Veri Tabanı Yönetimi 2023-2024 Final Soruları

1. Veri Tabanı Kavramı ve Tarihçesi

Veri tabanı, belirli bir amaca hizmet eden veya belirli bir işlemi kolaylaştıran verilerin sistematik şekilde depolandığı yapıdır. Gündelik hayatta internet sitelerinden kurumsal uygulamalara, akıllı cihazlardan büyük veri (big data) analitiğine kadar pek çok alanda veri tabanı yönetimi gereklidir.

Bu alandaki ilk çalışmalar, verilerin manyetik şeritler ve kartlarla işlenmesine dayanır. Zaman içinde veri tabanı yönetim sistemleri gelişerek ilişkisel (relational), nesne yönelimli (object-oriented) ve NoSQL gibi farklı modeller ortaya çıkmıştır. Günümüzde işletmeler, yüksek hacimli verileri kolayca yönetebilmek ve ihtiyaç duyduklarında hızlı erişim sağlayabilmek için gelişmiş veri tabanı yönetim sistemlerine başvururlar.

2. İlişkisel Veri Tabanı Modeli

İlişkisel model, tablolar (relation) ve bu tablolardaki satırlar (kayıt) ile sütunlardan (nitelik/alan) oluşan, verilerin mantıksal olarak yapılandırıldığı bir modeldir. Her tablo, kendine özgü birincil anahtar (primary key) alanına sahiptir; bu da tablo satırlarını benzersiz kılar. Başka bir tabloda, bu birincil anahtar bir “yabancı anahtar” (foreign key) olarak kullanılabilir. Böylelikle tablolar arasında mantıksal ilişkiler kurulur.

İlişkisel veri tabanlarının avantajları arasında, tutarlılık (consistency), veri bütünlüğü (data integrity) ve esnek sorgulama yetenekleri ön plana çıkar. Bu modele uygun olarak geliştirilmiş SQL dili (Structured Query Language), verilerin sorgulanması, güncellenmesi, silinmesi ve tanımlanmasında standart kabul edilir.

3. SQL (Structured Query Language) Temel Komutları

SELECT sorgusu, tablo veya tablolardan veri çekmek için kullanılır. Örneğin:

SELECT * FROM Kullanici WHERE yas > 18;
Bu sorgu, 18 yaş üstü tüm kullanıcı kayıtlarını listelemeye yarar.

INSERT, tablolara yeni kayıt eklemek; UPDATE, mevcut kayıtları güncellemek; DELETE ise istenilen kayıtları veritabanından silmek için kullanılır. Bu dörtlü komut seti (C-R-U-D: Create, Read, Update, Delete) veri tabanı yönetiminin temelini oluşturur.

4. Birleştirme (JOIN) ve Gruplama (GROUP BY)

Gerçek hayatta veriler çoğu zaman birden fazla tabloda saklanır. Örneğin, kullanıcı bilgileri “Kullanici” tablosunda, sipariş bilgileri “Siparis” tablosunda bulunabilir. Bu iki tablo arasında ortak bir anahtar yardımıyla (örneğin, “kullanici_id” alanı) ilişki kurulur. INNER JOIN, LEFT JOIN, RIGHT JOIN gibi yöntemlerle bu tablolar sorgulamada birleştirilir ve ilişkili veriler tek bir set halinde elde edilir.

GROUP BY ifadesi, satırların ortak bir değere göre gruplandırılarak özet bilgiler çıkarmaya olanak tanır. Örneğin unvan bazında en düşük ve en yüksek maaş sorgusu için:
SELECT unvan, MIN(maas), MAX(maas) FROM Calisan GROUP BY unvan;
Bu sorgu, her bir unvan için maaş aralığını gösterir.

