WTK204U Web Yayinciliği Araçlari Ünite -7

Giriş

Mobil teknolojiler, her geçen gün daha fazla işlevi tek bir cihazda birleştiren ve kullanıcıların günlük yaşamındaki alışkanlıklarını önemli ölçüde değiştiren bir etki yaratmaktadır. Web yayıncılığı, mobil platformlarda daha esnek, hızlı ve kullanıcı dostu uygulamalar oluşturabilmek için büyük bir dönüşüm geçirmiştir. İnsanlar artık, hareket halindeyken dahi yüksek kaliteli içeriklere ulaşabilmekte ve etkileşimli web sitelerine kolayca erişebilmektedir.

Kişisel Teknolojiler ve Taşınabilir Cihazlar

Geleneksel masaüstü sistemlerden dizüstü bilgisayarlara, akıllı telefonlardan akıllı saatlere kadar kişisel teknolojiler, kullanım biçimlerimizi dönüştürmektedir. Bu teknolojiler, konum, hareket, çevrimdışı kullanım gibi faktörleri dikkate alarak geliştirildiğinden, web yayıncıları için yeni fırsatlar ve zorluklar ortaya çıkmaktadır. Hem içerik sunumu hem de tasarım yaklaşımı, cihazın ekran boyutu ve işlem gücüne göre uyarlanmalıdır.

Mobil Teknolojilerin Gelişimi

İlk başlarda, daha küçük boyutlarıyla dikkat çeken cep telefonları, zamanla büyük ekran talebi nedeniyle phablet (telefon-tablet) konseptine doğru evrilmiştir. Bu durum, insanların hareket halindeyken daha fazla medya tüketmesi ve çoklu görevi (multitasking) kolaylaştırmasıyla ilgilidir. Ayrıca ARM tabanlı işlemcilerin ve RISC mimarilerinin düşük güç tüketimi, mobil cihazların hem performanslı hem de uzun pil ömürlü olması açısından önemli bir rol oynamaktadır.

Mobil Uygulamalar ve Yayıncılık

Mobil uygulamalar, yerel (native), web tabanlı veya hibrit olarak geliştirilebilir. Native uygulamalar, işletim sisteminin sunduğu donanım ve yazılım yeteneklerini en iyi şekilde kullanırken, web tabanlı uygulamalar evrensel bağlantı ve güncelleme kolaylığı sunar. Hibrit uygulamalar ise her iki yaklaşımın avantajlarını birleştirebilir. Web yayıncıları, bu seçenekler arasından içeriklerinin türüne ve kullanıcı kitlesinin beklentilerine göre en uygun stratejiyi seçebilir.

Responsive (Tepkisel) Tasarım

Web yayıncılığında mobil kullanıcı deneyimini iyileştirmenin en popüler yöntemlerinden biri responsive (tepkisel) tasarımdır. Bu yaklaşım, farklı ekran boyutlarına göre düzenin otomatik uyarlanmasını sağlar. Kullanıcı, masaüstü, tablet veya akıllı telefon kullanıyor olsa da aynı içeriği optimum şekilde görüntüleyebilir. CSS media sorguları ve esnek grid sistemleri, duyarlı tasarımın temel taşıdır.

Kullanıcı Arayüzü ve Etkileşim Tasarımı

Mobil ortamlarda arayüz tasarımı, etkileşimi olabildiğince sezgisel hale getirmeyi amaçlar. Küçük ekranlar ve dokunmatik giriş, belirgin simgeler, yeterli boşluklar ve net geri bildirim mekanizmaları gerektirir. “Yazmak için buraya tıklayın” gibi uyarılar, çoğu zaman arayüzün yeterince açık tasarlanmamış olmasını işaret eder. Bu nedenle tasarımcıların, kullanıcıya gereksiz metinler yerine net görsel ipuçları ve standart etkileşim modelleri sunması önemlidir.

