Makro İktisat 2024-2025 Final Soruları

Makro iktisat, ekonominin geniş ölçekli yapılarını ve dinamiklerini anlamaya yönelik analizler sunan bir disiplindir. Bu yazıda, makro iktisadın temel konularını ele alarak, belirtilen soruların içeriğini açıklayacak ve bu soruları çözebilme yetkinliği kazandıracak bir yaklaşım sergilenecektir.

Para Arzı ve Tanımları

M2 ve M3 Para Arzı:
Para arzı, ekonomide dolaşan para miktarını ifade eder. M2 para arzı, M1’e ek olarak TL vadeli mevduatlar gibi unsurları içerir. Örneğin, TL vadeli mevduatın M2 tanımında yer alması, uzun vadeli tasarrufların para arzına etkisini göstermektedir. Öte yandan, M3 para arzı daha geniş kapsamlıdır ve B tipi likit fonlar gibi varlıkları içerir. Bu, finansal varlıkların likiditesine dair önemli ipuçları sunar.

Az Gelişmiş Ülkelerde Nüfus ve Verimlilik Sorunları

Az gelişmiş ülkelerde nüfus artışı, özellikle tarım sektörüne dayalı ekonomilerde önemli sorunlara yol açar. Azalan verim kanunu, bu durumun temel açıklayıcı mekanizmasıdır. Tarımsal üretimde, eklenen her bir yeni işçinin marjinal katkısı azalmaya başlar ve nihayetinde sıfıra düşer. Bu, sermaye ve kaynak yetersizliği gibi dolaylı faktörlerle birleştiğinde kişi başına düşen verimliliği daha da düşürür.

Döviz Piyasaları ve Sermaye Hareketleri

Efektif Tanımı:
Döviz piyasasında efektif, fiziksel olarak taşınabilen yabancı paralardır. Döviz poliçeleri ve seyahat çekleri gibi araçlar efektif tanımına girmez, çünkü bunlar doğrudan nakit değeri temsil etmez.

Sermaye Çıkışı ve Spekülasyon:
Düşük döviz kuru ve faiz oranları, özellikle spekülatif sermaye çıkışlarına neden olabilir. Bu durum, finansal piyasalardaki dalgalanmaların ödemeler bilançosu üzerindeki etkisini artırır. Spekülasyon, kısa vadeli sermaye hareketlerini tetikleyerek ekonomik istikrarı zayıflatabilir.

Enflasyonist ve Deflasyonist Açıklar

Bir ekonomide mal ve hizmet arzının talebe yetişememesi durumunda enflasyonist açık oluşur. Bu, fiyat artışlarına yol açarak talep baskısı yaratır. Arz ve talep arasındaki bu dengesizlik, makro ekonomik planlamanın merkezinde yer alır.

Milli Gelir Hesaplamaları

Transfer Ödemeleri ve Milli Gelir:
Milli gelir hesaplamalarında üretimle doğrudan ilişkisi olmayan transfer ödemeleri (emekli maaşları gibi) dikkate alınmaz. Bu, üretim faktörlerinin yarattığı katma değerin ölçülmesini sağlar ve ekonomik analizlerde doğruluk sağlar.

Yatırım-Tasarruf Dengesi

Yatırımların tasarruflardan fazla olduğu durumlarda, girişimciler üretimlerini artırma kararı alabilirler. Bu durum, ekonomide artan talep seviyelerini karşılamak için gerekli bir adaptasyon mekanizmasıdır.

Para Talebi ve Güdüler

İhtiyat Güdüsü ile Para Talebi:
İhtiyat güdüsüyle para talebi, bireylerin beklenmedik durumlar için para bulundurma arzularına dayanır. Bu tür talep, faiz oranlarına duyarlı değildir ve ekonomide likidite tercihlerini yansıtır.

Döviz Kurları ve Dış Ticaret Dengesi

Marshall-Lerner Koşulu:
Döviz kurundaki değişimlerin dış ticaret dengesi üzerindeki etkisini inceleyen Marshall-Lerner Koşulu, ithalat ve ihracatın fiyat esnekliğiyle ilişkilidir. Esnekliklerin toplamının 1’den büyük olduğu durumlarda, devalüasyon dış ticaret dengesini iyileştirir.

