Bilişsel ve Dil Gelişimi 2024-2025 Vize Soruları

1- “İkinci döngüsel tepkilerin koordinasyonu” dönemi hangi aylar arasında görülmektedir?

A) 4-7 ay
B) 17-20 ay
C) 0-3 ay
D) 8-12 ay
E) 13-16 ay

Cevap : D) 8-12 ay

Açıklama : Piaget’ye göre duyusal-motor dönemin ortalarında (8-12. aylar) bebekler “ikincil döngüsel tepkilerin koordinasyonu” evresine ulaşarak amaçlı davranış örüntüleri geliştirmeye başlarlar.

2- “Çocukların öğrenme yaşantılarında kullanılabilecek en etkili aracın ….. olduğunu söylemek mümkündür. Erken çocukluk döneminde çocukların bilişsel gelişimini destekleyebileceği en etkili yol olduğu söylenebilir.”

Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) zekâ
B) bilgisayar
C) oyun
D) dil
E) yaratıcılık

Cevap : C) oyun

Açıklama : Oyun, çocukların doğal öğrenme ortamıdır. Özellikle erken çocukluk döneminde bilişsel süreçler; sembolik düşünme, problem çözme ve yaratıcılık, oyun yoluyla en verimli şekilde desteklenir.

3- I. Uyku-uykusuzluk
II. Duygusallık
III. Motivasyon
IV. Bellek sınırlılıkları

Yukarıda verilenlerden hangileri algılama sürecini etkilemektedir?

A) II-IV
B) I-III-IV
C) II-III
D) I-III
E) I-II-III

Cevap : E) I-II-III

Açıklama : Algılama, kişinin dikkat ve odaklanma düzeyine (uyku/uykusuzluk), duygusal durumuna ve motivasyonuna göre şekillenebilir. Bellek sınırlılıkları ise algıdan ziyade hatırlama sürecinde öne çıkar.

4- Kütle korunumu kaç yaş civarında kazanılmaktadır?

A) 1-2 yaş
B) 7-8 yaş
C) 9-10 yaş
D) 5-6 yaş
E) 3-4 yaş

Cevap : B) 7-8 yaş

Açıklama : Piaget’ye göre somut işlemler dönemi (7-11 yaş) içinde çocuklar kütle ve hacim gibi korunumu anlarlar. Bu beceri en çok 7-8 yaşta belirginleşir.

5- “Bellek” aşağıdakilerden hangisini kapsamamaktadır?

A) Kaydedilerek depolanması
B) Hatırlamanın her an olması
C) Kısa süreli olarak saklanması
D) Uzun süreli olarak saklanması
E) Yeni bilgilerin öğrenilmesi

Cevap : B) Hatırlamanın her an olması

Açıklama : Bellek; bilgiyi kodlama, depolama ve geri çağırma süreçlerinden oluşur. Ancak bir bilgiyi “her an” hatırlama garantisi yoktur.

6- Anadolu Sak Zekâ Ölçeği (ASİS) hangi yaş grubundaki çocukları değerlendirmek amacıyla geliştirilmiştir?

A) 4-12 yaş
B) 13-15
C) 0-1 yaş
D) 2-3 yaş
E) 1-1,5 yaş

Cevap : A) 4-12 yaş

Açıklama : ASİS, 4-12 yaş arasındaki çocukların bilişsel gelişim düzeylerini ve zekâ becerilerini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiştir.

7- Bruner’in bilişsel gelişim dönemleri “eylemsel, imgesel ve …..” olarak üç dönemde incelenmektedir. Yukarıdaki boşluğa getirilebilecek en uygun ifade aşağıdakilerden hangisidir?

A) işlem öncesi
B) sezgisel
C) sembolik
D) içsel
E) duyu-motor

Cevap : C) sembolik

Açıklama : Bruner’e göre çocuk, ilk olarak somut eylemlerle (eylemsel), sonra zihinsel imgelerle (imgesel), en sonunda ise sembolik (dil, sayı vb.) temsillerle düşünmeye başlar.

