Sunucu Tabanlı Programlama Ünite -9

1. Middleware Kullanımı ve Önemi

Middleware, web uygulamalarında belirli isteklerin işlenmeden önce veya sonra çalıştırılması için kullanılan ara katman yazılımıdır. Laravel’de middleware kullanımı, kimlik doğrulama, yetkilendirme ve erişim kontrolleri gibi işlemlerin merkezi bir noktada yönetilmesini sağlar. Örneğin, kullanıcı giriş kontrolü için her sayfada aynı kodları tekrar tekrar yazmak yerine, bu işlemleri middleware içinde tanımlayarak sistemin daha düzenli ve bakımı kolay hale getirilmesi mümkündür.

2. Önbellekleme Stratejileri ve Planlaması

Önbellekleme, web uygulamalarında performansı artırmak için sık kullanılan verilerin geçici olarak saklanmasını sağlar. Ancak, önbellekleme stratejisi oluşturulurken dikkat edilmesi gereken bazı noktalar vardır:

• Verinin güncellenme sıklığı: Sık güncellenen veriler için kısa önbellekleme süreleri tercih edilmelidir.
• Önbellek anahtarlarının benzersizliği: Aynı anahtarla farklı veriler saklanmamalıdır.
• Verinin saklanma süresi: Önbellekte gereksiz veri kalmaması için uygun süreler belirlenmelidir.

Veritabanı bağlantı sayısı, önbellekleme stratejisiyle doğrudan ilgili olmadığı için bu faktör planlamada öncelikli değildir.

3. Laravel’de Dosya Yönetimi ve Public Disk Kullanımı

Laravel, dosya yükleme ve yönetimi için Storage sistemini sunar. Dosya yönetiminde farklı disk türleri kullanılabilir:

• Local: Sunucu içinde özel dosyalar için kullanılır.
• Public: Herkese açık dosyalar için tercih edilir.
• S3: Amazon S3 gibi bulut tabanlı saklama servisleri için kullanılır.

Kullanıcıların yüklediği dosyalar veya statik içerikler için public disk türü kullanılır. Public disk, storage:link komutu ile public klasörüne bağlanarak web erişimine açılabilir.

4. Yerelleştirme (Localization) ve Çoklu Dil Desteği

Laravel, çoklu dil desteği sunarak uygulamanın farklı dillerde gösterilmesini sağlar. Çeviri işlemleri için __() fonksiyonu kullanılır. Bu fonksiyon, lang/ klasöründe tanımlanan çeviri dosyalarından metinleri çağırarak farklı dillerde içerik sunulmasını sağlar. Örneğin:

__('messages.welcome');

Bu yapı, uygulamayı daha geniş bir kullanıcı kitlesine hitap edecek şekilde geliştirmeyi mümkün kılar.

5. Bildirim Sistemi ve Kullanımı

Laravel’de bildirimler, e-posta, SMS veya veritabanı üzerinden kullanıcılara iletilebilir. Bildirim sistemini veritabanı ile kullanmak için aşağıdaki komutlar çalıştırılabilir:

php artisan notifications:table
php artisan migrate
php artisan make:notification NewMessageNotification

Ancak php artisan notification:create komutu Laravel’de bulunmadığından çalıştırılmamalıdır.

6. Önbellekte Tutulan Verilerin Süreli Saklanması

Önbellekte belirli bir süre boyunca veri saklamak için put() metodu kullanılır:

Cache::put('anahtar', 'değer', now()->addMinutes(10));

Bu işlem, verinin belirlenen süre sonunda otomatik olarak kaldırılmasını sağlar. Alternatif olarak, remember() metodu ile önbelleğe alınan veri belirlenen süre sonunda yenilenebilir.

7. Laravel’de E-Posta Gönderiminde Kullanılan Sürücüler

Laravel, e-posta gönderimi için çeşitli sürücüleri destekler:

• SMTP: Geleneksel e-posta sunucuları için kullanılır.
• Mailgun, Postmark, Amazon SES: Üçüncü taraf servisleri kullanarak e-posta gönderimi sağlar.

