Sosyal Hizmet Tarihi 2024-2025 Vize Soruları

1- Osmanlıların sosyal hizmet açısından bir yenilik olarak ortaya koyduğu iki vakıf türü aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

A) Para Vakıfları – Valide Sultan Vakıfları
B) Darüşşifalar – Hayri Vakıflar
C) İcareteynli Vakıflar – Para Vakıfları
D) Mukataalı Vakıflar – Para Vakıfları
E) Darüşşifalar – İcareteynli Vakıflar

Cevap : C) İcareteynli Vakıflar – Para Vakıfları

Açıklama : Osmanlı sosyal hizmet sisteminde yenilikçi olarak kabul edilen vakıf türleri arasında, kira sözleşmesiyle kullanılan ve vakfa gelir sağlayan “icareteynli vakıflar” ile ekonomik amaçlı ve nakdi sermaye üzerinden çalışan “para vakıfları” yer almaktadır. Bu vakıflar sosyal hizmetlerin sürdürülebilirliğini sağlamada önemli bir rol oynamıştır. Diğer seçenekler Osmanlı’da vakıf çeşitleri arasında geçmekle birlikte, yenilik getirme açısından en uygun olanlar C seçeneğindekilerdir.

2- İslam tarihinde vakıflar için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) Vakıflar, Müslüman toplumların hayatında istikrar ve devamlılığın sembolü olmuşlardır.
B) Vakıflar sonuçları itibarıyla ferdî kurumlardır.
C) Vakfedilen gayrimenkuller müsadereye tabi olmamıştır.
D) İslam dünyasında vakıflar, Roma ve Antik Yunan’daki benzeri kurumlardan uygulama açısından farklılık göstermektedir.
E) İslam tarihinde vakıflar, kaynağını Hz. Peygamber’in teşvik ve uygulamalarından almaktadır.

Cevap : B) Vakıflar sonuçları itibarıyla ferdî kurumlardır.

Açıklama : Vakıflar bireyler tarafından kurulsa da kamu yararına hizmet eden sosyal müesseselerdir. Bu yönüyle ferdî olmaktan ziyade toplumsal bir işlev üstlenmişlerdir. İslam dünyasında vakıf geleneği Hz. Peygamber dönemine dayanmaktadır ve gayrimenkullerin müsadereye tabi olmaması bu kurumun güvenliğini artırmıştır.

3- Aşağıdakilerden hangisi sosyal hizmetlerin mikro düzeydeki uygulamalarının kapsamına girmektedir?

A) Toplum yararına çalışacak sosyal kuruluşların oluşturulması
B) Bilim ve teknoloji alandaki yeni gelişmelerin toplumun yararı için kullanılması
C) Toplumda farklı şartlarda yaşayan insanlara, sosyal kurumlar aracılığıyla, uygun hizmet programları ile destek olunması
D) Sağlık hizmetlerinin kurumsal açıdan güçlendirilmesi ve yaygınlaştırılması
E) Hizmetlerin düzenlenmesi için genel strateji, politika, plan, program ve proje geliştirilmesi

Cevap : C) Toplumda farklı şartlarda yaşayan insanlara, sosyal kurumlar aracılığıyla, uygun hizmet programları ile destek olunması

Açıklama : Mikro düzeyde sosyal hizmet uygulamaları, birey ya da küçük gruplara doğrudan yapılan müdahaleleri kapsar. Bu kapsamda bireylerin sosyal ihtiyaçlarına yönelik hizmet sunulması, mikro uygulamalara örnektir. Diğer şıklar daha çok makro düzeydeki politika ve strateji geliştirme veya meso düzeydeki organizasyonel yapılandırmalardır.

4- Osmanlı Devleti’nde özellikle sosyal hizmetlerin belirli bir noktadan sağlanması amacıyla tek bir yapı kompleksi bulunuyordu. Bu komplekse ne ad verilirdi?

A) Kervansaray
B) Şifahane
C) İmaret
D) Külliye
E) Bimaristan

Cevap : D) Külliye

Açıklama : Külliyeler, Osmanlı mimarisinde cami etrafında yer alan eğitim, sağlık, aşevi, kütüphane gibi sosyal hizmet birimlerini içeren yapılardır. Bu yapılar bir kompleks şeklinde düzenlenerek toplumun birçok ihtiyacına aynı yerden cevap vermeyi amaçlamıştır. Şifahane sağlık hizmeti verirken, imaret yemek dağıtım hizmetiyle sınırlıdır.

5- Aşağıdakilerden hangisi Sosyal Hizmet Kanunu’dur?

A) 657 Sayılı Kanun
B) 6391 sayılı Kanun
C) 2828 Sayılı Kanun
D) 4458 Sayılı Kanun
E) 2547 Sayılı Kanun

Cevap : C) 2828 Sayılı Kanun

Açıklama : 2828 Sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanunu, Türkiye’de sosyal hizmetlerin yasal temelini oluşturur. Bu kanun, korunmaya muhtaç çocuklar, yaşlılar ve engelliler gibi gruplara yönelik hizmetleri düzenler. Diğer seçenekler farklı alanlarda kanunlardır (örneğin 657 Sayılı Kanun memurlar, 2547 Sayılı Kanun yükseköğretim ile ilgilidir).

