Mikro İktisat 2024-2025 Vize Soruları

1. Tamamlayıcı ve İkame Mallar

İki mal, birlikte tüketilme zorunluluğu hissediyorsa veya birbiriyle çok yakından ilişkiliyse “tamamlayıcı mallar” olarak tanımlanır. Örneğin, otomobil ve benzin, birini kullanabilmek için diğerini de tüketmek gerektiğinden klasik tamamlayıcı mal örneğidir. Benzinin fiyatındaki artış, araç sahibi tüketicilerin kullanım maliyetini yükseltir ve otomobil talebini azaltabilir. Bu durumun tersi de geçerlidir. İkame mallar ise birbirlerinin yerine kullanılabilen, benzer ihtiyacı karşılayan mallardır (kahve-çay vb.). Bir malın fiyatı yükseldiğinde, ikame malının talebi genellikle artma eğilimindedir.

2. Ceteris Paribus ve İktisadi Analiz

Mikro iktisatta, tek bir değişkenin hareketinin sonuçlarını anlayabilmek için diğer tüm değişkenleri sabit tuttuğumuzu varsayarız. Bu varsayıma “ceteris paribus” denir. Örneğin, bir malın fiyatının değişmesi durumunda sadece talep edilen miktardaki değişimi analiz etmek istersek, diğer tüm faktörleri (gelir, zevkler, beklentiler) sabit kabul etmek gerekir. Bu yaklaşım, teorik modellerin oluşturulmasında kolaylık ve açıklık sağlar.

3. Fırsat Maliyeti ve Ekonomik Kararlar

Bireylerin veya firmaların bir tercihte bulunurken vazgeçtikleri en iyi alternatifin değeri, “fırsat maliyeti” olarak adlandırılır. Sınırlı kaynakların bulunduğu bir dünyada, her kararın bir bedeli vardır. Örneğin, bir öğrencinin üniversitede okurken çalışma imkânından vazgeçmesi veya bir firmanın bir projeye yatırım yaparak başka bir projeden elde edebileceği getiriyi kaybetmesi, fırsat maliyeti yaklaşımına tipik örneklerdir.

4. Mikro İktisat ve Temel İnceleme Alanları

Mikro iktisadın çalışma sahası, bireysel piyasalarda nasıl fiyat oluştuğunu ve firmaların hangi koşullarda hangi miktarda üretim yaptığını inceler. Talep, arz, fiyat, maliyetler ve rekabet piyasası gibi konular mikro iktisadın özünü oluşturur. “Firma arzı”, mikro iktisadın en belirgin inceleme konularından biridir. Makro iktisat ise toplam istihdam, gayri safi milli hasıla (GSMH) veya genel fiyat düzeyi gibi daha geniş ölçekli değişkenleri analiz eder.

5. Arz, Talep ve Denge Fiyatı

Bir mal veya hizmetin denge fiyatı, piyasa talebi ile piyasa arzının kesişim noktasında belirlenir. Talebin artması veya arzın azalması genellikle fiyatın yükselmesine neden olurken, talebin azalması veya arzın artması fiyatın düşmesine yol açar. Örneğin, hem talebin azalması hem de arzın artması durumunda, piyasada bir bolluk (arz fazlası) oluşur ve sonuç olarak denge fiyatı geriler.

6. Üretim Faktörleri ve Gelir Dağılımı

İktisatta dört temel üretim faktörü kabul edilir: emek (işgücü), sermaye, toprak (doğal kaynaklar) ve girişimcilik (teşebbüs). Her üretim faktörü, kendine özgü bir gelir türüne sahiptir:

• Emek → Ücret
• Sermaye → Faiz
• Toprak → Rant
• Teşebbüs (girişimci) → Kâr

Girişimci, tüm üretim faktörlerini bir araya getirip risk alarak kar elde etmeye çalışır.

7. Talep ve Arz Fonksiyonlarının Kesişimi

Mikro iktisatta fiyat ve miktar, talep ve arz fonksiyonlarının etkileşimiyle belirlenir. Örneğin, talep fonksiyonu p = 100 – 2q, arz fonksiyonu p = -5 + q ise denge fiyat ve miktarını bulmak için bu iki fonksiyonu eşitleriz:

100 – 2q = -5 + q → 105 = 3q → q = 35.

Bulunan miktar 35, bu q değerini arz veya talep fonksiyonuna yerleştirdiğimizde denge fiyatının 30 olduğunu görürüz. (p = -5 + 35 = 30).