Hibrit ve Bulut Tabanlı Geliştirme Yaklaşımları

Web yayını yapmak isteyenler, yerel uygulamaların avantajlarından yararlanmak istediklerinde hibrit uygulama yöntemlerine veya bulut tabanlı geliştirme araçlarına yönelebilir. Bu araçlar, sürükle-bırak arayüz tasarımı, düşük kodlama ihtiyaçları ve otomatik entegrasyon gibi kolaylıklar sunar. Ancak her aşamada tam kontrol gerektiren büyük projeler için daha geleneksel yaklaşım (tamamen yerel ya da web tabanlı) tercih edilebilir.

Sonuç

Mobil teknolojiler, web yayıncılığının kapsamını genişletmiş ve kullanıcıların etkileşim biçimlerini derinden etkilemiştir. Hem donanım (işlemci, sensörler, ekran) hem de yazılım (işletim sistemi, uygulama geliştirme kitleri) alanlarındaki hızlı gelişim, içerik sağlayıcılar için zengin fırsatlar yaratmaktadır. Ancak tasarım karmaşası, çoklu platform desteği ve güvenlik gibi konular, başarılı bir mobil strateji oluşturma sürecinde özenle ele alınması gereken faktörlerdir.

1) Aşağıdakilerden hangisi sahip olunan kişisel teknolojilerin orta halkasında yer alır?

A. Otomobil
B. Kol saati
C. Masaüstü kişisel bilgisayar
D. Cep telefonu
E. Dizüstü bilgisayar

Cevap : E) Dizüstü bilgisayar

Açıklama: Kişisel teknolojilerde “orta halka”, taşınabilir olmasına rağmen sabit sistemlere göre biraz daha büyük veya kurulum gerektirebilen cihazları tanımlayabilir. Dizüstü bilgisayarlar, cep telefonundan daha az taşınabilir ama masaüstü bilgisayardan daha taşınabilirdir. Bu nedenle orta halkada yer aldığı kabul edilir.

Yanıtınız yanlış ise “Kişisel Teknolojiler” konusunu yeniden gözden geçiriniz.

2) Aşağıdakilerden hangisi tümleşmeye verilecek örneklerden biri değildir?

A. Cep telefonlarının fotoğraf çekebilmesi
B. Cep telefonlarının müzik oynatabilmesi
C. Taşınabilir bluetooth hoparlörün müzik çalabilmesi
D. Taşınabilir yedek şarj bataryalarında el fenerinin olması
E. Televizyonun kablosuz olarak telefondaki müziği çalabilmesi

Cevap : C) Taşınabilir bluetooth hoparlörün müzik çalabilmesi

Açıklama: Tümleşme (convergence), bir cihazda normalde başka bir özel cihaza ait fonksiyonların birleştirilmesi olarak tanımlanabilir. Örneğin, cep telefonuyla fotoğraf çekmek veya powerbank’te el feneri bulunması. Taşınabilir bluetooth hoparlörün müzik çalabilmesi ise zaten asıl fonksiyonudur, dolayısıyla “tümleşme”ye örnek teşkil etmez.

Yanıtınız yanlış ise “Mobil Teknolojilerde Uygulama Yayıncılığı” konusunu yeniden gözden geçiriniz.

3) Mobil teknolojilerin küçülmeye devam etmek yerine tekrar büyümelerinin sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

A. İnsanların daha büyük nesneleri de taşınabilir olarak görmeleri
B. Zengin içeriklerin artık hareket halindeyken tüketilebilecek olması
C. Mobil olmayan teknolojilerin büyüyerek aynı beklentiyi mobil teknolojilere yansıtması
D. Artan işlem güçleri nedeniyle daha büyük işlemcilerin yer ihtiyaçları
E. Artan güç harcamaları nedeniyle büyüyen batarya boyutları

Cevap : B) Zengin içeriklerin artık hareket halindeyken tüketilebilecek olması

Açıklama: Mobil cihazların ekranlarının tekrar büyümeye başlamasının en büyük nedeni, kullanıcıların video, internet, oyun vb. zengin içerikleri rahatça görüntüleyip tüketmek istemesidir. Bu da daha geniş ekranlı telefonlara talebi artırmıştır.

Yanıtınız yanlış ise “Mobil Teknolojilerde Uygulama Yayıncılığı” konusunu yeniden gözden geçiriniz.

