Türkiye Beşeri Coğrafyası 2023-2024 Vize Sınav Soruları

Mart 26, 2025

Türkiye Beşeri Coğrafyası, ülkemizin sosyal, kültürel, ekonomik ve demografik yapısını coğrafi bakış açısıyla ele alan bir disiplindir. Bu kapsamda 2023-24 dönemi vize sınav soruları, nüfus hareketlerinden yerleşme tiplerine, ekonomik faaliyetlerden göçün nedenlerine kadar geniş bir yelpazede hazırlanmıştır. Sorular; doğal ve beşeri faktörlerin etkileşimini, endemik bitkiler gibi konulardan kır-kent göçünün sebeplerine uzanan başlıkları kapsamaktadır. Türkiye’de iç göç olgusunun altında yatan itme ve çekme faktörleri, insanların mevcut yerleşim bölgelerini neden terk ettiğini (kıtlık, işsizlik, doğal afetler) ve hangi koşulların yeni bölgelere çekici geldiğini (sanayi, yüksek eğitim ve istihdam imkânı) açıklamaktadır. Aynı şekilde, tarihi süreçte İstanbul gibi metropollerin sanayi yatırımları ile hızla büyümesi, yine beşeri coğrafyanın temel inceleme alanlarından biridir. Sınav sorularında Ege grabenleri, Göller Yöresi, Karadeniz’e dökülen akarsular ya da Fırat gibi farklı coğrafi unsurlar üzerinden de yerleşme ve nüfus dağılışının nasıl şekillendiği işlenmektedir. Farklı iklim tiplerinin tarım ve dolayısıyla yerleşim üzerindeki rolü, ülkenin tarımsal ürün yelpazesinin genişlemesinde belirleyici olmaktadır. Bu vize sınavı, beşeri coğrafyanın çok yönlü doğasını yansıtmak üzere yapılandırılmıştır. Sorular; doğal ortam ile insan faaliyetlerinin iç içe geçtiğini, üretim-tüketim ağlarının ve nüfus yoğunluğunun fiziksel çevreye göre nasıl çeşitlendiğini göstermektedir. Göç, sanayi, ticaret ve benzeri beşeri faktörlerin etkisi, Türkiye’de nüfusun dağılışını ve gelişimini sürekli biçimde değiştirmektedir. Sonuç olarak, Türkiye Beşeri Coğrafyası kapsamındaki bu sorular, öğrencilerin ülkemizin nüfus, yerleşme ve ekonomik yapılarına ilişkin genelgeçer bilgileri analiz etmelerini amaçlar. Farklı ölçeklerde ve dönemlerde yaşanan değişimler, coğrafi faktörlerin beşeri yapıları nasıl yönlendirdiğini ortaya koyar. Bu bütüncül bakış, hem sınav başarısı için hem de Türkiye’nin beşeri-coğrafi dinamiklerini anlamak için son derece değerlidir.

@lolonolo_com

Başlık: Türkiye Beşeri Coğrafyası 2023-24 Vize Sınav Soruları (lolonolo soru şablonu)

1- Yeryüzünde sadece belirli bir bölgede yetişen bitki toplulukları “endemik bitkiler” olarak tanımlanır.
I) Yer şekillerinin çok çeşitlilik göstermesi
II) Geçmişte sık sık önemli iklim değişimlerinin yaşanması
III) Yükseltinin batıdan doğuya doğru artması
IV) Volkanik arazinin yaygın olması
Ülkemizin endemik türler bakımından zenginleşmesinde yukarıdaki faktörlerden hangisi/hangileri etkili olmuştur?

A) II – IV
B) I – III
C) Yalnız II
D) Yalnız I
E) I – II

Cevap : E) I – II

Açıklama : Endemik bitkilerin çeşitliliğini artıran en temel etkenler, yer şekillerinin (topoğrafyanın) çok çeşitli olması ve geçmiş jeolojik devirlerde sık yaşanan iklim değişimleridir. Bu iki faktör, bölgesel habitatların ve mikroklimatik koşulların oluşmasını sağlayarak endemik bitkilerin yaygınlaşmasına katkıda bulunur.