8. Arz Eğrisinin Kayması ve Değişim Faktörleri

Arz eğrisi; üretici sayısı, geleceğe yönelik beklentiler, girdi maliyetleri, teknolojik gelişme gibi faktörlerden etkilenerek sağa veya sola kayar. Örneğin, girdi maliyetlerinin azalması ve teknolojik yeniliklerin üretimi kolaylaştırması arzı artırarak arz eğrisini sağa kaydırır. Malın kendi fiyatındaki değişim ise arz eğrisi üzerinde hareket olarak yorumlanır; kayma, fiyat dışı faktörlerin değişimiyle ilişkilidir.

9. Tamamlayıcı Malların Fiyat İlişkisi

Tamamlayıcı mallar bir arada tüketildiğinden, birinin fiyatındaki artış diğerine olan talebi de düşürür. L ve M gibi tamamlayıcı mallardan L’nin fiyatı yükseldiğinde, L talebi azalır ve M’ye olan talep de buna bağlı olarak geriler. Bu mekanizma, piyasadaki talep değişimlerini analiz ederken tüketicilerin birden çok malı bir arada düşündüğünü gösterir.

10. Talep Esnekliği ve Belirleyicileri

Fiyat esnekliği, fiyat değiştiğinde talep edilen miktarın ne kadar değişeceğini ölçer. İkame malların varlığı, malın bütçedeki payı, zorunlu veya lüks mal olması ve zamansal faktörler, talep esnekliğini etkileyen temel unsurlardır. Örneğin, sağlık açısından çok önemli ve ikamesi olmayan bir ilacın talebi genellikle esnek değildir (tüketiciler, fiyat artsa dahi almak zorunda kalabilirler).

11. Talep Kanunu ve Ters Yönlü İlişki

Talep kanunu, diğer koşullar sabitken (ceteris paribus) bir malın fiyatı yükseldikçe talep edilen miktarın azaldığını; fiyat düştükçe talep edilen miktarın arttığını söyler. Bu ters yönlü ilişki, tüketicilerin fayda maksimizasyonu çerçevesinde davranmalarıyla açıklanır.

12. Teknolojik Gelişmeler ve Arz

Teknolojik ilerlemeler, üretim sürecini daha verimli hale getirerek firma maliyetlerini düşürür. Böylece üreticiler, aynı maliyetle daha yüksek miktarda mal üretebilir. Bu durum, arz eğrisinin sağa kaymasına neden olur ve piyasa fiyatının düşmesiyle sonuçlanması muhtemeldir.

13. Üretim İmkânları Eğrisi ve Artan Fırsat Maliyeti

Üretim imkânları eğrisi (ÜİE), bir ekonomideki kaynakların tam ve etkin kullanımını gösterir. Eğrinin orijine göre içbükey (dışbükey bir şekil) olması, “artan fırsat maliyeti”nin varlığını gösterir. Yani bir malın üretimi sürekli arttırılırken, diğer maldan vazgeçmek zorunda kalınan miktar her adımda daha yüksek olacaktır.

14. İkamesi Olmayan Hayati Mallar ve Arz Esnekliği

İkamesi bulunmayan ve hayati önem taşıyan malların (örneğin, zorunlu ilaçlar) piyasasında talep son derece katı, arz ise çoğu zaman belirli bir üretim kapasitesiyle sınırlı olabilir. Sorudaki gibi bir ilaca KDV eklenmesi, talebi büyük ölçüde etkilemez (zira hasta, fiyat artışına rağmen ilacı almak zorundadır). “Sıfır esneklik” ifadesi, bazı ekstrem durumlarda arzın fiyat değişimlerine duyarsız kalmasını simgelemek için kullanılır.

15. Nokta Esnekliği ve Hesaplanması

Nokta fiyat esnekliği, belirli bir fiyat-miktar kombinasyonu etrafında talep duyarlılığını ölçer. Eğer talep fonksiyonu Q = 600 – 4P ise, dQ/dP = -4 olarak bulunur. P = 50 ve Q = 400 düzeyinde esneklik, Ed = (dQ / dP)*(P / Q) = -4 * (50 / 400) → -0.5 olarak hesaplanır. Bu, talebin bu noktada fiyat değişimine kısmen düşük tepki verdiğini gösterir (fiyat yükselirse, talep miktarı az oranda düşer).

