Ata Aöf Tıbbi Sosyal Hizmet Ünite -6

Halk Sağlığı: Tanım ve Kapsam

Halk sağlığı, toplumun sağlık düzeyini korumak ve geliştirmek, hastalıkları erken teşhis ve tedavi etmek, rehabilitasyon olanakları sağlamak ve bireylerin yaşam sürelerini uzatmak amacıyla bilgi, beceri ve değerleri bir araya getiren disiplinler arası bir alandır. Halk sağlığı, bireylerin sağlıklı yaşam koşullarını güvence altına almayı hedefler ve biyolojik ile sosyal bilimlere dayanır. Bu disiplinin temel misyonu, tüm nüfusun sağlığını iyileştirmek, hastalıkları ve engelleyici durumları önlemektir.

Halk sağlığının temel işlevleri şunlardır:

• Toplum sağlığını izleme ve değerlendirme
• Sağlığın teşviki ve hastalıkların önlenmesi
• Savunuculuk, politika analizi ve değerlendirme

Bu işlevler, halk sağlığının değişen toplum ihtiyaçlarına cevap verebilmesi için çok boyutlu bir yaklaşımı gerekli kılar.

Halk Sağlığının Temel İlkeleri

Halk sağlığı anlayışının temeli, toplumsal iyilik ve eşitlik prensiplerine dayanmaktadır. Bu ilkeler, 1978 yılında yayımlanan Alma-Ata Bildirgesi’nde detaylı bir şekilde ele alınmıştır. Bildirgede yer alan temel ilkeler şunlardır:

• Toplumsal eşitlik ve çevresel uyum
• Yaşam bütünlüğü ve toplumsal etmenlerin önemi
• Koruyucu hizmetlerin önceliği
• Risk gruplarına ve önemli hastalıklara öncelik verilmesi
• Entegre hizmet anlayışı ve ekip çalışması
• Sağlık ile kalkınma arasındaki ilişki
• Halkın katılımı ve öz sorumluluk
• Hizmetlerin evrenselliği ve yerel koşullara uygunluğu

Bu ilkeler, halk sağlığı müdahalelerinin etkinliğini artırmayı ve toplum sağlığını desteklemeyi hedefler.

Halk Sağlığı Sosyal Hizmeti

Halk sağlığı ve sosyal hizmet, toplum sağlığını ve refahını artırmak için ortak hedefleri paylaşır. Her iki disiplin de sosyal adalet anlayışını temel alır ve özellikle dezavantajlı grupların yaşam koşullarını iyileştirmeyi amaçlar. Halk sağlığı daha çok önleyici çalışmalara vurgu yaparken, sosyal hizmet bireysel müdahaleye ağırlık verir. Ancak her iki disiplinin ortak noktası, bireylerin sosyal, psikolojik ve çevresel risklerini azaltarak kendi kendine yeterliliği teşvik etmektir.

Halk Sağlığı Sosyal Hizmetinin Tarihçesi

Halk sağlığı ve sosyal hizmet disiplinleri, 20. yüzyılın başlarında çağdaş biçimlerine kavuşmuştur. Sosyal hizmet uzmanları, bulaşıcı hastalık kontrolü, anne-çocuk sağlığı ve yerleşim evlerindeki çalışmalarıyla halk sağlığı alanında önemli roller üstlenmiştir. Özellikle 1912 yılında kurulan Federal Çocuk Bürosu, sosyal hizmet uzmanlarının liderliğinde anne ve çocuk sağlığını teşvik eden çalışmalarıyla dikkat çekmiştir. Bu çalışmalar, sosyal hizmetin halk sağlığındaki önemini artırmış ve mesleğin görünürlüğünü yükseltmiştir.

Halk Sağlığı Sosyal Hizmetinde Mesleki Standartlar

Halk sağlığı sosyal hizmeti için belirlenen 14 mesleki standart, 5 temel yeterlilik alanında toplanmıştır:

1. Teorik bilgi temeli
2. Metodoloji ve analiz süreçleri
3. Liderlik ve iletişim
4. Politika ve savunuculuk
5. Etik ve değerler

Bu yeterlilikler, sosyal hizmet uzmanlarının halk sağlığı alanında etkili müdahaleler geliştirmesini desteklemektedir.