5. Veri Tabanı Tasarımı ve Normalizasyon

Bir veri tabanı oluşturma sürecinin en kritik aşaması, veri tabanı tasarımıdır. İyi tasarlanmış bir veri tabanı, performans ve veri bütünlüğü açısından büyük fayda sağlar. Tasarım sürecinde “normalizasyon” ilkeleri uygulanır:

• 1. Normal Form (1NF): Her alan bölünemez olmalı ve yinelenen grup alanları bulunmamalıdır.
• 2. Normal Form (2NF): Tüm alanların, tabloda birincil anahtarın tamamına bağımlı olması gerekir.
• 3. Normal Form (3NF): Anahtar olmayan alanlar, yalnızca birincil anahtara bağımlı olmalıdır.

Normalizasyon, verilerin tekrarını (redundancy) azaltır, tutarlılığı artırır. Bazı projelerde performans gereksinimleri sebebiyle normalizasyonun seviyesini azaltmak veya veriyi belirli tablo/parçalar halinde (denormalization) saklamak da söz konusu olabilir.

6. Veri Tabanı Yönetim Sistemlerinin Seçimi

Proje ve kurum ihtiyaçlarına uygun bir VTYS (Veri Tabanı Yönetim Sistemi) seçimi yapılması gerekir. Bu seçimde şu kriterler dikkate alınır:

• Maliyet: Lisanslı veya açık kaynak (open-source) çözümler arasındaki maliyet farklılıkları
• Performans: Veri sorgulama ve yazma hızları
• Ölçeklenebilirlik: Hem yatay (sunucuları çoğaltma) hem de dikey (var olan donanımı güçlendirme) ölçeklendirme imkânları
• Güvenlik: Hassas verilerin korunması ve kullanıcı yetkilendirme mekanizmalarının kalitesi

Kurumun ihtiyaçları, verinin hacmi ve yapısı (örneğin, yapılandırılmış veya belge tabanlı), kullanım senaryoları (online işlem, analitik işlem vs.) en doğru VTYS seçimine yol gösterir.

7. Yedekleme, Kurtarma ve Güvenlik

Veri tabanı yönetiminde yedekleme (backup) ve kurtarma (recovery) planları kritik rol oynar. Olası bir donanım arızası, sistem hatası veya doğal afet durumunda, verilerin kaybolmaması için düzenli yedekler alınmalı ve bu yedeklerin geri yüklenebilirliği (restore) test edilmelidir.

Kullanıcı ve sistem yetkilendirmeleri, veri tabanına erişimi doğru biçimde kısıtlayarak güvenlik sağlar. Belirli roller (örneğin, “yönetici”, “okuyucu”, “yazıcı”) ile hangi kullanıcıların hangi tablo veya sütunlara erişebileceği netleştirilir. Böylelikle hassas veriler, sadece yetkili kişilerin kullanımına sunulur.

8. Ölçeklendirme Türleri

Yüksek trafik veya veri hacmi söz konusu olduğunda, veri tabanı sistemini büyütmek (scaling) gerekebilir. Temel ölçeklendirme türleri şöyledir:

• Dikey (Vertical) Ölçeklendirme: Sunucunun CPU, RAM veya disk gibi donanımlarını güçlendirerek kapasiteyi artırmak.
• Yatay (Horizontal) Ölçeklendirme: Sistem yükünü birden fazla sunucuya dağıtmak, veritabanını parçalara ayırarak (sharding) eş zamanlı isteklere hızlı yanıt vermek.

Hangisinin kullanılacağı, projeye ayrılan bütçe ve uygulamanın doğasıyla doğrudan ilişkilidir. Örneğin, çok fazla veri girilen ve sorgulanan bir e-ticaret sitesi çoğu zaman yatay ölçeklendirme yöntemlerini kullanır.

9. NoSQL ve In-Memory Sistemler

Klasik ilişkisel veri tabanlarının yanı sıra, belge tabanlı (MongoDB), anahtar-değer (Redis), sütun odaklı (Cassandra) gibi çeşitli NoSQL çözümleri vardır. Bu sistemler özellikle büyük ölçekli verilerle çalışırken esneklik ve yüksek performans sunar.

Redis gibi in-memory veri tabanları ise veriyi öncelikli olarak bellekte tutar ve bu sayede çok hızlı erişim sağlar. Genellikle oturum yönetimi, önbellekleme (caching) gibi performansın kritik olduğu noktalarda tercih edilir.