2- I) Yüksek istihdam imkanı
II) Eğitim olanaklarının fazlalığı
III) Kıtlık
IV) İşsizlik
Yukarıdaki bilgilerden hangileri göç ederken itme faktörleri arasında yer almaktadır?

A) I – III
B) I – II
C) I – IV
D) III – IV
E) II – III

Cevap : D) III – IV

Açıklama : Göç teorisinde “itme faktörleri“, bireyleri mevcut yerleşim yerlerinden ayrılmaya zorlayan olumsuz koşullardır. Kıtlık (III) ve işsizlik (IV), insanların daha iyi yaşam koşulları arayışına girmesinde itici rol oynar.

3- Aşağıdakilerden hangisi kırdan kente göç vermenin başlıca sebepleri arasında yer almaz?

A) Güvenlik tehdidi
B) Çarpık kentleşme
C) Kırsal kesimde eğitim yetersizliği
D) Sağlık hizmetlerinin yetersizliği
E) Kırsal alanlardaki teknoloji yetersizliği

Cevap : B) Çarpık kentleşme

Açıklama : Kırdan kente göçün başlıca itici sebepleri eğitim, sağlık imkanlarının yetersizliği veya teknolojik altyapının eksikliğidir. “Çarpık kentleşme” ise kentte ortaya çıkan bir sorundur; göçün nedeni değil sonuçlarından biridir.

4- Aşağıdakilerden hangisi Ege grabenleri havzalarından bir değildir?

A) Büyük Menderes
B) Gediz
C) Bakırçay
D) Küçük Menderes
E) Göksu

Cevap : E) Göksu

Açıklama : Ege Bölgesi’nde kuzeyden güneye sırasıyla Bakırçay, Gediz, Küçük Menderes ve Büyük Menderes grabenleri yer alır. Göksu ise Akdeniz’e dökülen akarsulardan olup Ege graben sisteminin parçası değildir.

5- Kır meskenlerinin yapı malzemelerinde belirleyici olan coğrafi unsur aşağıdakilerden hangisidir?

A) Ticaret faaliyetleri
B) Yeraltı kaynakları
C) Nüfus özellikleri
D) Bitki örtüsü
E) Hidrografya

Cevap : D) Bitki örtüsü

Açıklama : Kır (rural) bölgelerde evlerin inşası için en çok çevrede bulunan malzemeler kullanılır. Ahşap zenginliği olan ormanlık alanlarda kereste; step ve bozkır alanlarında ise kerpiç ön plana çıkar. Dolayısıyla bitki örtüsü, yapı malzemesinin seçilmesinde temel coğrafi unsurdur.

6- Aşağıdakilerden hangisi kişilerin hayatlarını geçirmek üzere tamamen veya geçici bir süre için bir yerleşim yerinden diğerine yerleşmek amacıyla yaptıkları coğrafi yer değiştirme olayıdır?

A) Göç
B) Mübadele
C) Entegrasyon
D) Nüfus
E) Transfer

Cevap : A) Göç

Açıklama : “Göç”, coğrafyada en temel nüfus hareketi biçimidir. İnsanların ekonomik, sosyal veya siyasi nedenlerle bir yerden başka bir yere taşınmasını ifade eder. Mübadele ise iki devlet arasında nüfus değişimi türüdür.

7- Aşağıdakilerden hangisi, ülkemizde geniş alanlar kaplayan ziraat sahalarının ortak özelliklerindendir?

A) Sıcaklık farklarının fazla olması
B) Topoğrafyanın sade olması
C) Akdeniz iklim özelliklerinin görülmesi
D) Yer altı zenginliğinin fazla olması
E) Bitki örtüsü açısından fakir olması

Cevap : B) Topoğrafyanın sade olması

Açıklama : Tarımsal üretimin geniş alanlarda yapılabilmesi için öncelikle düzlük ve sade topoğrafya gerekir. Böylece makineli tarım, sulama ve ulaşım gibi unsurlar daha kolay uygulanır.

8- Aşağıdakilerden hangisi nüfus miktarının belirlenmesinde etkili olan beşeri faktörlerden değildir?

