Erken Çocuklukta Fen Ve Matematik Eğitimi 2024-2025 Vize Soruları

Giriş

Erken çocukluk dönemi (0‑6 yaş) bilişsel gelişimin en hızlı yaşandığı evredir. Fen ve matematik eğitimi bu süreçte yalnızca akademik başarıyı değil, problem çözme, akıl yürütme ve bilimsel merakı da besler. Okul öncesi müfredatında sayma ilkelerinden manipülatif kullanıma kadar her adım, çocuğun ileri STEM disiplinlerine hazırlık kapasitesini belirler.

Sayı Kavramının Temelleri

• Sabit Sıra İlkesi: Çocuklar sayı dizisinin değişmez sırasını kavrar. Bu, kardinalite anlayışı için ön koşuldur.
• Kardinal & Nominal Ayrımı: “7 elma” (kardinal) ile “7 numaralı forma” (nominal) arasındaki fark, sayıların işlevsel rollerini tanımlar.
• Toplama‑Çıkarma: Somut nesnelerle yapılan tersine çevirme (4 + 3 = 7 → 7 − 3 = 4) etkinlikleri, Piaget’in tersine çevrilebilirlik ilkesini pratiğe döker.

Geometri ve Mekânsal Düşünme

Kare, daire, üçgen gibi temel şekiller aracılığıyla çocuklar kenar‑açı ilişkilerini, simetriyi ve soyut uzamsal kavramları keşfeder. Dairenin “merkezden eşit uzaklık” özelliği, ileri dönemde çember geometri anlayışı için kritik bir köprü oluşturur.

Örüntüler: Cebirsel Akıl Yürütmenin İlk Adımı

Her adımda nesne artışını belirlemek, çocuklara kural keşfetmenin zevkini yaşatır. Bu süreç, soyut cebirsel sembollere geçişte zihinsel hazırlık sağlar ve gelecekte fonksiyon kavramına temel oluşturur.

Fen Eğitimi ile Keşfetme ve Sorgulama Kültürü

Basit deneyler (su döngüsü gözlemi, mıknatıs çekim denemeleri) merak uyandırır, hipotez kurma‑test etme döngüsünü tanıtır. Fen ve matematik kavramlarının bir arada sunulması disiplinler arası bütünlüğü pekiştirir.

Uygulamada Etkin Yöntemler

1. Somut Manipülatifler: Sayma pulları, Cuisenaire çubukları ve tangram setleri soyut kavramları somutlaştırır.
2. Gerçek Yaşam Senaryoları: Markette alışveriş oyunu, yürürken adım sayma gibi görevler içselleştirmeyi hızlandırır.
3. Çok Özellikli Gruplama: Renk‑şekil‑boyut parametreleriyle sınıflandırma, analiz ve kategorik düşünmeyi geliştirir.
4. Oyun Tabanlı Öğrenme: Matematiksel oyunlar dikkati artırır, öğrenmeyi eğlenceyle harmanlar.

Ölçme‑Değerlendirme ve Aile Desteği

Subitizing etkinlikleri, sayı parçalama görevleri ve açık uçlu sorular çocukların düşünme süreçlerini görünür kılar. Ailelerin günlük rutinde (masa hazırlarken kaşık sayma, yürüyüşte ağaç sayma) aktif rol alması, okul‑ev tutarlılığını güçlendirir.

Sonuç

Erken çocuklukta fen ve matematik eğitimi, eleştirel düşünme, problem çözme ve bilimsel merakın temellerini atar. Sabit sıra ilkesi gibi basit görünümlü kavramlar bile, ileriki eğitim basamaklarında öğrencinin akademik başarısını öngören güçlü belirteçlerdir. Öğretmenler, somut materyaller ve gerçek hayat bağlamını harmanlayarak yaşam boyu sürecek bir öğrenme sevgisi inşa edebilir.

Görsel Önerisi: “Okul öncesi sınıfta renkli bloklarla toplama‑çıkarma yapan çocuklar” – canlı, yüksek çözünürlüklü, kare biçimli (≈ 1200 × 1200 px). Alt metin: “Erken çocuklukta fen ve matematik eğitimi etkinliği”.

1. Çocukların saymada öğrendiği ilk ilke aşağıdakilerden hangisidir?