16. Talep Eğrisinin Kayması

Talep eğrisi, fiyat dışındaki faktörlerin (gelir, zevkler, tamamlayıcı veya ikame malların fiyatları, beklentiler) değişmesiyle kayar. Tamamlayıcı bir malın fiyatının düşmesi, söz konusu mal ile birlikte tüketilen diğer malın talebini artırarak talep eğrisini sağa doğru kaydırır. Buna karşın, ikame malın fiyatındaki düşüş genellikle talebin azalması (eğrinin sola kayması) yönünde etki eder.

17. Marshall ve Kısmi/Genel Denge Analizleri

Alfred Marshall, hem arz hem de talep fonksiyonlarını aynı analiz çerçevesinde kullanarak piyasa fiyatı ve miktarını açıklayan “kısmi denge” yaklaşımını geliştirmiştir. Bu yaklaşım, tek bir piyasanın veya ürünün dengesi üzerinde yoğunlaşır. “Genel denge” analizi ise bütün piyasaların birbirleriyle etkileşimini inceleyerek tüm ekonomide eşzamanlı denge koşullarını araştırır. Marshall’ın katkıları sayesinde kısmi ve genel denge kavramları iktisada yerleşik hale gelmiştir.

18. Arz Eğrisinin Sağa Kayması ve Etkileri

Bir malın arz eğrisi sağa kaydığında, aynı fiyat seviyesinde arz edilen miktar artar. Bu durum çoğu zaman fiyatın düşmesine ve talep edilen miktarda artışa neden olur. Yine de, arz eğrisinin kayması tek başına talebin esnekliğine, piyasanın rekabet yapısına ve diğer ekonomik faktörlere de bağlı olarak farklı etkiler doğurabilir.

19. Devlet Müdahaleleri ve Taban Fiyatlar

Devletin piyasaya müdahale etme yöntemlerinden biri, belirli bir mal veya hizmet için asgari (taban) fiyat belirlemektir. Piyasa dengesinin üzerinde bir taban fiyat, arz miktarının talep miktarından fazla olmasına neden olur ve “artık” adı verilen bir fazlalık ortaya çıkar. Devlet, genellikle üreticiyi korumak için bu politikayı uygular ve oluşan artığı satın alabilir.

20. Gelir Etkisi ve Satın Alma Gücü

Bir malın fiyatı yükseldiğinde, tüketicilerin nominal gelirleri değişmese bile satın alma güçleri düşer. Bu olguya “gelir etkisi” adı verilir ve tüketicilerin reel gelirlerindeki azalma, talep edilen miktarı azaltıcı yönde etki yapar. Fiyat değişiminin talep üzerindeki toplam etkisi, hem ikame etkisi hem de gelir etkisinin birleşiminden oluşur.

Yukarıda özetlenen temel mikro iktisat kavramlarını öğrenmek, piyasalarda fiyat değişimlerinin tüketici ve üretici davranışlarını nasıl şekillendirdiğini anlamak açısından son derece önemlidir. Bu konulara hâkim olan öğrenciler, hem sınav sorularını rahatlıkla cevaplayabilecek hem de gerçek hayatta ekonomik olayları daha iyi analiz edebilecektir.

1- Otomobil ile benzin nasıl mallardır?

A) Tamamlayıcı mallar
B) Bağımsız mallar
C) İkame malları
D) Düşük mallar
E) Giffen mallar

Cevap : A) Tamamlayıcı mallar

Açıklama : Otomobil ve benzin, tüketicinin birini kullanabilmesi için diğerine ihtiyaç duyduğu mallardır. Otomobilin varlığı benzin talebini artırır; benzin fiyatındaki artış da otomobil talebini düşürebilir. Bu birlikte tüketim özelliğinden dolayı “tamamlayıcı mallar” olarak sınıflandırılırlar.

2- Bir kavramı belirleyen çok sayıda değişkenden bir tanesinin değişebileceği diğer değişkenlerin sabit kalacağı varsayımına ne ad verilir?

A) Laissez faire
B) Ceteris paribus
C) Homo economicus
D) Vice versa
E) Mutadis mutandis

Cevap : B) Ceteris paribus

Açıklama : “Ceteris paribus” Latincede “diğer şeyler eşitken” anlamına gelir. İktisatta, bir faktörün değişimini analiz ederken diğer tüm faktörlerin sabit tutulduğu varsayımına verilen isimdir. Bu, ekonomik modellerin ve ilişkilerin daha kolay incelenmesini sağlar.