İşsizlik ve Enflasyon

Gayri İradi İşsizlik:
Bireylerin mevcut koşullara razı olduğu halde iş bulamaması durumu, gayri iradi işsizlik olarak tanımlanır. Bu işsizlik türü, yapısal veya konjonktürel nedenlerden kaynaklanabilir ve ekonomik büyümeyi doğrudan etkiler.

Talep Enflasyonu:
Talebin arzı aştığı durumlarda ortaya çıkan talep enflasyonu, fiyatların artmasına ve ekonomide dengelerin bozulmasına neden olur. Bu, ekonomide talep yönetimi politikalarının önemini vurgular.

Çarpan Etkisi ve Ekonomik Durgunluk

Çarpan etkisi, özellikle durgunluk yaşayan gelişmiş ekonomilerde belirgin bir rol oynar. Bu mekanizma, harcamaların gelir yaratma sürecindeki artış katsayısını ifade eder ve ekonomik canlanmayı teşvik edebilir.

Sonuç

Bu yazı, makro iktisat bağlamında temel kavramları ve soruların dayandığı teorik temelleri ele almıştır. M2 ve M3 para arzından azalan verim kanununa, ihtiyat güdüsüyle para talebinden Marshall-Lerner Koşulu’na kadar geniş bir yelpazede analizler sunulmuştur. Bu içeriği dikkatle inceleyen bir kişi, belirtilen soruların cevaplarını anlamlandırabilir ve benzer nitelikteki soruları çözebilecek bilgiye ulaşmış olur

1- Aşağıdakilerden hangisi M2 para arzı tanımı içinde yer almaktadır?

A) Dolaşımdaki para
B) Banka kasaları
C) Dolaşıma çıkan para
D) B Tipi likit fon
E) TL Vadeli Mevduat

Cevap : E) TL Vadeli Mevduat

Açıklama : —

2- Aşağıdakilerden hangisi az gelişmiş ülkelerde nüfus artışı sonucu, tarım sektörü ağırlıklı bir yapıda kişi başına verimliliğin düşmesine neden olmaktadır?

A) Sermaye yetersizliği
B) Azalan verim kanunu
C) Hızlı nüfus artışı
D) Emek arz fazlası
E) Kaynak yetersizliği

Cevap : B) Azalan verim kanunu

Açıklama : Azalan verim kanunu, tarım sektöründe eklenen her bir yeni işçinin katkısının önce artması, sonra azalması ve nihayetinde sıfıra düşmesi ile açıklanır. Sermaye ve kaynak yetersizliği dolaylı etkiler yaratırken bu kanun doğrudan etkendir.

3- Aşağıdaki ödeme araçlarından hangisine efektif adı verilmektedir?

A) Döviz poliçeleri
B) Nakit yabancı paralar
C) Yabancı mevduat sertifikaları
D) Ödeme emirleri
E) Dövize bağlı seyahat çekleri

Cevap : B) Nakit yabancı paralar

Açıklama : Efektif, fiziksel olarak elde tutulabilen nakit yabancı paralara verilen addır. Döviz poliçeleri ve diğer maddeler, efektif tanımına girmez.

4- Aşağıdakilerden hangisinde ödemeler bilançosu açıklarında döviz kuru ve faiz oranları düştüğünde sermaye çıkışı görülmektedir?

A) Arızi nedenler
B) Konjonktürel dalgalanmalar
C) Spekülasyon
D) Yapısal nedenler
E) Döviz rezervlerinin azalması

Cevap : C) Spekülasyon

Açıklama : Spekülatif nedenlerle düşük döviz kuru ve faiz oranları, sermaye çıkışına neden olabilir. Diğer maddeler genelde dolaylı veya uzun vadeli etkiler içerir.

5- Bir ekonomide artmayan mal ve hizmetler için daha fazla harcama yapılması ekonomide hangi duruma neden olmaktadır?

