Social Work
E) Social Administration

Cevap : B) Social Service