Ata Aöf Gruplarla Sosyal Hizmet Ünite -12

Sonlandırma Aşaması

Sonlandırma aşaması, grup çalışmasının sona erdiği değil, sürecin tamamlayıcı bir parçasıdır. Bu aşama, grup üyelerinin bireysel hedeflerine ulaşıp gruba olan ilgilerinin azalmaya başlamasıyla devreye girer. Sonlandırma süreci, grubun genel işleyişini gözden geçirmek, bireysel kazanımları vurgulamak ve grup çalışmasından öğrenilenleri bireylerin hayatına entegre etmek için bir fırsattır.

Sonlandırmanın Amacı ve Nedenleri

Sonlandırmanın Amacı

Grup sürecinin sonunda, üyelerin yaşadığı değişimlerin ve grup içinde alınan önemli kararların gözden geçirilmesi ve bireylerin grup sürecinden öğrendiklerini hayatlarına uygulayabilmesi için rehberlik sağlanır.

Sonlandırmanın Nedenleri

• Başarılı bir grubun sonlandırılması: Belirlenen hedeflere ulaşıldığında grup süreci sonlandırılır.
• Başarısız bir grubun sonlandırılması: Hedeflere ulaşılamaması durumunda grup çalışması sona erdirilebilir.
• Grup üyelerinden birinin ayrılması: Üyelerden biri grup çalışmasından çekilirse, bu durum değerlendirilir.
• Grup liderinin değişmesi: Sosyal hizmet uzmanının ayrılması durumunda süreç etkilenebilir.

Sonlandırmanın Türleri

1. Planlanmış Sonlandırma: Hedeflere ulaşılması ya da grup sürecinin doğal olarak sona ermesi durumunda gerçekleşir.
2. Planlanmamış Sonlandırma: İletişim sorunları, çatışmalar veya müracaatçının ilerleme göstermemesi gibi beklenmeyen nedenlerle grup süreci sonlandırılabilir.

Sonlandırma Sürecinde Grup Özelliklerinin Rolü

Grup özellikleri, sonlandırma sürecini şekillendiren temel faktörlerdir:

• Grup Türü:
  • Sorun çözmeye odaklı gruplarda, üyelerin ayrılıkla ilgili güçlü duygusal tepkileri olabilir.
  • Eğitim gruplarında ise bu süreç genellikle duygusal yoğunluk taşımayabilir.
• Kapalı ve Açık Gruplar:
  • Kapalı gruplarda tüm üyeler sonlandırmayı birlikte yaşarken, açık gruplarda üyelerin farklı noktalarda sonlandırma aşamasına gelmeleri mümkündür.
• Grubun Çekiciliği:
  • Grup, üyeler için çekici bulunduysa, ayrılma daha zor olabilir.
• Grup Türüne Göre Sonlandırma:
  • Tedavi gruplarında üyeler, özel bilgilerini paylaştıkları güvenli bir ortamdan ayrılmakta zorluk yaşayabilirler.

Sonlandırma Sürecinde Yapılması Gerekenler

Sonlandırma aşamasında, grup lideri ve üyeler belirli görevleri yerine getirmelidir:

1. Yarım Kalan İşlerin Tamamlanması:
   Grup içinde çözümlenmemiş meseleler ele alınır.
2. Değişimlerin Genelleştirilmesi:
   Üyelerin grup sürecinde kazandıkları becerilerin günlük hayata aktarılması sağlanır.
3. Geleceği Planlama:
   Üyelerin gelecekteki hedeflerini netleştirmelerine rehberlik edilir.
4. Grubun Çekiciliğini Azaltma:
   Grup çalışmasının doğal olarak sona erdiği mesajı netleştirilir.
5. Havale İşlemleri:
   Grup üyelerinin farklı bir destek sistemine yönlendirilmesi gerekebilir.

Sonlandırma Sürecine Yönelik Rehber

Başarılı bir sonlandırma, derin bilgi ve beceri gerektirir. Grup lideri, üyelerin duygusal tepkilerini anlamalı ve bu süreçte destekleyici bir tutum sergilemelidir.

