Ata Aöf Gruplarla Sosyal Hizmet Ünite -5

Giriş

Grup çalışmaları, farklı özelliklere ve ihtiyaçlara sahip müracaatçılarla yürütülür. Her grup, üyelerinin özel durumlarına göre şekillenen farklı liderlik becerileri ve stratejiler gerektirir. Grup süreci boyunca güven, paylaşım ve etkileşim gibi temel ögeler korunurken, grup üyelerinin niteliklerine bağlı olarak spesifik ihtiyaçlara yönelik müdahaleler ve önlemler alınır. Grup çalışmaları gönüllü ya da gönülsüz üyelerle yürütülebilir. Gönülsüz üyelerde değişime direnç daha belirgin olabilirken, gönüllü üyeler genellikle değişime daha açık bir tutum sergiler. Ancak gönüllü üyelerde de süreç içinde direnç oluşabilir veya grup terk edilebilir.

Çocuklarla Grup Çalışması

Grup Yapısı ve Oturum Planlaması

Çocuklarla çalışmada grubun büyüklüğü, oturum süresi ve sıklığı büyük önem taşır. Altı üyeyi geçen gruplar çocukların odaklanmasını zorlaştırabilir; ideal üye sayısı genellikle dört ile altı arasında değişir. Dikkat eksikliği ya da davranış bozukluğu olan çocuklarla çalışılırken bu sayı daha da azaltılabilir. Oturum süresi 20-40 dakika ile sınırlandırılmalıdır. Daha uzun süren gruplar çocukların dikkatinin dağılmasına yol açabilir.

Özel Beceriler

• Lider odaklı model kullanımı,
• Grup sürecini renklendirme,
• Ses tonu kullanımı,
• Araya girme (kesme),
• Spesifik bilgi sağlama.

Ergenlerle Grup Çalışması

Ergenlik ve Sorun Alanları

Ergenlik dönemi, fiziksel, cinsel ve psikososyal değişimlerin yoğun olduğu bir dönemdir. Kimlik problemleri, arkadaşlık ilişkileri, madde kullanımı, okul sorunları ve ebeveynlerle yaşanan çatışmalar, ergen gruplarında sıkça ele alınan konular arasındadır.

Grup Yapısı ve Oturum Planlaması

Ergen gruplarında üye sayısı genellikle 6-8 kişi arasında tutulur. Eğitsel gruplarda bu sayı 10-12’ye çıkabilir. Oturumların süresi 1-2 saat arasında değişmekle birlikte, yapılandırılmış bir grup süreci başarı için kritiktir.

Özel Beceriler

• Yetkiyi elinde tutma,
• Grubu yapılandırma,
• Grubu çekici hâle getirme,
• Gizlilik ve kendine zarar verme eğilimlerini göz önünde bulundurma.

Çiftlerle Grup Çalışması

Çiftlere Yönelik Grup Türleri

Evlilik öncesi danışmanlık, evliliği iyileştirme, şiddet içeren ilişkiler, iletişim sorunları, farklılıklarla baş etme, zihinsel ya da fiziksel engelli bireylerle yaşam gibi konular, çift gruplarının temel konularını oluşturur. Bu gruplar, çiftlerin ilişkilerindeki sorunları fark etmelerini ve başkalarının deneyimlerinden öğrenmelerini sağlar.

Grup Yapısı ve Oturum Planlaması

Çift gruplarında büyüklük, grup formatına göre değişir. Kişisel paylaşımların teşvik edilmesi hedefleniyorsa 5 çift yeterlidir. Daha geniş katılımlı gruplar da yapılabilir, ancak bu durumda bireysel geri bildirim almak zorlaşabilir.

Özel Beceriler

• Danışmanlık kuramlarına hâkimiyet,
• Çıkabilecek sorunları öngörme,
• Psikodrama ve drama tekniklerini kullanma,
• Farklı eş egzersizleri hakkında bilgi sahibi olma.

