Dünyada ve Türkiye’de Sağlık Sistemleri 2024-2025 Final Soruları

Cevap: C) yüzde 10

Açıklama: Birleşik Krallık’ta sağlık sistemi, Ulusal Sağlık Servisi (NHS) tarafından yürütülmektedir ve sağlık hizmetlerinin büyük bir kısmı birinci basamakta (genel pratisyenler tarafından) çözülmektedir. İkinci basamağa sevk oranı oldukça düşüktür ve genellikle hastaların yalnızca yüzde 10’u ileri tetkik ve tedavi için ikinci basamak sağlık hizmetlerine yönlendirilir. Bu durum, NHS’nin etkin bir birinci basamak sağlık sistemi üzerine kurulu olduğunu gösterir. Diğer seçenekler, sevk oranı için çok yüksek olduğundan doğru değildir.

Cevap: D) Çevrenin korunması için yeterli önlemlerin alınması

Açıklama: Kazakistan’da çevre koruma önlemleri genellikle yetersiz kalmaktadır.

Cevap: A) Sağlık çalışanlarının ülke içerisinde dağılımı homojen bir şekildedir.

Açıklama: Kazakistan sağlık sistemi, özellikle kırsal ve kentsel bölgeler arasında sağlık çalışanlarının dağılımı açısından dengesizlikler yaşar. Bu durum, kırsal bölgelerde sağlık hizmetlerine erişimi zorlaştırmaktadır. Diğer şıklar, Kazakistan sağlık sisteminin yapısını ve işleyişini doğru bir şekilde yansıtmaktadır:
-Sanitizasyon-Epidemiyoloji Servisi gıda güvenliği ile ilgilenir.
-Sağlık Bakanlığı ulusal sağlık politikalarını geliştirir.
-Ekonomi ve Maliye Bakanlıkları sağlık bütçesinin hazırlanmasında rol oynar.
-Sağlık harcamaları devlet bütçesinden ve bireysel cepten ödemelerle karşılanır.

Cevap: A) yüzde 11

Açıklama: Almanya’da sağlık sektörü, büyük bir işgücü hacmine sahiptir ve tüm çalışanların yaklaşık yüzde 11’lik bir kısmı bu sektörde çalışmaktadır. Bu oran, Almanya’nın sağlık sistemine yaptığı büyük yatırımları ve sağlık hizmetlerine olan yüksek talebi göstermektedir. Diğer seçenekler doğru oranın oldukça altında veya üstünde olup doğru cevabı dışlamaktadır.

Cevap: B) Hastalıklara erken tanı konulması

Açıklama: Koruyucu sağlık hizmetleri, hastalıkların önlenmesi ve erken tanı ile sağlığın korunmasını amaçlar.

Cevap: C) yüzde 80’den

Açıklama: Sağlam bir birinci basamak sağlık hizmeti verildiğinde, bu hizmetlerin kapsamlı ve etkin olması beklenir. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve diğer sağlık otoritelerine göre, birinci basamak sağlık hizmetleri toplam sağlık hizmetlerinin yüzde 80’den az olmaması gerekir. Bu oran, sağlığın korunması ve hastalıkların erken teşhis edilmesi için birinci basamak sağlık hizmetlerinin ne kadar kritik olduğunu göstermektedir.

Cevap: E) Birinci On Yıllık Millî Sağlık Planı

Açıklama: Cumhuriyet dönemi ilk yazılı sağlık planı, “Birinci On Yıllık Milli Sağlık Planı“ olarak adlandırılmaktadır. Bu plan, 1946 yılında Yüksek Sağlık Şurası tarafından onaylanmış ve Sağlık Bakanı Dr. Behçet Uz tarafından 12 Aralık 1946 tarihinde açıklanmıştır. Ancak Dr. Behçet Uz’un Sağlık Bakanlığından ayrılması nedeniyle bu plan kanunlaşamamıştır. Bu bilgiye dayanarak doğru cevap E) Birinci On Yıllık Millî Sağlık Planıdır.

Cevap: D) II, III ve IV

Cevap: E) Hekim ve hemşirelerin mezuniyet sonrası eğitimlerinden sağlık bakanlığı sorumludur.

Cevap: E) Farklı bakanlıklar arası araştırma geliştirmek amacı ile iş birliği yapılması

Açıklama: Finlandiya’da Sosyal İşler ve Sağlık Bakanlığı, sağlık ve sosyal refah alanında stratejik planlama, kaynak sağlama ve veri yönetimi gibi birçok kritik sorumluluğa sahiptir. Ancak, farklı bakanlıklar arası araştırma geliştirme amacıyla iş birliği yapmak doğrudan bu bakanlığın ana sorumlulukları arasında yer almaz. Bu tür iş birliği genellikle ulusal çapta koordinasyon veya diğer ilgili bakanlıklar tarafından yürütülür. Diğer şıklar Sosyal İşler ve Sağlık Bakanlığı’nın temel görevlerini yansıtmaktadır.

Cevap: B) I ve II

Açıklama: Birleşik Krallık birinci basamak sağlık hizmetleri, kapı tutuculuk işlevi ve sürekli bakım sağlama üzerine inşa edilmiştir.

