Takip Hukuku-1 (İcra) 2022-2023 Vize Soruları

İcra Hukukunun Temelleri ve Teşkilat Yapısı

Türkiye’de alacaklıların haklarını devlet gücüyle (cebri icra) elde etmelerini sağlayan temel kaynak 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK)’dur. Bu kanun; icra dairelerinin görevlerinden takip prosedürlerine, dava çeşitlerinden iflas süreçlerine kadar geniş bir yelpazeyi düzenler. Teşkilat yapısı gereği, her Asliye Mahkemesi yargı çevresinde yeteri kadar icra dairesi kurulması esastır. İcra müdürlerinin veya personelinin görevlerini yaparken işledikleri kusurlardan doğan maddi zararlarda, vatandaş doğrudan memura değil, İdareye (Devlete/Adalet Bakanlığına) karşı tazminat davası açabilir. Devlet, ödediği bu tazminatı daha sonra kusuru bulunan ilgili memura rücu eder.

İlamsız İcra Takibi: Adi Haciz ve Kambiyo Senetleri

İcra takipleri temelde ilamlı ve ilamsız olmak üzere ikiye ayrılır. Bir mahkeme kararına dayanmayan takiplerde (ilamsız takip), süreç alacaklının icra dairesine sunduğu Takip Talebi ile başlar. Bu talep üzerine icra dairesi 3 gün içinde bir Ödeme Emri düzenleyerek borçluya gönderir.

• Adi Haciz Yolu: Borçlunun ödeme emrine itiraz süresi 7 gündür.
• Kambiyo Senetlerine Özgü Yol: Çek, poliçe veya bono gibi (Türk Ticaret Kanunu’na tabi) belgelere dayanan bu yolda süreç çok daha hızlıdır. İcra müdürü senedin geçerliliğini gördüğünde “hemen” ödeme emri gönderir. Borçlunun bu yoldaki itiraz süresi ise 5 gündür ve itiraz doğrudan icra mahkemesine yapılmalıdır.

İlamlı İcra ve İlam Mahiyetindeki Belgeler

Kesinleşmiş mahkeme kararlarının (ilam) icrası, ilamsız takiplerden farklı olarak her icra dairesinden talep olunabilir; burada yer yönünden yetki kuralı yoktur. İlamlı takipler, mahkeme kararının verilmesinden itibaren 10 yıl içinde infaz istenmezse zamanaşımına uğrar. İcra ve İflas Kanunu’nun 38. maddesi uyarınca; mahkeme huzurunda yapılan sulhler, kabuller, icra kefaletleri ve noter senetleri (kayıtsız para borcu içeren) ilam hükmündedir. Ancak bonolar (senetler) ilam niteliği taşımaz, kambiyo yoluyla takip edilirler.

Yasal Hak Arama Yolları: İtiraz ve Şikâyet

Borçlu, kendisine gönderilen ödeme emrine karşı “itiraz” yolunu kullanırken; icra dairesinin işlemlerinin kanuna aykırı olması veya bir hakkın yerine getirilmemesi durumunda Şikâyet müessesesi devreye girer. Şikâyet süresi kural olarak işlemin öğrenilmesinden itibaren 7 gündür. Ancak bir hakkın yerine getirilmemesi veya sebepsiz yere sürüncemede bırakılması durumunda süresiz şikâyet hakkı mevcuttur. Şikâyet kabul edilirse, icra mahkemesi işlemi bozabilir veya düzeltebilir. Dikkat edilmesi gereken husus, kanunda yer alan bu sürelerin kesin olduğudur; taraflar sözleşme ile bu süreleri değiştiremezler, değiştirseler dahi bu sözleşmeler hükümsüzdür.

Rehnin Paraya Çevrilmesi ve Satış Süreci

Alacağı bir rehin (taşınır veya taşınmaz) ile teminat altına alınmış alacaklılar, doğrudan rehnin satışını talep edebilirler. Bu takip yolunda; takip talebi, ödeme/icra emri, paraya çevirme ve satış gibi aşamalar bulunur. İcra hukuku şekli bir hukuk olduğu için, genel mahkemelerdeki gibi geniş kapsamlı bir tahkikat (yargılama) aşaması içermez. Satış talebi süreleri kritiktir: Alacaklı, taşınır rehininin satışını ödeme emri tebliğinden itibaren 6 ay içinde istemezse takip düşer. Tüm bu işlemler için ödenecek mali karşılıklar ise Harçlar Kanunu ile belirlenir.