10. Genel Değerlendirme ve Sonuç

Veri Tabanı Yönetimi 2023-2024 Final Sınavı, SQL sorgularından prosedür yazmaya, veri tabanı tasarım ilkelerinden ölçeklendirme yöntemlerine kadar geniş bir içerik sunar. Bu bilgilerin tamamı, sektördeki bir veri tabanı uzmanının veya yazılım geliştiricinin başarılı projeler üretmesi için gereklidir.

Veri tabanı yönetimi sadece teknik komutların öğrenilmesi değil, aynı zamanda verinin bütünlüğünü korumak, kullanıcı yetkileri ve güvenlik gibi yönetimsel boyutları da kapsar. Bu yaklaşım, uzun vadede sistemin sürdürülebilirliği ve kurumsal başarısı açısından hayati önem taşır.

1. Veri Tabanı Kavramı ve Tarihçesi

Veri tabanı, belirli bir amaç için toplanan verilerin düzenli biçimde saklandığı yapılardır. Geçmişte delikli kartlar ve manyetik şeritler kullanılırken, günümüzde büyük ölçekli sistemler çevrimiçi olarak milyonlarca kaydı hızlıca yönetebilir. Modern veri tabanı anlayışı; ölçeklenebilirlik, performans ve veri bütünlüğü gibi gereksinimleri karşılayacak şekilde gelişmiştir. Tarihsel süreçte ilişkisel veri tabanları, nesne yönelimli veri tabanları ve NoSQL yaklaşımları gibi farklı modeller ortaya çıkmıştır.

2. İlişkisel Veri Tabanları

İlişkisel modelde veriler, satır (kayıt) ve sütun (alan) yapısına sahip tablolar hâlinde tutulur. Her tablonun benzersiz bir birincil anahtar (primary key) alanı bulunur ve bu anahtar, başka bir tabloda yabancı anahtar (foreign key) olarak ilişki kurabilir. Bu yapı veri bütünlüğünü korur, tekrarları azaltır ve verileri mantıksal gruplara ayırarak yönetmeyi kolaylaştırır. SQL dili, ilişkisel veri tabanlarında veri eklemek, silmek, güncellemek veya sorgulamak için bir standart hâline gelmiştir.

3. SQL Temel Komutları

SQL (Structured Query Language) ile veri tabanına erişim sağlanır. CREATE, READ, UPDATE, DELETE (CRUD) kavramları, veri tabanında günlük işlemleri özetler. SELECT sorgusu, verilere erişim için en çok kullanılan komuttur. Örnek olarak, “SELECT * FROM Kullanici WHERE yas > 18” ifadesi, 18 yaşından büyük kullanıcıları listeler. INSERT ile yeni kayıt eklenir, UPDATE mevcut kaydı düzenler, DELETE ise kaydı veri tabanından siler.

4. JOIN ve GROUP BY Kullanımı

JOIN, birden fazla tablodaki bilgileri ilişkilendirip tek bir sonuç kümesinde toplamak için kullanılır. INNER JOIN, kesişen kayıtları getirirken LEFT JOIN veya RIGHT JOIN, bir tablodaki verileri önceliklendirerek diğer tablonun uygun kayıtlarını ekler. GROUP BY ise veri setini belirli bir sütun veya sütun grubu üzerinden özetler. Örneğin, “SELECT unvan, MIN(maas), MAX(maas) FROM Calisan GROUP BY unvan” sorgusu, unvanlara göre en düşük ve en yüksek maaşları listeler. Bu, veri analizi veya raporlama senaryolarında oldukça sık kullanılan bir yapıdır.

5. Veri Tabanı Tasarımı

Veri tabanı tasarımı, projenin en kritik adımlarındandır. Tabloların doğru tanımlanması, anahtar alanların belirlenmesi ve tekrar eden verilerin en aza indirilmesi için normalizasyon ilkeleri uygulanır. 1. Normal Form (1NF) ile sütunlar tekil değerlerden oluşur, 2NF ve 3NF ile birincil anahtara tam bağımlılık gibi ek kurallar sağlanır. İyi tasarlanmış bir veri tabanı, hem performans hem de veri bütünlüğü açısından büyük avantaj sağlar.

