Ata Aöf Tıbbi Sosyal Hizmet Ünite -5

Acil Bakım ve Müdahalenin Tanımı

Acil bakım ve müdahale, bireylerin gündelik rutinlerine dönmelerini, kendilerini idame ettirebilmelerini sağlamak amacıyla sakatlık, engellilik veya hastalık gibi durumları tedavi etmek için sunulan sağlık hizmetidir. Bu müdahale, tam bir tedavi sağlamasa bile, semptomların etkisini hafifletmeyi hedefler. Acil bakımın ilk adımı, acil servis ortamında biyopsikososyal bir tedavi yaklaşımının benimsenmesidir. Bu yaklaşım; hekimler, hemşireler, psikologlar, hasta bakıcılar ve sosyal hizmet uzmanlarının multidisipliner bir ekip olarak birlikte çalışmasını gerektirir.

Sosyal hizmet uzmanları, acil servislerde hasta ve ailelerinin psikososyal ve ekonomik gereksinimlerini değerlendirerek uygun müdahale planlarını hazırlar. Bu müdahale planları; fiziksel hastalık, yaralanma, travma, ani ölüm, şiddet, istismar gibi durumların yanı sıra stres yaratan psikiyatrik ve sosyal sorunların etkilerini ele alır.

Kriz Durumu ve Müdahalenin Önemi

Acil servise başvuran bireyler genellikle bir kriz durumuyla karşı karşıyadır. Kriz, bireylerin fiziksel, sosyal ve ruhsal bütünlüklerini koruma becerilerinde yetersizlik yaşamalarına neden olan bir durumdur. Bu süreçte, bireyin baş etme mekanizmaları işlevsiz hale gelebilir ve birey yeni durumlara uyum sağlamakta zorlanır. Bu nedenle, kriz müdahalesi büyük önem taşır. Krize müdahale, bireylerin kriz öncesi sosyal işlevsellik düzeyine dönmelerine yardımcı olur, psikolojik dengelerini korur ve gelecekteki baş etme becerilerini güçlendirir.

Kriz Müdahalesinin Tarihsel Gelişimi ve Sosyal Hizmetteki Yeri

Kriz müdahalesi, Amerikalı klinik profesyoneller tarafından geliştirilen önleyici bir yaklaşımdır. Bu yöntem, travma ve kriz durumlarında kısa süreli, çözüm odaklı bir uygulamadır ve birey ile topluma yönelik etkin tedavi süreçlerini kapsar. Krize müdahalenin sosyal hizmet alanındaki öncüsü L. Rapoport olarak kabul edilmektedir. 1970’lerden itibaren sosyal hizmet pratiğinde yaygın olarak kullanılmaya başlanmıştır.

Sosyal Hizmet Uzmanı ve Kriz Durumları

Kriz, bireylerin ruhsal dengelerinin bozulduğu, üzücü olaylarla baş etmede zorlandıkları bir süreçtir. Bu süreçte, sosyal hizmet uzmanları bireyin güvenliğini sağlamak, duygusal etkileri analiz etmek ve uygun baş etme mekanizmalarını belirlemekle sorumludur. Ayrıca, bireyin kendi duygularını kontrol edebilmesi ve rasyonel kararlar alabilmesi için rehberlik sağlarlar. Sosyal hizmet uzmanı, birey üzerinde bağımlılık yaratmayan, destekleyici bir yaklaşım benimsemelidir.

Acil Servislerde Sosyal Hizmet Uygulamaları

Acil servislerde sosyal hizmet uzmanlarının öncelikli hedefi, müracaatçıların öznel gereksinimlerini belirleyerek multidisipliner ekiple iş birliği içinde çalışmaktır. Sosyal hizmet uygulamaları kapsamında sıklıkla çalışılan hasta grupları şunlardır:

• Yaralanma ve kazalar sonucu engelli hale gelen bireyler
• Risk altındaki çocuklar
• Şiddet ve cinsel istismar mağdurları
• Yoksul ve dezavantajlı gruplar
• Göçmen ve mülteciler
• Kronik hastalar ve psikiyatrik sorunları olan bireyler

Türkiye’de Acil Servislerde Sosyal Hizmet

Türkiye’de acil servislerdeki sosyal hizmet uygulamaları, genellikle kimsesiz bireylerin kurum bakımına yerleştirilmesi, şiddet mağdurlarına destek sağlanması, intihar vakaları ve çocuk ihmali gibi kriz durumlarına yönelik hizmetlerden oluşmaktadır. Ancak, multidisipliner ekip çalışmasının yeterince yaygın olmaması ve sosyal hizmet uzmanlarının sağlık ekibindeki rolüne ilişkin farkındalık eksikliği önemli sorunlar arasında yer almaktadır.

