Türk Yönetim Tarihi 2023-2024 Vize Soruları

1- Hangisi 1931 sonrası köylerde yeni rejimin değerlerinin yerleştirilmesi ve parti propagandasına yönelik kurulan oluşumdur?

A) Atatürkçü Düşünce Kuruluşları
B) Türk Ocakları
C) Halk Evleri
D) Cumhuriyet Dernekleri
E) Halk Odaları

Cevap : E) Halk Odaları

Açıklama : 1931 sonrası Cumhuriyet rejiminin köylere nüfuz etmesi amacıyla kurulan Halk Odaları, hem rejimin değerlerini yayma hem de Cumhuriyet Halk Partisi’nin (CHP) propagandasını yapma görevini üstlenmiştir. Diğer yapılar ya şehir merkezlerinde faaliyet göstermiştir ya da dönemin siyasi hedefleriyle doğrudan ilgili değildir.

2- Türkiye’nin Avrupa Ekonomik Topluluğu (AET) ile bütünleşmesini öngören gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

A) Amsterdam Antlaşması
B) Helsinki Antlaşması
C) Ankara Antlaşması
D) Kopenhag Kriterleri
E) Roma Antlaşması

Cevap : C) Ankara Antlaşması

Açıklama : 1963 yılında imzalanan Ankara Antlaşması, Türkiye ile AET arasında imzalanmış olup, Türkiye’nin Avrupa ile ekonomik bütünleşme sürecini başlatan temel belgedir. Roma Antlaşması AET’nin kuruluşunu sağlar, Kopenhag Kriterleri ise üyelik koşullarını belirler; bu nedenle cevap C’dir.

3- Aşağıdaki ifadelerden hangisi 1980 sonrası Türk siyasal rejimi açısından yanlıştır?

A) 1980 darbesi kısa süreli de olsa bir toplumsal istikrar getirdi.
B) Rejim açısından AT’yle ilişkiler geleneksel kültürel kimliği pekiştirmenin bir yoluydu.
C) AT’yle ilişkiler Batı’yla özellikle iktisadi hedeflerle geliştirildi.
D) Darbe yönetimi, rejimi farklı bir kimliğe büründürdü
E) Cumhuriyet, modern siyaset ve kimlik anlamına geliyordu.

Cevap : B) Rejim açısından AT’yle ilişkiler geleneksel kültürel kimliği pekiştirmenin bir yoluydu.

Açıklama : 1980 darbesi sonrası Türkiye’nin Avrupa Topluluğu ile ilişkileri ekonomik ve siyasal yönelimlerle şekillenmiştir. Kültürel kimliği pekiştirme değil, Batılılaşma ve modernleşme hedefleri güdülmüştür. Diğer ifadeler dönemin gerçeklerine daha uygun düşmektedir.

4- Aşağıdakilerden hangisi Islahat Fermanı’yla getirilen düzenlemelerden biri değildir?

A) Vergi eşitliğinin gözetilmesi
B) Gayrimüslimlerin taşra idari meclislerinde üye olması
C) Karma mahkemelerin kurulması
D) Mahkemelerde gayrimüslimlere şahitlikte eşitlik tanınması
E) Federal devlet yapısına geçilmesi

Cevap : E) Federal devlet yapısına geçilmesi

Açıklama : Islahat Fermanı (1856), Osmanlı tebaası arasındaki eşitliği artırmaya yönelik düzenlemeler getirmiştir. Ancak Osmanlı’nın yönetim biçimi hiçbir zaman federal olmamıştır. Bu nedenle E seçeneği yanlıştır; diğer seçenekler fermanın içerdiği düzenlemelerdendir.

5- Osmanlı’da Müslüman olmayanların dini mensubiyetlerine göre hangi şekilde örgütlenip kendilerini tanımladıkları söylenebilir?

A) Vatandaş
B) Yabancı
C) Muhacir
D) Millet
E) Ümmet

Cevap : D) Millet

Açıklama : Osmanlı Devleti’nde gayrimüslimler “millet sistemi“ içinde örgütlenmiştir. Bu sistemde her milletin kendi dini lideri ve hukuku bulunmakta, devlet bu gruplara özerklik tanımaktaydı. Ümmet daha çok İslam topluluğunu, muhacir göçmeni, vatandaş ise modern yurttaşı ifade eder.

6- I. Batılı ülkeler ile eşit koşullarda ilişki kurabilmek
II. Bağımsız iktisadi politikalar geliştirebilmek
III. Sovyetler Birliği’nin baskılarına direnebilmek ve korunabilmek
IV. İktisadi yardımların gelmesini kolaylaştırmak
Yukarıdaki öncüllerden hangisi ya da hangileri Türkiye’nin NATO’ya üye olması ile elde edilen kazanımlar arasındadır?