A) Deflasyonist açık
B) Enflasyonist açık
C) Dış ticaret açığı
D) Bütçe açığı
E) İkiz açık

Cevap : B) Enflasyonist açık

Açıklama : Talebin, arzın üzerinde olduğu durumlarda enflasyonist açık ortaya çıkar. Bu durum fiyat artışlarına neden olur ve talep baskısı yaratır.

6- Aşağıdakilerden hangisi milli gelir hesaplamasında göz önünde tutulmaz?

A) Transfer ödemeleri
B) Ücret
C) Faiz ve kâr
D) Dolaylı vergiler
E) Rant

Cevap : A) Transfer ödemeleri

Açıklama : Transfer ödemeleri (örneğin emekli maaşları), üretim faaliyetinden kaynaklanmadığı için milli gelir hesaplamasına dahil edilmez.

7- Bir ekonomide yatırımlar tasarruflardan fazla ise aşağıdakilerden hangi durum oluşmaktadır?

A) Toplam talep azalır.
B) Girişimciler, üretimi artırma kararı alır.
C) Girişimciler, üretimi azaltma kararı alır.
D) Toplam talep artar.
E) Kapasite kullanım oranı azalır.

Cevap : B) Girişimciler, üretimi artırma kararı alır.

Açıklama : —

8- Aşağıdakilerden hangisi M3 para arzı tanımı içinde yer almaktadır?

A) TL vadeli mevduat
B) TL vadesiz mevduat
C) Banka kasaları
D) B tipi likit fon
E) Dolaşımdaki para

Cevap : D) B tipi likit fon

Açıklama : M3, geniş anlamda para arzını ifade eder ve B tipi likit fon gibi varlıklar bu tanıma dahildir.

9- Aşağıdaki para talebi nedenlerinden hangisi, paranın tasarruf fonksiyonundan ileri gelmekle birlikte faize karşı duyarlılığı oldukça azdır?

A) Muamele güdüsü ile para talebi
B) Değer ölçüsü güdüsü ile para talebi
C) Mübadele güdüsü ile para talebi
D) İhtiyat güdüsü ile para talebi
E) Spekülasyon güdüsü ile para talebi

Cevap : D) İhtiyat güdüsü ile para talebi

Açıklama : İhtiyat güdüsüyle para talebi, bireylerin beklenmedik durumlar için nakit bulundurma arzularına dayanır ve faize karşı duyarlılığı düşüktür.

10-

Şekle göre C ve B noktaları için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Para arzı = Para talebi
B) Para arzı fazladır.
C) Para talebi fazladır.
D) Para arzı > Para talebi
E) Para talebi azdır.

Cevap : C) Para talebi fazladır.

Açıklama : —

11- Aşağıdaki hangi ülkelerin birçoğu geleneksel ürün ihracatından elde edilen gelire bağımlı kalmaktadır?

A) Gelişmiş ülkeler
B) Gelişmiş ama durgunluğun yaşandığı ülkeler
C) Az gelişmiş ülkeler
D) Zengin ülkeler
E) Gelişmekte olan ülkeler

Cevap : C) Az gelişmiş ülkeler

Açıklama : Az gelişmiş ülkeler, genellikle tarım ve madencilik gibi geleneksel ürünlerin ihracatına dayanır. Bu ürünlerden elde edilen gelir ekonomilerinde önemli bir paya sahiptir.

12-

Yukarıdaki şekle göre döviz piyasasında q ile ifade edilen aşağıdakilerden hangisidir?

A) Denge döviz fiyatı
B) Döviz talebi azlığı
C) Döviz arz fazlası
D) Denge döviz miktarı
E) Döviz talebi fazlası

Cevap : D) Denge döviz miktarı

Açıklama : Q, genellikle piyasa dengesini ifade eder ve döviz piyasasında denge döviz miktarını gösterir. Talep ve arz dengede olduğunda bu değer ortaya çıkar.

13- Aşağıdakilerden hangisi döviz kurundaki değişimlerin dış ticaret dengesi üzerindeki etkilerini inceleyen yaklaşımdır?