6. Güvenlik ve Yetkilendirme

Veri tabanında hassas bilgilerin saklanması, güvenlik önlemlerini zorunlu kılar. Kullanıcı rolleri (okuma, yazma, yönetici vb.) belirlenerek her kullanıcının erişebileceği tablo veya alanlar kısıtlanabilir. Bu sayede kritik bilgilerin sadece yetkili kişiler tarafından görüntülenmesi sağlanır. Yedekleme ve geri yükleme (backup & restore) de veri kaybını önlemede önemli bir uygulamadır. Olası donanım arızası, doğal afet ya da sistem hatalarında hızlı kurtarma için düzenli yedek planı gereklidir.

7. Performans ve Ölçeklendirme

İş yükü arttığında veri tabanının performansını korumak için çeşitli ölçeklendirme yöntemlerine başvurulur. Dikey (vertical) ölçeklendirme, mevcut sunucunun işlemci, bellek veya depolama kaynaklarını artırmak şeklinde yapılır. Yatay (horizontal) ölçeklendirme ise verinin veya kullanıcı isteklerinin birden fazla sunucuya dağıtılmasıyla gerçekleştirilir. Seçilecek yöntem, bütçe ve uygulamanın mimari yapısına bağlıdır.

8. NoSQL ve In-Memory Veri Tabanları

İlişkisel modellerin yanı sıra büyük ölçekli, değişken yapılı verilerde NoSQL çözümleri (örneğin MongoDB, Cassandra) tercih edilebilir. Bu sistemler belge tabanlı, sütun odaklı veya anahtar-değer yaklaşımı benimseyerek yüksek performans ve esneklik sunar. Redis gibi in-memory veri tabanları ise veriyi RAM üzerinde tutarak çok hızlı erişim sağlar. Bu özellikleri nedeniyle genellikle oturum yönetimi, önbellek veya gerçek zamanlı veri akışı gerektiren projelerde tercih edilir.

9. Veri Tabanı Yönetim Sistemi Seçimi

VTYS seçimi, proje ihtiyacına göre yapılmalıdır. Açık kaynak (MySQL, PostgreSQL vb.) veya lisanslı (Oracle, Microsoft SQL Server vb.) sistemler arasından seçim yaparken; maliyet, güvenlik özellikleri, topluluk desteği ve ölçeklendirme seçenekleri dikkate alınır. Bazı projelerde hafif ve gömülü bir sistem (SQLite) tercih edilirken, bazılarında yüksek hacimli işlemler için dağıtık yapılı veritabanları kullanılabilir. Sisteme entegre edilecek ORM (Object-Relational Mapping) gibi araçlar da bu seçimi etkileyebilir.

10. Final Değerlendirme

Veri Tabanı Yönetimi 2023-2024 dersi, teorik ilkelerden pratik uygulamalara uzanan geniş bir içeriğe sahiptir. İlişkisel veri tabanı modelinin temelleri, SQL sorguları, normalizasyon, güvenlik ve ölçeklendirme gibi konular, kurumsal sistemlerden kişisel projelere kadar her türlü veri kaynağının düzenli ve güvenli biçimde yönetilmesi için gereklidir. Doğru kurgulanmış bir veri tabanı, kurumların stratejik karar alma ve operasyon süreçlerinde hem hız hem de doğruluk sağlar.

1- SELECT * FROM Kullanici
WHERE ( Kullanici.yas > 18 AND Kullanici.istihdam = ‘EVET’ ) OR ( Kullanici.pasaport = ‘GEÇERLİ’ )

Yukarıdaki SQL sorgusunun açıklaması hangi şıkta doğru verilmiştir?