A) I-IV
B) Yalnız III
C) III-IV
D) I-III-IV
E) I-II-III

Cevap : D) I-III-IV

Açıklama : Türkiye’nin NATO’ya üyeliği sayesinde Batı bloğuyla daha yakın ilişkiler kurulmuş, Sovyet tehdidine karşı korunma sağlanmış ve ekonomik yardım alımında avantaj sağlanmıştır. II numaralı öncül NATO ile doğrudan ilgili değildir çünkü bağımsız iktisadi politika geliştirme süreci NATO’dan çok iç siyasi iradeye bağlıdır.

7- Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşunda ve ilk döneminde benimsenen yönetim zihniyeti aşağıdaki ifadelerden hangisi ile açıklanabilir?

A) Demokratik yönetim sisteminin kurulması
B) Devleti koruma misyonu
C) Sevr Anlaşması’nın uygulanmasının engellenmesi
D) Karizmatik liderliğin oluşturulması
E) İttifak devletleri ile ticaretin geliştirilmesi

Cevap : B) Devleti koruma misyonu

Açıklama : Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk yıllarında, merkezi otoritenin güçlendirilmesi, reformların uygulanması ve rejimin korunması amacıyla devletin bekası ön planda tutulmuştur. Bu sebeple “devleti koruma misyonu“ öncelikli zihniyet olarak benimsenmiştir. Diğer seçenekler bu temel amacın alt unsurlarıdır.

8- Türk vatandaşlarına Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne bireysel başvuru hakkı ilk kez hangi yıl tanınmıştır?

A) 1999
B) 1991
C) 1972
D) 1987
E) 1990

Cevap : D) 1987

Açıklama : Türkiye, 1987 yılında Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne bireysel başvuru hakkını vatandaşlarına tanımıştır. Bu adım, insan hakları alanında Avrupa ile daha yakın bir entegrasyonun başlangıcını oluşturmuştur. Diğer yıllar ya daha önceki antlaşmalara ya da başka düzenlemelere aittir.

9- Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile eş zamanlı kabul edilen kanun aşağıdakilerden hangisidir?

A) Medeni Kanun
B) Hilafetin kaldırılmasına dair kanun
C) Ticaret Kanunu
D) Soyadı Kanunu
E) Ceza Kanunu

Cevap : B) Hilafetin kaldırılmasına dair kanun

Açıklama : 3 Mart 1924 tarihinde kabul edilen Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile birlikte Hilafetin kaldırılması ve Şeriye ve Evkaf Vekâleti’nin lağvı gibi önemli devrim kanunları da TBMM tarafından aynı gün kabul edilmiştir. Bu, laikleşme sürecinin temel yapı taşlarındandır.

10- Aşağıdakilerden hangisi II. Meşrutiyet’in getirdiği yeni düzenin bir parçası sayılamaz?

A) Adem-i Merkeziyetçilik
B) Parlamentonun yeniden açılması
C) Anayasa
D) Padişahın bir takım anayasal yetkilerinin sınırlandırılması
E) Merkeziyetçilik

Cevap : A) Adem-i Merkeziyetçilik

Açıklama :

11- Türkiye’nin NATO üyeliğine iten en önemli faktör neydi?

A) Güvenlik kaygıları
B) Kalkınma desteği
C) Ege sorunları
D) İnsan hakları sorunları
E) Demokratikleşme

Cevap : A) Güvenlik kaygıları

Açıklama : Türkiye’nin NATO’ya katılmasında en büyük etken, Soğuk Savaş döneminde Sovyetler Birliği’nden gelen tehditlere karşı güvenlik sağlamaktı. Bu nedenle güvenlik kaygıları Türkiye’nin ittifaka yönelmesinde en etkili faktör olmuştur.

12- Aşağıdakilerden hangisi 1913 Vilayet Kanunu’nun çıkarılması nedenlerinden biridir?

A) Taşrada belediyeler kurmak
B) Toprak reformu yapmak
C) Özerk bölgeler kurmak
D) Umumi müfettişlikler oluşturmak
E) Ayrılıkçı hareketleri önlemek

Cevap : A) Taşrada belediyeler kurmak

Açıklama :

13- Aşağıdakilerden hangisi Türkiye-AB ilişkileri açısından 1980 sonrası dönemde öncelikli hedef olmuştur?

A) Gümrük Birliği’nin gerçekleştirilmesi
B) Kalkınma planlarının uygulanması
C) Çok partili siyasetin yeniden başlaması
D) Askeri vesayetin kaldırılması
E) Yunanistan’la ilişkilerin düzeltilmesi

Cevap : A) Gümrük Birliği’nin gerçekleştirilmesi

Açıklama : 1980 sonrası dönemde Türkiye’nin Avrupa ile entegrasyonu kapsamında en somut hedef, Gümrük Birliği’nin oluşturulması olmuştur. 1995 yılında Gümrük Birliği resmen yürürlüğe girmiştir. Diğer seçenekler bu hedefe ulaşmayı destekleyen unsurlar olsa da temel amaç Gümrük Birliği idi.