Ancak, MongoDB bir veritabanı sistemi olduğu için e-posta gönderimi için kullanılamaz.

8. Middleware’in Kontrolcü Fonksiyonundan Sonra Çalıştırılması

Bir middleware’in işlem tamamlandıktan sonra çalışmasını sağlamak için handle() metodunda $next($request) ifadesinin başta yer alması gereklidir:

public function handle($request, Closure $next) {
    return $next($request);
    // Burada işlemler yapılabilir
}

Bu yapı, middleware’in kontrolcü işleminden sonra çalışmasını sağlar.

9. Cache Increment Metodu

Laravel’in Cache::increment() metodu, varsayılan olarak saklanan değeri 1 artırır. Eğer belirli bir miktarda artırma yapılması istenirse, şu şekilde kullanılır:

Cache::increment('sayaç', 5);

Bu işlem, özellikle sayaç gibi sayısal verileri güncellemek için kullanılır.

10. Laravel’de Bildirim Gönderme Yöntemleri

Laravel’de bildirim göndermek için aşağıdaki yöntemler kullanılabilir:

• notify(): Bireysel kullanıcıya bildirim göndermek için kullanılır.
• Notification::send(): Birden fazla kullanıcıya bildirim göndermek için kullanılır.
• $user->notify(): Kullanıcı modeline bağlı olarak bildirim göndermek için tercih edilir.
• Notification::broadcast(): WebSocket veya gerçek zamanlı bildirimler için kullanılır.

Ancak, Mail::send() metodu doğrudan bildirim göndermek için değil, sadece e-posta göndermek için kullanılır.

Sonuç

Yetkilendirme ve güvenlik mekanizmaları, web uygulamalarının temel bileşenlerinden biridir. Laravel gibi modern framework’ler, oturum yönetimi, API yetkilendirme, önbellekleme ve kullanıcı doğrulama işlemlerini kolaylaştıran güçlü araçlar sunar. Web uygulamalarında güvenliğin sağlanması için doğru yetkilendirme yöntemlerinin seçilmesi ve en iyi uygulamaların benimsenmesi gereklidir.

1- Laravel’de Middleware kullanımının temel amacı nedir?

A) Veritabanı işlemlerini hızlandırmak
B) Önbellekleme yapmak
C) Tekrarlanan kontrol kod bloklarını merkezi bir noktada yönetmek
D) Dosya sistemini yönetmek
E) E-posta göndermek

Cevap: C) Tekrarlanan kontrol kod bloklarını merkezi bir noktada yönetmek

Açıklama: Middleware, kimlik doğrulama, yetkilendirme ve giriş kontrolleri gibi tekrar eden işlemleri merkezi bir yapıda yönetmek için kullanılır. Böylece kod tekrarını önler ve sistemin daha düzenli olmasını sağlar.
Middleware, Laravel’de tekrar eden kontrol kodlarını merkezi bir noktada yönetmek için kullanılan bir yapıdır. Örneğin, kimlik doğrulama, yetkilendirme, giriş kontrolü veya giriş loglama gibi işlemler, her kontrolcüde tekrar tekrar yazılmak yerine, middleware içinde tanımlanır ve sadece ilgili rotalara atanarak kullanılır. Bu, kod tekrarını azaltarak sistemin daha düzenli ve bakımı kolay hale gelmesini sağlar

2- Önbellekleme (caching) stratejisi planlanırken aşağıdakilerden hangisine dikkat edilmemelidir?