Grup Liderinin Görevleri

• Duyguların Kabulü:
  Ayrılma ile ilgili duyguları anlayıp kabul eder.
• İlerleme Derecelerinin Değerlendirilmesi:
  Üyelerin gelişim düzeylerini gözden geçirir ve bireysel farkları dikkate alır.
• Kazanımların Genelleştirilmesi:
  Grup içinde öğrenilenlerin günlük hayata entegrasyonu için üyeler desteklenir.
• Zenginleştirici Kaynaklara Yönlendirme:
  Üyelerin toplum kaynaklarına erişimleri sağlanır.
• Aile ve Çevre ile İşbirliği:
  Üyelerin çevresi ile iletişim kurularak destek sistemleri oluşturulur.

Duygusal Tepkilerin Yönetimi

• Ayrılma sürecinde ortaya çıkan duygular (üzüntü, kaygı, rahatlama vb.) açıkça ele alınır.
• Üyeler arasında paylaşılan deneyimlerin olumlu etkileri vurgulanır.

Sonlandırma Aşamasında Grup Liderinin Dikkat Etmesi Gerekenler

• Zamanlama:
  Sonlandırma sürecini aceleye getirmemeli, yeterli zaman ayırmalıdır.
• Açıklık ve Destek:
  Üyelerin kararsızlıklarını çözmelerine yardımcı olmalı ve onları desteklemelidir.
• Önceliklerin Belirlenmesi:
  Çözümlenmemiş sorunlar ve eksik kalan görevler için bir öncelik sıralaması yapılır.

Sonuç

Sonlandırma aşaması, grup çalışmasının etkili bir şekilde sonuçlanmasını sağlar. Bu süreç, üyelerin kazanımlarını pekiştirme ve günlük hayatlarına entegre etme fırsatıdır. Grup lideri, üyelerin ayrılma sürecinde yaşayabileceği duygusal zorlukları anlayarak, onları destekleyici bir tutumla yönlendirmelidir. Başarılı bir sonlandırma, grup üyelerinin hayatlarında uzun vadeli pozitif etkiler yaratabilir ve sosyal hizmet uygulamalarının etkisini artırır.

1- Grup çalışmasında üyelere “yeni sorunlar oluşmadığı takdirde süremiz şu kadar” demek gerekebilir. Müracaatçıya bu bilgi ne zaman verilmelidir?

a) Ön değerlendirme aşamasında
b) Son değerlendirme aşamasında
c) Sonlandırma aşamasında
d) İlk karşılaşma/tanışma aşamasında
e) Uygulama aşamasında

Cevap : d) İlk karşılaşma/tanışma aşamasında

Açıklama : Müracaatçıya süreçle ilgili bilgi, ilk karşılaşma ya da tanışma aşamasında verilmelidir. Bu aşamada beklentilerin belirlenmesi, zaman planlamasının yapılması ve karşılıklı anlaşmanın sağlanması önemlidir.

2- Sonlandırma aşamasına hem müracaatçının hem de uzmanın tepkileri olabilir. Eğer müracaatçı sonlandırmayı bir …………….. olarak algılıyorsa bazı sorunlar yaşanabilir. Cümlede boş bırakılan alana gelebilecek en uygun kelime aşağıdakilerden hangisi olabilir?

a) Kayıp
b) Mutluluk
c) Başarı
d) Sevinç
e) Kazanç

Cevap : a) Kayıp

Açıklama : Eğer müracaatçı sonlandırmayı bir kayıp olarak algılıyorsa, bu durum bazı sorunlara yol açabilir. Bu, özellikle müracaatçının sosyal hizmet uzmanına güçlü bir bağımlılığı olduğunda ortaya çıkar ve sonlandırma sürecinde duygusal tepkilere neden olabilir.

