Ata Aöf Araştırma Yöntem ve Teknikleri I Ünite -9

Anket ve Anket Yöntemi

Anket, belirli bir konuya dair bireylerin duygu, düşünce ve bilgilerini toplamak amacıyla hazırlanmış bir dizi sorudan oluşur. Anketler, genellikle standart bir forma sahiptir ve basılı materyallerde ya da dijital ortamlarda uygulanabilir.

Anket Hangi Durumlarda Kullanılmalıdır?

Eğer bir araştırma için ihtiyaç duyulan veriler mevcut kaynaklardan kolaylıkla elde edilebiliyorsa, anket kullanımına gerek yoktur. Ancak aşağıdaki durumlarda anketler tercih edilebilir:

• Alternatif bir veri toplama yöntemi olmadığında,
• Hedef kitle büyük bir gruptan oluştuğunda,
• Kısa sürede veri toplanması gerektiğinde,
• Finansal kaynakların kısıtlı olduğu durumlarda,
• Derinlemesine bilgi yerine genel bir veri ihtiyacı duyulduğunda.

Anketin Avantajları ve Sınırlamaları

Güçlü Yönler:

• Kısa sürede geniş bir veri toplama imkânı sunar.
• Ekonomik bir yöntemdir.
• Coğrafi olarak birbirinden uzak gruplardan veri toplayabilir.
• İş gücü açısından tasarruf sağlar.

Sınırlılıklar:

• Yüzeysel veri sunabilir.
• Soruların yanlış anlaşılması sağlıklı veriler elde edilmesini zorlaştırabilir.
• Katılımcılar, gerçeğe aykırı yanıtlar verebilir.
• Yüz yüze yapılmayan anketlerde düşük geri dönüş oranları görülebilir.

Anket Oluştururken Dikkat Edilmesi Gerekenler

1. Tanıtıcı Bilgi Yazımı:
   Anket, katılımcılara net bir şekilde tanıtılmalıdır. Bu tanıtımda şunlar belirtilmelidir:
   • Araştırmanın amacı,
   • Verilerin kullanım şekli,
   • Anketin toplam soru sayısı,
   • Soruların türü,
   • Anketin tamamlanma süresi,
   • Araştırmacının kimliği ve iletişim bilgileri.
2. Anketin Uzunluğu:
   Anketler, katılımcıları sıkmayacak uzunlukta olmalıdır. Veri toplama amacıyla gereksiz ayrıntılardan kaçınılmalı, ancak yeterli bilgi sağlayacak şekilde planlanmalıdır.
3. Anketin Görünüşü:
   Anketin görsel düzeni, kolay anlaşılır ve amacına uygun olmalıdır. Görünüş açısından düzenli bir anket, daha sağlıklı veri toplanmasını sağlar.
4. Soruların Sıralanması:
   Sorular mantıklı bir sıralama ile düzenlenmelidir. Soruların gruplandırılması ve sıralanması, veri toplama sürecinin etkinliğini artırır.

Anketlerde Kullanılan Soru Tipleri

Açık Uçlu Sorular:
Katılımcıların düşüncelerini detaylı bir şekilde ifade etmelerine olanak tanır. Derinlemesine bilgi toplamak için tercih edilir.

Kapalı Uçlu Sorular:
Önceden belirlenen seçenekler sunar. Cevapların standartlaştırılması gereken durumlarda kullanılır.

Anket Geliştirme Süreci

Anket hazırlama sürecinde şu aşamalar takip edilmelidir:

1. Problemin Tanımlanması ve Amacın Belirlenmesi
2. Madde Havuzu Oluşturma
3. Uzman Görüşü Alarak Formun Hazırlanması
4. Ön Uygulama Yapılması ve İlk Verilerin Analizi
5. Ankete Son Şeklinin Verilmesi

Anketlerin Uygulama Yöntemleri

Anketler farklı yöntemlerle uygulanabilir:

• Yüz Yüze Görüşme: Katılımcılarla doğrudan etkileşim kurularak yapılır.
• Posta veya E-Posta: Katılımcılara fiziksel ya da dijital ortamda gönderilir.
• Bilgisayar Üzerinden Uygulama: Çevrimiçi anket platformları kullanılır.
• Telefon Görüşmesi: Telefon üzerinden sorular yöneltilerek veri toplanır.

Araştırmacı, uygulama yöntemini araştırmanın konusuna ve olanaklara göre belirlemelidir.

Anketlerin etkili bir şekilde hazırlanması ve uygulanması, araştırma sürecinin başarısını doğrudan etkiler. Doğru bir planlama ve dikkatli bir uygulama ile anket yöntemi, kapsamlı ve geçerli veriler elde edilmesine yardımcı olur

1. Aşağıdakilerden hangisi anket hazırlarken dikkat edilmesi gereken unsurlardan biri değildir?

A) Anketin görünüşü
B) Soruların sıralanması
C) Tanıtıcı bilgi yazımı
D) Ankette tek tip soru kullanımı
E) Anketin uzunluğunun ayarlanması

Cevap: D) Ankette tek tip soru kullanımı

Açıklama: Ankette tek tip soru kullanımı önerilmez; farklı soru türleri katılımcılardan daha çeşitli ve zengin bilgiler elde etmeyi sağlar.