A) Gruplar halinde sayma
B) Sabit sıra ile sayma
C) Soyut sayma
D) Geriye doğru sayma
E) Sayı sembollerini anlama

Cevap : B) Sabit sıra ile sayma

Açıklama : Sabit sıra ilkesi, erken çocukluk matematik eğitiminin temelini oluşturur. Çocuklar sayı dizisinin değişmez bir sıra ile ilerlediğini kavradıkça, kardinalite ve sayma doğruluğu da gelişir. Bu kavrayış, ilkokul dönemindeki toplama‑çıkarma başarılarının güçlü bir yordayıcısıdır.

2. Temel şekiller arasında daireye özgü olan özellik hangisidir?

A) Bir çokgen olması
B) Merkezden eşit uzaklıkta olması
C) Açıları olması
D) Dört kenarının olması
E) Paralel kenarları olması

Cevap : B) Merkezden eşit uzaklıkta olması

Açıklama : Dairenin tüm noktaları merkezden eşit uzaklıktadır. Bu özellik, “çember yarıçapı” kavramının ve geometri öğretiminde simetri & döngüselliğin anlaşılmasının temelidir.

3. Bir çocuğun şekillerin farklı özelliklerini derinlemesine anlama yeteneği aşağıdakilerden hangisiyle gösterilir?

A) Şekilleri günlük nesnelerle eşleştirebilme ve isimlendirme
B) Şekilleri boyuta göre sıralayabilme ve karşılaştırma
C) Şekilleri hızlıca isimlendirme yeteneğini kazandırma
D) Kenarlar, açılar ve simetri gibi özellikleri tanıyıp
açıklayabilme
E) Şekilleri doğru bir şekilde çizebilme ve anlatabilme

Cevap : D) Kenarlar, açılar ve simetri gibi özellikleri tanıyıp açıklayabilme

Açıklama : Kenar‑açı‑simetri analizi, çocukların geometrik şekilleri yalnızca isimlendirmenin ötesine geçerek özellik temelli sınıflandırmasını sağlar; bu da ileri geometri ve STEM okuryazarlığının zeminini oluşturur.

4. Okul öncesi dönemdeki matematik eğitiminin çocuklara sağladığı faydaları aşağıdakilerden hangisi en doğru olarak özetler?

A) Matematiksel oyunlarla vakit geçirmek
B) Gelecekteki matematik ve okuma başarısının temelini atmak
C) Matematiksel becerilerin geliştirilmesi
D) Matematiksel sembollerin ezberlenmesi
E) Sayı saymayı öğretmek

Cevap : B) Gelecekteki matematik ve okuma başarısının temelini atmak

Açıklama : Araştırmalar, erken dönemde güçlü matematik temeli alan çocukların hem sayısal hem de okuryazarlık alanında kalıcı akademik avantaj elde ettiğini göstermektedir.

5. Sayı korunumu hakkındaki yanlış anlamalar çocuklarda nasıl giderilebilir?

A) Daha fazla sayı ismi öğreretecek etkinliklerle
B) Miktarın düzenlemeye rağmen aynı kaldığını gösteren etkinliklerle
C) Çocuklarda sayma hızını geliştirme potansiyeli olan etkinliklerle
D) Sayı sembolü tanıma üzerine odaklanarak ve bu beceriyi geliştirerek
E) Sayıları ezberleme üzerine yoğunlaşarak bu beceriyi geliştirecek etkinliklerle

Cevap : B) Miktarın düzenlemeye rağmen aynı kaldığını gösteren etkinliklerle

Açıklama : Piaget’nin klasik sıvı ve boncuk aktarımı deneyleri, çocuklara “çokluk korunumunu” somut olarak kanıtlar; böylece yanlış inançlar kalıcı biçimde düzeltilir.

6. Tüm eşkenar dörtgenler için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Kenarlar eş ve açılar dik açı olmalıdır.
B) Sadece karşı kenarlar eşit olmalıdır.
C) Tüm açılar eşittir ama kenarlar değildir.
D) Sadece bir çift paralel kenara sahiptir.
E) Kenarlar eş ama açılar çoğunlukla dik değildir.

Cevap : E) Kenarlar eş ama açılar çoğunlukla dik değildir.

Açıklama : Eşkenar dörtgen (romb) dört kenarı da eşit uzunlukta olan paralelkenardır; fakat kareye özgü 90° şartı aranmaz.

7. Erken çocukluk matematiğinde öncelikle ele alınan iki temel aritmetik işlem hangileridir?

A) Üsler ve logaritmalar
B) Çarpma ve bölme
C) Kare alma ve karekök
D) Toplama ve çıkarma
E) Kesirler ve ondalıklar

Cevap : D) Toplama ve çıkarma

Açıklama : Toplama‑çıkarma, çocukların nicel ilişkileri anlamasını sağlar ve mantıksal düşünmenin ilk basamağını temsil eder.