A) Ekonomik yapı
B) Sanayi faaliyetleri
C) İklim
D) Ulaşım
E) Ticaret faaliyetleri

Cevap : C) İklim

Açıklama : Ekonomik yapı, sanayi ve ticaret faaliyetleri ile ulaşım ağı, nüfusun artış veya yoğunlaşma süreçlerinde önemli beşeri etkenlerdir. İklim ise doğal bir faktördür; nüfusu etkileyebilse de beşeri faktör kategorisine girmez.

9- Almanya’nın 1960’lı yıllarda Türkiye’den önemli ölçüde göç almasının başlıca nedeni hangisidir?

A) Yabancı yatırımcıları teşvik edici yasalar çıkarılması
B) Eğitim olanaklarının fazla olması
C) Türkiye’de çok sayıda doğal afet yaşanması
D) Sanayi sektöründe iş gücüne olan ihtiyaç
E) Türkiye ile nüfus mübadelesi yapılması

Cevap : D) Sanayi sektöründe iş gücüne olan ihtiyaç

Açıklama : 1960’larda Almanya’nın ekonomik kalkınması ve iş gücü açığı, Türkiye’den büyük ölçekli işçi göçünü tetiklemiştir. Almanya’nın sanayi ve madencilik sektörlerinde çalışma imkânı bulan Türk işçiler, “Gastarbeiter” olarak anılmıştır.

10- Ülkemizde tarımsal ürün yelpazesinin genişlemesine neden olan temel fiziki coğrafya faktörü aşağıdakilerden hangisidir?

A) Akarsular, yeraltı suları, kaynaklar gibi hidroğrafik çeşitlilik
B) Bitki çeşitliliği
C) Çeşitli iklim tiplerinin yaşanması
D) Farklı eğim sınıflarının varlığı
E) Farklı litolojik birimlerin varlığı

Cevap : C) Çeşitli iklim tiplerinin yaşanması

Açıklama : Türkiye’de Akdeniz, Karadeniz, Karasal, step vb. farklı iklimlerin bulunması, tarımsal ürün çeşitliliğinin artmasını sağlamaktadır. Her iklim, farklı ürünlerin yetişebilmesine imkân tanır.

11- Türkiye Nüfusunun 1927-1965 yılları arasında gelişimi değerlendirildiğinde toplam nüfus miktarında artış olmasına rağmen özellikle 1935-1950 arasındaki dönemlerde nüfus artış hızının nispeten azaldığı görülmektedir. Bu duruma neden olan faktör aşağıdakilerden hangisidir?

A) Eğitim seviyesinin yükselmesi
B) Sağlık hizmetlerinin gelişmesi
C) Şehirleşme oranının artması
D) 1929 ekonomik buhranı
E) II. Dünya Savaşı

Cevap : E) II. Dünya Savaşı

Açıklama : 1939-1945 döneminde yaşanan II. Dünya Savaşı’nın ekonomik ve sosyal etkileri, Türkiye’de nüfus artış hızını önemli ölçüde düşürmüştür. Erkek nüfusun silahaltında olması ve genel istikrarsız ortam, doğum oranlarının da düşmesine sebep olmuştur.

12- Göç, itme ve çekme faktörlerinin bir sonucu olarak ortaya çıkabilir. Itme faktörleri, bir kişiyi yaşadığı sahadan hareket etmeye zorlayan faktörlerdir. Yukarıdaki bilgilere göre aşağıdakilerden hangisi itme faktörlerinin içinde yer almaz?

A) Doğal afetler
B) Kıtlık
C) İşsizlik
D) Gelişmiş sanayi
E) Kuraklık

Cevap : D) Gelişmiş sanayi

Açıklama : “Gelişmiş sanayi” iş ve gelir fırsatı sunarak göçün çekici (pull) yönünü temsil eder. Itme (push) faktörleri ise doğal afet, kıtlık, kuraklık, işsizlik gibi insanları bulunduğu yerden ayrılmaya iten olumsuzluklardır.

13- 1939-1945 yılları arası tüm dünyada olduğu gibi yurdumuzda da büyük nüfus kayıplarının yaşandığı bir dönemdir.
Aşağıdakilerden hangisi bu dönemde yaşanan nüfus artış hızında düşüşünün nedenlerinden değildir?

