ADY206U Afet Ekonomisi ve Sigortacılığı Ünite -1

Giriş:

Afet Ekonomisi ve Sigortacılığı, özellikle doğal afetlerin ve beklenmedik felaketlerin toplumsal ve ekonomik etkilerini analiz eden bir çalışma alanıdır. Bu alanda, afetlerin doğrudan neden olduğu kayıplar ve bunların uzun vadeli ekonomik sonuçları dikkate alınır. Afetlerden sonra yeniden inşa süreci, sigorta mekanizmalarının devreye girmesi ve finansman yönetimi büyük önem taşır.

1. Afetlerin Ekonomik Boyutu:

Afetler, bir ülkenin Gayri Safi Yurt İçi Hasılasında (GSYİH) azalmaya, istihdam kayıplarına ve kamu maliyesinde açıkların büyümesine yol açabilir. Altyapının yıkılması, sosyal hizmetlerin aksaması ve tedarik zincirindeki kesintiler, ekonomiyi derinden etkiler. Bu nedenle, önleyici tedbirler ve acil durum planları ekonomik denge açısından kritik önem taşır.

2. Sigorta ve Risk Yönetimi:

Sigorta sektörü, afetlerde ortaya çıkan kayıpların hafifletilmesi için önemli bir finansal araçtır. Bireylerin ve kurumların afet riskine karşı sigortalanması, hem ekonomik istikrarı destekler hem de toplumsal iyilik halini artırır. Ancak sigorta primlerinin yüksek olması veya bazı bölgelerde gerekli poliçelerin erişilemez durumda olması, koruma gap’ini büyütebilir. Risk yönetimi ise yalnızca sigorta yapmak değil, riskin analizini, önceden önlem almayı ve zarar azaltıcı yöntemleri uygulamayı da içerir.

3. Afetlere Karşı Dayanıklılık (Resilience):

Ekonomide dayanıklılık, afetlerin olası yıkıcı etkilerine karşı hazırlıklı olmayı ve hızla toparlanmayı ifade eder. Kentlerin yeniden inşası, afet sigortalarının uygun düzeyde yaygınlaştırılması ve kamu-özel sektör işbirliğinin geliştirilmesi bu dayanıklılığı güçlendiren faktörlerdir. Uzun vadede ekonomik kalkınma stratejilerine afet yönetiminin entegre edilmesi, sürdürülebilir bir büyüme için kritik görülmektedir.

4. Uluslararası İşbirliği ve Fonlar:

Büyük ölçekli afetler, yerel kaynakları aşan boyutlarda finansal yardıma ihtiyaç duyulmasına neden olabilir. Uluslararası kuruluşlar, kalkınma bankaları ve insani yardım organizasyonları bu noktada devreye girer. Afet ekonomisi, yalnızca ulusal düzenlemeleri değil, küresel işbirliğini de gerektiren bir alandır. Çeşitli bağış mekanizmaları ve fonlar, ülkelerin yeniden toparlanmasına destek olur.

Sonuç:

Afet Ekonomisi ve Sigortacılığı, özellikle günümüzde iklim değişikliği ve artan doğal afet riskleri nedeniyle daha da önem kazanmıştır. Hem kamu sektörünün hem de özel sektörün risk analizleri yapması, dayanıklılık odaklı politikalar geliştirmesi ve etkili sigorta mekanizmaları oluşturması; ülkelerin afet sonrası süreçte hızlı toparlanması açısından hayati rol oynar.

1- Üretim imkânları eğrisi ile ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Bir ülkede veya bir ekonomide mevcut kaynaklarla üretilmesi mümkün olan ve olmayan mal bileşimleri arasındaki sınırı gösterir
B) Üretim imkânları eğrisi düz bir doğru, iç bükey bir eğri veya dış bükey bir eğri şeklinde olabilir
C) Bir üretim imkânları eğrisi üzerinde hareket ettikçe eksenlerdeki mallardan birinin üretimini azaltırken diğerini artırmamız gerekir
D) Üretim imkânları eğrisinin dışa doğru kayması ekonomik büyüme anlamına gelir
E) Üretim imkânları eğrisi ile orijin arasındaki mal bileşimleri aşırı istihdamı gösterir

Cevap : E) Üretim imkânları eğrisi ile orijin arasındaki mal bileşimleri aşırı istihdamı gösterir.