4) Mobil teknolojiler çoğunlukla aşağıdaki işlemci mimarisi ve komut dizilerinden hangisini kullanmaktadır?

A. x86 – CISC
B. ARM – RISC
C. PowerPC – CISC
D. ARM – CISC
E. x86 – RISC

Cevap : B) ARM – RISC

Açıklama: Günümüz akıllı telefon ve tabletlerin büyük çoğunluğu, ARM tabanlı işlemci mimarisi kullanır. ARM, RISC (Reduced Instruction Set Computing) prensibine dayanan bir komut setidir ve düşük güç tüketimi, yüksek verimlilik gibi avantajlar sunar.

Yanıtınız yanlış ise “Mobil Teknolojilerin Sınırlılıkları” konusunu yeniden gözden geçiriniz.

5) Günümüzde en yaygın mobil işletim sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

A. Android
B. iOS
C. ChromeOS
E. Windows türevleri
F. UNIX

Cevap : A) Android

Açıklama: Küresel çapta, akıllı telefon kullanımında en büyük pazar payına sahip işletim sistemi Android’dir. iOS, ikinci popüler işletim sistemidir. ChromeOS, masaüstü odaklı bir işletim sistemi sayılır. Windows’un mobil türevleri, pazar payında oldukça gerilerdedir, UNIX ise doğrudan mobil kullanım için tasarlanmamıştır.

Yanıtınız yanlış ise “Mobil Teknolojilerde Web Yayıncılığı” konusunu yeniden gözden geçiriniz.

6) Etkileşim tasarımında kullanıcı arayüzü öğeleri etkenlerinden biri olarak açıklayıcı gücü olmasına karşın tasarımda bulunması durumunda başka bir öğenin iyi tasarlanmadığının ve iletmesi gereken bilgiyi iletmediğinin göstergesi aşağıdakilerden hangisidir?

A. Sayfa gezinimi için ok işareti
B. “Yazmak için buraya tıklayın” metin etiketi
C. Sayfanın sonuna gelindiğinde sayfa sonuna çarpma animasyonunun konması
D. Bir metin kutusunun büyük olması
E. Menü düğmesinin sayfa ile birlikte kayarak sürekli ekranda görünmesi.

Cevap : B) “Yazmak için buraya tıklayın” metin etiketi

Açıklama: Kullanıcı arayüzü tasarımında, bir öğenin işlevinin zaten belirgin olması tercih edilir. “Yazmak için buraya tıklayın” gibi bir ibare varsa, o öğenin kendisi yeterince anlaşılır tasarlanmamış olabilir. Bu, kullanıcı deneyimi açısından istenmeyen bir detaydır.

Yanıtınız yanlış ise “Mobil Teknolojilerin Nitelikleri” konusunu yeniden gözden geçiriniz.

7) Yerli uygulamanın tanımı aşağıdakilerden hangisidir?

A. Bir mobil platformda işletim sistemi içerisinde çalıştırılan programdır.
B. Mobil teknolojilerde internet tarayıcısıyla çalıştırılabilen programdır.
C. Mobil teknolojilerde internet programlama dilleriyle çalıştırılabilen programdır.
D. Mobil teknolojilerin internet bağlantıları olduğu sürece çalıştırılabilen programdır.
E. Mobil teknoloji kullanıcısının bulunduğu ülkede üretilmiş programdır.

Cevap : A) Bir mobil platformda işletim sistemi içerisinde çalıştırılan programdır.

Açıklama: “Yerli uygulama” veya “native application”, mobil işletim sistemi (Android, iOS vb.) ortamında çalışan, cihazın kendi SDK (Software Development Kit) araçlarıyla geliştirilmiş uygulamadır. Tarayıcı tabanlı olanlar “web app” şeklinde adlandırılır, ülke bazlı yerli olma durumu ise bu tanıma girmez.

Yanıtınız yanlış ise “Mobil Teknolojilerin Sınırlılıkları” konusunu yeniden gözden geçiriniz.

8) Aşağıdakilerden hangisi, “native” mobil uygulamaların avantajlarından biri değildir?