A) Geçerli bir pasaporta sahip kullanıcıları listeler.
B) Pasaportu olan ve yaşı 18’den küçük olan kullanıcıları listeler.
C) 18 yaşından büyük ve istihdam edilen ya da geçerli bir pasaporta sahip olan kullanıcıları listeler.
D) 18 yaşından büyük ve istihdam edilen kullanıcıların pasaport durumunu günceller.
E) İstihdam edilen ve pasaportu olan kullanıcıların yaşını sorgular.

Cevap : C) 18 yaşından büyük ve istihdam edilen ya da geçerli bir pasaporta sahip olan kullanıcıları listeler.

Açıklama : Sorgu, 18 yaşından büyük ve istihdamı “EVET” olan ya da pasaportu “GEÇERLİ” kullanıcıları getirir.

2- Aşağıdaki SQL birleştirme sonucu, hangi tür birleştirmedir?

A) İç içe (inner join)
B) Sol taraflı (left join)
C) Tamamlayıcı (full outer join)
D) Sağ taraflı (right join)
E) Ayırt edici (exclusive join)

Cevap : A) İç içe (inner join)

Açıklama : Verilen örnek, kesişen kayıtları getiren iç içe birleştirme (inner join) mantığına dayanmaktadır.

3- Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer alan SQL sorgusu, devamsız gün sayısının (devam) 20’den fazla olan kayıtlarını silmek için kullanılır?

A) UPDATE Kullanicilar SET silindi = 1 WHERE devam > 20
B) DELETE * FROM Kullanicilar WHERE devam > 20
C) UPDATE Kullanicilar SET silindi = 1
D) DELETE FROM Kullanicilar WHERE devam >= 20
E) DELETE FROM Kullanicilar WHERE devam > 20

Cevap : E) DELETE FROM Kullanicilar WHERE devam > 20

Açıklama : Standart SQL kullanımında “DELETE FROM … WHERE devam > 20” koşulu gereklidir; “DELETE *” geçerli değildir.

4- Veri tabanında kullanıcı ve sistem yetkilendirmeleri aşağıdaki amaçlardan hangisi için yapılır?

A) Ölçeklenebilirliği sağlamak için
B) Maliyeti düşürmek için
C) Yedekleme yapmayı kolaylaştırmak için
D) Performansı artırmak için
E) Güvenliği sağlamak için

Cevap : E) Güvenliği sağlamak için

Açıklama : Kullanıcı ve sistem yetkilendirmeleri, veri ve işlemlerin korunması için kritik önemdedir.

5- SELECT unvan, MIN(maas), MAX(maas) FROM Calisan
GROUP BY unvan;

Yukarıda verilen SQL sorgusunun amacı, aşağıdaki hangi şıkta doğru olarak verilmiştir?

A) Farklı unvanlarla çalışan sayısını listeler.
B) Farklı unvanlarla çalışanların maaşlarını gruplandırarak listeler.
C) Farklı unvanlarla çalışanların toplam maaşını listeler.
D) Farklı unvanlarla çalışanların en düşük ve en yüksek maaşlarını listeler.
E) Farklı unvanlarla çalışanların ortalama maaşını listeler.

Cevap : D) Farklı unvanlarla çalışanların en düşük ve en yüksek maaşlarını listeler.

Açıklama : MIN ve MAX fonksiyonları, unvana göre en düşük ve en yüksek maaşı gösterir.

6- Aşağıdakilerden hangisi ilişkisel veri tabanlarının avantajlarından biri değildir?

A) Platform bağımsız çalışabilmesi
B) Ölçeklenebilir olması
C) Saklama hacmini azaltması
D) Yapılandırılmış veri üzerinde çalışmayı sağlaması
E) İnternet olmadan çalışmasının mümkün olmaması

Cevap : E) İnternet olmadan çalışmasının mümkün olmaması

Açıklama : İlişkisel veri tabanları internet olmadan da çalışabilir. Bu madde bir avantaj değildir.

7-

CREATE PROCEDURE ToplamHasilatHesapla @baslangicTarihi date,
@bitisTarihi date
AS
BEGIN
SELECT
urun_id,
SUM(miktar * fiyat) as Hasilat FROM
Satislar
WHERE
satisTarihi BETWEEN @BaslangicTarihi AND @BitisTarihi GROUP BY
urun_id;
END;

Yukarıda verilen T-SQL komutunun görevi, aşağıdaki hangi şıkta uygun şekilde açıklanmıştır?

