Bilimsel Araştırma Teknikleri 2024-2025 Büt. Soruları (Sosyoloji-Sağlık Y.)

1. Bilimsel Araştırmada Düşünce Hataları Bilimsel araştırmalarda en sık karşılaşılan hatalardan biri, istisnaları genelleme yanılgısıdır. Bir grubun belirli bir davranışını, tüm gruba mal etmek bilimsel düşünceye aykırıdır. Aynı zamanda, ekolojik yanılgı da toplu verilerden bireylere doğru olmayan genellemeler yapılması sonucu ortaya çıkabilir.

2. Verilerin Analizi ve SPSS Kullanımı Verilerin analizinde kullanılan en yaygın yazılımlardan biri SPSS’tir. SPSS’te çıktı (output) dosyaları .spo uzantısıyla kaydedilir. Bu yazılım, nicel ve nitel verilerin analizinde kullanılabilir.

3. Araştırma Bulgularının Değerlendirilmesi Bir araştırmanın sonucunda elde edilen bulguların önemliliği ve anlamlılığı araştırmanın niteliğini belirleyen en önemli kriterlerdendir. Bir bulgunun akademik değer taşıması, elde edilen verilerin istatistiksel ve metodolojik olarak anlamlı olmasına bağlıdır.

4. Veri Toplama ve Ölçme Teknikleri Okuma yazma bilmeyen bireyler ya da çocuklarla yapılan araştırmalarda grafiksel ölçekler kullanılır. Bu tür ölçekler, anket sorularının kelime yerine görsellerle ifade edilmesini sağlar. Bunun dışında, bireylerin belirli konular hakkındaki tutumları bilimsel araştırmada önemli bir analiz konusudur.

5. Geçerlilik ve Güvenilirlik Bir anketin ya da test aracının iç geçerliliği, ölçmek istenen olguyu ne kadar başarılı ölçtüğüyle ilgilidir. Geçerli bir test aynı zamanda güvenilir olmalıdır, ancak güvenilir olan bir testin her zaman geçerli olacağı garantisi yoktur.

6. Veri Analizi ve Değişken Türleri Verilerin doğru analiz edilebilmesi için sürekli ve kesikli değişkenler arasındaki farkı bilmek gerekir. Sürekli değişkenler sonsuz sayıda bölünerek ölçülebilirken, kesikli değişkenler belirli kategorilere ayrılır.

7. Bilgisayar Destekli Araştırma Teknikleri Bilimsel araştırmalarda CATI (Bilgisayar Destekli Telefon Görüşmesi) yöntemi, katılımcılarla telefon aracılığıyla veri toplama amacına hizmet eder. Bu yöntem, veri toplamada sistematik ve hızlı bir yaklaşım sunar.

8. Akademik Kaynak Gösterme Yöntemleri Bilimsel yazılarda doğru kaynak kullanımı büyük önem taşır. Dipnot yöntemi, kaynak bilgilerini sayfa altında belirtirken, APA ve Harvard yöntemleri metin içinde atıf yapma sistemine dayanır.

Sonuç Bilimsel araştırma teknikleri, sistematik düşünmeyi ve analitik yaklaşımları esas alan bir süreçtir. Araştırmaların güvenilir ve geçerli olması, kullanılan metodoloji ve veri analiz yöntemlerinin doğruluğuyla doğrudan ilişkilidir. Bilimsel düşüncenin yaygınlaşması ve yanılgıların önlenmesi, toplumsal bilincin artması açısından kritik bir rol oynamaktadır

1. Çalışma masası dağınık bir erkek çalışan gördüklerinde iş yerindeki kadın çalışma arkadaşlarının “erkekler düzenli olma konusunda başarısızlar” şeklinde yargıda bulunmaları aşağıdakilerden hangisine örnektir?

A) Eleştirme
B) Yanlışlama
C) Yargılama
D) İstisnayı genelleme yanılgısı
E) Ekolojik yanılgı

Cevap : D) İstisnayı genelleme yanılgısı

Açıklama : Bireyin ya da küçük bir grubun özelliklerini genelleyerek tüm topluma mal etme hatasıdır.

2. SPSS’teki çıktı (output) dosyaları hangi uzantıyla saklanır?

A) .sps
B) .sxls
C) .spo
D) .sav
E) .spss

Cevap : C) .spo

Açıklama : SPSS çıktı dosyaları .spo uzantısıyla saklanır.