8- Aşağıdakilerden hangisi bilinçli dikkatin amaçları arasında yer almaz?

A) Bireyin çevre ile olan etkileşimini düzenlemektedir.
B) Aynı anda birden çok uyarıcıya dikkat ederek odaklanılabilmektedir.
C) Kişilik yapısını sürekli ve sabit tutmaktadır.
D) Eski yaşantılar ile anlık duyuları birbiri ile ilişkilendirmektedir.
E) Bireyin kontrol ve planlama yapmasını sağlamaktadır.

Cevap : B) Aynı anda birden çok uyarıcıya dikkat ederek odaklanılabilmektedir.

Açıklama :

9- Çocuklar başkalarının inançlarını anlama becerilerini kaç yaşlarında geliştirmektedirler?

A) 3 yaş
B) 5 yaş
C) 2 yaş
D) 4 yaş
E) 6 yaş

Cevap : D) 4 yaş

Açıklama : Zihin kuramı çalışmalarında “yanlış inanç testi”ni geçebilme yetisi genellikle 4 yaş civarında kazanılır. Bu dönemde çocuklar, başkalarının düşünce ve inançlarını kendi zihninden ayrı değerlendirmeyi öğrenirler.

10- Stanford-Binet testine göre IQ’su “80­-89 arasında olan çocuklar” aşağıdakilerden hangisiyle sınıflandırılmaktadır?

A) Donuk normal
B) Sınırda zekâ
C) Üstün zekâ
D) Çok üstün zekâ
E) Parlak zekâ

Cevap : A) Donuk normal

Açıklama : 80-89 IQ aralığı genellikle “donuk normal” (ya da düşük normal) olarak tanımlanır. Bu çocuklar temel işlevleri sürdürebilmekle birlikte akademik olarak ek desteğe ihtiyaç duyabilirler.

11- Aşağıdakilerden hangisi yaratıcılık sürecinde yer alan ögelerden biri değildir?

A) Deneyim
B) Özgünlük
C) Motivasyon
D) Kusursuzluk
E) İsteklilik

Cevap : D) Kusursuzluk

Açıklama : Yaratıcılık; özgün olmayı, deneyimleri çeşitlendirmeyi, motivasyonu ve istekliliği gerektirir. Kusursuzluk kaygısı genellikle yaratıcı süreci kısıtlar.

12- “Bir bebeğin, bir davranışı öğrenebilmesi için kendisinden beklenilen görevleri yapabilecek düzeye gelmesi” şeklinde ifade edilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

A) Dikkat
B) Güdülenme
C) Kavrama
D) Olgunlaşma
E) Algılama

Cevap : D) Olgunlaşma

Açıklama : Olgunlaşma, bebeğin fizyolojik ve nörolojik olarak belli bir davranışı yerine getirmeye hazır hâle gelmesini ifade eder.

13- Piaget’e göre sembolik düşünce gelişimi dönemi hangi yaşlar arasındadır?

A) 3-5 yaş
B) 2-4 yaş
C) 7-8 yaş
D) 1-2 yaş
E) 4-7 yaş

Cevap : B) 2-4 yaş

Açıklama : İşlem öncesi dönemin (2-7 yaş) ilk alt evresinde (2-4 yaş) çocuklar sembolik işlevi yoğun biçimde kullanmaya başlarlar. Dil ve hayali oyun bu dönemde hızla gelişir.

14- “Gerçek olan ile gerçek olmayan nesneler arasındaki farkı keşfetme” durumu çocuklarda yaklaşık kaçıncı aylarda görülmektedir?

A) 25-30. aylar
B) 10-15. aylar
C) 18-24. aylar
D) 31-35. aylar
E) 12-17. aylar

Cevap : C) 18-24. aylar

Açıklama : Yaklaşık 18-24. aylar civarında çocuklar sembolik düşünmenin ilk adımlarını atarak gerçek nesneler ile hayali nesneler arasındaki farkı kavramaya başlarlar.

