Ahlaki Gelişim ve Değerler Eğitimi 2024-2025 Vize Soruları

1‑ Aşağıdakilerden hangisi ahlaki değerler sistemi ile ilgili değildir?

A) Toplumların sosyokültürel açıdan devamlılığını sağlarlar.
B) Bireylerin huzur, güven ve mutluluk içinde yaşamalarını temin ederler.
C) Bireylere ideal davranış kıstaslarını gösterirler.
D) Toplumun geneli tarafından kabul görmüş olan ölçütlerdir.
E) Kurum ve kuruluşlarının görev ve sorumluluklarını bildirirler.

Cevap : E) Kurum ve kuruluşlarının görev ve sorumluluklarını bildirirler.

Açıklama : Ahlaki değerler toplumsal normları belirler; kurum görev tanımları ise idarî alanın konusudur.

2‑ Aşağıdakilerden hangisi veya hangileri değer kavramının anlamları arasında yer almaz?

A) Ahlak, bilim veya töre
B) Bir şeyin sahip olduğu kıymet
C) Yüksek ve yararlı nitelik
D) Karşılıklı olma, değme
E) Davranışların ölçütleri

Cevap : A) Ahlak, bilim veya töre

Açıklama :

3‑ Aşağıdakilerden hangisi ahlak ekolleri arasında yer almaz?

A) Menfaat Ahlakı
B) Tekâmülcü Ahlak
C) Vazife Ahlakı
D) Aksiyoji
E) Hedonizm

Cevap : D) Aksiyoji.

Açıklama : “Aksiyoloji” değer felsefesidir; ekol değildir.

4‑ Almanya’da birçok eyalette yer alan değerler ve normlar dersinin motivasyonunun Kant’ın ….. sorusu oluşturmaktadır.

A) “Nasıl davranmalıyım?”
B) “Nereden geldim?”
C) “Ailenin görevi nedir?”
D) “Nasıl öğrenmeliyim?”
E) “Okulun görevi nedir?”

Cevap : A) “Nasıl davranmalıyım?”.

Açıklama : Kant’ın üç temel sorusundan biridir; ahlakî eyleme odaklanır.

5‑ Aşağıdakilerden hangisi kazanılmış ahlak ile ilgili değildir?

A) Özgür seçim ve isteyerek yapılırlar.
B) Tekrarlanan ve melekeye dönüşen davranışlardır.
C) İç güçlerin eğitim ve çevre tesiriyle şekil almasıdır.
D) İnsan doğasında aslen yerleşik bulunan iç kuvvetlerdir.
E) Bilinçli olarak gerçekleştirilen fiillerdir.

Cevap : D) İnsan doğasında aslen yerleşik bulunan iç kuvvetlerdir.

Açıklama : Bu özellik fıtrî (doğuştan) ahlakı tanımlar, kazanılmış ahlakı değil.

6‑ I. Her durum ve şart altında her birey için aynı vazifeyi görmeyebilir.
II. Bir davranışın ileride tekrarlanma ihtimalini artıran uyarıcılar veya araçlardır.
III. Bireyin olgunlaşma seviyesine göre çevreyle olan etkileşimi sonucunda yeni davranışlar kazanmasıdır.
Yukarıda verilenlerden hangisi veya hangileri pekiştireçlerle ilgili değildir?

A) I ve II
B) II ve III
C) I ve III
D) Yalnız III
E) Yalnız I

Cevap : D) Yalnız III.

Açıklama : III numara öğrenmenin tanımıdır; pekiştireç değil.

7‑ Aşağıdakilerden hangisi gözleme dayalı öğrenme kuramıyla ilgili değildir?

A) Toplumun karşı çıkışı, öğrenmeyi değiştirir.
B) Öğrenme koşullanmış bir tepkidir.
C) Öğrenme, gözlem ve tecrübe esasına dayanır.
D) Okul, ahlaki gelişime önemli katkılar yapar.
E) Pekiştireçler öğrenmenin güdülenmesidir.

Cevap : B) Öğrenme koşullanmış bir tepkidir.

Açıklama : Bu ifade klasik/operant koşullanma kuramlarına aittir.

8‑ Aşağıdakilerden hangisi etik kavramının işlevleri arasında yer almaz?

A) Bireyi değer üreten ve taşıyan yapmaya çalışır.
B) Neden ahlaki davranılmalı sorusuna cevap arar.
C) Kişiler arası ilişkileri düzenleyen törel davranış ilkelerini irdeler.
D) Ahlak ilke ve esaslarını tartışarak temellendirir.
E) Hayata değerler açısından da bakılmasını önerir.

Cevap : C) Kişiler arası ilişkileri düzenleyen törel davranış ilkelerini irdeler.

Açıklama :

9‑ I. Tarih bilinci oluştururlar
II. Sosyal barışa katkı yaparlar
III. Sosyokültürel hayatı canlı tutarlar
IV. Düşünce sonucu ortaya çıkarlar
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri değer kavramının işlevleri arasında yer almaz?

A) I ve II
B) I ve IV
C) II ve IV
D) Yalnız I
E) Yalnız II

Cevap : B) I ve IV.

Açıklama : Değerlerin temel işlevleri sosyal uyum ve kültürel sürekliliktir; tarih bilinci oluşturma ve salt düşünce ürünü olma doğrudan işlev değildir.

10‑ Aşağıdakilerden hangisi erdem nedir sorusunun cevapları arasında yer almaz?

A) Cesaret
B) Tevazu
C) Aşırılık
D) Güvenirlik
E) İyi olma

Cevap : C) Aşırılık.

Açıklama : Erdem “orta”yı temsil eder; aşırılık erdem karşıtıdır.

