Sağlık Hizmetleri Pazarlaması 2024-2025 Vize Soruları

Sağlık Hizmetleri Pazarlaması: Temel Dinamikler ve Stratejiler

Sağlık hizmetleri pazarlaması, tüketicilerin sağlık ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik özel bir yaklaşım gerektirir. Bu alanda başarılı olmak, sağlık hizmetlerinin özelliklerini, tüketici davranışlarını ve pazarlama stratejilerini anlamayı gerektirir. Bu yazıda, sağlık hizmetleri pazarlamasının temel kavramları, hedefleri ve stratejileri ele alınacaktır.

Sağlık Hizmetlerinin Özellikleri

Sağlık hizmetleri, diğer hizmet türlerinden belirgin şekilde ayrılır. Bu farklılıklar, pazarlama stratejilerinin geliştirilmesinde kritik rol oynar:

• Ertelenemez: Sağlık hizmetleri, genellikle acil özellik taşır ve zamanında verilmelidir.
• Belirsizlik ve Risk: Sağlık hizmetlerinin sonucu önceden tam olarak öngörülemez ve genellikle belirsizlik içerir.
• İkame Edilemez: Sağlık hizmetlerinin başka bir hizmetle ikamesi mümkün değildir.
• Anlık Tüketim: Sağlık hizmetleri, hizmetin sunulduğu anda tüketilir ve depolanamaz.

Bu özellikler, sağlık hizmetleri pazarlamasında tüketicilerin güvenini kazanmayı ve tatminini sağlamayı kritik hale getirir.

Pazarlama Anlayışının Temeli

Pazarlama anlayışı, sağlık hizmetlerinin tüketici ihtiyaçlarına odaklanmasını gerektirir. Temel amaç, hastaların en yüksek düzeyde tatminini sağlamak ve bu tatmini uzun vadeli ilişkilerle sürdürmektir. Bu nedenle:

• Tüketici Tatmini: Sağlık hizmetlerinde uzun dönemli başarının anahtarıdır.
• Hizmet Kalitesi: Hizmetin hem sunum süreci hem de sonucunun hasta beklentilerini karşılaması gerekir.

Sağlık Hizmetlerinde Konumlandırma

Hizmetlerin pazarda konumlandırılması, tüketici zihninde bir algı yaratmayı hedefler. Örneğin:

• Tutarlılık: “Sağlıkta mükemmellik 1920’den beri” gibi bir slogan, markanın geçmişe dayalı güvenilirliğini ifade eder.
• Konumlandırma Hataları: Yetersiz, aşırı veya karmaşık konumlandırma gibi hatalardan kaçınılması gerekir.

Sağlık Hizmetleri Pazarlama Stratejileri

Sağlık hizmetlerinde etkin bir pazarlama stratejisi geliştirmek için aşağıdaki unsurlara dikkat edilmelidir:

1. Pazar Araştırmaları

Sağlık hizmetleri pazarlamasında, pazar profilleri ve kaynak envanterleri gibi bilgiler önemlidir. Bu veriler genellikle tanımlayıcı araştırmalar ile elde edilir. Ayrıca, ikincil veri kaynakları (DSÖ, TÜİK gibi) sağlık hizmetlerinde veri maliyetlerini düşürmek için kullanılır.

2. Fiyatlandırma Stratejileri

Fiyatlandırma, sağlık hizmetlerinde algıyı yönlendiren bir araçtır. Özellikle:

• Psikolojik Fiyatlandırma: Tüketicilerin fiyat algısını değiştirerek kararlarını etkiler.
• Pazarın Kaymağını Alma Stratejisi: Yüksek fiyatlarla prestij yaratmayı hedefler ancak fiyat duyarlı tüketicilerin kaybedilme riskini taşır.

3. Hizmetin Farklılaştırılması

Sağlık hizmetlerinde farklılaşma, hedef kitlelere ulaşmayı kolaylaştırır. France ve Grover’ın Elemanlar Kümesi Modeli, bu alanda etkin bir model olarak öne çıkar.

Sağlık Hizmetleri Tüketicilerinin Özellikleri

Sağlık hizmetleri tüketicileri, genellikle diğer sektörlerin tüketicilerinden farklıdır:

• Hizmet özellikleri hakkında sınırlı bilgiye sahiptirler.
• Hizmet ihtiyaçlarını belirlemekte zorlanırlar.
• Maliyet çoğunlukla üçüncü taraf (sigorta) tarafından karşılanır.