1. Kambiyo senedine dayanan ilamsız takipte,borçlunun itiraz süresi ödeme emrinin tebliğinden itibaren kaç gündür?

A) 15 gün
B) 10 gün
C) 30 gün
D) 7 gün
E) 5 gün

Cevap : E) 5 gün

Açıklama : İcra ve İflas Kanunu’nun 168. maddesine göre; kambiyo senetlerine (çek, poliçe, bono) özgü haciz yoluyla takiplerde, borçlu borca veya imzaya itiraz etmek isterse, ödeme emrinin kendisine tebliğinden itibaren 5 gün içinde İcra Mahkemesine başvurmalıdır. Genel haciz yolundaki 7 günlük süreden farklı olarak burada süre daha kısadır.

2. İcra ve iflas dairelerinin görevlerini, icra mahkemesinin faaliyet alanını, icra ve iflas hukukuna ait takip prosedürü ve dava çeşitlerini düzenleyen kanun aşağıdakilerden hangisidir?

A) Hukuk Muhakemeleri Kanunu
B) Türk Ticaret Kanunu
C) Türk Borçlar Kanunu
D) Anayasa
E) İcra ve İflas Kanunu

Cevap : E) İcra ve İflas Kanunu

Açıklama : Türkiye’de cebri icra hukukunun temel kaynağı 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK)‘dur. İcra dairelerinin kuruluşu, görevleri, takip yolları (ilamlı, ilamsız, rehni paraya çevirme vb.), iflas süreci ve icra mahkemelerinin yetkileri bu kanunla düzenlenmiştir. HMK yargılama usulünü, TTK ticari işleri, TBK ise borç ilişkilerini düzenler.

3. “İlama müstenit takip ….. yıl geçmekle zaman aşımına uğrar.”
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) 10
B) 7
C) 5
D) 2
E) 1

Cevap : A) 10

Açıklama : İcra ve İflas Kanunu’nun 39. maddesi ve Türk Borçlar Kanunu’nun genel hükümleri uyarınca; bir mahkeme ilamı (kararı), verildiği tarihten itibaren 10 yıl içinde infaz istenmezse zamanaşımına uğrar. Bu süre içinde takip yapılmazsa ilamın icra kabiliyeti düşer. Ancak taşınmaz mülkiyetine ilişkin ilamlar zamanaşımına uğramaz.

4. “İcra ve İflas Kanunu’nda yer alan süreleri değiştiren sözleşmeler ….. .”
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) yasaktır
B) sıhhatlidir
C) hükümsüzdür
D) eksiktir
E) geçerlidir

Cevap : C) hükümsüzdür

Açıklama : İcra ve İflas Kanunu’nun 20. maddesine göre; bu kanunda belirlenen süreler (itiraz süresi, şikayet süresi vb.) kesindir ve kamu düzenine ilişkindir. Taraflar kendi aralarında yapacakları bir sözleşme ile bu süreleri uzatamaz veya kısaltamazlar. Bu tür sözleşmeler kanunen hükümsüzdür (geçersizdir).

5. “Adi haciz yolu ile takip, ….. ile başlar.”
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) Haciz zabıt tutanağı
B) Takip talebi
C) İhtarname
D) İcra emri
E) Ödeme emri

Cevap : B) Takip talebi

Açıklama : İlamsız icra takibi (adi haciz yolu), alacaklının yetkili icra dairesine başvurarak “Takip Talebi”nde bulunmasıyla başlar. İcra dairesi bu talep üzerine borçluya ödeme emri gönderir. Takip talebi, icra sürecini başlatan ilk ve kurucu işlemdir.

