Ata Aöf Ailelerle Sosyal Hizmet Ünite -13

GİRİŞ

Aile danışmanlığı uygulamaları, aile yapısındaki değişikliklere paralel olarak 20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren gelişim göstermiş ve giderek önemli bir uygulama alanı haline gelmiştir. Aile danışmanlığı, bireylerin yaşadığı birçok sorunun kökeninin aile ortamında bulunduğunu ve bu sorunların yine aile içinde çözülmesi gerektiği inancına dayanarak ortaya çıkmıştır.

AİLE DANIŞMANLIĞI

Modern toplumların karmaşık yapısı içinde yalnızlaşan aileler, karşılaştıkları sorunlarla başa çıkabilmek ve çözüm üretmek amacıyla profesyonel yardım alma ihtiyacı hissetmektedirler. Ailelerin refahını ve yaşam kalitesini artırmak adına, “aile danışmanlığı” ve “aile terapisi” hizmetleri sunulmaktadır.

Aile Danışmanlığı Kavram ve Tanımları

Aile danışmanlığı, diğer psikolojik danışmanlık alanlarına benzer bir evrim sürecinden geçmiş ve sürekli araştırmalarla desteklenen bir alandır. Aile danışmanlığı, ailenin yapısını ve bireyler arasındaki davranış kalıplarını inceleyerek sorunun kökenine inmeyi ve böylece hem bireyin hem de ailenin sağlıklı bir şekilde gelişimini sağlamayı amaçlar. Bu amaca ulaşmak için aile danışmanlığı ile ilgili kavramların net bir şekilde tanımlanması gerekmektedir.

Aile danışmanlığı alanında kullanılan başlıca kavramlar şunlardır:

– Aile Rehberliği: Ebeveynlere bireysel veya grup halinde çocuk eğitimi, ebeveyn tutumları ve sağlıklı iletişim gibi konularda bilgi verme hizmetidir.

– Aile Danışmanlığı: Aile üyelerine sağlıklı bir iletişim ortamı sağlamak amacıyla sunulan psikolojik yardım hizmetidir. Ailenin yapısal, işlevsel ve gelişimsel özellikleri açısından karşılaşılan sorunların çözümü için uzmanlık gerektiren bir hizmettir.

– Aile Terapisi: Gerekirse ruhsal hastalık tanısı koyma ve tedavi etme gibi işlevleri de içeren, ailenin sağlığını korumaya yönelik bir tedavi hizmetidir.

Sağlıklı ve İşlevsel Ailelerin Özellikleri

Sağlıklı ve işlevsel ailelerin ortak özellikleri arasında şunlar yer alır:

– Aile üyelerine ve aileye bağlılık,

– Karşılıklı sevgi ve saygı,

– Birlikte vakit geçirme isteği,

– Etkili iletişim örüntüleri,

– Kriz durumlarıyla başa çıkabilme becerisi,

– Aile üyelerine destek ve cesaret verme.

Aile Danışmanlığını Gerektiren Nedenler

Aile danışmanlığının odak noktası birey değil, bireyin içinde bulunduğu aile ve ilişkiler ağlarıdır. Aile danışmanlığı, bireyin çevresiyle olan etkileşimlerini ele alarak sorunlara çözüm üretmeyi amaçlar. Bireysel danışmanlık yerine aile danışmanlığının avantajları şunlardır:

– Aile üyeleriyle toplu olarak görüşmek, bireylerle ayrı ayrı görüşmekten daha az zaman alır.

– Aile üyelerine aynı mesaj aynı anda verilir.

– Aile danışmanları, aile içindeki kriz ve çatışmaları hem döngüsel hem de doğrusal bir bakış açısıyla değerlendirebilir.