A) Tıbbi bakım ve ilaç desteğinin yeterince sağlanamaması
B) Gelecek kaygısının varlığı
C) Erkek nüfusun çoğunluğunun cephede olması
D) Teknolojik gelişmenin hız kazanması
E) Aile birliklerinin dağılması

Cevap : D) Teknolojik gelişmenin hız kazanması

Açıklama : Savaş koşulları nedeniyle tıbbi hizmetlerin yetersiz kalması, erkek nüfusun askerlikte olması, aile bütünlüğünün bozulması ve geleceğe dair kaygılar, nüfus artış hızını düşürür. Teknolojik gelişmenin hız kazanması ise bu düşüşe doğrudan neden olan bir unsur değildir.

14- Geçmişi boyunca önemli bir merkez olan İstanbul’da özellikle 1950’lerden sonra yaşanan hızlı nüfus artışına aşağıdaki faktörlerden hangisi zemin hazırlamıştır?

A) Ulaşım koşullarının gelişmesi
B) Turizm potansiyeli
C) Sanayi yatırımları
D) Ucuz işgücünün bulunması
E) Plansız kentleşme

Cevap : C) Sanayi yatırımları

Açıklama : 1950’lerden itibaren İstanbul’da kurulan yeni sanayi tesisleri, iş imkanlarını arttırmıştır. Bu durum, Anadolu’dan kente yoğun göç akışına neden olarak nüfusun hızla artmasına yol açmıştır.

15- Aşağıdakilerden hangisi Ege bölgesinde yer alan ve tarımsal verimin yüksek olduğu havzalardan değildir?

A) Küçük Menderes
B) Gediz
C) Bakırçay
D) Fırat
E) Büyük Menderes

Cevap : D) Fırat

Açıklama : Fırat Nehri, Doğu Anadolu’dan başlayarak Güneydoğu Anadolu’ya doğru akar ve sularını Basra Körfezi’ne yöneltir. Ege bölgesinde bulunmadığı için tarımsal verimi yüksek Ege havzalarından biri değildir.

16- Aşağıdakilerden hangisi yurdumuzda kırsal alanlarda nüfusun gelişimi ve bunda etkili olan faktörlerden değildir?

A) Ziraat alanlarının dağılışı
B) Su kaynaklarının varlığı
C) Sağlık hizmetlerinin gelişmişliği
D) Topografik şartların elverişliliği
E) Mera alanlarının varlığı

Cevap : C) Sağlık hizmetlerinin gelişmişliği

Açıklama : Kırsal yerleşme yoğunluğu daha çok tarımsal faaliyetler, su kaynakları, mera alanları ve topoğrafyanın uygunluğuna bağlıdır. Sağlık hizmetlerinin gelişmişliği ise daha çok kentsel alanlarda belirleyici olup kırsal nüfusun gelişimi üzerinde doğrudan en önemli etken değildir.

17- Aşağıdaki akarsulardan hangisi Karadeniz’e dökülür?

A) Gönen Çayı
B) Meriç
C) Gediz
D) Biga Çayı
E) Filyos

Cevap : E) Filyos

Açıklama : Filyos Çayı, Karabük ve Zonguldak illerinden geçerek Karadeniz’e dökülür. Gönen ve Biga Çayı Marmara’ya, Gediz Ege’ye, Meriç ise Ege’ye ulaşır.

18- Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’nin beşeri coğrafyasına etki eden doğal faktörlerden değildir?

A) Toprak yapısı
B) İklim özellikleri
C) Coğrafi konum
D) Nüfus
E) Topografya

Cevap : D) Nüfus

Açıklama : Beşeri coğrafyayı etkileyen doğal unsurlar arasında toprak, iklim, topografya ve hatta coğrafi konum sayılabilir. “Nüfus” ise doğrudan beşeri bir unsurdur; doğal faktörler kategorisine girmez.

19- I) Sanayi
II) Su kaynakları
III) Ticaret
IV) Ulaşım
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri coğrafi ünitelerin nüfuslanmasında etkin rol oynayan beşeri faktörlerden değildir?