A) Revalüasyon
B) Devalüasyon
C) Marshall-Lerner Koşulu
D) Stagflasyon
E) Bretton Woods

Cevap : C) Marshall-Lerner Koşulu

Açıklama : Marshall-Lerner Koşulu, döviz kurundaki değişimlerin dış ticaret dengesine etkisini inceler. İthalat ve ihracatın fiyat esnekliklerinin toplamının 1’den büyük olması durumunda devalüasyonun dış ticaret dengesini iyileştireceği ifade edilir.

14- Bir ülkenin sınır kapısından geçen mallardan tahsil edilen vergi oranlarını gösteren listeye ne ad verilir?

A) Gümrük tarifesi
B) Damping tarifesi
C) Vergi tarifesi
D) Sübvansiyon tarifesi
E) Kota tarifesi

Cevap : A) Gümrük tarifesi

Açıklama : Gümrük tarifesi, bir ülkeye giren veya çıkan mallar için belirlenen vergi oranlarını içerir. Diğer seçenekler ise genellikle ticaret politikası araçlarını ifade eder.

15- Aşağıdakilerden hangisi kişilerin mevcut koşullara razı olduğu halde iş bulamaması ile görülen işsizlik çeşididir?

A) Yapısal işsizlik
B) Konjonktürel işsizlik
C) Friksiyonel işsizlik
D) İradi işsizlik
E) Gayri iradi işsizlik

Cevap : E) Gayri iradi işsizlik

Açıklama : —

16- Aşağıdakilerden hangisi toplam arzın toplam talebin altında kalması sonucu ortaya çıkan bir durumdur?

A) Kronik enflasyon
B) Yapısal enflasyon
C) Arz enflasyonu
D) Talep enflasyonu
E) Sinsi enflasyon

Cevap : D) Talep enflasyonu

Açıklama : Talep enflasyonu, talebin arzı aştığı durumlarda ortaya çıkar ve fiyat artışlarına neden olur. Arz enflasyonu ise üretim maliyetlerindeki artışla ilişkilidir.

17- Çarpanın etkili olduğu ekonomiler aşağıdakilerden hangisidir?

A) Gelişmekte olan ülkeler
B) Gelişmiş ülkeler
C) Az gelişmiş ülkeler
D) Zengin ülkeler
E) Gelişmiş ancak durgunluğun yaşandığı ülkeler

Cevap : E) Gelişmiş ancak durgunluğun yaşandığı ülkeler

Açıklama : —

18- Aşağıdakilerden hangisi resmi ve özel kredi kuruluşları tarafından çıkarılan ve %100 karşılığı olmayan paralardır?

A) Banknot
B) Mal Para
C) Kağıt Para
D) Altın ve Gümüş Sertifikalar
E) Banka Parası

Cevap : A) Banknot

Açıklama : —

19- Ödemeler bilançosunun aşağıdaki hangi hesabında açık ya da fazla olması durumu istihdam ve milli gelir gibi makro büyüklükler üzerinde etkili olmaktadır?

A) Net hata ve noksan
B) Sermaye hesabı
C) Rezerv hesabı
D) Uzun vadeli sermaye hesabı
E) Cari işlemler hesabı

Cevap : E) Cari işlemler hesabı

Açıklama : Cari işlemler hesabı, bir ülkenin ithalat ve ihracat dengesiyle ilgili bilgiler verir. Bu hesapta açık ya da fazla olması ekonomik büyüklükler üzerinde doğrudan etkilidir.

20- “Mikro ekonomik temellerden hareket ederek bireylerin optimizasyoncu bir davranış sergilediklerini varsaymaktadırlar.” ifadesi aşağıdaki hangi konjonktür yaklaşımına aittir?

A) Yeni Keynesyen konjonktür teorisi
B) Keynesyen konjonktür teorisi
C) Yeni klasik konjonktür teorisi
D) Monetarist konjonktür teorisi
E) Politik konjonktür teorisi

Cevap : A) Yeni Keynesyen konjonktür teorisi

Açıklama : —