14- Türkiye’nin AB’yle müzakereler başladıktan sonraki ilk başmüzakerecisi kim olmuştur?

A) Ali Babacan
B) Volkan Bozkır
C) Mevlüt Çavuşoğlu
D) Egemen Bağış
E) Volkan Vural

Cevap : A) Ali Babacan

Açıklama : Türkiye’nin Avrupa Birliği ile tam üyelik müzakerelerine 3 Ekim 2005 tarihinde başlamasının ardından, dönemin Dışişleri Bakanı Yardımcısı olan Ali Babacan başmüzakereci olarak görevlendirilmiştir. Bu görev daha sonra farklı kişiler tarafından üstlenilmiştir.

15- Osmanlı’da Müslüman olmayan cemaatler… dayalı yönetim sayesinde dini mensubiyetlerine göre örgütlenebiliyorlardı.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) Ümmet
B) Muhacir
C) Azınlık
D) Millet
E) Yabancı

Cevap : D) Millet

Açıklama : Osmanlı Devleti’nde farklı dinlere mensup topluluklar “millet sistemi“ çerçevesinde kendi inançlarına göre örgütlenmiş ve yaşamışlardır. Bu sistemde cemaatler kendi liderleri vasıtasıyla özerk olarak yönetilmiştir.

16- İlk kez hangi belgede “devlet harcamalarının kanuniliği ilkesi“ düzenlenmiştir?

A) 1856 Islahat Fermanı
B) 1876 Kanun-i Esasi
C) 1808 Sened-i İttifak
D) 1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu
E) 1839 Tanzimat Fermanı

Cevap : E) 1839 Tanzimat Fermanı

Açıklama : 1839 yılında ilan edilen Tanzimat Fermanı ile birlikte ilk kez devlet harcamalarının kanunlara dayanması gerektiği ilkesi gündeme gelmiştir. Bu ilke, mali alanda şeffaflık ve hesap verebilirlik anlayışının Osmanlı’da başlangıcıdır.

17- Türkiye’nin AB adaylığının resmen kabul edildiği zirve hangisidir?

A) Lüksemburg Zirvesi
B) Londra Kararları
C) Helsinki Zirvesi
D) Amsterdam Zirvesi
E) Ankara Zirvesi

Cevap : C) Helsinki Zirvesi

Açıklama : 1999 yılında gerçekleştirilen Helsinki Zirvesi’nde Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne adaylığı resmen kabul edilmiştir. Bu zirve Türkiye açısından tam üyelik yolunda önemli bir dönüm noktasıdır.

18- Aşağıdakilerden hangisi 19. yüzyılın reformcu padişahlarından biri değildir?

A) II. Abdülhamid
B) IV. Murad
C) III. Selim
D) II. Mahmud
E) Abdülmecid

Cevap : B) IV. Murad

Açıklama : IV. Murad 17. yüzyıl padişahıdır ve reformlardan çok sertliği ve yasakları ile tanınır. Diğer padişahlar ise 19. yüzyılda reform hareketlerini başlatan ya da sürdüren liderlerdir. Özellikle Tanzimat ve Islahat Fermanları döneminde aktif olmuşlardır.

19- 1. Devleti kurtarmak temel hedefi olmuştur.
2. Üzerinde yaşanan toprak temelli vatandaşlık fikrini yerleştirmeye çalışmıştır.
3. Millet sistemi’ni yerleştirmeye çalışmıştır.
4. Dini azınlıklara ayrıcalık verilmesi bu dönemde başlamıştır.
5. Fransız Devrimi ile gelen etnik milliyetçilik fikrini benimsemiştir.
6. Devletin gelirlerini artırmak için reformlar önermiştir.
Tanzimat ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

A) 1-2-6
B) 2-3-5
C) 1-2-3-4
D) 3-4-5
E) 1-2-5-6

Cevap : A) 1-2-6

Açıklama :

20- Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti’nde Batılılaşmanın da etkisiyle benimsenen eğitim politikası çerçevesinde gerçekleştirilen reformlar arasında gösterilemez?

A) Veterinerlik, polis ve güzel sanatlar okullarının kurulması
B) Hukuk okullarının açılması
C) Latin alfabesinin kabul edilmesi
D) Maliye ve gümrük okullarının açılması
E) Askeri ve sivil tıp okullarının kurulması

Cevap : C) Latin alfabesinin kabul edilmesi

Açıklama : Latin alfabesi Osmanlı döneminde değil, Cumhuriyet döneminde 1928 yılında Harf Devrimi ile kabul edilmiştir. Diğer seçenekler ise Osmanlı’nın son dönemlerinde eğitimde yapılan modernleşme çalışmalarına örnektir.