6- Aşağıdakilerden hangisi Osmanlıların iktisadi dünya prensiplerinden biridir?

A) Rasyonalizm
B) Kapitalizm
C) Marjinalizm
D) Merkantilizm
E) Tradisyonalizm

Cevap : E) Tradisyonalizm

Açıklama : Osmanlı iktisat anlayışında geleneksel yapıların korunması ve denge prensibi önemli yer tutar. Bu sebeple ekonomide yenilikten çok geleneklere bağlılık ön planda olmuştur. Tradisyonalizm, üretim ve tüketimin belirli kalıplar çerçevesinde sürdürülmesini ifade eder.

7- Aşağıdakilerden hangisi İslam medeniyetinde askerî istihbarat ve posta teşkilatı ile ilgilidir?

A) Rıbat
B) Mezalim
C) Şurta
D) Kadı
E) Divan

Cevap : A) Rıbat

Açıklama : Rıbatlar hem askeri karakol hem de haberleşme ağını sağlayan yapılar olarak görev yapmıştır. Hudut bölgelerinde kurulmuşlardır. Şurta güvenlik, kadı yargı, mezalim yüksek düzeyde adalet, divan ise yönetim organı ile ilgilidir.

8- Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı iktisat düşüncesinin merkezinde yer alan kavramdır?

A) İşsizlik
B) Kredi
C) Tüketim
D) İhtiyaç
E) Enflasyon

Cevap : D) İhtiyaç

Açıklama : Osmanlı iktisat sisteminde toplumun temel ihtiyaçlarının karşılanması en önemli önceliktir. İhtiyaçların karşılanmasında adalet, denge ve süreklilik esas alınır. Tüketim ve kredi modern iktisadi kavramlardır ve dönemin temel odakları değildir.

9- Aşağıda Beytülhikme ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) Bağdat’ta yer almaktaydı.
B) Çeviri faaliyetleri yapılıyordu.
C) Sağlık merkeziydi.
D) Büyük bir kütüphanedir.
E) Farklı branşlarda ilmî araştırmalar yapılıyordu.

Cevap : C) Sağlık merkeziydi.

Açıklama : Beytülhikme, Abbasiler döneminde Bağdat’ta kurulmuş bir bilim merkezidir. Felsefe, matematik, tıp ve astronomi gibi alanlarda çeviri ve araştırma faaliyetleri yapılmıştır. Ancak sağlık merkezi olarak görev yapmamıştır. Dolayısıyla C seçeneği yanlıştır.

10- Osmanlı Devleti’nde “erkân­ı erbaa/anâsır­ı erbaa” düşüncesine göre aşağıdakilerden hangisi toplumun dört unsurundan biri değildir?

A) Saraylı
B) Asker
C) Reaya
D) Ulema
E) Esnaf

Cevap : A) Saraylı

Açıklama : Osmanlı’da erkân-ı erbaa yani dört temel sınıf: asker, ulema, esnaf ve reaya olarak belirlenmiştir. Saray mensupları bu sınıflamanın içinde özel bir zümre olarak yer almaz. Bu dört grup toplumun işleyişinde temel rol oynamaktadır.

11- İslam medeniyetindeki vakıf hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) Vakıf, İslam’ın temel ilkelerine aykırı şekilde kurulamaz ve işletilemez.
B) Vakıf, sosyal hizmetlerin ve yardımlaşmanın en önemli araçlarından biridir.
C) Vâkıfın yani vakfı kuran kişinin bağlı olduğu ölçüler ve sınırlar vardır.
D) Vakıf, kişisel kaygı ve teşebbüslerle meydana gelmiş bir müessesedir.
E) Vakıf toplum refahı açısından önemlidir.

Cevap : D) Vakıf, kişisel kaygı ve teşebbüslerle meydana gelmiş bir müessesedir.

Açıklama : İslam medeniyetinde vakıf, bireysel çıkar amacıyla değil toplum yararına kurulmuş müesseselerdir. Bu nedenle D seçeneğindeki ifade yanlıştır; vakıf müesseseleri kişisel değil toplumsal yarar hedeflidir.

12- Dinî yapılar ile imaret vb. mekânları gündelik yaşamın merkezleri olmaktan çıkarıp bunun yerine kamu hizmetlerinin yürütüldüğü hükümet, adliye binaları ve okulları ön plana çıkaran gelişme aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

A) Bankaların ve parasal işlemlerin artışı
B) Modern dönemde devlet yapısındaki köklü değişimler
C) Ticaretin artması
D) Belediyelerin kurulması
E) Özel mülkiyetin ortaya çıkışı

Cevap : B) Modern dönemde devlet yapısındaki köklü değişimler

Açıklama : Modern dönemde kamu kurumlarının işlevlerinin artmasıyla birlikte sosyal hizmetlerin yürütüldüğü merkezler cami ve imaret gibi yapılar yerine devlet kurumlarına kaymıştır. Bu gelişme devletin yapısal olarak modernleşmesiyle ilişkilidir.

