Çalışma Sosyolojisi 2023-2024 Vize Soruları

Cevap : D) Kapitalist toplum

Açıklama : Marxist düşüncede, sanayileşmiş toplum “kapitalist toplum“ olarak adlandırılır. Bu toplum yapısında üretim araçları sermaye sahiplerinin elindedir ve işçiler emeklerini satmak zorundadır. Toplumsal ilişkiler bu ekonomik yapıya göre biçimlenir.

Cevap : A) Transistör

Açıklama : Transistörün 1947 yılında icadı, mikro elektronik devrimini başlatmış ve elektronik endüstrisinin gelişmesinde kritik bir rol oynamıştır. Bilgisayar ve diğer elektronik cihazların gelişiminde temel bir büleşen olmuştur.

Cevap : A) Sosyalist

Açıklama : Andre Gorz, emeğin dönüşümünü ve teknolojik gelişmelerin işçi sınıfı üzerindeki etkilerini sosyalist bir perspektiften değerlendirmiştir. Sanayi ötesi toplumda işin ve emeğin yapısal olarak değişeceğini savunmuştur.

Cevap : A) Reformlar – Rönesans

Açıklama : Reform hareketleri, Katolik Kilisesi’nin otoritesini sarsmış ve Protestanlığın yayılmasına zemin hazırlamıştır. Rönesans ile birlikte akıl, bilim ve eleştirel düşünce ön plana çıkmış; geleneksel kurumlar sorgulanmaya başlanmıştır.

Cevap : C) Dokuma

Açıklama : Sanayi Devrimi ilk olarak 18. yüzyılın sonlarında İngiltere’de dokuma sanayisinde başlamıştır. Bu sektördeki yenilikler (mekanik dokuma tezgahı, iplik çekme makineleri vb.) üretim hızını arttırmış, bu da sanayileşmeyi tetiklemiştir.

Cevap : D) Dinin etki alanı artmıştır.

Açıklama : Sanayi Devrimi ve Fransız İhtilali sonrası toplumlar daha laik bir yapıya yönelmiş, dinin toplumsal yaşamdaki etkisi azalmaya başlamıştır. Bu süreçte kentleşme, iş bölümü ve demokratikleşme hız kazanmıştır. Bu nedenle D şıkkı yanlıştır.

Cevap : C) Eşitlik

Açıklama : Eşitlik, bu süreçte ortaya çıkan ve güç kazanan bir idealdir. Diğer seçeneklerde yer alan din, krallık, akrabalık gibi kurumlar ise bu dönüşümle birlikte otoritelerini ve etkilerini kaybetmişlerdir.

Cevap : D) Meslek çeşitliğinin azalması

Açıklama : Loncalar, orta çağ Avrupası’nda meslek sahiplerinin haklarını ve menfaatlerini korumak amacıyla oluşmuştur. Artan meslek çeşitliliği ve rekabet ortamı bu yapıların kurulmasını tetiklemiştir. Dolayısıyla meslek çeşitliğinin azalması, bu gelişmenin nedeni olamaz.

Cevap : C) İşçi olmayan sınıfsız yeni proletarya

Açıklama : Gorz’un sanayi ötesi toplum tasarımı, klasik işçi sınıfının çözülmesini ve yeni, sınıfsız bir proletaryanın ortaya çıkmasını öngörür. Bu, ücretli emeğe dayanmayan bir yapının sinyalidir.

Cevap : A) Otomotiv

Cevap : D) Gelecekte tüketme gayesi ile fazla yiyecek depolamaya çalışırlardı.

Açıklama : Avcı ve toplayıcı toplumlarda yiyecekler genellikle günlük ihtiyaç kadar toplanırdı, stoklama yapılmazdı. Diğer şıklar bu toplumların yaşam tarzına uygundur.

Cevap : B) Paternalizm

Açıklama : Paternalizm, işverenin kendisini otoriter ama koruyucu bir baba figürü olarak görmesi anlayışıdır. Bu anlayışa göre işçiler işverenin “çocukları“ gibi olup, sadakat ve itaate dayalı bir iş ilişkisi kurulması beklenir. Sosyal diyalog yerine hiyerarşik bir kontrol esastır.

Cevap : E) Mekanik dayanışma

Açıklama : Emile Durkheim’a göre, tarım toplumları gibi homojen yapılı toplumlarda insanlar benzer işler yapar ve benzer değerlere sahiptir. Bu durum “mekanik dayanışma“ olarak adlandırılır. Organik dayanışma ise iş bölümüne dayalı, farklılıkların bir arada bulunduğu toplumlara özgüdür.

Cevap : A) İyimser

Açıklama : Duchin’in iyimser yaklaşımı, teknolojik gelişmelerin iş gücünü azaltmak yerine işçilerin yetkinliklerini geliştirme yönünde kullanılabileceğini savunur. Bu anlayışa göre teknoloji, çalışma koşullarını iyileştirme aracı olarak görülür.

Cevap : E) Mikro düzey

Açıklama : Mikro düzey yaklaşımlar, bireyler arasındaki gündelik etkileşimleri merkeze alır. Sosyal davranış ve anlamların bireyler tarafından nasıl üretildiğine ve bu anlamların toplumsal yapıya nasıl katkı sunduğuna odaklanılır. Sosyal etkileşimcilik ve sembolik etkileşimcilik bu düzeye örnektir.

Cevap : D) İşçi sınıfı

Açıklama : Sanayi Devrimi sonrası, fabrikalaşmanın artmasıyla birlikte, makineleşmiş üretim sistemlerine dayalı yeni bir çalışma düzeni ortaya çıkmıştı. Bu yeni düzende, emeğini satan bir sınıf olarak işçi sınıfı belirdi. Tüccar ya da aristokrat sınıflar daha önceki toplumsal yapılara aittir.

Cevap : D) Karl Marx

Açıklama : Karl Marx’a göre toplumsal yapı sınıf çatışmaları üzerine kuruludur. Toplumda çatışma kaçınılmazdır ve bu çatışma, tarihsel değişimin temel dinamiğidir. Diğer düşünürler çatışmadan çok uyum ve işlevselliğe odaklanmıştır.

Cevap : A) Teolojik aşama

Açıklama : Auguste Comte’a göre toplumların gelişiminde ilk aşama olan teolojik dönemde olaylar doğaüstü güçlerle açıklanmaya çalışılır. Bu aşamada bilgiye değil, inanca dayalı düşünme tarzı egemendir.

Cevap : C) Modern dönemde yabancılaşmanın sonu gelmiştir, yabancılaşma sorunu ortadan kalkmıştır.

Açıklama : Yabancılaşma, modern toplumlarda da hâlen süren bir sorundur. Teknolojik gelişmeler, iş bölümü ve bürokrasi gibi etkenler bu durumu beslemeye devam etmektedir. Dolayısıyla yabancılaşmanın tamamen ortadan kalktığını söylemek doğru değildir.

Cevap : A) Sanayi ötesi toplum

Açıklama : Daniel Bell, 1950’lerden itibaren gelişen teknoloji, hizmet sektörünün artması ve bilgi toplumuna geçişle birlikte “sanayi ötesi toplum“ kavramını ortaya atmıştır. Bu kavramla, fiziksel emekten çok bilgi temelli emeğin öne çıktığı bir toplum tanımlanmaktadır.