WTK210U İnternet Tabanli Programlama Ünite -6

Giriş

ASP.NET, Microsoft’un geliştirdiği bir platform olup, sunucu taraflı kodlama yaparak dinamik web uygulamaları yazmaya imkân tanır. C# veya VB.NET dilleriyle geliştiricilerin hızlı bir şekilde etkileşimli sayfalar üretmesini sağlayan ASP.NET, veritabanı erişimi, form işleme ve kullanıcı kimlik doğrulama gibi işlevleri de kolaylaştırır. Bu ünite, ASP.NET ile web projesi geliştirirken temel noktalara değinmektedir.

Diziler ve Temel Veri Türleri

ASP.NET projelerinde dizi (array) kullanımı, C# dilinin kurallarıyla belirlenir. Örneğin int[] sayilar = { 1, 2, 3 }; şeklinde bir dizi tanımlamak mümkündür. C#’ın temel veri türleri arasında int, float, double, bool, char, string gibi türler yer alır. “ArrayList” veya “List<T>” gibi yapılar ise koleksiyonlardır ve temel tür sayılmaz.

Koşul ve Döngü Yapıları

Dinamik web sayfalarında kullanıcıdan alınan veriyi denetlerken if-else if-else yapısı kullanılır. Çoklu seçenekler için switch ifadesi idealdir. Döngülerde for, while, do…while gibi yapılar veriyi yinelemeli işlemlerde etkilidir. continue komutu döngünün bir turunu atlamak, break ise tüm döngüyü sonlandırmak için kullanılır.

Sınıflar ve Erişim Belirleyicileri

ASP.NET projelerinde C# sınıfları, iş mantığı ve veri modelini kapsar. Erişim belirleyicileri (access modifiers) public, private, protected, internal ve protected internal şeklinde sıralanır. “private” üyeler sadece sınıf içinde erişilebilir, “public” ise sınıfın dışından da erişime açıktır. Bu sayede veri kapsülleme (encapsulation) sağlanır.

Veritabanı İşlemleri

ADO.NET kullanarak C# kodu içinde veri tabanı bağlantısı kurmak mümkündür. SqlConnection bağlantıyı yönetirken, SqlCommand SQL sorgularını veya komutlarını çalıştırır, SqlDataAdapter veri kümeleriyle entegre çalışmada yardımcı olur. ASP.NET Toolbox’ında SqlDataSource denetimi, veritabanı verilerini sayfada hızlıca göstermek için tasarım desteği sunar.

Sonuç

ASP.NET ile dinamik web kodlama, güçlü bir altyapıya ve zengin araçlara dayandığı için kurumsal seviyede pek çok projede tercih edilmektedir. C# dilinin veritabanı etkileşiminden sınıf yapısına kadar sunduğu modern özellikler, web projelerinin sürdürülebilirliğini arttırır. Bu ünitede ele alınan diziler, döngüler, koşullar, sınıflar ve veritabanı işlemleri, ASP.NET projelerinde en çok kullanılan yapı taşları arasındadır.

1) Aşağıdakilerden hangisi dizi oluşturmak için kullanılır?

A. ( )
B. String
C. Count
D. { }
E. ->

Cevap : D) { }

Açıklama : C#’ta bir dizi tanımlaması (ör. int[] dizi = new int[3]; ) yapsak da, nesnelerin başlatılmasında veya koleksiyonların öğelerini eklerken { } kullanımı yaygındır. Örneğin int[] sayilar = { 10, 20, 30 };. “( )” metoda parametre, “String” bir veri türü, “Count” bir metod, “->” lambda işaretidir.

Yanıtınız yanlış ise “Diziler” konusunu yeniden gözden geçiriniz.

2) Aşağıdakilerden hangisi temel değişken türlerinden biri değildir?

A. Int32
B. Arraylist
C. String
D. Uint
E. Float

Cevap : B) Arraylist

Açıklama : Int32, String, Uint (C#’ta uint), Float (float) temel veri türleridir. ArrayList ise koleksiyon sınıfıdır, “temel” veri türü kategorisine girmez.

Yanıtınız yanlış ise “Switch” konusunu yeniden gözden geçiriniz.

3) Birbirine bağlı çok sayıda karşılaştırma yapmak ve bu karşılaştırmalar sonucunda tanımlanmış çok sayıdaki bloktan birinin çalışmasını sağlamak için hangi yapı kullanılmalıdır?

A. if-else if
B. for each
C. do while
D. do
E. else

Cevap : A) if-else if

Açıklama : C# dilinde çoklu koşulları kontrol etmek için if / else if / else yapısı kullanılır. “for each” dizi veya koleksiyon üzerinde yineleme için kullanılır, “do while” ve “do” döngü yapılarıdır. “else” tek başına çoklu blok yönetimi sağlamaz.

Yanıtınız yanlış ise “Sınıflar” konusunu yeniden gözden geçiriniz.

4) xKonum ve yKonum değişkenlerinin değerlerinin koordinat düzleminde (50,60) ile (100,120) arasında olup olmadığını belirmek amacıyla aşağıdaki karşılaştırma ifadelerinden hangisi kullanılabilir?