Bu özellikler, sağlık hizmetleri sunucularının tüketicilerle etkili iletişim kurmasını ve güven oluşturmasını gerektirir.

Pazar Bölümlendirme ve Ürün Karması

Sağlık hizmetlerinde pazar bölümlendirme, belirli bir tüketici grubuna odaklanmayı sağlar. Ürün karması, bir işletmenin sunduğu tüm hizmetlerin toplamını ifade eder. Bu kavram, hizmetlerin yönetimi ve pazarlama stratejilerinin oluşturulmasında kritik öneme sahiptir.

Sağlık Hizmetleri Pazarlamasının Amaçları

Sağlık hizmetleri pazarlaması, toplumun sağlık standartlarını yükseltmeyi ve bireylerin sağlığını korumayı hedefler. Bu amaçlar arasında:

• Bireylerin hasta olmadan önce önlem alması için teşvik edilmesi.
• Hastaların hızlı bir şekilde sağlıklarına kavuşmasını sağlamak.

Sağlık hizmetlerinde talebi artırmak bir amaç değildir; esas olan, toplumun sağlık düzeyini yükseltmektir.

Sonuç

Sağlık hizmetleri pazarlaması, diğer hizmet sektörlerinden farklı ve daha karmaşık dinamiklere sahiptir. Bu alandaki pazarlama stratejileri, tüketici ihtiyaçlarını karşılamayı, yüksek hizmet kalitesi sunmayı ve uzun vadeli hasta ilişkilerini sürdürmeyi hedeflemelidir. Doğru konumlandırma, fiyatlandırma ve pazar araştırması, sağlık hizmeti sağlayıcılarının rekabet avantajı elde etmesine katkı sağlayacaktır

1.
Aşağıdakilerden hangisi işletmeye ihtiyaç duyduğu girdileri sağlayan kamuoyu grupları içerisinde değerlendirilebilir?

A) Tıbbi cihaz üreticileri
B) Hastalar
C) Sağlık personeli
D) Acenta ve komisyoncular
E) Bağışçılar

Cevap: A) Tıbbi cihaz üreticileri
Açıklama: İşletmeye ihtiyaç duyduğu girdileri sağlayan kamuoyu grupları arasında tıbbi cihaz üreticileri yer alır.

2.
Pazar profilleri, topluluk değerlendirmeleri ve kaynak envanterleri aşağıdaki pazar araştırmaları türlerinden hangisinde en sık kullanılmaktadır?

A) Öznel araştırmalar
B) Tahmine dayalı araştırmalar
C) Keşifsel araştırmalar
D) Nedensel araştırmalar
E) Tanımlayıcı araştırmalar

Cevap: E) Tanımlayıcı araştırmalar
Açıklama: Tanımlayıcı araştırmalar, pazar profilleri ve kaynakların detaylı analizini içerir.

3.
Sağlık Hastanesi’nin “Sağlıkta mükemmellik 1920’den beri” sloganı konumlandırmanın hangi unsuruna örnek verilebilir?

A) Doğruluk
B) Rekabet
C) Güven
D) Tutarlılık
E) Açıklık

Cevap: D) Tutarlılık
Açıklama:

4.
Aşağıdakilerden hangisi yaygın olarak karşılaşılan konumlandırma hatalarından değildir?

A) Yetersiz konumlandırma
B) Aşırı konumlandırma
C) Güvensiz konumlandırma
D) Karmaşık konumlandırma
E) Şüpheli konumlandırma

Cevap: C) Güvensiz konumlandırma
Açıklama: Güvensiz konumlandırma, yaygın olarak tanımlanan bir konumlandırma hatası değildir.

5.
Pazarlama anlayışının temelinde işletmelerin, ….. için var olduğu ifade edilir.

A) satış maksimizasyonu
B) yatırımcı getirisi
C) tüketicilerin ihtiyaçlarını karşılamak
D) kâr sağlamak
E) hisse değerini artırmak

Cevap: C) tüketicilerin ihtiyaçlarını karşılamak
Açıklama: Pazarlamanın temel amacı, tüketici ihtiyaçlarını karşılamaktır.

6.
Aşağıdakilerden hangisi ikincil veri kaynaklarının özelliklerinden biridir?

A) Mevcut bir sorun için toplanmaktadır.
B) Toplama süreci çok uzun ve zordur.
C) Veri toplama zamanı çok uzundur.
D) DSÖ, Dünya Bankası, TÜİK verileri bu kapsamdadır.
E) Veri toplama maliyeti çok yüksektir.