Açıklama : Üretim imkânları eğrisi (ÜİE), bir ekonominin eldeki kaynaklar ve teknoloji ile üretebileceği maksimum çıktı kombinasyonlarını gösterir. Eğrinin üzerinde veya tam üzerinde yer alan her nokta, kaynakların tam ve verimli kullanımını ifade eder. Eğrinin altında kalan noktalar, atıl kaynakların veya verimsiz üretimin olduğu durumları gösterir ve “az istihdam” ya da “eksik istihdam” olarak yorumlanabilir. “E şıkkı”nda ifade edilen “aşırı istihdam” durumu ise ÜİE’nin dışında kalan, mevcut kaynaklarla üretilemeyecek bir noktayı imâ eder. Bu nedenle E şıkkı yanlış ifadedir. SEO açısından bakıldığında, Üretim imkânları eğrisi, fırsat maliyeti, kıtlık, tercih ve verimlilik gibi kavramlarla yakından ilgilidir ve ekonominin temellerini anlamada kritik önem taşır.

2- Belirli bir dönemde bir ekonomide var olan bütün kaynaklar tam olarak kullanıldığında ve teknoloji düzeyi veri iken üretilebilecek maksimum tamamlanmış mal bileşimlerini gösteren eğri aşağıdakilerden hangisidir?

A) Üretim imkânları eğrisi
B) Farksızlık eğrisi
C) Kayıtsızlık eğrisi
D) Talep eğrisi
E) Arz eğrisi

Cevap : A) Üretim imkânları eğrisi

Açıklama : Üretim imkânları eğrisi, ekonominin elindeki tüm kaynakları en verimli şekilde kullanarak ulaşabileceği maksimum üretim kombinasyonlarını temsil eder. Bu eğri, kıtlık ve fırsat maliyeti kavramlarını somut bir şekilde görselleştirmemizi sağlar. Farksızlık (kayıtsızlık) eğrisi ise tüketicinin aynı memnuniyet düzeyini (tatmini) sağlayan farklı mal kombinasyonlarını gösterirken, talep ve arz eğrisi piyasa fiyat mekanizması çerçevesinde miktar-fiyat ilişkisini gösterir. Dolayısıyla tek başına en yüksek seviyedeki çıktı kombinasyonları için ilgili eğri Üretim İmkânları Eğrisidir.

3- Aşağıdakilerden hangisi piyasa ekonomisinin özelliklerinden biridir?

A) Ekonominin arz ve talep güçlerinin hareketiyle işlemesi
B) Piyasa ekonomisinde malların ne kadar üretileceğine devletin karar vermesi
C) Piyasa ekonomisinde malların nasıl üretileceğine tüketicilerin karar vermesi
D) Piyasa ekonomisinde az sayıda üretici, çok sayıda tüketicinin olması
E) Piyasa ekonomisinde en çok çekinilen gücün rekabet olması

Cevap : A) Ekonominin arz ve talep güçlerinin hareketiyle işlemesi

Açıklama : Piyasa ekonomisinde “ne, nasıl ve kim için” soruları, büyük ölçüde arz-talep mekanizması aracılığıyla cevaplanır. Rekabetin ve özel mülkiyetin ağırlıkta olduğu bu sistemde, fiyatlar piyasalarda belirlenir. Devlet müdahalesi minimum düzeyde olduğu için B, C ve D seçeneklerindeki gibi katı devlet müdahaleleri veya bir tüketicinin doğrudan üretim metoduna karar vermesi tipik piyasa ekonomisi özelliği değildir. E seçeneğinde ifade edilen rekabet gücünden çekinme, daha çok yüksek rekabetin olduğu piyasa koşulları için geçerlidir. Piyasa ekonomisi, “arz ve talep güçleri”nin etkileşimiyle dengelenir ve bu nedenle temel özelliği A şıkkında belirtildiği gibidir.

4- Aşağıdakilerden hangisi günümüzde var olan kumanda ekonomilerini kullanan ülkelerden biridir?

A) Almanya
B) İngiltere
C) Singapur
D) Kuzey Kore
E) İsveç

Cevap : D) Kuzey Kore

Açıklama : Kumanda ekonomisi veya merkezî planlama ekonomisinde, üretim, yatırım, fiyatlandırma ve diğer ekonomik faaliyetleri büyük ölçüde devlet kontrol eder. Günümüzde bu sisteme en yakın örneklerden biri Kuzey Kore’dir. Almanya, İngiltere, Singapur ve İsveç gibi ülkeler ise serbest piyasa ekonomisi veya karma ekonomiye daha yakın modeller uygularlar. Kuzey Kore’nin devlet odaklı, planlı yapısı “kumanda ekonomisi” tanımına en uygun seçenektir.

5- Yaptığımız seçimler nedeniyle vazgeçtiğimiz en iyi alternatife …………… denilmektedir. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?

A) Alternatif karar
B) Fırsat maliyeti
C) Kumanda maliyeti
D) Ters seçim
E) İkinci en iyi

Cevap : B) Fırsat maliyeti

Açıklama : Fırsat maliyeti, bir seçim yapıldığında vazgeçilen en iyi seçeneğin değerini ifade eder. Örneğin, hem çalışıp hem okumak istediğinizde, birini seçtiğiniz takdirde diğerinden vazgeçersiniz ve bu vazgeçişin değeri “fırsat maliyetini” oluşturur. Ekonominin temel kavramlarından biri olan fırsat maliyeti, kıt kaynakları etkin kullanma ve optimal karar verme süreçlerinde kritik öneme sahiptir.

