Osmanlı Dönemi Düşünce Tarihi 2022-2023 Vize Soruları

1. Kaynaklarda belirtildiği üzere Dâvûd-i Kayseri, aşağıdaki sufilerden hangisinin çağdaşıdır?

A) İbn Sinå
B) Mevlână
C) İbn Rüşd
D) Gazzali
E) Yunus Emre

Cevap : E) Yunus Emre

2. Bilimlerin ayrışması ile felsefenin kuşatıcı ve kapsayıcı ilim olma vasfı yara almış, ruh psikolojinin, diş dünya fiziğin, hesap matematiğin vb. konusu haline gelmiş, böylece felsefenin elinde ….. dışında, ki bunu da genel anlamda din ile paylaşmaktadır, başka bir alan kalmamıştır.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdaki disiplinlerden hangisi getirilmelidir?

A) ibadet
B) ekonomi
C) edebiyat
D) siyaset
E) metafizik

Cevap : E) metafizik

3. Sudûr teorisinin dayandığı en temel ilke aşağıdakilerden hangisidir?

A) İnsanı insan yapan özelliği düşünebilmesidir.
B) İnsan mükemmeldir.
C) Evren zorunlu olarak var olmuştur.
D) Birden ancak bir çıkar.
E) Evren ezelidir.

Cevap : D) Birden ancak bir çıkar.

4. Aşağıdakilerden hangisi teknik olarak bir metni açıklama, tamamlama ve ikmal etme amaçlı çalışmalara verilen isimlerden değildir?

A) Haşiye
B) Telhis
C) Serh
D) Talikåt
E) Zeyl

Cevap : B) Telhis

5. Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı dönemi düşünce tarihini doğru bir şekilde araştırmak için yerine getirilmesi gereken öncelikli şartlar arasında yer almaz?

A) Dönemin dayandığı felsefi/ilmî temeli tespit ve tahlil
B) Ön yargılardan uzak bağımsız bir araştırma arzusuna sahip olma
C) Dönemin tarihi ve kültürüne hâkimiyet
D) Bugünün değerleriyle o dönemi anlamaya çalışmamak
E) Dünya siyasi tarihine tam bir vukufiyet

Cevap : E) Dünya siyasi tarihine tam bir vukufiyet

6. Aşağıdakilerden hangisi Ebheri’ye göre burhanın dayandığı öncüllerdendir?

A) Duyu bilgisi
B) Mütevȧtirât
C) Tarih bilgisi
D) Gündelik bilgi
E) Meşhûråt

Cevap : B) Mütevȧtirât

7. Aşağıdakilerden hangisi Ebheri’nin verdiği derslerden biri değildir?

A) Felsefe
B) Astronomi
C) Hikmet
D) Tarih
E) Matematik

Cevap : D) Tarih

8. Aşağıdaki Osmanlı âlim ve mutasavvıflarından hangisi Dâvûd-i Kayseri’nin Fusüsü’l-hikem şerhindeki görüşlerinden etkilenmiştir?

A) Akkirmani
B) Kemalpaşazâde
C) Taşköprülüzåde
D) Cevdet Paşa
E) Molla Fenåri

Cevap : E) Molla Fenåri

9. Aşağıdakilerden hangisi Teftâzânî’nin lakablarından biri değildir?

A) Muallim-i sânî
B) Sa’d
C) Padişah-ı ulemâ
D) Hüsrev-i dânişmendân
E) Allâme-i sânî

Cevap : A) Muallim-i sânî

10. Aşağıdakilerden hangisi Dâvûd-i Kayseri’nin tesir ettiği İranlı düşünürlerden biri değildir?

A) Molla Demâverdi
B) Molla Hâdî-i Sebzevâri
C) Haydar el-Amüli
D) Kutbüddin er-Râzî
E) Molla Sadrâ Şîrâzî

Cevap : D) Kutbüddin er-Râzî

11. Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı döneminde Türkçe eser vermiş âlimlerden biri değildir?

A) Taşköprülüzâde
B) Birgivi
C) Erzurumlu İbrahim Hakkı
D) Mevlânâ
E) Yunus Emre

Cevap : D) Mevlânâ

12. İslam felsefesindeki en önemli teorilerden olan sudûr teorisi aşağıdaki bilim adamlarından hangisinin kozmolojisine dayanmaktadır?

A) Batlamyus
B) Öklit
C) Kopernik
D) Newton
E) Kepler

Cevap : A) Batlamyus

13. Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı medrese programında yer alan derslerden biri değildir?

A) Mantık
B) Hesap
C) Coğrafya
D) Kimya
E) Hendese

Cevap : C) Coğrafya

14. Aşağıdakilerden hangisi Ebheri’ye göre insan bilgisinin oluşmasında rolü bulunan dış duyulardan biri değildir?

A) el-Hissu’l-müşterek
B) Dokunma
C) Tatma
D) İşitme
E) Duyma

Cevap : A) el-Hissu’l-müşterek

15. Sudûr teorisi sonuçları itibariyle gerek İslâm gerekse ortaçağ Batı felsefesini etkilemiş, ancak bu etki ……… evren tasavvurunun ortaya çıkışıyla beraber etkisini giderek azaltmıştır.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) İbn Sinâci
B) Kantçı
C) Newtoncu
D) Batlamyusçu
E) İbn Rüşdcü

Cevap : C) Newtoncu

16. Aşağıdakilerden hangisi Teftȧzani’nin hocalarından biridir?

A) Kutbüddin er-Râzî
B) Şehâbeddin Muhammed el-Câcermi
C) Hüsâmeddin Hasan b. Ali el-Ebiverdi
D) Kara Davûd
E) Burhâneddin Haydar b. Muhammed el-Hâfi el-Herevi

Cevap : A) Kutbüddin er-Râzî

17. Sahn-i Semân medreseleri aşağıdakilerden hangisi zamanında kurulmuştur?

A) II. Bayezid
B) III. Selim
C) Fâtih Sultan Mehmed
D) II. Murad
E) Orhan Gazi

Cevap : C) Fâtih Sultan Mehmed

18. Osmanlı Beyliği’nde kurulan ilk medrese aşağıdakilerden hangisidir?

A) Orhan Gazi Medresesi
B) İznik Medresesi
C) Sahn-ı Semân medreseleri
D) Nizamiye Medresesi
E) Dârülhadis Medresesi

Cevap : B) İznik Medresesi

19. Aşağıdakilerden hangisi şerh ve haşiye literatürünün konularından biri değildir?

A) Kanunlar ve hukuki mevzuat
B) Masal
C) Hikemi eserler
D) Dini, felsefi eserler
E) Şiir ve nutuklar

Cevap : B) Masal

20. Aşağıdakilerden hangisi bir ilim anlayışı ve düşünce biçimi istikametinde şerh ve haşiye literatürünün gerçekleştirdiği faaliyetlerden biri değildir?

A) Dönemin arayışları ve problemleriyle veya başka ilimlerle ilişkilendirmek
B) Meselenin yeni boyutlarına işaret etmek
C) Tamamen bağımsız bir ürün ortaya koymak
D) İç tezatları gidermek
E) Metni değişik perspektiflerle ele almak.

Cevap : C) Tamamen bağımsız bir ürün ortaya koymak