3. Araştırmanın sonucunda elde edilen bilgi ve bulguların işe yarar olmaları aşağıdaki ölçütlerden hangisini ifade eder?

A) Alanda yeterlilik
B) Çözülebilirlik
C) Önemlilik
D) Anlamlılık
E) Teknik olanaklar

Cevap : D) Anlamlılık

Açıklama : –

4. Özellikle okuma yazma bilmeyenler ve küçük çocuklar üzerinde uygulanan, cevapların kelime hâlinde değil şekiller ve skeçlerle verildiği ölçek türü aşağıdakilerden hangisidir?

A) Kesikli ölçek
B) Oransal ölçek
C) 5‘li Likert ölçek
D) 7’li Likert ölçek
E) Grafiksel ölçek

Cevap : E) Grafiksel ölçek

Açıklama : Grafiksel ölçek, okuma yazma bilmeyenler için görselliğe dayalı bir ölçme aracıdır.

5. Kişilerin belirli konular hakkındaki düşünceleri aşağıdaki ifadelerden hangisiyle adlandırılmaktadır?

A) Yargı
B) Tutum
C) Sezgi
D) Görüş
E) Düşünce

Cevap : D) Görüş

Açıklama : –

6. Bir anketin yeterli sayıda ve ölçülmek istenen olguyu temsil edebilecek sorulardan oluştuğundan emin olmak amacıyla yapılan geçerlilik aşağıdakilerden hangisidir?

A) Yüzey geçerliliği
B) Dış geçerlilik
C) Yapısal geçerlilik
D) Anlam geçerliliği
E) İç geçerlilik

Cevap : E) İç geçerlilik

Açıklama : –

7. Kuram üretmeyi ve/veya sınamayı hedefleyen bilimsel araştırmalara ne ad verilmektedir?

A) Kuramsal araştırmalar
B) Temel araştırmalar
C) Genel araştırmalar
D) Laboratuvar araştırmaları
E) Doğal araştırmalar

Cevap : B) Temel araştırmalar

Açıklama : –

8. Ahmet 24, Berk ise 26 yaşındadır. Ahmet’in boyu 1.78 cm, Berk’in boyu ise 1.84 cm’dir. Ahmet’in aylık geliri 1200 TL, Berk’in aylık geliri ise 2000 TL’dir. Yukarıdaki metne göre Berk’in yaş, boy ve aylık gelirlerinin kaydedilmesiyle elde edilen yaş, boy ve aylık gelir değişkenleri hangi tür veriye örnek olur?

A) Nominal veri
B) İki değişkenli veri
C) Çok değişkenli veri
D) Panel veri
E) Tek değişkenli veri

Cevap : C) Çok değişkenli veri

Açıklama : Birden fazla değişkenin ölçüldüğü veri türü çok değişkenli veridir.

9. Metin içinde gönderme yapma yöntemine göre yazarlar hangi durumda ön adlarıyla birlikte kullanılır?

A) Farklı soyadlı iki yazar varsa
B) Farklı soyadlı, farklı ön adlı iki yazar varsa
C) Aynı soyadlı iki yazar varsa
D) Farklı soyadlı, aynı ön adlı iki yazar varsa
E) Aynı yıl doğmuş iki yazar varsa

Cevap : C) Aynı soyadlı iki yazar varsa

Açıklama : Karışıklığı önlemek için aynı soyadlı yazarların ön adları da yazılır.

10.

SürekliI.
KesikliII.
NitelIII.
NicelIV.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri sıfatlarına göre değişkenlerdendir?

A) Yalnız I
B) II ve III
C) I ve IV
D) III ve IV
E) Yalnız II

Cevap : D) III ve IV

Açıklama : Nitel (kalitatif) ve nicel (kantitatif) değişkenler, sıfatlarına göre değişken türleridir.

11. CATI yönteminin açılımı aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?

A) Bilgisayar destekli telefon görüşmesi
B) Bilgisayarlı anket yöntemi
C) Telefon görüşmesi
D) Bilgisayar uygulaması
E) Telefon destekli anket yöntemi

Cevap : A) Bilgisayar destekli telefon görüşmesi

Açıklama : CATI (Computer-Assisted Telephone Interviewing), bilgisayar destekli telefon anket yöntemidir.

12. Araştırmanın temel aşamalarını ve her aşamanın yaklaşık planlanan sürelerini haftalık ya da aylık olarak belirten takvime verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

A) Takvim
B) Giriş
C) Çalışma planı
D) İçindekiler
E) Araştırmanın kapsamı

Cevap : C) Çalışma planı

Açıklama : Araştırma sürecini düzenlemek için kullanılan planlama aracıdır.

13. Gruplara ait verilerin analizinden yola çıkarak bireyler hakkında hükümlere varıldığında oluşan yanılgı türü aşağıdakilerden hangisidir?