2. Aşağıdakilerden hangisi anket geliştirme sürecinde yer alması gereken aşamalardan biri değildir?

A) Madde havuzunun oluşturulması
B) Birbirinden farklı soru tiplerinin seçilmesi
C) Uzman görüşünün alınması ve form oluşturma
D) İlk verilerin analiz edilmesi ve anketin sonuçlandırılması
E) Problemin tanımlanması ve amacın belirlenmesi

Cevap: B) Birbirinden farklı soru tiplerinin seçilmesi

Açıklama: Soru tiplerinin seçimi anket geliştirme sürecinde önemli olmakla birlikte, bu aşama spesifik bir gereklilik değildir.

3. I. Alan yazın taraması ve ilgili çalışmaların incelenmesi
II. Uzman görüşü alınması
III. Yazılan maddelerin ilk analizinin yapılması
Anket geliştirme sürecinde madde havuzu oluşturma aşamasında yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri gerçekleştirilir?

A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) Yalnız III
D) I ve II
E) I ve III

Cevap: D) I ve II

Açıklama: Madde havuzu oluşturma aşamasında alan yazın taraması yapılır ve uzman görüşleri alınarak uygun maddeler belirlenir.

4. Aşağıdaki ikili ifadelerden hangisi anketlerde yer alan soru tiplerini belirtir?

A) Uzun-Kısa sorular
B) Geniş uçlu-Dar uçlu sorular
C) Büyük-Küçük sorular
D) Yatay-Dikey sorular
E) Açık uçlu-Kapalı uçlu sorular

Cevap: E) Açık uçlu-Kapalı uçlu sorular

Açıklama: Açık uçlu sorular geniş bilgi sağlar, kapalı uçlu sorular ise daha sınırlı ve yapılandırılmış cevaplar almayı amaçlar.

5. I. Anket için tanıtıcı bilgi yazımı
II. Anketin görünüş geçerliliğinin sağlanması
III. Anket sorularının sıralanması
IV. Anketin konudan bağımsız olarak sabit sayıda madde içermesi
Yukarıdaki ifadelerden hangisi ya da hangileri anketlerde bulunması gereken unsurlardandır?

A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) Yalnız III
D) I, II ve III
E) II, III ve IV

Cevap: D) I, II ve III

Açıklama: Tanıtıcı bilgi yazımı, görünüş geçerliliği ve soruların sıralanması anket tasarımında önemli unsurlardır.

6. Anketlerin uygulanma şekillerinden hangisinde araştırmacının katılımcılarla bireysel olarak sesli iletişim kurması ve katılımcılara bireysel vakit ayırması zorunludur?

A) Posta yoluyla
B) E-posta yoluyla
C) Anketör yoluyla
D) Bilgisayar üzerinden
E) Telefon aracılığıyla

Cevap: E) Telefon aracılığıyla

Açıklama: Telefon aracılığıyla uygulanan anketlerde bireysel iletişim ve doğrudan soru-cevap süreci gereklidir.

7. Aşağıdakilerden hangisi veri toplama aracı olarak anketlerin tercih edilme sebeplerinden biridir?

A) Yüksek finansal kaynak gerektirmesi
B) Kısa sürede fazlaca veriye ulaşmaya imkân tanıması
C) Derinlemesine bilgi sağlaması
D) Kısa sürede geliştirilebilmeleri
E) Katılımcılarla bireysel iletişim gerektirmesi

Cevap: B) Kısa sürede fazlaca veriye ulaşmaya imkân tanıması

Açıklama: Anketler, geniş bir katılımcı grubundan kısa sürede veri toplama avantajı sağlar.

8. Aşağıdakilerden hangisi anketlerin güçlü yönlerinden biri değildir?

A) Derinlemesine bilgi sağlaması
B) Mekânsal birlikteliği bulunmayan kişilerden veri toplanmasına olanak tanıması
C) Kısa sürede fazla veriye ulaşmayı sağlaması
D) Az maliyet ile çok veri elde etmeyi sağlaması
E) İşgücü açısından avantaj sağlaması

Cevap: A) Derinlemesine bilgi sağlaması

Açıklama: Anketler geniş veri sağlayabilir ancak derinlemesine bilgi genellikle nitel yöntemlerle elde edilir.

9. Aşağıdakilerden hangisi anketlerin sınırlılıklarından biridir?

A) İşgücü açısından avantaj sağlama
B) Kısa sürede çok veriye ulaşma
C) Elde edilen veriler yüzeysel olması
D) Kısıtlı finansal kaynaklar ile veri toplanabilmesi
E) Sayıca fazla gruplardan veri toplanabilmesi

Cevap: C) Elde edilen veriler yüzeysel olması

Açıklama: Anketlerden elde edilen veriler genellikle yüzeysel olup derinlemesine analiz imkânı sunmaz.

10. I. Boşluk doldurma soruları
II. Listeleme soruları
III. Yorumlama soruları
IV. Derecelendirme
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri açık uçlu soru çeşitlerindendir?

A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) I ve II
D) I, II ve III
E) I, III ve IV

Cevap: D) I, II ve III

Açıklama: Açık uçlu sorular arasında boşluk doldurma, listeleme ve yorumlama soruları bulunur; derecelendirme kapalı uçlu bir türdür.