Bağımlılık Grupları

Bağımlılık ve Grup Çalışması

Bağımlılık alanında Adsız Alkolikler gibi destek grupları yaygın bir şekilde kullanılır. Bu gruplar, bireylerin desteklenmesi ve sosyal beceriler kazandırılması açısından büyük fayda sağlar.

Grup Yapısı ve Oturum Planlaması

Bağımlılık gruplarında üye sayısı genellikle 6-10 kişi arasında tutulur. Eğitsel gruplar için bu sayı daha büyük olabilir. Halka açık gruplar 30-40 kişiye kadar genişleyebilir ve oturumlar genellikle bir saat sürer.

Özel Beceriler

• Öfkeyle başa çıkma,
• Planlama ve kesme becerileri,
• Sabır,
• Çok duyulu yaklaşımları kullanma.

Yaşlılarla Grup Çalışması

Yaşlılık ve Sosyal İzolasyon

Yaşlı bireylerde sosyal etkileşim eksikliği, yalnızlık, depresyon ve düşük öz saygı gibi sorunlar sık görülür. Grup çalışmaları, bu bireylerin sosyal destek almalarına ve duygularını ifade etmelerine yardımcı olur.

Grup Yapısı ve Oturum Planlaması

Sosyal etkileşim grupları için üye sayısı 10-12 kişi arasında olabilirken, destek ve paylaşım grupları için 4-6 kişi idealdir. Oturumlar 1-1.5 saat sürmelidir.

Özel Beceriler

• Sabır,
• Enerji,
• Yaşlıların duygusal ihtiyaçlarını anlama.

Kronik Hastalık veya Engellilik Durumu ile Grup Çalışması

Kronik Hastalıkların Etkisi

Kronik hastalıklar veya engellilik, bireylerin sosyal yaşamını ve kimlik algısını etkileyebilir. Grup çalışmaları, bireylerin bu süreçle başa çıkmasına destek sağlar.

Grup Yapısı ve Oturum Planlaması

Destek ve terapi grupları genellikle 6-8 kişiden oluşur. Eğitim amaçlı gruplar daha büyük olabilir. Oturum süresi 1.5-2 saat arasında değişir.

Özel Beceriler

• Güçlü duygularla başa çıkma,
• Bireylerin uzmanlaşmasına izin verme,
• Kriz durumlarına hazırlıklı olma,
• Sosyal dışlanma ve cinsellik gibi konulara duyarlılık gösterme.

Sonuç

Spesifik sorun alanlarında grup çalışması, her bir grup türünün kendine has dinamiklerini ve ihtiyaçlarını anlamayı gerektirir. Sosyal hizmet uzmanlarının, grupların özelliklerine uygun liderlik becerilerini sergilemesi, süreçlerin başarısı için kritik önemdedir. Bu yaklaşımlar, bireylerin sorunlarla başa çıkma kapasitelerini artırarak toplumsal uyumu destekler

1. Aşağıdaki ifadelerden hangileri gönüllü grupların özelliklerini belirtmektedir?

I. Değişime yönelik adım atma motivasyonu
II. Hayatının kontrolünü eline alma düşüncesi
III. Bir yaptırım sonucu gruba katılma
IV. Yardımı ve desteği kabullenme
V. Yaşamda yanlış giden unsurları düzeltme düşüncesi

a) I-II-III
b) I-II-III-IV
c) I-II-IV-V
d) II-III-IV
e) I-II-V

Cevap : c) I-II-IV-V

Açıklama : Gönüllü gruplar, bireylerin kendi motivasyonlarıyla katılım sağladığı gruplardır. Bu bağlamda, değişime yönelik motivasyon (I), hayatın kontrolünü eline alma düşüncesi (II), yardımı kabul etme (IV) ve yanlış giden şeyleri düzeltme isteği (V) gönüllü grupların özellikleridir. Ancak yaptırım sonucu katılma (III) gönüllülüğe uygun değildir.