A. Çalıştırıldıkları cihazların sensörlerinden faydalanabilmeleri
B. Web tabanlı yayıncılık gereksinimini ortadan kaldırmaları
C. Çalıştırıldıkları cihazın işletim sistemi üzerinden başka programlara erişebilmeleri
D. Cihazların işlem gücünden tam olarak faydalanabilmeleri
E. Çevrimdışı olarak da kullanılabilmeleri

Cevap : B) Web tabanlı yayıncılık gereksinimini ortadan kaldırmaları

Açıklama: “Native” uygulamalar pek çok avantaja sahip olsa da web yayıncılığını tamamen ortadan kaldırmak gibi bir etkisi yoktur. Örneğin birçok uygulama hâlâ web API’lerini kullanır, çevrimiçi içerik sunar. Ayrıca web tabanlı veya hibrit mobil uygulamalar da yaygın kullanımda olduğundan web yayıncılığı gereksinimi sürmektedir.

Yanıtınız yanlış ise “Tümleşme Cihazları” konusunu yeniden gözden geçiriniz.

9) Mobil web yayıncılığında tepkisel tasarımın sağladığı avantaj aşağıdakilerden hangisidir?

A. Kullanıcıların dokunmatik ekranlarıyla etkileşimlerinde dokunuşlarına tepki verebilmesi
B. Kullanıcı deneyiminde kullanıcı ile cihaz arasındaki etkileşimin bir etki-tepki süreci olarak değerlendirilmesi
C. Mobil cihazlara yayınlanan web sayfalarının gezinme sırasında kullanıcı hareketlerini algılayabilmesi
D. Mobil web yayıncılığında kullanıcının kullandığı cihaza bağlı olarak sayfa içeriği değişmeden sayfa düzen ve sunumunun cihaza uygun düzenlenmesi
E. Mobil web yayıncılığında kullanıcının tarayıcı bilgisine bağlı olarak kişinin normal ya da mobil sayfaya yönlendirilmesi

Cevap : D) Mobil web yayıncılığında kullanıcının kullandığı cihaza bağlı olarak sayfa içeriği değişmeden sayfa düzen ve sunumunun cihaza uygun düzenlenmesi

Açıklama: “Tepkisel (responsive) tasarım”, farklı ekran boyutlarına göre aynı içeriğin düzenlenmesini sağlar. Kullanıcının masaüstü, tablet veya telefon kullanması fark etmez; sayfa içerik aynı kalır, yalnızca sunum ve yerleşim uyarlanır.

Yanıtınız yanlış ise “Mobil Teknolojilerde Karma Yayıncılık” konusunu yeniden gözden geçiriniz.

10) Aşağıdakilerden hangisi karma mobil web yayıncılığı yaklaşımlarında bulut geliştirme araçlarının avantajlarından biri değildir?

A. Mobil web yayıncılığı yapmak isteyen kişinin fazla kodlama yapmayı bilmeyi gerektirmemesi
B. Uygulama geliştirme yükünün ağırlığını yerel cihazlardan buluta, yani sunucu bilgisayarlara taşıması
C. Kullanıcı arayüzü tasarımlarını yüksek bir verimlilik ile uygulama haline getirmesi
D. Kod yazma takımı olmayan tasarımcıların istedikleri etkileşimleri tutup çekerek yaratabilmelerini sağlaması
E. Uygulama geliştirme sürecinin her aşaması üzerinde kontrol imkanı sunması

Cevap : E) Uygulama geliştirme sürecinin her aşaması üzerinde kontrol imkanı sunması

Açıklama: Bulut tabanlı geliştirme araçları çoğu zaman hızlı prototipleme ve görsel sürükle-bırak tasarım avantajı sunar. Ancak bu yaklaşım çoğu zaman kapsamlı bir uygulamanın “her aşaması” üzerinde tam kontrol sağlamaz; bu, yerel (native) geliştirme ortamlarına göre bir kısıt sayılabilir.

Yanıtınız yanlış ise “Mobil Teknolojilerde Karma Yayıncılık” konusunu yeniden gözden geçiriniz.