A) Her bir ürün için, verilen tarih aralığındaki satışları sorgulayarak hasılatı hesaplar.
B) Verilen ürün için satış bilgilerini sorgular.
C) Ürünleri tarih aralığına göre sıralar.
D) Bir ürün için belirli tarih aralığındaki satışları sorgular.
E) Tüm ürünleri ve satış miktarlarını sorgular.

Cevap : A) Her bir ürün için, verilen başlangıç ve bitiş tarihleri arasındaki satışları sorgulayarak hasılatı hesaplar.

Açıklama : Prosedür, belirli tarihler arasında her ürünün miktar * fiyat toplamını döndürür.

8- Aşağıdakilerden hangisi bir veri tabanıyla etkileşime geçme yöntemlerinden biri değildir?

A) SQL
B) Veri tabanı yönetim aracı (DBeaver vb.)
C) ORM
D) FTP
E) Programlama dili (Python vb.)

Cevap : D) FTP

Açıklama : FTP dosya aktarım protokolüdür, doğrudan veri tabanı etkileşimi için kullanılmaz.

9-
UPDATE Urunler
SET stok = stok – @miktar
WHERE id = @urun_id;
Yukarıdaki SQL sorgusu aşağıdaki hangi işlemi gerçekleştirir?;

A) Belirli bir ürünün fiyatını günceller.
B) Tüm ürünlerin stok miktarını belirtilen miktar kadar azaltır.
C) Belirli bir ürünün stok miktarını belirtilen miktar kadar artırır.
D) Belirli bir ürünün stok miktarını belirtilen miktar kadar azaltır.
E) Belirli bir ürünü veri tabanından siler.

Cevap : D) Belirli bir ürünün stok miktarını belirtilen miktar kadar azaltır.

Açıklama : Sorgu, ilgili ID’ye sahip üründe stok değerini “stok – @miktar” şeklinde günceller.

10- Bir veri tabanı için, veri yönetiminin sağlıklı gerçekleşebilmesi, veri yapısının veriyi etkin şekilde içermesi ve ihtiyaca göre özel filtrelerin uygulanabilmesi için doğru şekilde gerçekleştirilmesi gereken veri tabanı oluşturma sürecine verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

A) Veri tabanı tasarımı
B) Veri tabanını kazanma
C) Veri tabanı kurgulama
D) Veri tabanını elde etme
E) Veri tabanı yaratma

Cevap : A) Veri tabanı tasarımı

Açıklama : Gereksinimlere uygun tablo yapıları oluşturma, normalizasyon gibi aşamalar veri tabanı tasarımı kapsamındadır.

11-

A) MySQL
B) Microsoft Access
C) SQL Server
D) Redis
E) MongoDB

Cevap : D) Redis

Açıklama : Redis, in-memory (bellek tabanlı) veri yapısı olarak çalışır ve hızlı erişim sunar.

12- Bir tablo için üretilen birincil anahtarların başka bir tablo içerisinde yer alması durumunda aldığı ad aşağıdakilerden hangisidir?

A) Tablo
B) Nitelik
C) Bağlantı
D) Zaman damgası
E) İkincil anahtar

Cevap : E) İkincil anahtar

Açıklama : Başka tablodan gelen birincil anahtar, o tabloda “foreign key” yani ikincil anahtar olarak adlandırılır.

13- Kitaplar tablosunda yer alan kayıtlar için, hangi kategoriye ait kaç kitap olduğu bilgisini getiren SQL komutu aşağıdaki hangi seçenekte doğru sunulmuştur?