8. Küçük çocuklara toplama ve çıkarmayı tanıtan tipik problemlerin içeriği aşağıdakilerden hangisidir?

A) Geometrik problemler
B) Sembolik denklemler
C) Örüntü tanıma görevleri
D) Soyut kavramlar
E) Gerçek hayat senaryoları

Cevap : E) Gerçek hayat senaryoları

Açıklama : Oyuncak paylaşımı, meyve sepeti ekleme‑çıkarma gibi bağlamsal problemler, çocukların işlemleri somutlaştırarak anlamasını kolaylaştırır.

9. Genişleyen bir örüntünün kuralını belirlemekte anahtar unsur aşağıdakilerden hangisidir?

A) Örüntünün genel uzunluğu
B) Örüntünün renk şeması
C) Kullanılan nesnelerin şekli
D) Nesnelerin başlangıçtaki sayısı
E) Her adımdaki nesne artışı

Cevap : E) Her adımdaki nesne artışı

Açıklama : Örüntüde adım başına eklenen öğe sayısı kuralı netleştirir; bu kavrayış cebirsel düşüncenin temellerindendir.

10. Çocukların bilişsel becerilerini geliştirmek için hangi gruplama yöntemi en etkili olur?

A) Özel bir kriter olmadan rastgele gruplama
B) Alfabetik gruplama
C) Tek bir özelliğe göre ikili gruplama
D) Birkaç özelliğe göre çok özellikli gruplama
E) Oyuncakların üreticisine göre gruplama

Cevap : D) Birkaç özelliğe göre çok özellikli gruplama (Sınava giren öğrencilerin verdiği bilgiye göre soru iptal edildi)

Açıklama : Çok özellikli gruplama, çocukların sınıflandırma, karşılaştırma ve üst düzey analitik düşünme becerilerini hızla ilerletir.

11. Eş kenarları ve eş açıları olan şekil hangisidir?

A) Üçgen
B) Dikdörtgen
C) Kare
D) Daire
E) Altıgen

Cevap : C) Kare

Açıklama : Karenin dört kenarı ve dört açısı da eşittir; bu nedenle “düzenli dörtgen” olarak da adlandırılır.

12. Okul öncesi dönemde matematiksel kavramları öğretirken, öğretmenlerin kullandığı matematiksel araçların (tangram seti, sayma pulları vb.) çocukların öğrenimine katkısı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Matematik derslerini daha eğlenceli hale getirir.
B) Matematik derslerinde dikkat süresini artırır.
C) Soyut kavramların somutlaştırılmasına yardımcı olur.
D) Matematiksel işlemlerin daha hızlı yapılmasını sağlar.
E) Matematiksel terminolojiyi daha iyi anlamalarını sağlar.

Cevap : C) Soyut kavramların somutlaştırılmasına yardımcı olur.

Açıklama : Somut materyaller, Piaget’nin somut işlemler dönemine uygun olarak çocukların zihinsel modeller oluşturmasına imkân tanır.

13. Çocukların şipşak sayma becerisini pratik yapmalarına ve anlamalarına en iyi yardımcı olan etkinlik hangisidir?

A) Kısa bir süre için bir grup nesne göstermek ve kaç tane olduğunu sormak
B) Çocuklara nesneleri sayısal sıraya göre düzenlemelerini istemek
C) Çocukların sayı kartlarını nesne gruplarıyla eşleştirmelerini sağlamak
D) Çocuklara nesneleri birer birer saymalarını söylemek
E) Miktarları belirlemek için sayı çizgileri kullanmak

Cevap : A) Kısa bir süre için bir grup nesne göstermek ve kaç tane olduğunu sormak

Açıklama : “Subitizing” etkinliği, çocukların nesne kümelerini hızlıca kavrayarak sayısal akıcılık kazanmasını destekler.

14. Öğretmen, öğrencilere toplama işlemini öğretirken, Piaget’in “tersine çevrilebilirlik” kavramını nasıl kullanabilir?

A) Anlamalarını sağlama için sadece teorik bilgi vererek
B) Öğrencilerin her zaman aynı yöntemi kullanmalarını sağlayarak
C) Öğrencilere sadece matematiksel semboller sunarak
D) Problemlerde yalnızca çift sayıları kullanarak
E) Toplama işlemini geriye doğru çıkarma işlemiyle ilişkilendirerek

Cevap : E) Toplama işlemini geriye doğru çıkarma işlemiyle ilişkilendirerek

Açıklama : Tersine çevrilebilirlik, çocuklara toplamayı geri adımlarla çıkarma şeklinde göstermek suretiyle zihinsel esnekliği artırır.

