Tarih Felsefesi 2021-2022 Bütünleme

NOT: Karşılaştırma yönteminin yarattığı tehlikeler vardır: Tehlikelerden ilki, toplumların kaçınılmaz bir aşamalar sıralanmasıyla “evrildikleri” varsayımını çok kolayca kabul ettirmesidir. İkinci tehlike, “biz merkezciliktir”(ethnocentrism). Feodalizm ve kapitalizm gibi, Batı medeniyetleri çerçevesinde formüle edilmiş kavramları, başka toplumların tarihini açıklamak için kullanılması, düpedüz yanlış sonuçlara varılmasına neden olmuştur. Üçüncü tehlike, neyin neyle karşılaştırılması gerektiğini bilmektir. 19.yüzyılda James Frazer’in yaptığı gibi, bir kültürün özgün niteliklerini ve geleneklerini alarak, başka bir toplumdaki benzer şeylerle karşılaştırırken, karşılaştırdığı değerlerin toplumsal yapı içindeki bağlamlarını göz ardı edilmesidir. Bu türden hataların yapılması, yöntemden değil yöntemin kullanılış tarzından kaynaklanmaktadır.

NOT: Batı tarihçiliğinin temel sorunlarından biri Camus’nün deyişiyle, Tanrı’nın tahtına tarihi oturtarak yeni bir din devleti kurmaktır. Tarihin, kutsalın yerine geçmesi, her türlü eylemi meşrulaştırmayı kolaylaştırmıştır.

NOT: Terakki konusunda diğer bir sorun İslam’ın terakkiye mani olup olmamasıdır. Bu konudaki ortak düşünce, İslam’ın terakkiyi desteklediğidir.

NOT: Pozitivist anlayışın, tarih yazıcılığına etkisi, öncelikle olguların eleştirilerek toplanmasında görülmüştür. Eleştirilerek toplanan malzeme, tarih bilgisinin olağan üstü artmasına neden olmuştur.

NOT: İnsanın kökenine ilişkin bilgisi başından bu yana bir kurgu olarak ileri sürülmüştür. İlk insanın nasıl ortaya çıktığına ilişkin veriler tarihsel olaylara değil kurgulara dayandırılmaktadır.

NOT: Yahudiler açısından tarih bilgisinin güvenilirliği, tarih yazıcılarının olayları hakikate uygun biçimde aktardıklarına inancına ve Tanrı’nın nihai hakikat oluşuna dayanmaktadır (Momigliano 2011, 31). Kitab-ı Mukaddes’e inanan Yahudiler için
tarihle din aynı şeydir.

NOT: Modern Batı Avrupa ulusları kendilerini ilerlemeyi gerçekleştiren unsurlar olarak gördüklerinden, toplumları ileri ve geri şeklinde bir hiyerarşiye tabi tutmuşlardır.