6. Adi haciz yolu ile takipte borçlu ödeme emrinin tebliğinden itibaren hangi süre içinde itiraz edebilir?

A) 5 gün
B) 7 gün
C) 3 gün
D) 8 gün
E) 15 gün

Cevap : B) 7 gün

Açıklama : Genel haciz yoluyla takipte (ilamsız takip), borçluya gönderilen ödeme emrine karşı itiraz süresi, İİK madde 62 gereğince tebliğ tarihinden itibaren 7 gündür. Borçlu bu süre içinde borca veya imzaya itiraz etmezse takip kesinleşir.

7. İcra dairesi tarafından bir hak yerine getirilmemiş ya da hakkın yerine getirilmesi sebepsiz sürüncemede bırakılmış ise aşağıdaki seçeneklerde yer alan hangi süre içinde hangi yola müracaat edilebilir?

A) Süresiz-Şikâyet
B) İşlemin öğrenilmesinden itibaren 7 gün-İtiraz
C) İşlemin öğrenilmesinde itibaren 7 gün-Şikâyet
D) Süresiz-İtiraz
E) İşlemin öğrenilmesinden itibaren 10 gün-İtiraz

Cevap : A) Süresiz-Şikâyet

Açıklama : İcra ve İflas Kanunu’nun 16. maddesine göre “Şikâyet” kurumu düzenlenmiştir. Kural olarak şikâyet süresi 7 gündür. Ancak; bir hakkın yerine getirilmemesi (işlemin hiç yapılmaması) veya sebepsiz yere sürüncemede bırakılması (geciktirilmesi) durumlarında şikâyet süresizdir. İlgili, bu durum devam ettiği sürece her zaman İcra Mahkemesine başvurabilir.

8. Aşağıda yer alan hangi belge İcra ve İflas Kanunu uyarınca ilam hükmünde sayılmaz?

A) Mahkeme huzurunda yapılan sulhler
B) İcra Dairesindeki kefaletler
C) Bonolar
D) Mahkeme huzurunda yapılan kabuller
E) Para borcu ikrarını havi resen tanzim edilen senetler

Cevap : C) Bonolar

Açıklama : İİK madde 38’de “İlam Mahiyetini Haiz Belgeler” sayılmıştır. Mahkeme huzurunda yapılan sulhler, kabuller, noter senetleri (kayıtsız şartsız para borcu ikrarı içeren) ve icra kefaletleri ilam hükmündedir ve ilamlı takibe konu olabilir. Ancak Bonolar (Senetler), kambiyo senedi niteliğindedir; ilam veya ilam hükmünde belge değildir. Bono için “Kambiyo Senetlerine Özgü Haciz Yolu” ile takip yapılır.

9. Kambiyo senedine müstenid haciz yolu ile takipte alacaklının icra dairesine sunması gereken belgeler hangi kanunda düzenlenmiştir?

A) Türk Medeni Kanunu
B) Bankalar Kanunu
C) Türk Borçlar Kanunu
D) Türk Ticaret Kanunu
E) Sermaye Piyasası Kanunu

Cevap : D) Türk Ticaret Kanunu

Açıklama : Kambiyo senetleri (Çek, Poliçe, Bono) ve bunların geçerlilik şartları, unsurları ve özellikleri 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK)‘nda düzenlenmiştir. Alacaklı, takip talebinde bulunurken senedin aslını ve TTK’da öngörülen unsurları taşıdığını ispatlayan belgeyi icra dairesine sunmak zorundadır.

10. “Her ….. yargı çevresinde yeteri kadar icra dairesi bulunur.”
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) İcra Mahkemesi
B) Sulh Hukuk Mahkemesi
C) Asliye Ticaret Mahkemesi
D) İş Mahkemesi
E) Asliye Mahkemesi

Cevap : E) Asliye Mahkemesi

Açıklama : İcra ve İflas Kanunu’nun 1. maddesine göre; her Asliye Mahkemesi yargı çevresinde yeteri kadar icra dairesi bulunur. İcra daireleri, Adalet Bakanlığına bağlı olarak asliye mahkemelerinin bulunduğu yerlerde teşkilatlandırılır.