Cevap: D) DSÖ, Dünya Bankası, TÜİK verileri bu kapsamdadır.
Açıklama: İkincil veri kaynakları, daha önce toplanmış verilerden oluşur ve genellikle DSÖ gibi kurumların sağladığı verilerdir.

7.
Aşağıdakilerden hangisi sağlık hizmeti hassasiyetinden kaynaklanan özellikler arasında yer almaz?

A) Sağlık hizmetlerinde, hizmet kalitesi ve hizmet sonucunda elde edilecek tatmin son derece belirsizdir.
B) Sağlık hizmetlerinde verilecek olan hizmetler ertelenecek özelliktedir.
C) Sağlık hizmetlerinde belirsizlik söz konusudur.
D) Sağlık hizmetlerinde verilecek olan hizmetler acil özelliktedir.
E) Sağlık hizmetlerinde risk söz konusudur.

Cevap: B) Sağlık hizmetlerinde verilecek olan hizmetler ertelenecek özelliktedir.
Açıklama: Sağlık hizmetleri ertelenemez; acil özellik taşır.

8.
Pazarın Kaymağını Alma Stratejisi neden riskli olarak kabul edilebilir?

A) Prestij fiyatlandırmayla daha yüksek başlangıç kârları
B) Özel ve yüksek ürün değeri algısı oluşturma
C) Yüksek başlangıç fiyatlarından dolayı potansiyel pazar kaybı
D) Yüksek fiyat ödemeye istekli erken benimseyenlerden faydalanma
E) Başlangıçta ar-ge veya lansman maliyetlerini hızlıca karşılama

Cevap: C) Yüksek başlangıç fiyatlarından dolayı potansiyel pazar kaybı
Açıklama: Yüksek fiyatlandırma, fiyat duyarlı tüketicilerin ürünü tercih etmemesine neden olabilir.

9.
….., uzun dönemli ilişkinin anahtar kavramlarından biridir.

A) Tüketici tatmini
B) İşveren tatmini
C) Verimlilik
D) Kârlılık
E) Üretim

Cevap: A) Tüketici tatmini
Açıklama: Tüketici tatmini, uzun dönemli müşteri ilişkilerinin temelidir.

10.
Aşağıdakilerden hangisi pazarlama araştırmalarının uygulama alanlarından biri değildir?

A) Dağıtım kanalı araştırmaları
B) Ürün araştırmaları
C) Uluslararası kuruluş araştırmaları
D) Tüketici ve tüketici davranışları araştırmaları
E) Ambalajlama araştırmaları

Cevap: C) Uluslararası kuruluş araştırmaları
Açıklama: Pazarlama araştırmaları genellikle ürün, dağıtım, tüketici ve ambalajlama gibi alanlara odaklanır; uluslararası kuruluş araştırmaları bu kapsamda değildir.

11.
Aşağıdakilerden hangisi pazar bölümü çekiciliği analizinin aşamalarından değildir?

A) Pazarın çekiciliği ve rekabet konumunu değerlendirmeye yönelik kriterlerin seçimi
B) Pazarın çekiciliği ve rekabet konumuna ilişkin kriterlerin ağırlıklarının belirlenmesi
C) Her bir potansiyel pazarın mevcut pozisyonun kriterlerine göre değerlendirilmesi
D) Pazar segmentlerinin çıkarılması
E) Her bir pazarın gelecekteki konumlarının tahmini

Cevap: D) Pazar segmentlerinin çıkarılması
Açıklama: Pazar bölümü çekiciliği analizinde segmentlerin çıkarılması değil, mevcut segmentlerin değerlendirilmesi yapılır.

12.
Ürün fiyatlandırması bağlamında, psikolojik fiyatlandırmanın odak noktası nedir?

A) Sağlık hizmetlerini rekabetçi bir şekilde fiyatlandırmak
B) Rekabetten kaçınmak
C) Dünya çapında tek bir fiyat belirlemek
D) Konuma göre fiyatları ayarlamak
E) Tüketici fiyat algısını değiştirmek

Cevap: E) Tüketici fiyat algısını değiştirmek
Açıklama: Psikolojik fiyatlandırma, tüketicilerin fiyat algısını etkileyerek satın alma kararlarını yönlendirmeyi amaçlar.