Aile Danışmanlığının Tarihsel Gelişimi

Aile danışmanlığı, 20. yüzyılın başlarından itibaren bir bilim dalı olarak gelişmeye başlamıştır. Bu alanda yapılan ilk çalışmalar, Sigmund Freud tarafından gerçekleştirilmiştir. Aile danışmanlığının gelişiminde etkili olan bazı önemli dönemler şunlardır:

– 1940 – 1949: Çiftlerle profesyonel olarak çalışan derneklerin kurulması ve evlilik terapisi üzerine yapılan çalışmalar bu dönemde önemli gelişmeler arasındadır.

– 1950 – 1959: Bu dönem aile danışmanlığının disiplinlerarası bir anlayış kazanmasına katkıda bulunan çalışmaların gerçekleştirildiği bir dönemdir.

– 1960 – 1969: Aile danışmanlığı hızla gelişmiş ve ailelerle çalışma fikri yaygın bir kabul görmeye başlamıştır.

– 1970 – 1979: Aile danışmanlığının altın yılları olarak adlandırılan bu dönemde aile, bir bütün olarak ele alınmış ve üniversitelerde aile danışmanlığı programları zenginleştirilmiştir.

– 1980 – 1989: Bu dönemde özellikle kadın terapistlerin katkılarıyla aile danışmanlığı alanında önemli değişiklikler yaşanmıştır.

– 1990 – 1999: Aile danışmanlığı, dünya çapında önemli bir uygulama alanı haline gelmiş, yeni kuramlar ve uzmanlık alanlarıyla zenginleşmiştir.

Aile Danışmanlığının Temel Teknikleri

Aile danışmanları, aile dinamiklerini anlamak ve tedavi sürecini planlayarak uygulamak için belirli bir süreç izlerler. Bu süreçte uygulanan temel teknikler şunlardır:

– Telefon Görüşmesi: İlk iletişim genellikle telefon aracılığıyla yapılır ve ailedeki sorunlar belirlenir.

– Hipotez Oluşturma: Ailedeki sorunları anlamak için bir hipotez geliştirilir.

– İlk Görüşme: Aile ile yapılan ilk görüşmede terapist ile aile üyeleri arasında güven ilişkisi oluşturulur.

Sonuç

Aile danışmanlığı, bireylerin ve ailelerin sorunlarını çözmek için etkili bir yöntem sunar. Geçmişten bugüne gelişen bu alan, aile yapısındaki değişikliklere ve ihtiyaçlara cevap veren önemli bir danışmanlık hizmetidir.

1. Sağlıklı bir iletişim ortamının yaratılması için tüm aile bireylerine yapılan psikolojik yardım hizmeti aşağıdakilerden hangisidir?

a) Aile terapisi
b) Aile rehberliği
c) Aile danışmanlığı
d) Aile koçluğu
e) Aile işlevselliği

Cevap: c) Aile danışmanlığı

Açıklama: Aile danışmanlığı, sağlıklı iletişim ortamı sağlamak için tüm aile bireylerine yapılan psikolojik yardım hizmetidir.

2. Aile sisteminin özellikleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

a) Aile kendisinden daha geniş bir sistemin içinde yer alır.
b) Aile üyelerinin davranışlarının doğrusal olması daha fazla fayda sağlar
c) Aile üyelerinin birinde meydana gelen değişim tüm aile üyeleri üzerinde etkili olur
d) Aile kendini oluşturan parçaların toplamından daha büyüktür.
e) Aile her durum ve koşul karşısında bir dengeye sahiptir.

Cevap: b) Aile üyelerinin davranışlarının doğrusal olması daha fazla fayda sağlar

Açıklama: Aile üyelerinin davranışlarının doğrusal olması yerine, etkileşimsel ve döngüsel olması daha önemlidir.

3. Sağlıklı ve işlevsel ailelerin özellikleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

a) Aile bireylerine ve aileye bağlılık
b) Aile üyelerinin rollerinde açıklık
c) Aile içinde var olan çatışmalarla baş edebilmek
d) Birlikte zaman geçirmede isteklilik
e) Aile üyeleri arasında etkili iletişim örüntülerinin olmaması

Cevap: e) Aile üyeleri arasında etkili iletişim örüntülerinin olmaması

Açıklama: Etkili iletişim sağlıklı ve işlevsel ailelerin en önemli özelliklerinden biridir.