2. Aşağıdakilerden hangisi çocuk gruplarında liderin sahip olması gereken özel becerilerden biri değildir?

a) Lider odaklı model kullanımı
b) Gizliliğe ve kendine zarar vermeye dikkat etme
c) Grup sürecini renklendirme
d) Ses tonu kullanımı
e) Spesifik bilgi

Cevap : b) Gizliliğe ve kendine zarar vermeye dikkat etme

Açıklama :

3. Çocuklarla yürütülen grup sürecinde, çocukların odağının konudan kaymasının önüne geçilebilmesi ve konu hakkında diğer çocukların da kendini ifade edebilmesi hangi özel beceriyi gerektirmektedir?

a) Ses tonu kullanımı
b) Yetkiyi elinde tutma
c) Yapıyı oluşturma
d) Kesme (araya girme)
e) Grubu çekici hâle getirme

Cevap : d) Kesme (araya girme)

Açıklama :

4. Ergen gruplarında liderin tartışılacak konuları ve yapılacak etkinlikleri planlaması hangi özel beceriyi tanımlamaktadır?

a) Ses tonu kullanımı
b) Yetkiyi elinde tutma
c) Yapıyı oluşturma
d) Gizliliğe ve kendine zarar vermeye dikkat etme
e) Grubu çekici hâle getirme

Cevap : c) Yapıyı oluşturma

Açıklama : Ergenlerle çalışırken liderin etkinlik ve tartışma planlaması, yapıyı oluşturma becerisinin bir parçasıdır. Bu, ergenlerin grup hedeflerine uygun şekilde yönlendirilmesini sağlar.

5. Aşağıdakilerden hangisi grup sürecinde çiftlerle çalışırken karşılaşılabilecek sorunlardan biri değildir?

a) Süreç içerisinde liderin ebeveyn rolüne bürünmesi
b) Eşlerden biri ya da ikisinin grup üyelerinin önünde kişisel duygularını paylaşmak istememesi
c) Eşlerden birinin var olan yasak bir ilişkiyi gizlemesi
d) Eşlerin grubu, uzun süredir tuttukları güçlü negatif duygularını dökmek için kullanması
e) Eşlerden birinin veya ikisinin de grubu, yaptıkları davranışı bir şekilde doğrulatmak için onay makamı olarak kullanmaya çalışması

Cevap : a) Süreç içerisinde liderin ebeveyn rolüne bürünmesi

Açıklama : Çiftlerle çalışmada liderin ebeveyn rolüne bürünmesi uygun bir davranış değildir, ancak bir sorun olarak değerlendirilmeyebilir. Diğer seçenekler çift terapisi sırasında sıkça görülen sorunlardır.

6.Bağımlılık gruplarında sıklıkla tecrübesiz liderler ya bir üyeye saldırırlar ya da diğer üyelerin acımasızca bir başkasına saldırmasına izin verirler. Bu genelde etkili değildir ve çok zararlıdır.
Yukarıdaki ifade bağımlılık gruplarında liderin hangi özel becerisinin önemine değinmektedir?

a) Öfkeyle başa çıkma
b) Çok duyulu yaklaşımı kullanma
c) Karşı koymayla başa çıkma
d) Kesme (araya girme)
e) Sabır

Cevap : c) Karşı koymayla başa çıkma

Açıklama :

7. Aşağıdakilerden hangisi yaşlılarla yürütülen grup çalışmasında dikkat edilmesi gereken unsurlardan biri değildir?

a) Grup sürecinin gündeminde geçmiş yaşantılar dikkat çeker.
b) Yaşlı gruplarındaki yaygın etkinliklerden biri hayatlarının farklı yönlerini hatırlamaktır.
c) Oturumlar, grup üyelerinin işlevsellik seviyeleri, grup büyüklüğü ve grubun amacıyla bağlantılı olarak genellikle 1-1,5 saat sürmelidir.
d) Dışlanma ve depresyon riski yaşlılıkta özellikle üzerinde durulması gereken bir konudur.
e) Lider, etkili karşı koymanın liderin ya da bir üyenin başka bir üyeye tutarsızlıklar hakkında karşı koymasını kapsadığını her zaman hatırlamalıdır.

