Milli Mücadele’nin Askeri ve Siyasi Başarıları
Türk İstiklal Harbi, sadece cephedeki askeri zaferlerle değil, aynı zamanda masadaki diplomatik başarılarla şekillenmiştir. Kazım Karabekir komutasındaki ordunun başarısı sonucu imzalanan Gümrü Antlaşması (1920), TBMM Hükümeti’nin uluslararası alandaki ilk siyasi başarısıdır. Batı Cephesi’nde ise I. İnönü Savaşı, düzenli ordunun gücünü kanıtlayarak Kuva-yı Milliye dönemini kapatmıştır. 1921’de kazanılan Sakarya Meydan Muhaberesi sonrasında Mustafa Kemal Paşa’ya TBMM tarafından “Mareşal” rütbesi ve “Gazi” unvanı verilmiş; orduyu bu büyük savaşa hazırlamak için ise halkın topyekûn desteğini içeren Tekâlif-i Milliye Emirleri yayımlanmıştır.
Diplomatik Dönüm Noktaları ve Sınır Ötesi Haklar
Milli Mücadele sürecinde Sovyet Rusya ile imzalanan Moskova Antlaşması, Misak-ı Milli’nin büyük bir güç tarafından ilk kez tanınmasını sağlamıştır. Fransa ile imzalanan Ankara Antlaşması (1921) ise sadece güney cephesini kapatmakla kalmamış, Suriye sınırı dışındaki tek Türk toprağı olan Caber Kalesi’ndeki Süleyman Şah Türbesi üzerindeki haklarımızı da tescil etmiştir. Ankara’nın başkent oluşu ise bu mücadelenin Anadolu merkezli oluşunun bir simgesidir; zira İstanbul’un işgallere açık jeopolitik konumu Ankara’yı daha güvenli ve stratejik bir tercih haline getirmiştir.
Siyasal Devrimler ve Devlet Teşkilatlanması
Lozan öncesi ikiliğin önlenmesi amacıyla 1 Kasım 1922’de VI. Mehmet Vahidettin’in saltanatı kaldırılmış; ancak toplum henüz psikolojik olarak hazır olmadığı için halifelik makamına bir süre daha dokunulmamıştır. Devletin kurumsal yapısı 1924 Anayasası ile şekillenmiş, memurların milletvekili olamayacağı hükmüyle siyaset ve bürokrasi birbirinden ayrılmıştır. Çok partili hayata geçişin ilk adımı olan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası ilk muhalefet deneyimini yaşatmış; Şeyh Sait İsyanı sonrası daha sert tedbirler almak üzere İsmet Paşa hükümeti kurulmuştur.
| Antlaşma |
Önemli Özelliği / Sonucu |
| Gümrü Antlaşması |
TBMM’yi ve Misak-ı Milli’yi tanıyan ilk devlet (Ermenistan). |
| Moskova Antlaşması |
TBMM’yi tanıyan ilk büyük Avrupalı devlet (Sovyet Rusya). |
| Ankara Antlaşması |
Güney sınırının (Hatay hariç) çizilmesi ve Caber Kalesi hakkı. |
Toplumsal, Kültürel ve Hukuki Reformlar
Cumhuriyet reformları, Türk toplumunu çağdaş uygarlıklar düzeyine taşımayı hedeflemiştir. Soyadı Kanunu, resmi işlemlerdeki karışıklıkları gidererek sosyal iletişimi kolaylaştırırken; Şapka Kanunu’nun tanıtımı Atatürk’ün Kastamonu gezisiyle özdeşleşmiştir. Eğitim ve kültür alanında 1931’de kurulan Türk Tarih Kurumu, tarihimizi bilimsel yöntemlerle araştırmayı görev edinmiştir. Uluslararası ticari ilişkilerde entegrasyonu sağlamak amacıyla ise Miladi Takvim ve Uluslararası Ölçü Birimleri (metre, kilo vb.) kabul edilmiştir.
Hukukun Üstünlüğü ve Modern Hukuk Sistemi
Hukuk, birey ve toplum arasındaki ilişkileri maddi yaptırımlarla düzenleyen kurallar bütünüdür. Cumhuriyet döneminde hukuk sistemi “Kamu Hukuku” ve “Özel Hukuk” olarak disipline edilmiştir; evlenme ve boşanma gibi konuları kapsayan Aile Hukuku, Özel Hukuk’un bir alt dalıdır. Tanzimat’tan Cumhuriyet’e uzanan hukuki dönüşüm süreci; ticari gereklilikler ve Batı’nın bürokratik üstünlüğünün fark edilmesiyle şekillenmiş, Osmanlı’nın borç ödeyememe gibi mali krizleri bu reformların teknik bir nedeni olmamıştır. |