Halk Sağlığı Alanında Sosyal Hizmet Uygulamaları

1. Mikro Düzey Uygulamalar
Sosyal hizmet uzmanları, bireylere ve ailelere yönelik doğrudan uygulamalar gerçekleştirir. Bu kapsamda psikososyal destek, hastalığın kabullenilmesi ve tedavi sürecine uyum gibi konularda danışmanlık hizmetleri sunulur. Ayrıca bireylerin ihtiyaç duyduğu kaynaklarla bağlantı kurulması sağlanır.

2. Mezzo Düzey Uygulamalar
Halk sağlığı programlarının geliştirilmesi, uygulanması ve yönetilmesi mezzo düzeyde gerçekleşir. Sosyal hizmet uzmanları, toplumdaki dezavantajlı gruplar için destek mekanizmaları oluşturur.

3. Makro Düzey Uygulamalar
Makro düzeyde sosyal hizmet uzmanları, politika geliştirme ve halk sağlığı müdahalelerinin planlanması süreçlerinde yer alır. Toplum sağlığını artırmayı hedefleyen geniş ölçekli projeler yürütürler. Özellikle düşük gelirli ve korunmasız gruplara yönelik programların değerlendirilmesinde önemli roller üstlenirler.

Sonuç

Halk sağlığı sosyal hizmeti, bireysel ve toplumsal düzeyde sağlığı iyileştirmeyi hedefleyen kritik bir alandır. Sosyal hizmet uzmanları, halk sağlığı programlarının geliştirilmesinde, bireylerin ihtiyaçlarının karşılanmasında ve toplumsal refahın artırılmasında önemli roller oynar. Bu nedenle, disiplinler arası iş birliğini güçlendiren uygulamaların yaygınlaştırılması halk sağlığı sosyal hizmetinin etkinliğini artıracaktır

1. Aşağıdakilerden hangisi Alma Ata Bildirgesi’ndeki temel ilkelerden değildir?

a) Toplumsal eşitlik
b) Korumaya öncelik
c) Ekip hizmeti
d) Toplum örgütlenmesi
e) Yaşamın bütünlüğü

Cevap: d) Toplum örgütlenmesi

Açıklama: Alma Ata Bildirgesi’nin temel ilkeleri arasında toplumsal eşitlik, korumaya öncelik, ekip hizmeti gibi kavramlar yer alır. Ancak “toplum örgütlenmesi” doğrudan bildirgede geçen bir ilke değildir. Bildirgenin daha çok sağlık hizmetlerine erişim üzerine odaklandığı bilinmektedir.

2. Aşağıdakilerden hangisi halk sağlığı ve sosyal hizmetin ortak çalışma alanlarından değildir?

a) Yoksulluk
b) Kalp ve damar cerrahisi
c) Çevre sorunları
d) Toplum kalkınması
e) Evsizlik

Cevap: b) Kalp ve damar cerrahisi

Açıklama: Halk sağlığı ve sosyal hizmetin ortak çalışma alanları arasında yoksulluk, çevre sorunları ve evsizlik gibi sosyal ve çevresel konular yer alır. Ancak kalp ve damar cerrahisi, daha çok bireysel ve spesifik bir sağlık hizmeti alanıdır.

3. Federal Çocuk Bürosunun kuruluş yılı aşağıdakilerden hangisidir?

a) 1902
b) 1912
c) 1922
d) 1932
e) 1942

Cevap: b) 1912

Açıklama: Federal Çocuk Bürosu, çocukların sağlık ve refahını artırmak amacıyla 1912 yılında kurulmuştur. Bu, çocuk sağlığı ve refahı alanında önemli bir adımdır.

4. Aşağıdakilerden hangisi halk sağlığı sosyal hizmeti için tanımlanan mesleki standart sayısını bildirmektedir?

a) 12
b) 13
c) 14
d) 15
e) 16

Cevap: c) 14

Açıklama: Halk sağlığı sosyal hizmeti için belirlenen mesleki standart sayısı 14’tür. Bu standartlar, sosyal hizmet uzmanlarının halk sağlığı alanındaki rollerini tanımlamaktadır.