Cevap : e) Lider, etkili karşı koymanın liderin ya da bir üyenin başka bir üyeye tutarsızlıklar hakkında karşı koymasını kapsadığını her zaman hatırlamalıdır.

Açıklama : Yaşlı gruplarında lider daha destekleyici ve rehber bir rol üstlenir. Etkili karşı koyma ise bu tür grupların doğasına uygun bir uygulama değildir.

8. Tedavi merkezine günlük yaşam akışının planlılığı üyelere hayatlarının kontrolünü kaybetmiş olma düşüncesinin yerleşmesine neden olabilir. Bu da grup sürecine katılma, paylaşım ve yapma ve değişime yönelik motivasyonu olumsuz etkiler.
Yukarıdaki ifade kronik hastalıklı veya engelli üyeleri olan gruplarla çalışırken liderin sahip olması gereken becerilerin hangisini özetlemektedir?

a) Kriz durumları
b) Yatılı bir tedavi merkezinde olmanın psikolojik etkilerini anlama
c) Araya girme
d) Üyeleri hayatın diğer yönlerine odaklandırmak
e) Güçlü duygularla uğraşmak

Cevap : b) Yatılı bir tedavi merkezinde olmanın psikolojik etkilerini anlama

Açıklama : Tedavi merkezindeki bireylerin yaşadığı psikolojik etkileri anlamak, liderin grup sürecini daha etkili yönetmesini sağlar.

9. Aşağıdakilerden hangisi bağımlılarla yürütülen grup çalışmasında dikkat edilmesi gereken unsurlardan biri değildir?

a) Bazı gruplar halka açık yapılarından dolayı 30-40 hatta daha büyük olabilir.
b) Liderler, problemlerini inkâr eden ve cezalandırıcı bir şekilde karşı koymayı kullanan üyelerde kolayca hayal kırıklığına uğrayabilirler.
c) Hızlı ve çok büyük sonuçların alınamayacağı başlangıçta kabul edilmelidir.
d) Gönüllü olmayan grupların ilk oturumlarının yönetilmesi oldukça zordur çünkü üyeler kendilerinin bir sorunu olduğunu görmezler.
e) Liderin üyelerin durumları hakkında yeterli düzeyde bilgiye sahip olduklarını kabul etmesi gerekir.

Cevap : e) Liderin üyelerin durumları hakkında yeterli düzeyde bilgiye sahip olduklarını kabul etmesi gerekir.

Açıklama : Liderin üyelerin durumları hakkında bilgiye sahip olduğunu varsayması yanlıştır. Her bireyin durumu özeldir ve lider bu durumları grup sürecinde keşfetmelidir.

10. Yukarıdaki ifadelerden hangileri ergenlerle yürütülen grup çalışmasında dikkat edilmesi gereken unsurları belirtmektedir?

I. Hızlı ve çok büyük sonuçların alınamayacağı başlangıçta kabul edilmelidir.
II. Eğer grubun eğitsel boyutu ağır basıyorsa 12 üyeye kadar uygun olabilir.
III. Tartışılacak konular, yapılacak etkinliklerin planlanması liderin sorumluluğundadır.
IV. Lider, üyelerin gizliliğinin garanti olmadığının farkına varmasını sağlamalıdır.
V. Lider, motivasyonsuz gelenlerin yaydığı negatif enerjiyi değiştirmek için yaratıcı ve yenilikçi olmalıdır.

a) II-III-IV-V
b) I-II-III-IV
c) I-II-IV-V
d) I-II-III-V
e) I-II-V

Cevap : a) II-III-IV-V

Açıklama :