15. Çocuklar için gerçek hayatta sayma nasıl uygulanmaktadır?

A) Sayıları resimlerle eşleştirme
B) Temel aritmetik için hesap makinesi kullanma
C) Sayıları bir sırayla yazma
D) Yürürken adımları sayma
E) Bir oyun oynarken sayıları tekrar etme

Cevap : D) Yürürken adımları sayma

Açıklama : Günlük yaşama gömülü sayma etkinlikleri, soyut sayı kavramını somut deneyimlerle pekiştirir.

16. Erken çocukluk matematiğinde ezbere saymayı eşleştirerek saymadan ayıran aşağıdakilerden hangisidir?

A) Ezbere sayma fiziksel nesneleri kullanır, eşleştirerek sayma soyuttur.
B) Ezbere sayma daha hızlıdır, eşleştirerek sayma daha yavaş ama daha doğrudur.
C) Ezbere sayma, sayıların sırasını, eşleştirerek sayma miktarı anlamayı içerir.
D) Ezbere sayma geriye doğru saymayı, eşleştirerek sayma ileriye doğru saymayı içerir.
E) Ezbere sayma büyük sayılar için, eşleştirerek sayma küçük sayılar içindir.

Cevap : C) Ezbere sayma, sayıların sırasını, eşleştirerek sayma miktarı anlamayı içerir.

Açıklama : Ezbere (rote) sayma, sıralı tekrar; eşleştirerek (one‑to‑one) sayma ise miktarı anlama sürecidir. İki beceri birlikte geliştikçe sayı kavramı bütünleşir.

17. Çocukların toplama ve çıkarma problemlerini çözme yeteneklerini etkin bir şekilde geliştiren strateji hangisidir?

A) Bloklar gibi manipülatifleri kullanmak
B) Teorik kavramlara odaklanmak
C) Sadece ezberlemeye dayalı öğrenme
D) Dijital araçlara bağlı kalmak
E) Sadece grup ortamında çözmek

Cevap : A) Bloklar gibi manipülatifleri kullanmak

Açıklama : Manipülatif materyaller somut‑işlem basamağındaki çocukların toplama‑çıkarma ilişkisini görselleştirmesine olanak tanır.

18. Bir çocuğun aritmetikte sayı ilişkilerini anlama düzeyini en iyi değerlendiren etkinlik hangisidir?

A) Belirli bir sayıya toplam olarak ulaşan iki sayı bulma
B) Nesneleri yeniden düzenleyip sayma
C) Görüş alanından gizlenmiş nesneleri sayma
D) Saymak için bir sayı doğrusu kullanma
E) Farklı renklerdeki nesneleri sayma

Cevap : A) Belirli bir sayıya toplam olarak ulaşan iki sayı bulma

Açıklama : Sayı parçalama etkinlikleri (6’yı 4 + 2 vb.), çocukların sayı ilişkilerini ve toplama‑çıkarma tersliğini kavradığının göstergesidir.

19. Erken matematik eğitiminde nominal sayılar ile kardinal sayılar arasındaki fark aşağıdakilerden hangisidir?

A) Kardinal sayılar daha büyük çocuklar için, nominal sayılar ise daha küçükler içindir.
B) Nominal sayılar saymak için, kardinal sayılar ise ölçmek için kullanılır.
C) Nominal sayılar kimliği, kardinal sayılar ise miktarı temsil eder.
D) Nominal sayılar ileri matematikte, kardinal sayılar ise temel matematikte kullanılır.
E) Kardinal sayılar sırayı, nominal sayılar ise değeri tanımlar.

Cevap : C) Nominal sayılar kimliği, kardinal sayılar ise miktarı temsil eder.

Açıklama : “7 numaralı forma” ifadesi nominal, “7 elma” ifadesi kardinaldir. Bu ayrım, sayıların işlevsel kullanımını öğretmede kritiktir.

20. Matematikte küme kavramını tanıtırken, çocuklar için iyi tanımlanmış bir küme örneği aşağıdakilerden hangisidir?

A) Türkiye’nin şehirleri
B) En güzel resimler
C) İlginç oyuncaklar
D) Sevimli hayvanlar
E) Tatlı yiyecekler

Cevap : A) Türkiye’nin şehirleri

Açıklama : “Türkiye’nin şehirleri” net üyeliğe sahip (81 şehir) bir kümedir; böylece çocuklar “belirli ölçüt” kavramını kolayca kavrar.