11. “….. icrası her icra dairesinden talep olunabilir.”
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) İlamların
B) Çekin
C) Takiplerin
D) Sözleşmenin
E) Poliçenin

Cevap : A) İlamların

Açıklama : İcra hukukunda yetki kuralları ilamsız takiplerde önemlidir. Ancak İlamlı İcrada (Mahkeme kararlarının icrasında), “İlamların icrası her icra dairesinden talep olunabilir” kuralı geçerlidir (İİK md. 34). Türkiye’nin herhangi bir yerindeki mahkemeden alınan karar, Türkiye’nin herhangi bir yerindeki icra dairesine konularak takip başlatılabilir; yetki kuralı aranmaz.

12. Kambiyo senedine müstenid haciz yolu ile takipte icra dairesi ödeme emrini hangi süre içinde borçluya göndermelidir?

A) 3 gün
B) 10 gün
C) Hemen
D) 5 gün
E) 7 gün

Cevap : C) Hemen

Açıklama : İİK madde 168’e göre; kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takipte, icra müdürü senedin kambiyo senedi vasfını taşıdığını ve vadesinin geldiğini görürse, borçluya hemen (derhal) bir ödeme emri gönderir. Kanun metninde “hemen” ifadesi kullanılmıştır.

13. İcra dairesinin yapmış olduğu kanuna aykırı birişleme karşı hangi süre içinde hangi yola müracaat edilebilir?

A) İşlemin öğrenilmesinden itibaren 7 gün- İtiraz
B) İşlemin öğrenilmesinden itibaren 5 gün- İtiraz
C) İşlemin öğrenilmesinden itibaren 7 gün- Şikâyet
D) İşlemin öğrenilmesinden itibaren 10 gün- Tazminatdavası
E) İşlemin öğrenilmesinden itibaren 10 gün- İptaldavası

Cevap : C) İşlemin öğrenilmesinden itibaren 7 gün- Şikâyet

Açıklama : İcra dairesinin işlemlerinin kanuna aykırı olması, olaya uygun olmaması gibi durumlarda başvurulacak yol “Şikâyet”tir. İİK madde 16 uyarınca şikâyet süresi, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren 7 gündür. Şikâyet, İcra Mahkemesine yapılır.

14. Şikâyetin kabul edilmesi hâlinde aşağıdaki sonuçlardan hangisi doğmaz?

A) İcra dairesinin işlemi bozulur.
B) İcra dairesinin yapmadığı işlemin yapılması emredilir.
C) İcra dairesinin işlemi düzeltilir.
D) İşlemin yapılması için kolluk görevlilerine talimat gönderilir.
E) İcra dairesinin geciktirdiği işlemin yapılması emredilir.

Cevap : D) İşlemin yapılması için kolluk görevlilerine talimat gönderilir.

Açıklama : İcra Mahkemesi şikâyeti haklı bulursa; işlemi iptal edebilir (bozabilir), düzeltebilir veya yapılmayan/geciktirilen işlemin yapılmasını icra memuruna emredebilir (İİK md. 17). Ancak mahkemenin doğrudan “kolluk görevlilerine talimat göndermesi” gibi bir sonucu yoktur; mahkeme kararı icra dairesine bildirir, icra dairesi gereğini yapar (gerekiyorsa kolluktan yardımı icra dairesi ister).

15. İlamsız icra takiplerinde talepte bulunan alacaklıdan alınacak olan harçlar hangi kanunda düzenlenmiştir?

A) Hukuk Muhakemeleri Kanunu
B) Türk Borçlar Kanunu
C) Tebligat Kanunu
D) Türk Ticaret Kanunu
E) Harçlar Kanunu

Cevap : E) Harçlar Kanunu

Açıklama : Yargı ve icra işlemlerinden devletin aldığı mali karşılıklar (başvurma harcı, peşin harç, tahsil harcı vb.) 492 sayılı Harçlar Kanunu‘nda ve bu kanuna bağlı (1) sayılı tarife ile düzenlenmiştir. İcra takibi başlatılırken alınacak harçlar bu kanuna göre belirlenir.