3- Bir menfaati elde etmek için vazgeçilmek zorunda kalınan ve uğranılan kayıpları ifade eden durumu anlatan kavrama ne ad verilir?

A) Marjinal maliyet
B) Değişken maliyet
C) Toplam maliyet
D) Fırsat maliyeti
E) Sabit maliyet

Cevap : D) Fırsat maliyeti

Açıklama : Fırsat maliyeti (opportunity cost), bir tercihte bulunurken vazgeçilen en iyi alternatifin değerini ifade eder. Örneğin, bir öğrencinin çalışarak kazanacağı geliri bırakıp üniversiteye gitmesi, eğitim almanın fırsat maliyetini oluşturur.

4- Aşağıdakilerden hangisi mikro iktisadın inceleme konularından biridir?

A) Toplam istihdam
B) Firma arzı
C) Toplam gelir
D) Gayri safi milli hasıla
E) Genel fiyat düzeyi

Cevap : B) Firma arzı

Açıklama : Mikro iktisat, bireysel tüketicilerin ve firmaların kararlarını, piyasa yapısını, fiyat oluşum süreçlerini inceler. Firma arzı, mikro iktisat kapsamında belirlenen önemli konulardan biridir. Toplam istihdam, GSMH ve genel fiyat düzeyi gibi konular ise makro iktisadın alanına girer.

5- Bir malın denge fiyatı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Talep artar, arz azalırsa denge fiyatı yükselir.
B) Arz artar, talep azalırsa denge fiyatı düşer.
C) Talep azalır, arz sabit kalırsa denge fiyatı düşer.
D) Arz azalır, talep sabit kalırsa denge fiyatı yükselir.
E) Talep azalır ve arz artarsa denge fiyatı yükselir.

Cevap : E) Talep azalır ve arz artarsa denge fiyatı yükselir.

Açıklama : Talebin azaldığı ve arzın arttığı bir durumda, piyasada fazladan arz olacağı için fiyatlar genellikle aşağı yönlü baskılanır ve denge fiyatı düşer. Bu nedenle “denge fiyatı yükselir” ifadesi yanlıştır.

6- Kâr, aşağıdaki üretim faktörlerinden hangisinin geliridir?

A) Sermaye
B) Toprak
C) Teşebbüs
D) İşgücü
E) Emek

Cevap : C) Teşebbüs

Açıklama : İktisatta dört temel üretim faktörü; emek, sermaye, toprak (doğal kaynaklar) ve girişimciliktir (teşebbüs). Kâr, teşebbüsün (girişimcinin) elde ettiği gelir türüdür. Emek ücret, sermaye faiz, toprak ise rant geliri elde eder.

7- Bir mala ait talep denklemi p = 100 – 2q ve arz denklemi p = -5 + q ise, denge fiyatı (p) ve denge miktarı (q) sırasıyla kaçtır?

A) 15 / 25
B) 15 / 20
C) 10 / 20
D) 2 / 10
E) 30 / 35

Cevap : E) 30 / 35

Açıklama : Denge noktasında talep ve arz fiyatları eşittir. Yani 100 – 2q = -5 + q denklemi çözülür:

100 + 5 = 3q → 105 = 3q → q = 35.

Denge fiyatı p = -5 + 35 = 30. Bu durumda (p, q) = (30, 35) olup E şıkkı doğru cevaptır.

8-
I. Malın gelecekteki fiyatının azalacağına dair bir beklenti malın şu anki arzını sağa doğru kaydırır.
II. Üretici sayısının artması arz eğrisini sağa doğru kaydırır.
III. Üretilen ürünün fiyatının artması arz eğrisini sağa doğru kaydırır.
IV. Bir malın üretiminde kullanılan hammaddelerin fiyatında meydana gelen artış üretilen malın arz eğrisini sağa doğru kaydırır.
Yukarıda verilen ifadelerden hangileri doğrudur?

A) I ve III
B) I ve II
C) I ve III
D) II ve IV
E) II ve IV

Cevap : B) I ve II

Açıklama : Gelecekte fiyatların düşeceğini bekleyen üreticiler, ellerindeki ürünleri şu an satmayı tercih ederek arzı artırabilir (I doğru). Üretici sayısının artması da arz eğrisini sağa kaydırır (II doğru). Ürünün kendi fiyatındaki değişim ise arz eğrisinde kaymaya değil, eğri üzerinde hareket etmeye neden olur (III yanlış). Hammaddelerin fiyatının artması ise maliyeti yükseltir ve arzı sola kaydırır (IV yanlış).