11‑ İnsanda sübjektif olarak bulunan adalet, cesaret ve cömertlik gibi aklen ve dinen hoş görülen fiillerin ortaya çıkmasına ….. denir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) B ) C) D ) E )
A) güzel davranış
B) etik davranış
C) iyi/güzel ahlak
D) sosyal ahlak
E) kazanılmış ahlak

Cevap : C) iyi/güzel ahlak.

Açıklama : Geleneksel ahlak literatüründe bu fiiller “güzel ahlak” örnekleridir.

12‑ Aşağıdakilerden hangisi çocuklarda ahlaki gelişim hususunda Kohlberg’in görüşleri arasında yer almaz? (Soru iptal edilmiştir)

A) Çocukların ilk sosyal tepkileri tam olarak işlem öncesi dönemde ortaya çıkar.
B) Ahlaki bir zıtlık durumunda çocuğun doğruyu bulmasına yardım edilmelidir.
C) Çocuklarda ahlaki gelişim kendi akıl yürütme süreçleri sonucunda gelişir.
D) Ahlaki gelişim evreleriyle bilişsel gelişim evreleri arasında yakın bir ilişki vardır.
E) Ahlak eğitiminde ahlaki yargı gelişimini teşvik edecek program uygulanmalıdır.

Cevap : A) Çocukların ilk sosyal tepkileri tam olarak işlem öncesi dönemde ortaya çıkar.

Açıklama :

13‑ Vicdan duygusunun gelişimi ile ilgili aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır?

A) Vicdan duygusunun gelişiminde ebeveynin; özellikle annenin rolü büyüktür.
B) Dengeli bir vicdan duygusu, demokratik bir ortamda gelişip olgunlaşır.
C) Vicdan, bireyin davranışlarını organize eden zihinsel ve duygusal bir eğilimdir.
D) Çocuklarda vicdan duygusunun gelişimine zamanla sosyal çevresi dâhil olur.
E) Vicdan duygusu, çocukluğun ilk yıllarından itibaren gelişmeye başlar.

Cevap : C) Vicdan, bireyin davranışlarını organize eden zihinsel ve duygusal bir eğilimdir.

Açıklama : Vicdan ahlaki değerlendirme mekanizmasıdır; davranış “organizasyonu” üst bilişsel süreçtir.

14‑ I. Gelenek öncesi ahlaki evre
II. Geleneksel ahlaki evre
III. Gelenek sonrası ahlaki evre
Bu evreler aşağıdaki bilim insanlarından hangisine aittir?

A) Kohlberg
B) Vygotsky
C) Dewey
D) Gılligan
E) Piaget

Cevap : A) Kohlberg.

Açıklama : Lawrence Kohlberg üç düzey‑altı aşamalı ahlaki gelişim kuramını oluşturmuştur.

15‑ Aşağıdakilerden hangisi ahlak gelişimiyle ilgili değildir?

A) Ebeveynin, okulun ve sosyal çevrenin rolü büyüktür.
B) Başkalarının varlığını eleştirisiz olarak kabullenme sürecidir.
C) Fiziksel, zihinsel ve psikolojik gelişimle birlikte gelişir.
D) Bilişsel gelişim ve akıl yürütme süreçleri sonucunda gerçekleşir.
E) Değerleri öğrenme, içselleştirme ve uygulama sürecidir.

Cevap : B) Başkalarının varlığını eleştirisiz olarak kabullenme sürecidir.

Açıklama : Eleştirel düşünme olmadan ahlaki özerklik kazanılamaz.

16‑ Aşağıdakilerden hangisi öğrenme ile ilgili değildir? (Soru iptal edilmiştir)

A) İşitme, görme ve tecrübe neticesinde gerçekleşir.
B) Çevreye uyum biçimidir.
C) Davranışların farklılaşması durumudur.
D) İçgüdüsel değil yaşantı ürünüdür.
E) Dıştan görülebilir ve ölçülebilir eylemlerdir.

Cevap : E) Dıştan görülebilir ve ölçülebilir eylemlerdir.

Açıklama :

17‑ Aşağıdakilerden hangisi vicdanın işlev ve tanımları arasında yer almaz?

A) Kötülükler karşısında elem duyma gücü
B) Ahlaki olgu ve değerleri temellendirmesi
C) Davranışları takdir ve tenkit etme yetisi
D) Fazileti rezaletten ayırma yetisi
E) İyiyi kötüden, güzeli çirkinden ayırma yetisi

Cevap : B) Ahlaki olgu ve değerleri temellendirmesi.

Açıklama : Değerleri temellendirme etik disiplininin konusudur; vicdan “hissî” bir mekanizmadır.

18‑ I. Bireysel psikolojik bir durum
II. Yabancı bir dil konuşma
III. İçinde yetiştiği kültürü reddetme
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri kültürel yabancılaşma ile ilgili değildir?

A) II ve III
B) I ve III
C) Yalnız II
D) I ve II
E) Yalnız I

Cevap : D) I ve II

Açıklama :

19‑ Operant Koşullanma Yoluyla Öğrenme Kuramı aşağıdaki bilim insanlarından hangisine aittir?

A) Rotter
B) Watson
C) Thorndike
D) Bandura
E) Skinner

Cevap : E) Skinner.

Açıklama : B. F. Skinner pekiştirme ilkeleriyle operant koşullanmayı tanımlamıştır.

20‑ Kavut’a göre “bireyin insanlığa yabancılaşmasının temelleri ….. atılmaktadır”.

A) sosyal çevre ve anaokulunda
B) sosyal çevre ve camide
C) aile ve anaokulunda
D) okul ve sosyal çevrede
E) aile ve sosyal çevrede

Cevap : E) aile ve sosyal çevrede.

Açıklama : Kavut, ilk sosyalleşme ortamlarının yabancılaşmayı tetikleyebileceğini vurgular.