3- Aşağıdakilerden hangisi başarısız sonlandırmaya örnek olarak verilebilir?

a) Hedeflere ulaşılarak ilişkinin sonlandırılması
b) Sosyal hizmet uzmanı-müracaatçı arasındaki yardım ilişkisinde birbirlerine ihtiyaçlarının kalmaması nedeniyle sonlandırmanın yapılması
c) İlişkide müracaatçının aktif katılımı gerektir. Müracaatçı hiçbir katkı vermiyorsa ilişkinin sonlandırılması
d) Müracaatçının kendi kendine yeterli bir noktaya gelmesiyle sonlandırmanın yapılması
e) Müracaatçının grup çalışmasının başında belirlenen hedeflerine ulaştığını düşünmesiyle sonlandırmanın yapılması

Cevap : c) İlişkide müracaatçının aktif katılımı gerektir. Müracaatçı hiçbir katkı vermiyorsa ilişkinin sonlandırılması

Açıklama : Müracaatçının aktif katkı vermemesi, başarısız bir sonlandırma durumunu ifade eder. Bu tür durumlarda süreç beklenen hedeflere ulaşmadan tamamlanır ve müracaatçının fayda sağlama potansiyeli tam olarak gerçekleşmez.

4- Aşağıdakilerden hangisi başarılı sonlandırmaya örnek olarak verilebilir?

a) Müracaatçının sosyal hizmet uzmanı-müracaatçı ilişkisinden memnun olmayarak ilişkiyi sonlandırması
b) Müracaatçı ile sosyal hizmet uzmanı arasında çatışma yaşanması ve müracaatçının başka bir sosyal hizmet uzmanına yönlendirilmesiyle ilişkinin sonlandırılması
c) Sosyal hizmet uzmanının karmaşık bir durumun içinden çıkamamasıyla ilişkinin sonlandırılması
d) Müracaatçı-sosyal hizmet uzmanı arasında iletişim sorunları nedeniyle ilişkinin sonlandırılması
e) Sosyal hizmet uzmanı-müracaatçı arasındaki yardım ilişkisinde birbirlerine ihtiyaçlarının kalmaması nedeniyle sonlandırmanın yapılması

Cevap : e) Sosyal hizmet uzmanı-müracaatçı arasındaki yardım ilişkisinde birbirlerine ihtiyaçlarının kalmaması nedeniyle sonlandırmanın yapılması

Açıklama : Başarılı bir sonlandırma, müracaatçının kendi kendine yeterli bir duruma gelmesi veya her iki tarafın da birbirlerine artık ihtiyaç duymadıkları sonucuna varılması durumunda gerçekleşir. Bu, süreç boyunca belirlenen hedeflere ulaşılmış olduğunu gösterir.

5- Aşağıdaki grup türlerinden hangilerinde sonlandırma safhasında güçlü duygusal tepkiler beklenmez?

a) Görev grubu-Eğitim grubu
b) Tedavi grubu-Problem çözme grubu
c) Eğitim grubu-Tedavi grubu
d) Eğitim grubu-Problem çözme grubu
e) Görev grubu-Tedavi grubu

Cevap : a) Görev grubu-Eğitim grubu

Açıklama : Görev grupları ve eğitim grupları, daha çok bilgi edinme ve belirli bir görev üzerinde çalışma amacı güder. Bu nedenle sonlandırma safhasında duygusal tepkiler daha az beklenir. Tedavi ve problem çözme gruplarında ise duygusal bağlar daha kuvvetlidir ve sonlandırma aşamasında güçlü duygusal tepkiler görülebilir.

6- Grup oturumlarını başarı ile tamamlayan bir uzman oturumların değerini oldukça arttırır. Etkili bir sonlandırmadan yoksunluk, oturumlarda tartışılan birçok önemli konunun belirsizleşmesine ve kaybolmasına yol açabilir. Sonlandırma süreci iyi planlanmalıdır. Grubu sonlandırma, yapılan çalışmanın kalıcılığı için önem arz etmektedir. Eğer sonlandırma iyi yapılırsa grup üyeleri …………………………. hissiyle ayrılırlar. Cümlede boş bırakılan alana gelebilecek en uygun kelime aşağıdakilerden hangisi olabilir?

a) Mutluluk
b) Birliktelik
c) Grup olma
d) Tamamlanmışlık
e) Duygudaşlık

Cevap : d) Tamamlanmışlık

Açıklama : İyi planlanmış bir sonlandırma süreci, grup üyelerinin tamamlanmışlık hissiyle ayrılmalarını sağlar. Bu his, grup sürecinin başarılı olduğunu ve üyelerin belirlenen hedeflere ulaştıklarını gösterir.