13- Aşağıdakilerden hangisinin Anadolu’da herhangi bir sosyal hizmet faaliyeti yoktur?

A) Danişmendliler
B) Ahiler
C) Karamanoğulları
D) İlhanlılar
E) Fatımiler

Cevap : E) Fatımiler

Açıklama : Fatımiler, Anadolu dışı merkezli bir İslam devletidir ve sosyal hizmet faaliyetleri Anadolu’da görülmemiştir. Diğer seçenekler Anadolu’da faaliyet göstermiş beylikler ya da topluluklardır.

14- Ahilik hakkında aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) Ahi kelimesi Arapça kökenli olup kardeşim anlamına gelmektedir.
B) Anadolu Selçuklu ve beylikler döneminde faaliyet göstermiştir.
C) Ahilik teşkilatı XIII. yüzyılda Anadolu’da görülmeye başlamıştır.
D) Orta Asya kaynaklıdır ve Mevlana tarafından kurulmuştur.
E) Ahilik, dini, sosyal ve ekonomik bir teşkilattır.

Cevap : D) Orta Asya kaynaklıdır ve Mevlana tarafından kurulmuştur.

Açıklama : Ahilik teşkilatı Anadolu’da Ahi Evran tarafından kurulmuştur. Mevlana ile ilişkili değildir. Diğer tüm bilgiler doğrudur.

15- Aşağıdakilerden hangisi Dört Halife Dönemi’nde divanların kuruluş amaçları arasında yer almaz?

A) Maaş/Atâ miktarlarını tayin etmek, takdir edilen miktarı zamanında ödemek
B) Kimsesiz çocukların sayısını tespit etmek
C) Askerin sayılarını ve isimlerini kayıt altına almak
D) Mali konuları daha kolay yönetilir hâle getirmek
E) Gelirleri saymak

Cevap : B) Kimsesiz çocukların sayısını tespit etmek

Açıklama : Dört Halife döneminde divanlar daha çok mali ve askerî kayıtları tutmak amacıyla kurulmuştur. Sosyal hizmet odaklı uygulamalar bu dönem için yaygın değildir. B seçeneği bu nedenle yanlıştır.

16- Aşağıdakilerden hangisi faizsiz borç anlamına gelmektedir?

A) Çek
B) Karz-ı Hasen
C) Fitre
D) Senet
E) Sadaka-i cariye

Cevap : B) Karz-ı Hasen

Açıklama : Karz-ı Hasen, İslam hukukunda karşılıksız ve faizsiz verilen borçtur. Sosyal yardımlaşmanın önemli bir aracıdır. Diğer seçenekler ya bağış ya da ticari belgelerle ilgilidir.

17- Sosyal ilişkilerde dengeyi korumayı mümkün kılan Osmanlı iktisat prensibi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Fiskalizm
B) Provizyonizm
C) Kapitalizm
D) Marjinalizm
E) Tradisyonalizm

Cevap : E) Tradisyonalizm

Açıklama :

18- Aşağıdakilerden hangisi eğitim-öğretimle ilgili bir kurumdur?

A) Küttâp
B) Dâru’t-taam
C) Şifahane
D) Sikahane
E) Bimarhane

Cevap : A) Küttâp

Açıklama : Küttâp, Osmanlı eğitim sisteminde ilk basamak olan ve genellikle mahalle mektebi olarak da bilinen yazı ve okuma öğretimi yapılan kurumlardır. Diğer kurumlar sağlık, para basımı veya yemek dağıtımı gibi alanlarla ilgilidir.

19- Vakıf ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Roma Hukuku’nun ilk devirlerinde vakıf müessesesi mevcut değildir.
B) Eski Yunan sitelerinde, yardım amacıyla kurulmuş “vakıflar”dan söz edilmektedir.
C) Bizans Devleti vakıf müessesesini geliştirerek hukuki bir statü kazandırmıştır.
D) İslam medeniyetinde vakıflar çok önemli bir yere sahiptir.
E) Hukuk alanında çok ileri durumda bulunan Romalılar, vakıf müessesesini hiç faaliyete geçirmemişlerdir.

Cevap : E) Hukuk alanında çok ileri durumda bulunan Romalılar, vakıf müessesesini hiç faaliyete geçirmemişlerdir.

Açıklama :

20- Aşağıdakilerden hangisi Osmanlıların Balkanlara ve Akdeniz dünyasına genişlemesinin sonuçlarından biri değildir?

A) Köle ticareti önem kazanmıştır.
B) Yeni şehirler kurulmuş ve şehirler gelişmiştir.
C) Halkın yöneticilere karşı angarya yükümlülükleri kalkmıştır.
D) Bu bölgelerde vergi oranları düşmüştür.
E) Her iki bölgede de güvenlik sağlanmıştır.

Cevap : A) Köle ticareti önem kazanmıştır.

Açıklama :

@lolonolo_com