Cevap: A) Kamu hastanelerine talebin az olması

Açıklama: Enformel ödemeler, genellikle sağlık hizmetleri ile ilgili eksiklikler, talep fazlalığı veya sağlık sistemindeki yetersizlikler nedeniyle ortaya çıkar. Bu tür ödemelerin nedenleri şunlardır:
B) Kamunun finansal kaynak eksikliği: Sağlık sektörüne yeterli kaynak ayrılmaması, enformel ödemelere zemin hazırlar.
C) Hizmet sunucularını etkileme arzusu: Hastalar, daha hızlı veya daha iyi hizmet almak için enformel ödemeler yapabilir.
D) Özel sağlık hizmetlerinin yetersizliği: Özel hizmetlerin az olduğu durumlarda kamu hizmetlerine olan talep artar ve bu da enformel ödemelere yol açabilir.
E) Özel olarak ilgi beklenmesi: Hastalar, kişisel ilgi ve özel muamele görmek için enformel ödeme yapabilir.
Ancak A) Kamu hastanelerine talebin az olması, enformel ödemelerin nedeni değildir. Tam tersine, kamu hastanelerine talebin fazla olması bu tür ödemelere yol açabilir.

Cevap: E) Pratisyen hekimlerin aile hekimi olarak görev yapabilmeleri için aile hekimliği hakkında 5 günlük birinci faz uyum eğitimini yapmaları gerekir.

Açıklama: Sağlıkta Dönüşüm Programı kapsamında aile hekimliği uygulaması, Türkiye’de sağlık hizmetlerini daha etkin hale getirmek için önemli bir adım olmuştur. Ancak, pratisyen hekimlerin aile hekimi olarak çalışabilmeleri için 10 günlük birinci faz uyum eğitimi almaları gerekmektedir. Soruda yer alan 5 günlük süre hatalıdır.

Cevap: D) Yapısındaki iki bakanın da işleyişte herhangi bir soruna yol açmaması adına aynı partilere üye olmaktadır.

Cevap: B) I, III ve IV

Açıklama: Güney Afrika’da sağlık sisteminin idari yapısı üç katlıdır ve eyalet düzeyindeki sağlık hizmetleri eyalet sağlık bakanlıklarına bağlıdır.

Cevap: D) 65 yaş üstü nüfusun toplam nüfusa oranı yüzde 20’dir.

Açıklama: 2014 WHO istatistiklerine göre İsveç, dünya genelinde sağlık göstergeleri açısından oldukça iyi bir konuma sahiptir. Diğer seçenekler doğru bilgileri yansıtmamaktadır:
A) Tüberküloz (Tbc) insidansı İsveç’te oldukça düşüktür; 100.000 kişide 1000 gibi yüksek bir oran doğru değildir.
B) Doğumdan itibaren beklenen yaşam süresi İsveç’te 80 yılın üzerindedir, 75 yıl yanlıştır.
C) Bebek ölüm hızı İsveç’te çok düşük olup, 1000 canlı doğumda 20 gibi bir oran doğru değildir; genellikle bu oran 3’ün altındadır.
E) Toplam sağlık harcamaları gayri safi yurtiçi hasılanın yüzde 10-12’si civarındadır, yüzde 30 gibi bir oran yanlıştır.
Doğru seçenek D’dir, çünkü İsveç’te 65 yaş üstü nüfusun toplam nüfusa oranı yaklaşık yüzde 20’dir ve bu, yaşlı nüfus oranının yüksek olduğunu göstermektedir.

Cevap: C) Davud’un Kızıl Yıldızı

Açıklama: İsrail’de sağlık hizmetleri, büyük ölçüde dört ana sağlık fonu (HMO) aracılığıyla yürütülmektedir: Clalit, Maccabi, Leumit, ve Meuhedet. Bu fonlar, vatandaşlara zorunlu sağlık sigortası kapsamında hizmet sunar. Ancak Davud’un Kızıl Yıldızı (Magen David Adom), İsrail’de acil sağlık hizmetleri sağlayan ulusal bir organizasyondur ve sağlık fonlarından biri değildir. Bu nedenle doğru cevap C) Davud’un Kızıl Yıldızıdır.

Cevap: C) Medikal ürünlere dair geçerli bir kanun yoktur.

Açıklama: İsveç’te sağlık ve ilaç sektörü, oldukça düzenli ve sıkı bir yasal çerçeveye sahiptir. Medikal ürünler ve ilaçlarla ilgili düzenlemeler, Tıbbi Ürünler Ajansı (Swedish Medical Products Agency) tarafından belirlenir ve bu alanda geçerli kanunlar bulunmaktadır. Bu nedenle, “Medikal ürünlere dair geçerli bir kanun yoktur“ ifadesi yanlıştır. Diğer ifadeler İsveç’teki ilaç satış sistemine dair doğru bilgiler sunmaktadır:
A) İlaç firmaları zarar gören hastalara tazminat ödeyebilir.
B) Milli İsveç Eczacılar Kurumu (Apoteket AB), uzun süre ilaç satan tek kurum olmuştur (ancak 2009’dan itibaren serbest piyasa sistemi getirilmiştir).
D) İlaçların satışı için Tıbbi Ürünler Ajansının onayı zorunludur.
E) İsveç’te hasta, ilaç ücretlerinin bir kısmını ödemektedir (maliyet paylaşımı sistemi).

Cevap: B) Çek Cumhuriyeti’nde tüm hastaneler belediyelere aittir.

Açıklama: Çek Cumhuriyeti’nde hastaneler çeşitli kurumlara bağlıdır ve tümü belediyelere ait değildir.

Cevap: A) Dört sağlık planından 3’ünde sağlık hizmeti hemşireler tarafından verilir.

Açıklama: İsrail’de birincil sağlık hizmetlerinde doktorlar daha yaygın görev almakta olup, hemşirelerin sağlık planlarındaki rolleri sınırlıdır.