A) Mantıksal yanılgı
B) İstisnayı genelleme yanılgısı
C) Ekonomik yanılgı
D) Harici yanılgı
E) Ekolojik yanılgı

Cevap : E) Ekolojik yanılgı

Açıklama : Grup verilerinden bireylere yönelik genellemeler yapılması durumunda ortaya çıkar.

14. Aşağıdaki yargılardan hangisi her zaman geçerli değildir?

A) Geçerlilik, araştırmanın genel doğruluğunu zedeleyecek hataların bulunmaması durumudur.
B) Güvenilirliği yüksek bir test geçerlidir.
C) Bir ölçeğin geçerli olabilmesinin ilk koşulu güvenilir olmasıdır.
D) Geçerli bir test aynı zamanda güvenilirdir.
E) Geçerlilik için bir test, tekrarlayan ölçümlerde aynı sonucu vermelidir.

Cevap : B) Güvenilirliği yüksek bir test geçerlidir.

Açıklama : Güvenilirlik geçerlilik için bir ön koşul değildir; bir test güvenilir olabilir ancak geçerli olmayabilir.

15. Özellikle bir çerçevenin mevcut olmadığı ya da oluşturulmasının imkânsız olduğu durumlarda faydalı bir yöntem olan ve örnekleme sürecinin, tanımlanan evrende yer alan bir bireyin genellikle rassal olarak seçilmesiyle başladığı örnekleme yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Kartopu örneklemesi
B) Tam sayım
C) Küme örnekleme
D) Sistematik örnekleme
E) Kota örneklemesi

Cevap : A) Kartopu örneklemesi

Açıklama : Az rastlanan ya da erişimi zor bireylerden oluşan örneklemleri belirlemek için kullanılır.

16. GeçerlilikI.
GüvenilirlikII.
Aracın uygulanma biçimiIII.
TartısıIV.
Bir araştırmada hazır bir ölçme aracı kullanılacaksa bu araçla ilgili yukarıdakilerden hangisi ya da hangilerine yer verilmelidir?

A) I, II ve III
B) II ve III
C) I, III ve IV
D) Yalnız I
E) I ve IV

Cevap : A) I, II ve III

Açıklama : Bir ölçme aracı kullanılırken geçerlilik, güvenilirlik ve uygulanma biçimi dikkate alınmalıdır.

17. Araştırma anketleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Değişik tipteki anketler değişik tipte personel talebi doğurur.
B) Maliyet, anket çeşidini seçmede ikincil öneme sahip bir faktördür.
C) Fokus grupları ağırlayabilmek için rahat ve ulaşılabilir bir mekâna sahip olmaya gerek yoktur.
D) Katılımcıların araştırma konusu hakkında bilgi sahibi olması, aranır bir özellik değildir.
E) Görüşmeci asla görüşmenin çarpıtılmasına neden olmaz.

Cevap : A) Değişik tipteki anketler değişik tipte personel talebi doğurur.

Açıklama : Anketlerin içeriğine göre uzmanlık gereksinimi değişiklik gösterebilir.

18. İki ayrı ölçüm arasında kuramsal olarak sonsuz parçaya bölünebilme özelliği bulunuyorsa bu değişkenin türü aşağıdakilerden hangisidir?

A) Kontrol değişkeni
B) Nitel değişken
C) Kesikli değişken
D) Ara değişken
E) Sürekli değişken

Cevap : E) Sürekli değişken

Açıklama : Sürekli değişkenler teorik olarak sonsuz küçük birimlere bölünebilir.

19. Aşağıdakilerden hangisi veriyi en kısa şekilde tanımlamaktadır?

A) Öğrenme için bir anlam çıkarma sürecidir.
B) Henüz işlenmemiş bilgilerdir.
C) Elde edilen deneyimin zaman içerisinde pekiştirilmesidir.
D) Bir konu ile ilgili tutum ve davranışların bütünüdür.
E) Araştırma konusu ile ilgili kabul edilmeyen tüm ayrıntılardır.

Cevap : B) Henüz işlenmemiş bilgilerdir.

Açıklama : Veri, analiz edilmeden önce ham bilgilerdir.

20. Göndermenin yapılacağı yere üstel bir rakam konulur ve bu rakama o sayfanın sonunda yer verilir. Rakamdan sonra gönderme yapılan kaynağın künyesi verilir. Yukarıda ifade edilen kaynak gösterme yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

A) MLA yöntemi
B) Dipnot yöntemi
C) Metin içinde gönderme yapma
D) APA yöntemi
E) Harvard yöntemi

Cevap : B) Dipnot yöntemi

Açıklama : Kaynak gösterme sistemlerinden biri olan dipnot yöntemi, kaynak bilgisini sayfanın altına eklemeye dayanır.