A) Verinin güncellenme sıklığı
B) Önbellek anahtarlarının benzersizliği
C) Verinin saklanma süresi
D) Veritabanı bağlantı sayısı
E) Önbellek sürücü tipi

Cevap: D) Veritabanı bağlantı sayısı

Açıklama: Önbellekleme stratejisi oluşturulurken verinin ne sıklıkla güncelleneceği, saklama süresi ve önbellek anahtarlarının benzersizliği önemlidir. Ancak veritabanı bağlantı sayısı doğrudan önbellekleme ile ilgili bir faktör değildir.
Önbellekleme stratejisi oluşturulurken verinin güncellenme sıklığı, saklama süresi, benzersiz anahtarların kullanımı ve önbellek sürücüsünün uygunluğu gibi kriterler dikkate alınmalıdır. Ancak, veritabanı bağlantı sayısı doğrudan önbellekleme ile ilgili değildir. Önbellekleme, veritabanı bağlantılarını azaltarak performansı artırmaya yönelik bir yöntem olduğundan, bu metrik önbellekleme planlamasında öncelikli bir kriter değildir

3- Laravel’in dosya sistemi yönetiminde hangi disk türü herkese açık dosyaların saklanması için kullanılır?

A) local
B) s3
C) private
D) temp
E) public

Cevap: E) public

Açıklama: Laravel’de `public` disk türü, herkese açık dosyaların saklanması için kullanılır. Kullanıcılar tarafından yüklenen dosyalar, statik içerikler ve medya dosyaları genellikle bu alanda depolanır.
Laravel’in dosya sistemi yönetiminde, public disk türü, herkese açık dosyaların saklanması için kullanılır. Bu türde saklanan dosyalara herkes erişebilir ve genellikle kullanıcı tarafından yüklenen görseller, statik dosyalar veya indirilebilir içerikler burada barındırılır. storage:link komutu ile bu dosyalar public klasörüne bağlanarak, web üzerinden erişilebilir hale getirilir.

4- Yerelleştirme için kullanılan __() fonksiyonunun temel görevi nedir?

A) Dosya yolunu belirlemek
B) E-posta göndermek
C) Önbelleği temizlemek
D) Middleware oluşturmak
E) Çeviri metinlerine erişmek

Cevap: E) Çeviri metinlerine erişmek

Açıklama: `__()` fonksiyonu Laravel’de çoklu dil desteği sağlamak için kullanılır. Çeviri dosyalarındaki metinlere erişerek, uygulamanın farklı dillerde gösterilmesini sağlar.
Yerelleştirme için kullanılan __() fonksiyonu, uygulamada farklı dillerde metin gösterimini sağlar. Laravel’de çok dilli uygulamalar geliştirirken lang klasöründe çeviri dosyaları oluşturulur ve __(‘anahtar’) şeklinde çağrılarak metinlerin ilgili dile göre gösterilmesi sağlanır. Bu, bir uygulamanın farklı dillerde kolayca kullanılabilmesini sağlar

5- Laravel’de bildirim sisteminde veritabanı kullanmak için hangi komut çalıştırılmamalıdır?

A) php artisan notifications:table
B) php artisan migrate
C) php artisan make:notification
D) php artisan notification:create
E) php artisan make:migration

Cevap: D) php artisan notification:create

Açıklama: Laravel’de bildirim sistemi için `php artisan notifications:table`, `php artisan migrate` ve `php artisan make:notification` gibi komutlar kullanılır. Ancak `php artisan notification:create` adında bir komut bulunmamaktadır.
Laravel’de bildirim sistemini veritabanı ile kullanmak için php artisan notifications:table, php artisan migrate ve php artisan make:notification komutları kullanılır. Ancak php artisan notification:create adında bir komut bulunmamaktadır. Bu nedenle, böyle bir komut çalıştırılmamalıdır. Bildirimler genellikle e-posta, SMS veya veritabanı yoluyla kullanıcılara iletilir

6- Önbellekte tutulan bir verinin belirli bir süre sonra otomatik silinmesi için hangi metot kullanılır?

A) put() with duration parameter
B) forget()
C) remember()
D) delete()
E) remove()

Cevap: A) put() with duration parameter

Açıklama: `put()` metodu belirli bir süre belirtilerek kullanıldığında, o sürenin sonunda otomatik olarak silinir. Bu sayede önbellekte gereksiz veri kalmaz.
Laravel’de önbellekte saklanan bir verinin belirli bir süre sonunda otomatik olarak silinmesini sağlamak için put() metodu süre parametresi ile birlikte kullanılır. Bu sayede belirlenen zaman dilimi sona erdiğinde veri önbellekten kaldırılır. forget() metodu ise anında veriyi silerken, remember() ve delete() metotları farklı amaçlar için kullanılır

7- Laravel’de e-posta gönderimi için aşağıdaki sürücülerden hangisi kullanılamaz?