7- I. Üyelerin tecrübelerini yazmalarını teşvik edebilir. II. Günlük, yazı tahtası veya not kâğıdı gibi materyallerden yararlanılabilir. Yukarıda ifade edilen örnekler neyi kolaylaştırmak için önerilmektedir?

a) Yarım kalmış işleri tamamlamak için
b) Gözden geçirmeyi ve özetlemeyi kolaylaştırmak için
c) Değişim çabalarını korumak için
d) Üyelerin sorunlarını bağımsızca çözmelerini kolaylaştırmak için
e) Takip seansları yapabilmeyi kolaylaştırmak için

Cevap : b) Gözden geçirmeyi ve özetlemeyi kolaylaştırmak için

Açıklama : Üyelerin tecrübelerini yazmaları ve çeşitli materyaller kullanmaları, gözden geçirme ve özetleme sürecini kolaylaştırır. Bu yöntemler, grup üyelerinin kendi gelişimlerini ve süreç boyunca öğrendiklerini değerlendirmelerine yardımcı olur.

8- “Değişim yaratmak için uzman, pozitif değişmenin sonuçlarını mümkün olduğu kadar hızlı bir şekilde grup üyelerine göstermelidir…” Yukarıdaki açıklamayı kavramsal olarak başka türlü nasıl ifade edebilirsiniz?

a) Kendi yeteneklerine güven geliştirmelerinde üyelere yardım etme
b) Yeni davranışlar öğrenmelerinde üyelere yardım ederken farklı durumları ve bakış açılarını kullanmak
c) Sorunlarını bağımsızca çözmede üyelere yardım etmek
d) Üyelerin yaptıkları değişiklikleri uygulamaya nasıl aktaracaklarını yapacaklarını tartışmak
e) Doğal olarak oluşan sonuçlar yaratmak

Cevap : e) Doğal olarak oluşan sonuçlar yaratmak

Açıklama : Uzmanın pozitif değişim sonuçlarını üyelerine göstermesi, doğal olarak oluşan sonuçlar yaratma sürecine örnek olarak değerlendirilebilir. Bu, grup üyelerinin yaptıkları değişikliklerin etkilerini görerek motivasyonlarının artırılmasına yardımcı olur.

9- I. Önceki oturumlara getirilen asla çözülmemiş konu ve sorular II. Uzmanın oturum boyunca belirli bir duruma değinmesiyle ilgili olumsuz duygular III. Bir üyenin diğer üyeye veya uzmana sorduğu soru IV. Bir üyenin çözemediği kişisel bir konu üstüne çalışma ihtiyacı Yukarıdaki ifadeler sonlandırma sürecinde yapılması gereken işlerden hangi ana başlık için söylenmektedir?

a) Yarım kalmış işler
b) Grup üyelerinin değişim çabalarını korumak ve genelleştirmek
c) Grubun çekiciliğini azaltmak
d) Sonlandırma safhası ile ilgili grup üyelerinin duygularını ele almak
e) Geleceği planlama

Cevap : a) Yarım kalmış işler

Açıklama : Sonlandırma sürecinde yarım kalmış işlerin tamamlanması önemlidir. Bu, önceki oturumlarda çözülmemiş konuların ele alınması ve kişisel konuların çözüme kavuşturulmasını içerir. Yarım kalmış işlerin tamamlanması, sonlandırma sürecinin sağlıklı bir şekilde tamamlanmasına yardımcı olur.

10- Başarılı bir sonlandırma gerçekleştirmenin karmaşık bir süreç olduğu belirtilmektedir. Öncelikle başarılı bir sonlandırmada hangi tür bilginin gerekliliği üzerinde durulmaktadır?

a) Sosyoloji bilgisi
b) Sosyal hizmet araştırması bilgisi
c) Sosyal hizmet etiği bilgisi
d) İnsan davranışı ve sosyal çevre
e) Sosyal politika ve planlama bilgisi

Cevap : d) İnsan davranışı ve sosyal çevre

Açıklama : Başarılı bir sonlandırma süreci için insan davranışı ve sosyal çevre bilgisi önemlidir. Bu bilgi, müracaatçının içinde bulunduğu sosyal çevre ve davranışlarını anlamak ve sonlandırma sürecini bu bağlamda planlamak açısından gereklidir.

@lolonolo_com