Sonuç ve Öneriler

Sosyal hizmet uzmanları, acil servislerde kriz durumlarını değerlendirirken bireyin mahremiyetine özen göstermeli ve yasal prosedürlere uygun hareket etmelidir. Ayrıca, kriz müdahalesi konusunda eğitim ve farkındalık artırıcı çalışmaların yaygınlaştırılması gerekmektedir. Türkiye’de, sosyal hizmet uzmanlarının etkin bir rol üstlenebilmesi için multidisipliner ekip çalışmasına uygun bir sağlık sistemi altyapısının geliştirilmesi önem taşımaktadır

1- Aşağıdakilerden hangisi acil bakım ve müdahalenin amaçları arasında yer almaz?

A) İnsanların olağan rutinlerine dönebilmelerini sağlar.
B) İnsanların kendi kendilerini idare edebilmelerini sağlar.
C) Bir engellilik durumunu tedavi edebilir.
D) Bir hastalık durumunu tedavi edebilir.
E) Her zaman tam bir tedavi söz konusudur.

Cevap : E) Her zaman tam bir tedavi söz konusudur.

Açıklama : Acil bakım ve müdahalenin temel amaçları, bireylerin yaşamsal işlevlerini sürdürebilmelerini sağlamak, akut durumlarda stabilizasyon sağlamak ve bireyin kendi yaşamını idame ettirebilmesine yardımcı olmaktır. Ancak, her zaman tam bir tedavi sağlamak acil bakımın temel amacı değildir. Acil müdahaleler genellikle geçici çözümler sunar ve tam tedavi daha uzun vadeli süreçler gerektirir.

2- Aşağıdaki konulardan hangisi acil servislerde sosyal hizmet uzmanı tarafından hazırlanan müdahale planının içeriğinde yer almaz?

A) Geçmiş anıların yoğun analizi
B) Travma
C) Şiddet
D) İstismar
E) Şu an var olan stres yaratıcı etmenler

Cevap : A) Geçmiş anıların yoğun analizi

Açıklama : Acil müdahale planları genellikle bireylerin anıdaki sorunlarına odaklanır, geçmiş anıların derinlemesine analizi kriz müdahalesi kapsamında yer almaz. Anıdaki duruma yönelik çözümler ön plandadır.

3- ”Kriz durumlarının en temel özelliği, var olan ——— ———- ve daha önceden bilinen, işe yarayan mekanizmalarla bu durumun düzeltilememesidir.”
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerlere gelebilecek en uygun kelimeler aşağıdakilerden hangisidir?

A) İletişimin bozulması
B) Dengenin bozulması
C) İlişkinin bozulması
D) İlişkilerin bozulması
E) Etkileşimin bozulması

Cevap : B) Dengenin bozulması

Açıklama : Kriz durumları, bireyin ya da topluluğun yaşamsal dengelerinin bozulduğu ve bu dengenin mevcut başa çıkma mekanizmalarıyla düzelemediği anları ifade eder.

4- Aşağıdakilerden hangisi krize müdahalenin sosyal hizmetteki öncüsüdür?

A) Amerikalı profesyoneller
B) Adams
C) Rapoport
D) Solomon
E) Payne

Cevap : C) Rapoport

Açıklama : Rapoport, kriz müdahalesi konusunda sosyal hizmet alanında öncü çalışmalar yapmış ve bu alanda önemli katkılar sağlamıştır.

5- Aşağıdakilerden hangisi kriz durumunun özellikleri arasında yer almaz?

A) Bir travmanın etkisini ifade eder.
B) Bir mücadeleyi ifade eder.
C) Zamanla sınırlıdır.
D) Şiddeti giderek artar.
E) Kriz anında müdahale yapıldığında etkisi olur.