A) SELECT kategori FROM Kitaplar GROUP BY kategori
B) SELECT COUNT(*) as “Kitap Sayısı” FROM Kitaplar
C) SELECT kategori, COUNT(*) as “Kitap Sayısı” FROM Kitaplar GROUP BY kategori
D) SELECT * FROM Kitaplar GROUP BY kategori
E) SELECT kategori, COUNT(*) as “Kitap Sayısı” FROM Kitaplar ORDER BY kategori

Cevap : C) SELECT kategori, COUNT(*) as “Kitap Sayısı” FROM Kitaplar GROUP BY kategori

Açıklama : Her kategori bazında kitap adedini gösteren sorgu, GROUP BY ifadesiyle kullanılır.

14- Genellikle donanım kapasitesi çok küçük cihazlar üzerinde alıştırılan, minimum özellik ve gereksinime sahip VTYS aşağıdakilerden hangisidir?

A) SQLite
B) PostgreSQL
C) Redis
D) SQL Server
E) MySQL

Cevap : A) SQLite

Açıklama : SQLite, gömülü yapısı sayesinde hafif ve küçük ortamlarda da çalışır.

15- Veri tabanı yönetim sistemi seçiminde aşağıdakilerden hangisi dikkate alınmaz?

A) Maliyet
B) Güvenlik
C) Yöneticinin kişisel tercihleri
D) Performans
E) Ölçeklenebilirlik

Cevap : C) Yöneticinin kişisel tercihleri

Açıklama : DBMS seçiminde maliyet, güvenlik ve performans önemlidir ancak kişisel zevk öncelik değildir.

16- Veri tabanı yönetimini, nesne yönelimli programlamanın bir parçası haline getiren teknoloji aşağıdakilerden hangisidir?

A) Anaconda
B) Python
C) ORM
D) SQL
E) VTYS

Cevap : C) ORM

Açıklama : “Object-Relational Mapping” veri tabanıyla etkileşimi nesneler üzerinden yönetmeyi sağlar.

17-  SELECT direktorAdi,
COUNT(id) as YonetmenlikSayisi
FROM Filmler
GROUP BY direktorAdi
ORDER BY YonetmenlikSayisi DESC;

Yukarıda verilen SQL sorgusuna bakarak, bu kodun ne yaptığını en iyi aşağıdaki hangi seçenek açıklar?

A) En çok film çeken yönetmeni bulur.
B) Her yönetmenin çektiği film sayısını hesaplar, yönetmen adlarını ve film sayılarını azalan sırayla listeler.
C) Her filmin yönetmenini listeler.
D) Her yönetmenin çektiği film sayısını alfabetik sırayla listeler.
E) En az film çeken yönetmeni bulur.

Cevap : B) Her yönetmenin çektiği film sayısını hesaplar, yönetmen adlarını ve film sayılarını azalan sırayla listeler.

Açıklama : Sorgu, direktorAdi alanına göre gruplayıp, azalan sıraya göre çekilen film sayılarını görüntüler.

18- CRUD yapısı aşağıdakilerden hangisini içermez?

A) Sil
B) Filtrele
C) Oluştur
D) Sorgula
E) Güncelle

Cevap : B) Filtrele

Açıklama : CRUD, Create (Oluştur), Read (Oku / Sorgula), Update (Güncelle), Delete (Sil) kavramlarını içerir.

19- Birden fazla tablonun birleştirilmesi için kullanılan, işaret edici özelliği sayesinde veri bütünlüğünü garanti altına alan en önemli veri tabanı bileşeni aşağıdakilerden hangisidir?

A) Bağlantılar
B) Anahtarlar
C) Tablolar
D) Nitelikler
E) Saklama alanları

Cevap : B) Anahtarlar

Açıklama : İlişkisel veri tabanlarında birincil ve yabancı anahtarlar (primary/foreign key) veri bütünlüğünü sağlar.

20- Eldeki bilgisayarın kapasitesinin yetersiz gelmesi durumunda teknik özelliklerinin iyileştirilmesi olarak tanımlanan ölçeklendirme yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

A) İç
B) Dikey
C) Yapay
D) Fiziksel
E) Yatay

Cevap : B) Dikey

Açıklama : Dikey ölçeklendirme (vertical scaling), mevcut sunucunun RAM, CPU gibi kaynaklarını artırarak kapasiteyi yükseltmek demektir.