16. Alacaklı taşınır rehininin satışını ödeme emrinin tebliğinden itibaren altı ay içinde istemez ise hangi sonuç doğar?

A) Takip dosyası işlemden kaldırılır.
B) Takip düşer.
C) Takip zaman aşımına uğrar.
D) Takip durur.
E) Takip ertelenir.

Cevap : B) Takip düşer.

Açıklama : İİK madde 150/e (ve kıyasen uygulanırsa genel hacizdeki süreler) uyarınca; rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takipte, ödeme emrinin tebliğinden itibaren taşınır rehinlerde 6 ay, taşınmaz rehinlerde 1 yıl içinde satış istenmezse takip düşer. Alacaklı takibe devam etmek isterse yeniden takip talebinde bulunmalı ve harç ödemelidir.

17. İcra müdürünün kusurundan kaynaklanan tazminat davası kime karşı açılabilir?

A) Borçluya
B) İcra mahkemesi hâkimine
C) Alacaklıya
D) İdareye (Devlete)
E) İcra müdürüne

Cevap : D) İdareye (Devlete)

Açıklama : İcra ve İflas Kanunu’nun 5. maddesine göre; icra ve iflas dairesi görevlilerinin kusurlarından doğan tazminat davaları, doğrudan memura karşı değil, Adalet Bakanlığına (Devlete/İdareye) karşı açılır. Devlet, ödediği tazminatı daha sonra kusuru bulunan görevliye rücu eder. Bu, memurların görevlerini yaparken güvence altında olmalarını sağlayan ama vatandaşın zararını da devlet güvencesine alan bir sistemdir.

18. Aşağıdakilerden hangisi rehinin paraya çevrilmesi yolu ile takipte yer alan aşamalardan biri değildir?

A) Ödeme emri/icra emri
B) Tahkikat
C) Paraya çevirme
D) Satış talebi
E) Takip talebi

Cevap : B) Tahkikat

Açıklama : İcra hukuku “şekli hukuk”tur. Genel mahkemelerdeki gibi delillerin toplanıp derinlemesine incelendiği, tanıkların dinlendiği bir “Tahkikat” (Yargılama/Soruşturma) aşaması icra takibinde yoktur. İcra takibi; Talep -> Ödeme Emri -> Haciz/Rehin -> Satış -> Paylaştırma aşamalarından oluşur. Tahkikat, dava sürecine (HMK’ya) ait bir kavramdır.

19. İcra hukukunda işlemlerin süreye bağlanmasının ana sebebi hangi seçenekte yer almaktadır?

A) İcra prosedürünün kısa süre içinde tamamlanabilmesi
B) İcra prosedürünün icra müdürünün denetiminde olmasının engellenmesi
C) İcra prosedürünün hukuk davalarına etkisininazaltılması
D) İcra prosedürünün taraflar arasında tam eşitliğisağlayacak şekilde tamamlanabilmesi
E) İcra prosedürünün az masrafla tamamlanabilesi

Cevap : A) İcra prosedürünün kısa süre içinde tamamlanabilmesi

Açıklama : İcra hukukunun en temel amacı, alacaklının alacağına en hızlı ve etkili şekilde kavuşmasını sağlamaktır. Bu nedenle kanun koyucu, işlemleri (itiraz, şikayet, satış isteme vb.) kesin ve hak düşürücü sürelere bağlamıştır. Bu sürelerin temel amacı, takibin sürüncemede kalmasını önlemek ve sürecin kısa sürede tamamlanabilmesini sağlamaktır.

20. “İcra dairesi talep halinde ….. içinde …..düzenleyerek ….. gönderir.”
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerlere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) 3 gün/ödeme emri/alacaklıya
B) 5 gün/takip talebi/borçluya
C) 5 gün/takip talebi/alacaklıya
D) 3 gün/ödeme emri/borçluya
E) 3 gün/takip talebi/ borçluya

Cevap : D) 3 gün/ödeme emri/borçluya

Açıklama : Genel haciz yoluyla takipte (İİK md. 60-61), alacaklının takip talebi üzerine icra dairesi 3 gün içinde bir ödeme emri düzenler ve bunu borçluya gönderir (tebliğ eder). Bu süre, dairenin işlemi yapması için öngörülen düzenleyici bir süredir.