9- L ve M tamamlayıcı mallar ise, L’nin fiyatı arttığında aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenir?

A) M’nin satışlarında ve fiyatında hiçbir değişiklik olmaması
B) L’nin satışlarının artması
C) M’nin fiyatının azalması
D) M’nin satışlarının azalması
E) M’nin satışlarının artması

Cevap : D) M’nin satışlarının azalması

Açıklama : Tamamlayıcı mallarda, bir malın fiyatı artarsa o malın talebi düşer. L’nin fiyatının yükselmesi, L talebini azaltacağı için L ile birlikte kullanılan M malının talebi (dolayısıyla satışları) da azalacaktır.

10- Aşağıdakilerden hangisi talebin fiyat esnekliğini etkileyen unsurlardan biri değildir?

A) Malın zorunlu bir mal mı yoksa lüks mal mı olduğu
B) Malın bütçedeki payı
C) Malın insan sağlığına yararlılık derecesi
D) Zaman unsuru
E) Malın ikamesinin olup olmaması

Cevap : C) Malın insan sağlığına yararlılık derecesi

Açıklama : Fiyat esnekliğini belirleyen temel faktörler arasında malın zorunluluk derecesi, bütçedeki payı, ikame imkânları ve zaman gibi unsurlar bulunur. Malın insan sağlığına yararlılığı ise doğrudan fiyat esnekliğini belirlemez; daha çok zorunluluk derecesiyle ilişkilidir.

11- Aşağıdakilerden hangisi talep kanununu tanımlar?

A) Diğer koşullar sabitken satın alınmak istenen mal miktarı ile gelir arasındaki doğru yönlü ilişkidir.
B) Diğer koşullar sabitken satın alınmak istenen mal miktarı ile fiyat arasındaki ters yönlü ilişkidir.
C) Diğer koşullar sabitken satılmak istenen mal miktarı ile fiyat arasındaki doğru yönlü ilişkidir.
D) Diğer koşullar sabitken satılmak istenen mal miktarı ile fiyat arasındaki ters yönlü ilişkidir.
E) Diğer koşullar sabitken satın alınmak istenen mal miktarı ile fiyat arasındaki doğru yönlü ilişkidir.

Cevap : B) Diğer koşullar sabitken satın alınmak istenen mal miktarı ile fiyat arasındaki ters yönlü ilişkidir.

Açıklama : Talep kanunu, fiyat ile talep edilen miktar arasında ters yönlü bir ilişki olduğunu belirtir. Fiyat yükseldiğinde talep edilen miktar düşme eğilimindedir ve bunun tersi de geçerlidir.

12- Diğer faktörler sabitken teknolojik gelişmenin ekonomi lehine sonuçlanması arz ve talebi nasıl etkiler?

A) Arz eğrisini sağa doğru kaydırır.
B) Talep eğrisini sağa doğru kaydırır.
C) Talep eğrisini sola doğru kaydırır.
D) Talep ve toplam arz eğrilerinin yerini değiştirmez.
E) Arz eğrisini sola doğru kaydırır.

Cevap : A) Arz eğrisini sağa doğru kaydırır.

Açıklama : Teknolojik gelişme, üretim maliyetlerini düşürür ve aynı kaynaklarla daha fazla üretim yapılmasını mümkün kılar. Bu da arz eğrisini sağa doğru kaydırarak daha düşük fiyatlarda daha fazla ürün arz edilmesini sağlar.

13- Orijine göre içbükey üretim imkanları eğrisi, aşağıdakilerden hangisinin sonucudur?

A) İkame malların maliyetinin
B) Gelişen teknolojinin
C) Artan fırsat maliyetinin
D) Azalan fırsat maliyetinin
E) Sabit fırsat maliyetinin

Cevap : C) Artan fırsat maliyeti

Açıklama : Üretim imkanları eğrisi (PPC), artan fırsat maliyetini yansıttığında orijine göre içbükey (dışa doğru bombeli) bir şekil alır. Bir malın üretimini artırdıkça, diğer maldan vazgeçme oranı giderek artar, bu durum eğrinin kavisli olmasını sağlar.

14- Şeker hastası olan Bay X’in kullandığı ilacın ikamesi yoksa ve hükümet aynı ilaca %10 KDV koyarsa bu malın arz esnekliği hakkında ne söylenebilir?