6- Merkezi planlama aşağıdaki ekonomik sistemlerin hangisinin temel özelliğidir?

A) Piyasa ekonomisi
B) Karma ekonomi
C) Kumanda ekonomisi
D) Geleneksel sistem
E) Feodal sistem

Cevap : C) Kumanda ekonomisi

Açıklama : Kumanda ekonomisi, “merkezi planlama”ya dayalı bir ekonomik sistemdir. Üretimden tüketime kadar tüm ekonomik faaliyetler devletin kontrolü ve planlaması ile gerçekleştirilir. Piyasa ekonomisinde ise merkezi planlama yerine arz-talep dengesi belirleyicidir. Karma ekonomide her iki sistemin özellikleri bir arada bulunurken, geleneksel ve feodal sistemler daha eski yapısal nitelikler taşır. Kumanda ekonomisinde üretim ve dağıtım kararları büyük ölçüde devlet organlarınca alınır.

7- Herkes kendi çıkarları peşinde koşarken ekonomik sorunlar kendiliğinden çözülür. Bu nedenle piyasa mekanizmasına ……………. mekanizması denir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?

A) Görünmeyen el
B) Sihirbazlık
C) Görünen el
D) Doğanın denge
E) Subjektif

Cevap : A) Görünmeyen el

Açıklama : “Görünmeyen el” kavramı, Adam Smith’in ekonomi literatürüne kazandırdığı en ünlü kavramlardan biridir. İnsanlar kendi çıkarlarının peşinde koştuğunda, piyasa fiyatları ve rekabet, arz ve talep dengesini kurarak toplumsal refahı yükseltir. Bunun sihirli veya doğaüstü bir yönü yoktur; tamamen arz-talep dengesi ve rekabet piyasasının işleyişi ile ilgilidir. Bu nedenle buna “görünmeyen el” mekanizması denir.

8- Para otoritesi ekonominin ihtiyacından fazla para üretirse aşağıdakilerden hangisi meydana gelir?

A) Deflasyon
B) Yüksek faiz
C) Enflasyon
D) İşsizlik
E) Ekonomik felaket

Cevap : C) Enflasyon

Açıklama : Bir ekonomide dolaşımdaki para miktarı, üretim miktarından hızlı artarsa fiyat düzeyleri yükselmeye başlar ve bu duruma “enflasyon” adı verilir. Para arzı kontrolsüz şekilde arttığında, paranın değeri düşer, mal ve hizmetlerin fiyatı ise yükselir. Bu süreç uzun vadede ekonomik dengesizliklere yol açabilir. Deflasyon ise tam tersi, para arzının daralması ya da talebin yetersizliğinden kaynaklanan genel fiyat düzeyinde düşüşü ifade eder.

9- Aşağıdakilerden hangisi Homo Economicus’un özelliklerinden biridir?

A) Azı çoğa tercih etmesi
B) Tercihlerinde tutarsız olması
C) Rasyonel kararlar alması
D) Kendi çıkarı yerine toplumun çıkarı için çalışması
E) Mutlaka bir tercihte bulunması

Cevap : E) Mutlaka bir tercihte bulunması

Açıklama : Homo Economicus, ekonomi kuramlarında “rasyonel insan” modelini temsil eder. Bu modelde bir birey, kendi çıkarını maksimize etmeye çalışır ve en azından mantıklı (rasyonel) davranış sergiler. Ancak buradaki kritik vurgu, “seçim yapma” zorunluluğu ve her zaman en yararlı olduğunu düşündüğü seçeneği belirleme eğilimidir. Genellikle “daha çoğu” tercih eder ve “mümkün olan en iyi” seçeneği almaya çalışır. Bu nedenle, E seçeneği “Homo Economicus’un mutlaka bir tercihte bulunması” mantığına uygun bir ifadedir.

10- “Kâr”, aşağıdaki üretim faktörlerinden hangisinin geliridir?

A) Sermaye
B) Girişimci
C) Teknoloji
D) Toprak
E) İşgücü

Cevap : B) Girişimci

Açıklama : Üretim faktörleri arasında toprak (arazi), emek (işgücü), sermaye ve girişimci sayılabilir. Topraktan elde edilen gelir “rant”, işgücünden elde edilen gelir “ücret (maaş)”, sermayeden elde edilen gelir “faiz” ve girişimciden elde edilen gelir ise “kâr”dır. Girişimci faktörü, üretim sürecinde risk alır, inovasyon yapar ve organizasyonel faaliyetleri yürütür. Bunun karşılığında elde ettiği getiri “kâr”dır.

@lolonolo_com