13.
I. Hizmet özellikleri hakkında sınırlı bilgiye sahiptirler.
II. Nadiren hizmet ihtiyaçlarını belirlerler.
III. Maliyet çoğunlukla üçüncü bir tarafça karşılanır.
IV. Mevcut seçenekler arasında seçim sınırı yoktur.
Yukarıdaki ifadelerden hangileri sağlık hizmetleri tüketicilerine ait özellikler arasında yer alır?

A) I ve III
B) I ve II
C) II, III ve IV
D) II ve III
E) I, II ve III

Cevap: E) I, II ve III
Açıklama: .

14.
Ürün hatlarının tümünün oluşturduğu kavrama ne ad verilir?

A) Ürün karması
B) Ürün yapısı
C) Ürün çeşidi
D) Ürün gamı
E) Ürün düzeyi

Cevap: A) Ürün karması
Açıklama: Ürün karması, bir işletmenin sunduğu tüm ürün hatlarının toplamını ifade eder.

15.
Aşağıdakilerden hangisi işletmenin iç çevre faktörlerinden biri değildir?

A) Teknolojik çevre
B) Kurum kültürü
C) İlişkiler ve dinamikler
D) Çalışanlar
E) Yönetim yapı ve sistemleri

Cevap: A) Teknolojik çevre
Açıklama: Teknolojik çevre işletmenin dış çevre faktörlerinden biridir.

16.
Sağlık hizmetlerinde pazarlama anlayışının amacı ….. .
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdaki seçeneklerden hangisinin gelmesi uygundur?

A) hastanenin yatak doluluk oranını artırmasıdır.
B) test ve laboratuvar hizmetlerinin artırılmasıdır.
C) hastalara doğru teşhis konmasıdır.
D) hastaların en yüksek düzeyde tatmin olmasıdır.
E) sigorta satışını hızlandırmasıdır.

Cevap: D) hastaların en yüksek düzeyde tatmin olmasıdır.
Açıklama: Sağlık hizmetlerinde pazarlama anlayışının temel amacı, hastaların memnuniyetini sağlamaktır.

17.
Sağlık hizmetlerinde üründe farklılaşma ve farklı hedef kitlelere ulaşım için en kullanışlı ve sade model olarak görülen model aşağıdakilerden hangisidir?

A) Kotler Clarke Modeli
B) France ve Grover’ın Elemanlar Kümesi Modeli
C) Hafer Modeli
D) Fetter-Freeman Modeli
E) Manning Pazarlama Küpü Modeli

Cevap: B) France ve Grover’ın Elemanlar Kümesi Modeli
Açıklama:

18.
I. Toplumun sağlık ihtiyacından ötürü oluşan talebi artırmak
II. Toplumda yaşayan bireylerin sağlık standartlarını yükseltmek
III. Bireylerin hasta olmaması için gerekli tedbirlerin alınmasını sağlamak
IV. Hasta olan bireylerin en kısa sürede sağlığına kavuşmasını sağlamak
Yukarıdaki ifadelerden hangisi veya hangileri sağlık hizmetlerinin amaçları içinde yer almaz?

A) Yalnız I
B) I ve II
C) I, II ve III
D) II, III ve IV
E) II ve III

Cevap: A) Yalnız I
Açıklama: Sağlık hizmetlerinin amacı talebi artırmak değil, bireylerin sağlık standartlarını yükseltmek ve hasta olmalarını önlemektir.

19.
Aşağıdakilerden hangisi işletme çevresinin alt gruplandırmalarından biri değildir?

A) Mikro çevre
B) Demografik çevre
C) Uluslararası çevre
D) İç çevre
E) Makro çevre

Cevap: B) Demografik çevre
Açıklama:

20.
Aşağıdakilerden hangisi sağlık hizmetlerinin özelliklerinden biri değildir?

A) Sağlık hizmetleri doğası gereği ertelenemez.
B) Sağlık hizmetleri sonradan da kullanılabilme yeteneğine sahiptir.
C) Sağlık hizmetlerinde talebin oluşacağı zaman tahmini yapmak oldukça zordur.
D) Sağlık hizmetlerinde ikame özelliği bulunmamaktadır.
E) Sağlık hizmetinin boyutu ve kapsamı hasta tarafından değil hekim tarafından belirlenmektedir.

Cevap: B) Sağlık hizmetleri sonradan da kullanılabilme yeteneğine sahiptir.
Açıklama: Sağlık hizmetleri doğası gereği anlık tüketim gerektirir ve ertelenemez; sonradan kullanılamaz