4. Aile danışmanlığının kabulü ve popüler hale gelmesinde aşağıdakilerden hangisi katkı sağlamamıştır?

a) Üniversite öğrenimi gören kadınlar arasında “aile yaşamı ile ilgili konularda” ders almayı talep edenlerin sayısında artış meydana gelmesi
b) “Evlilik psikolojik danışması”nın ortaya çıkması ve yaygınlaşması
c) Amerika Birleşik Devletlerinde 1938 yılında Aile İlişkileri Kurulu’nun kurulması
d) Bireysel danışma çalışmalarının artması ve popüler hale gelmesi
e) 1920’li ve 1930’lu yıllarda aile dinamikleri hakkında bilgilendirici çalışmalar yürüten mahalli aile memurluğunun yaygınlaşması

Cevap: d) Bireysel danışma çalışmalarının artması ve popüler hale gelmesi

Açıklama: Bireysel danışma çalışmaları aile danışmanlığının popüler hale gelmesine doğrudan katkı sağlamamıştır.

5. Sistem kuramı aile danışmanlarının çoğunluğu tarafından ailelerin değerlendirilmesinde ve aile ile ilgili çalışmalarda kullandıkları temel yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

a) Güçlendirme yaklaşımı
b) Sistem yaklaşımı
c) Ekolojik yaklaşım
d) Çözüm Odaklı yaklaşım
e) Görev merkezli yaklaşım

Cevap: b) Sistem yaklaşımı

Açıklama: Sistem yaklaşımı, aile danışmanlığında yaygın olarak kullanılan temel yaklaşımdır.

6. Ailelere görüşme dışında yapılabilecekler arasında ödevlerin verilmesi aile danışma teknikleri aşamalarının hangisinde olmalıdır?

a) Telefon görüşmesi
b) Aile ile ilk görüşme/görüşmeler
c) Tedavinin ilk aşaması
d) Tedavinin orta aşaması
e) Tedavinin sonlandırılması

Cevap: c) Tedavinin ilk aşaması

Açıklama: Ödevler, tedavinin ilk aşamasında danışmanlık sürecine katkı sağlamak için kullanılır.

7. Bowen Aile Terapisinin tedavi teknikleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer alır?

a) Genogramlar
b) Canlandırma
c) Aile Portresi
d) Aile Kurulları
e) Terapötik iletişim

Cevap: a) Genogramlar

Açıklama: Genogramlar, Bowen Aile Terapisi’nde kullanılan önemli bir tedavi tekniğidir.

8. Davranışların öğrenilebilir olduğunu savunan aile terapisi aşağıdakilerden hangisidir?

a) Yapısal aile terapisi
b) Bilişsel/Davranışçı aile terapisi
c) Yaşantısal/İnsancıl aile terapisi
d) Stratejik aile terapisi
e) Öyküsel aile terapisi

Cevap: b) Bilişsel/Davranışçı aile terapisi

Açıklama: Bilişsel/Davranışçı aile terapisi, davranışların öğrenilebilir olduğunu savunan bir terapi yöntemidir.

9. Danışma sürecine eşleri ve çocukları da dahil eden aile terapisti kimdir?

a) Jay Haley
b) Nathan Ackerman
c) Carl Whitaker
d) Salvador Minuchin
e) Pegg Papp

Cevap: c) Carl Whitaker

Açıklama: Carl Whitaker, danışma sürecine eşleri ve çocukları da dahil eden bir aile terapistidir.

10. Minuchine göre fonksiyonelsiz aileler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

a) İç içe geçmiş aileler
b) Kopuk aileler
c) Olgunlaşmamış ebeveynli aileler
d) İlgisiz ebeveynli aileler
e) Birleşmiş aileler

Cevap: e) Birleşmiş aileler

Açıklama: Minuchin’e göre birleşmiş aileler fonksiyonelsiz aileler arasında yer almaz.