Cevap : D) Şiddeti giderek artar.

Açıklama : Kriz durumları genellikle zamanla sınırlıdır ve çabuk müdahale edildiğinde etkisi azalır. Krizin şiddeti, müdahale edilmezse artabilir ancak bu her zaman geçerli değildir.

6- Aşağıdakilerden hangisi krizin olumlu yanları arasında yer almaz?

A) Yaşamı yeniden düzenlemede bir fırsat sunar.
B) Yaşamı yeniden düzenlemede bir motivasyon kaynağıdır.
C) Sorunlarla baş etme noktasında daha etkili araçlar keşfedilir.
D) Bireye güç kazandırır.
E) Bireye baskı karşıtı uygulamayı öğretir.

Cevap : E) Bireye baskı karşıtı uygulamayı öğretir.

Açıklama : Krizler bireyin yaşamını yeniden düzenlemesine fırsat sunar ve sorunlarla baş etme yetilerini geliştirir. Ancak baskıya karşıtı öğretmek gibi bir amacı yoktur.

7- Sosyal hizmet uzmanları krizi değerlendirirken aşağıdaki etmenlerden hangisinin kriz üzerindeki etkisini incelemez?

A) Bireylerin güçlü yönlerinin
B) Bireylerin benlik saygısını yükseltmenin
C) Bireylerin yaşadıklarını anlamamalarının
D) Bireylerin kaybettiği kontrol hissini yeniden kazanmalarının
E) Bireylerin sosyal konumlarını dikkate almanın

Cevap : C) Bireylerin yaşadıklarını anlamamalarının

Açıklama : Kriz değerlendirmesinde bireylerin yaşadıklarını anlamamaları gibi bir faktör genellikle ele alınmaz. Odak noktası, bireylerin güçlerini ve kontrol hissini geri kazanmasıdır.

8- Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’deki acil servislerin yoğun hastane birimleri şeklinde değerlendirilmesinin nedenleri arasında yer almaz?

A) Hastane içindeki konumunun başvurulara uygun olması
B) Çok fazla başvurunun yapıldığı birimler olması
C) Ağır iş yükünü tecrübe edildiği birimler olması
D) Travmatik vakaların sıklıkla bu birimlere başvurması
E) Tekrarlayıcı hasta ziyaretlerinin bu birimlerde önemli yük oluşturması

Cevap : A) Hastane içindeki konumunun başvurulara uygun olması

Açıklama : Acil servislerin yoğun olmasının temel nedenleri, travmatik vakaların yoğun başvurusu, tekrarlayan hasta ziyaretleri ve ağır iş yükü gibi faktörlerdir. Hastane içindeki konum bu yoğunluğun doğrudan bir sebebi değildir.

9- Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’de acil servislerde uygulanan sosyal hizmet müdahaleleri arasında yer almaz?

A) Kimsesiz müracaatçıları kurum bakımına yerleştirme işlemleri
B) Bimekan müracaatçıları kurum bakımına yerleştirme işlemleri
C) Hastaların tekrarlayıcı acil servis ziyaretlerine yönelik çalışma
D) Engelli müracaatçılarının nakil işlemlerinin gerçekleştirilmesi
E) Şiddet, istismar, intihar vb. kriz durumlarına yönelik çalışma

Cevap : C) Hastaların tekrarlayıcı acil servis ziyaretlerine yönelik çalışma

Açıklama : Sosyal hizmet müdahaleleri genellikle bireyin yaşadığı kriz durumlarına yöneliktir. Hastaların tekrarlayan ziyaretleri ise daha çok tıbbi hizmetlerin alanında yer alır.

10-

Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri acil serviste intihar vakaları büyük oranda uzmanların sık karşılaştığı sorunlar arasında yer alır?

A) I, II ve IV
B) II, III ve IV
C) I ve IV
D) III ve IV
E) Yalnız II

Cevap : B) II, III ve IV

Açıklama : Sosyal hizmet uzmanları acil servislerde intihar vakaları ile ilgilenirken sıkça bimekan durumları, sadece medikal tedaviye odaklanılması ve izleme yetersizliği gibi sorunlarla karşılaşırlar.