A) Sonsuz esnektir.
B) Birim esnektir.
C) Esnek değildir.
D) Esnektir.
E) Sıfır esnektir.

Cevap : E) Sıfır esnektir.

Açıklama :  ??

15- X malına ilişkin talep fonksiyonu Q = 600 – 4P’dir. Buna göre X malının fiyatı 50 olduğu durumda talebin nokta esnekliği kaç olacaktır?

A) -8
B) -1
C) -0.2
D) -0.5
E) -4

Cevap : D) -0.5

Açıklama : Nokta esneklik formülü,
Ed = (dQ / dP) * (P / Q) şeklindedir. Talep fonksiyonu Q = 600 – 4P için dQ / dP = -4’tür.

P = 50 iken Q = 600 – 4(50) = 600 – 200 = 400.

Ed = -4 * (50/400) = -4 * 0.125 = -0.5’tir.

16- Aşağıdakilerden hangisi X malının talep eğrisinin sağa doğru kaymasına neden olur?

A) X normal bir mal ise tüketici gelirinin azalması
B) X düşük bir mal ise tüketici gelirinin artması
C) Tamamlayıcı mal olan Y’nin fiyatının azalması
D) İkame mal olan Z’nin fiyatının azalması
E) X malını tüketen insanların sayısının azalmasına yol açan bir deprem

Cevap : C) Tamamlayıcı mal olan Y’nin fiyatının azalması

Açıklama : İki mal birbirini tamamlıyorsa (X ve Y), Y’nin fiyatı düşünce Y’ye talep artar. Bu da X’in talebini artıracağı için X’in talep eğrisini sağa kaydırır. İkame mallarda ise diğer malın fiyatının düşmesi, bu malın talebini artırırken X’in talebini azaltır.

17- A. Marshall’ın, arz ve talebin eşanlı olarak değerlendirilmesi suretiyle piyasa denge fiyatı ve miktarını belirlemesi ekonomiye hangi kavramları kazandırmıştır?

A) Gelir ve ikame etkilerine dayalı Marshallcı talep eğrisi
B) Tüketici artığı ve üretici artığı
C) Azalan marjinal fayda ve artan marjinal maliyetler
D) Kısmi denge ve genel denge analizi
E) İçsel ve dışsal ekonomiler

Cevap : D) Kısmi denge ve genel denge analizi

Açıklama : ??

18- Bir mala ait arz eğrisinin sağa doğru kayması durumunda aşağıdakilerden hangisi meydana gelir?

A) Arz miktarı artar.
B) Arz miktarı azalır.
C) Esneklik artar.
D) Talep miktarı artar.
E) Talep miktarı azalır.

Cevap : A) Arz miktarı artar.

Açıklama : Arz eğrisinin sağa kayması demek, aynı fiyat düzeyinde daha fazla malın arz edilmesi anlamına gelir. Bu, piyasada arz artışını ifade eder. Arz artınca genelde denge fiyatı düşer, talep edilen miktar yükselir ancak “talep miktarı artar” ifadesi soruda doğrudan bir seçenek olarak kastedilen “arzın kayması” tanımıyla tam örtüşmez, en doğru ifade arz miktarının artmasıdır.

19- Devletin piyasa dengesine müdahale ederek taban fiyat uygulaması aşağıdakilerden hangisinin oluşmasına yol açar?

A) Artık
B) Tüketici Dengesi
C) Tayınlama
D) Karaborsa
E) Kıtlık

Cevap : A) Artık

Açıklama : Taban fiyat (floor price), piyasa dengesinin üzerindeki bir fiyattan belirlenirse, arz edilen miktar talep edilenden fazla olur ve “artık” (fazla) oluşur. Bu uygulamada devlet genellikle bu fazlayı satın alarak piyasayı desteklemeye çalışır.

20- Bir malın fiyatı arttığı zaman satın alma gücünden dolayı satın alınmak istenen miktarın azaltılması aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilmektedir?

A) Fiyat etkisi
B) İkame etkisi
C) Fisher etkisi
D) Talep etkisi
E) Gelir etkisi

Cevap : E) Gelir etkisi

Açıklama : Gelir etkisi, bir malın fiyatındaki değişmenin gerçek gelir (satın alma gücü) üzerindeki etkisidir. Fiyat arttığında tüketicinin satın alma gücü düşer, bu nedenle talep edilen miktar da genellikle azalır.