A. 50<=xKonum<=100 || 60<=yKonum<=120
B. xKonum>=50 || xKonum<=100 && yKonum>=60 || yKonum<=120
C. 50<=xKonum<=100 && 60<=yKonum<=120
D. xKonum>=50 && xKonum<=100 && yKonum>=60 && yKonum<=120
E. 50<xKonum<100 && 60<yKonum<120

Cevap : D) xKonum >= 50 && xKonum <= 100 && yKonum >= 60 && yKonum <= 120

Açıklama : C#’ta 50 <= xKonum <= 100 gibi bir ifade doğrudan yazılamaz. Bunun yerine “xKonum >= 50 && xKonum <= 100” şeklinde yazılmalıdır. Ayrıca aynı anda hem xKonum hem yKonum’un bu aralıkta olması gerektiğinden “&&” (mantıksal VE) operatörüyle birleştirilir.

Yanıtınız yanlış ise “For” konusunu yeniden gözden geçiriniz.

5) for(int i=1; i<=3; i+=2){ Console.WriteLine(“Merhaba Dünya”); } döngüsü çalıştırıldığında “Merhaba Dünya” yazısı ekrana kaç defa yazılır?

A. 3
B. 4
C. 2
D. 5
E. 0

Cevap : C) 2

Açıklama : Döngü 1’den başlar ve 3’e kadar gider, her seferinde +2 arttırır. i değerleri şu şekilde olur: 1, 3. Yani döngü 2 kez çalışır.

Yanıtınız yanlış ise “Veritabanı İşlemleri” konusunu yeniden gözden geçiriniz.

6) Çalışan bir döngüyü başa almak için hangi komut kullanılmalıdır?

A. Foreach
B. While
C. Break
D. Continue
E. Switch

Cevap : D) Continue

Açıklama : C#’ta “continue”, o döngünün mevcut turunu sonlandırıp döngünün başına dönmesini sağlar. “break” ise döngüyü tamamen sona erdirir, “Foreach”, “While” döngü türleridir, “Switch” ise koşul yapısıdır.

Yanıtınız yanlış ise “If” konusunu yeniden gözden geçiriniz.

7) Dizi elemanları içinde bir döngü oluşturmak için aşağıdakilerden hangisi kullanılmaz?

A. Foreach
B. For
C. Do while
D. While
E. Switch

Cevap : E) Switch

Açıklama : Diziler üzerinde gezinmek için “foreach”, “for”, “while”, “do while” kullanılabilir. “switch” deyimi bir değer veya ifadeye göre farklı kod bloklarını çalıştırmayı sağlar, dolayısıyla dizi elemanlarını yinelemek için uygun bir yapı değildir.

Yanıtınız yanlış ise “Operatörler” konusunu yeniden gözden geçiriniz.

8) Sınıf üyesi değişkenlerin dışarıdan erişilememesi için hangi kelime kullanılmalıdır?

A. Private
B. Public
C. Void
D. Protected
E. Return

Cevap : A) Private

Açıklama : C#’ta bir sınıf içinde tanımlanan değişken veya metotların “dışarıdan” erişilemez olması için erişim belirleyicisi “private” olmalıdır. “public” herkesin erişmesine izin verir, “protected” aynı sınıf veya alt sınıflar tarafından erişilebilir, “void” metot dönüş değerini, “return” ise metottan değer döndürmeyi ifade eder.

Yanıtınız yanlış ise “Değişkenler ve Türler” konusunu yeniden gözden geçiriniz.

9) Veritabanında SQL komutları çalıştırmak için hangi sınıf kullanılmalıdır?

A. Sqlconnection
B. Sqladapter
C. Sqlparameter
D. Sqlcommand
E. Sqlnet

Cevap : D) Sqlcommand

Açıklama : ADO.NET içinde SQL komutlarını (SELECT, INSERT, UPDATE, DELETE vb.) çalıştırmak için SqlCommand sınıfı kullanılır. SqlConnection bağlantıyı yönetir, SqlDataAdapter veri kümeleriyle çalışmada kullanılır, SqlParameter parametre ekler.

Yanıtınız yanlış ise “Veritabanı İşlemleri” konusunu yeniden gözden geçiriniz.

10) Tasarım ekranında veritabanı bağlantısı yapmaya yarayan toolbox öğesinin adı nedir?

A. Sqldatasource
B. Listview
C. Gridview
D. Sqlconnection
E. Sqloption

Cevap : A) Sqldatasource

Açıklama : ASP.NET Toolbox’ta SqlDataSource, veritabanına bağlanarak veri almayı ve sunmayı sağlayan bir denetimdir. “ListView”, “GridView” farklı veri görüntüleme kontrolleridir, “Sqlconnection” ise kod tarafında kullanacağınız bir sınıftır, toolbox öğesi olarak geçmez.

Yanıtınız yanlış ise “Veritabanı İşlemleri” konusunu yeniden gözden geçiriniz.