A) Yalnız II
B) Yalnız IV
C) I – IV
D) III – IV
E) I – II

Cevap : A) Yalnız II

Açıklama : Sanayi, ticaret ve ulaşım beşeri faktörlerdir. Su kaynakları ise doğal bir faktördür. Soru “beşeri faktörlerden değil”i sorduğundan yalnız II (su kaynakları) bu kapsama girmez.

20- Aşağıdakilerden hangisi ‘Göller Yöresi’ kapsamında değerlendirilmez?

A) Beyşehir
B) Manyas
C) Acıgöl
D) Eğirdir
E) Burdur

Cevap : B) Manyas

Açıklama : Göller Yöresi, Batı Toroslar ve çevresinde (Isparta-Burdur-Afyon) yer alır. Beyşehir, Eğirdir, Burdur ve Acıgöl bu bölgededir. Manyas Gölü ise Balıkesir sınırlarında, Marmara Bölgesi’nde yer aldığı için “Göller Yöresi” içinde değerlendirilmez.

@lolonolo_com

Türkiye Beşeri Coğrafyası 2023-2024 Vize Sınav Soruları

#2. Aşağıdakilerden hangisi Ege bölgesinde yer alan ve tarımsal verimin yüksek olduğu havzalardan değildir?

#3. Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’nin beşeri coğrafyasına etki eden doğal faktörlerden değildir?

#4. Göç, itme ve çekme faktörlerinin bir sonucu olarak ortaya çıkabilir. Itme faktörleri, bir kişiyi yaşadığı sahadan hareket etmeye zorlayan faktörlerdir. Yukarıdaki bilgilere göre aşağıdakilerden hangisi itme faktörlerinin içinde yer almaz?

#5. Kır meskenlerinin yapı malzemelerinde belirleyici olan coğrafi unsur aşağıdakilerden hangisidir?

#7. Aşağıdakilerden hangisi yurdumuzda kırsal alanlarda nüfusun gelişimi ve bunda etkili olan faktörlerden değildir?

#8. 1939-1945 yılları arası tüm dünyada olduğu gibi yurdumuzda da büyük nüfus kayıplarının yaşandığı bir dönemdir. Aşağıdakilerden hangisi bu dönemde yaşanan nüfus artış hızında düşüşünün nedenlerinden değildir?

#9. Aşağıdakilerden hangisi ‘Göller Yöresi’ kapsamında değerlendirilmez?

#10. Ülkemizde tarımsal ürün yelpazesinin genişlemesine neden olan temel fiziki coğrafya faktörü aşağıdakilerden hangisidir?

#11. Aşağıdakilerden hangisi Ege grabenleri havzalarından bir değildir?

#12. Geçmişi boyunca önemli bir merkez olan İstanbul’da özellikle 1950’lerden sonra yaşanan hızlı nüfus artışına aşağıdaki faktörlerden hangisi zemin hazırlamıştır?

#13. Aşağıdakilerden hangisi kişilerin hayatlarını geçirmek üzere tamamen veya geçici bir süre için bir yerleşim yerinden diğerine yerleşmek amacıyla yaptıkları coğrafi yer değiştirme olayıdır?

#14. Aşağıdaki akarsulardan hangisi Karadeniz’e dökülür?

#15. Aşağıdakilerden hangisi nüfus miktarının belirlenmesinde etkili olan beşeri faktörlerden değildir?

#16. I) Yüksek istihdam imkanı II) Eğitim olanaklarının fazlalığı III) Kıtlık IV) İşsizlik Yukarıdaki bilgilerden hangileri göç ederken itme faktörleri arasında yer almaktadır?

#17. Almanya’nın 1960’lı yıllarda Türkiye’den önemli ölçüde göç almasının başlıca nedeni hangisidir?

#18. Aşağıdakilerden hangisi kırdan kente göç vermenin başlıca sebepleri arasında yer almaz?

#19. Aşağıdakilerden hangisi, ülkemizde geniş alanlar kaplayan ziraat sahalarının ortak özelliklerindendir?

#20. I) Sanayi II) Su kaynakları III) Ticaret IV) Ulaşım Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri coğrafi ünitelerin nüfuslanmasında etkin rol oynayan beşeri faktörlerden değildir?

SONUÇ