A) SMTP
B) MongoDB
C) Mailgun
D) Postmark
E) Amazon SES

Cevap: B) MongoDB

Açıklama: Laravel, e-posta gönderimi için SMTP, Mailgun, Postmark ve Amazon SES gibi servisleri destekler. Ancak MongoDB bir veritabanı sistemi olduğundan e-posta gönderimi için kullanılamaz.
Laravel’de e-posta gönderimi için SMTP, Mailgun, Postmark ve Amazon SES gibi sürücüler kullanılabilir. Ancak MongoDB bir veritabanı sistemidir ve e-posta gönderimi için uygun bir sürücü değildir. Laravel’de e-posta işlemleri genellikle config/mail.php dosyasında yapılandırılır ve SMTP veya üçüncü taraf API’leri ile entegrasyon sağlanır

8- Bir Middleware’in kontrolcü fonksiyonundan sonra çalışması için ne yapılmalıdır?

A) afterMiddleware() metodu kullanılmalı
B) bootstrap/app.php dosyası düzenlenmeli
C) handle() fonksiyonu içinde return $next($request) ifadesi başta olmalı
D) route tanımlamasına after parametresi eklenmeli
E) Middleware sınıfı extend edilmeli

Cevap: C) handle() fonksiyonu içinde return $next($request) ifadesi başta olmalı

Açıklama: Middleware’in işlem tamamlandıktan sonra çalışması için `handle()` metodunda `$next($request)` ifadesinin başta yer alması gerekmektedir.
Bir middleware’in kontrolcü fonksiyonundan sonra çalışmasını sağlamak için, handle() fonksiyonu içinde return $next($request); ifadesinin başta olması gerekir. Bu ifade, isteğin middleware tarafından işlendikten sonra kontrolcüye iletilmesini sağlar. Middleware yapısında, ön işlem ve sonrası için gerekli düzenlemeler bu yapı ile yapılır.

9- Cache sınıfının increment() metodu varsayılan olarak değeri kaç artırır?

A) 5
B) 1
C) 10
D) 2
E) 0

Cevap: B) 1

Açıklama: `Cache::increment()` metodu, varsayılan olarak değeri 1 artırır. Kullanıcı belirtilen değeri değiştirmezse, her çağrıldığında ilgili anahtarın değeri 1 artar.
Laravel’de Cache sınıfının increment() metodu, varsayılan olarak değeri 1 artırır. Bu metot genellikle sayaçlar ve trafik istatistikleri gibi sayısal verileri artırmak için kullanılır. Eğer artırma miktarı özelleştirilmek istenirse, Cache::increment(‘anahtar’, 5); gibi bir kullanım sağlanabilir

10- Laravel’de bildirim göndermek için hangi yöntem kullanılamaz?

A) Mail::send()
B) notify() fonksiyonu
C) Notification::send()
D) $user->notify()
E) Notification::broadcast()

Cevap: A) Mail::send()

Açıklama: `Mail::send()` fonksiyonu doğrudan bildirim göndermek için kullanılmaz, e-posta göndermek için kullanılır. Bildirim göndermek için `notify()`, `Notification::send()`, `$user->notify()` ve `Notification::broadcast()` gibi yöntemler kullanılır.
Laravel’de bildirim göndermek için notify(), Notification::send(), $user->notify() ve Notification::broadcast() gibi fonksiyonlar kullanılır. Ancak Mail::send() doğrudan bir bildirim gönderme yöntemi değildir. Mail::send(), e-posta gönderimi için kullanılan bir metot olup, bildirim sistemi ile doğrudan ilişkili değildir. Bildirim sisteminde kullanılmaz