5. Aşağıdakilerden hangisi halk sağlığı sosyal hizmeti için tanımlanan mesleki yeterlik alanlarından değildir?

a) Teorik bilgi temeli
b) Metodoloji ve analiz süreçleri
c) Liderlik ve iletişim
d) Politika ve savunuculuk
e) Güç ve güçlendirme

Cevap: e) Güç ve güçlendirme

Açıklama: Halk sağlığı sosyal hizmeti için tanımlanan mesleki yeterlik alanları arasında teorik bilgi, metodoloji, liderlik ve politika gibi konular yer alır. Güç ve güçlendirme, doğrudan tanımlanan bir mesleki yeterlik alanı değildir.

6. Aşağıdakilerden hangisi halk sağlığı sosyal hizmet uzmanlarının politika ve savunuculuk kapsamında sahip olması gereken yetkinliklerden değildir?

a) Ulusal ve yerel düzeylerdeki yasal, idari ve yargı süreçleri
b) Eleştirel düşünme
c) Örgütsel kültür ve değişim
d) Sosyal refah sistemleri ile sağlık hizmetleri arasındaki boşlukları ele almak için gündem belirleme
e) Belirli bir politika veya soruna yönelik veri toplama ve özetleme

Cevap: c) Örgütsel kültür ve değişim

Açıklama: Politika ve savunuculuk kapsamında sosyal hizmet uzmanlarının sahip olması gereken yetkinlikler, daha çok yasa süreçleri, eleştirel düşünme ve sosyal refah sistemleriyle ilgilidir. Örgütsel kültür ve değişim ise farklı bir mesleki alanla ilişkilidir.

7. ———- hastalığın oluşmasına neden olan risk faktörlerinin kontrol altına alınmasını ve hastalığın oluşmasını engelleyecek önlemlerin alınmasını içerir.

a) Mikro düzeyde uygulama
b) Mezzo düzeyde uygulama
c) Makro düzeyde uygulama
d) Birincil düzeyde önleme
e) İkincil düzeyde önleme

Cevap: d) Birincil düzeyde önleme

Açıklama: Birincil düzeyde önleme, hastalıkların oluşumuna neden olan risk faktörlerinin ortadan kaldırılmasını ve önlenmesini amaçlar. Bu, halk sağlığının temel hedeflerinden biridir.

8. I. Sağlık sorunlarıyla ilgili stres kaynaklarını azaltmak
II. Engelliliği en aza indirmek
III. İyilik hâlini arttırmaya yönelik sosyal destek mekanizmalarını harekete geçirmek
Yukarıdakilerden hangileri sosyal hizmet uzmanının halk sağlığı alanındaki önleme çalışmalarındandır?

a) Yalnız I
b) I ve II
c) I ve III
d) II ve III
e) I, II ve III

Cevap: e) I, II ve III

Açıklama: Sosyal hizmet uzmanları, halk sağlığı alanında stres kaynaklarını azaltmak, engelliliği önlemek ve iyilik hâlini artırmak için çeşitli sosyal destek mekanizmalarını harekete geçirir.

9. I. Sorunlar ortaya çıktıktan sonraki müdahaleye odaklanır.
II. Güçlendirmeye odaklanarak sağlığı teşvik etmek ve riski azaltmak için dayanıklılığı ve olumlu faktörleri vurgular.
III. Araştırma, politika, savunuculuk, klinik ve makro yaklaşımlar dâhil olmak üzere birçok yöntem kullanır.
Yukarıdakilerden hangileri halk sağlığı sosyal hizmetinin temel özelliklerindendir?

a) Yalnız I
b) I ve II
c) I ve III
d) II ve III
e) I, II ve III

Cevap: d) II ve III

Açıklama: Halk sağlığı sosyal hizmeti, dayanıklılık ve olumlu faktörleri güçlendirme odaklıdır ve politika, savunuculuk gibi yöntemleri kapsamaktadır.

10. Aşağıdakilerden hangisi Alma-Ata Bildirgesi’nin yayımlandığı yıldır?

a) 1978
b) 1979
c) 1980
d) 1981
e) 1982

Cevap: a) 1978

Açıklama: Alma-Ata Bildirgesi, 1978 yılında düzenlenen bir konferansta yayımlanmıştır. Bu bildirge, birinci basamak sağlık hizmetlerinin önemini vurgulamaktadır.