15- Anadolu Sak Zekâ Ölçeğine göre puanı “70-84 aralığında çıkan çocuk” aşağıdakilerden hangisiyle sınıflandırılabilmektedir?

A) Normalin biraz altında gelişim
B) Normalin üstünde
C) Zayıf gelişim
D) Üstün zekâ
E) Normal zekâ

Cevap : A) Normalin biraz altında gelişim

Açıklama : 70-84 puan aralığı, normalin biraz altında gelişim olarak değerlendirilir. Bu çocuklar temel işlevleri yerine getirirken akademik ve sosyal alanlarda zaman zaman desteğe ihtiyaç duyabilirler.

16- Aşağıdakilerden hangisi bilişsel gelişimi etkileyen doğum ile ilgili etmenlerden değildir?

A) Hamilelikte kontrolsüz ilaç kullanımı
B) Erken doğum durumunun olması
C) Annenin hamilelik sırasında geçirdiği hastalıklar
D) Doğum esnasında bebeğin oksijeninin kesilmesi
E) Kardeş sayısı

Cevap : E) Kardeş sayısı

Açıklama : Kontrolsüz ilaç kullanımı, erken doğum ve annenin sağlık durumu gibi etkenler bebeğin bilişsel gelişimini doğrudan etkilerken, kardeş sayısı doğumla ilgili bir faktör olmayıp daha çok çevresel-sosyal etmen kategorisinde yer alır.

17- Erken çocukluk döneminde çocuklar tarafından kazanılan kavramların birtakım ortak ilkeleri bulunmaktadır.

Aşağıdakilerden hangisi bu ilkelerden biri değildir?

A) Eşleştirme ilkesi
B) Erişilmezlik ilkesi
C) Mutlaklık ilkesi
D) Güvenilmezlik ilkesi
E) Kendine özgülük ilkesi

Cevap : A) Eşleştirme ilkesi

Açıklama :

18- “Çocuk, su hangi kaba dökülürse dökülsün ilk bardaktaki miktarının aynı kalacağını veya ilk bardağa tekrar geri döküldüğünde yine miktarının aynı kalacağını bilmektedir.” İfadesinde yer alan korunum kavramının gelişmesini sağlayan beceri aşağıdakilerden hangisidir?

A) Sıralama becerisi
B) Odaklanma becerisi
C) Dönüştürme becerisi
D) Sınıflama becerisi
E) Tersine çevrilebilirlik becerisi

Cevap : E) Tersine çevrilebilirlik becerisi

Açıklama : Tersine çevrilebilirlik (reversibility), Piaget’nin somut işlemler döneminin temel özelliklerindendir. Çocuk, bir işlemi zihin yoluyla eski hâline getirebileceğini anladığında korunum kavramını da kazanır.

19- Hacime göre sıralayabilme becerisi kaç yaş civarında kazanılmaktadır?

A) 10-11 yaş
B) 8-9 yaş
C) 11-12 yaş
D) 12-13 yaş
E) 9-10 yaş

Cevap : C) 11-12 yaş

Açıklama :

20- I. Bireyin yaratıcılık becerileri
II. Beslenme yetersizliği
III. Bireyin düşünme becerileri
IV. Bebeğe ait kalıtımsal özellikler

Yukarıdakilerden hangileri bebeğe ait özelliklerdendir?

A) II-III-IV
B) III-IV
C) I-III
D) I-II-III
E) I-III-IV

Cevap : E) I-III-IV

Açıklama : Yaratıcılık becerileri (I), düşünme becerileri (III) ve kalıtımsal özellikler (IV) büyük ölçüde bireyin kendi içsel potansiyelini ifade eder. Beslenme yetersizliği (II) ise çevresel bir faktördür.