Çocuk Gelişimi Uygulamaları-2 2024-2025 Vize Soruları

Çocuk gelişimi uygulamaları, çocuğun sağlıklı gelişimini desteklemek ve riskli durumlarda gerekli müdahaleyi sağlamak için çeşitli program ve yaklaşımları kapsar. Bu alanda çalışan profesyoneller, hem bireysel gelişimi hem de sosyal çevreyi dikkate alarak çocuklara destek sunar. Özellikle erken yaşta tespit edilen gelişimsel farklılıklar ve sosyal riskler, uygun müdahalelerle telafi edilebilir.

Erken Müdahale Süreci ve Temel İlkeleri

Erken müdahale, çocuğun gelişiminde gecikme ya da risk faktörleri tespit edildiğinde devreye girer. Bu sürecin ilk adımı “müracaat” ile başlar. Sonrasında değerlendirme, tanılama ve izleme basamakları gelir. Erken müdahalede “holistik yaklaşım” esastır; yani yalnızca bir gelişim alanı değil, çocuğun bilişsel, duygusal, sosyal, fiziksel ve dil gelişimi bir bütün olarak ele alınır.

Programlar, bireye özel planlarla yürütülür ve bu planlar genellikle “Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı (BEP)” çerçevesinde hazırlanır. Bu süreçte sınıf öğretmeni, rehber öğretmen, aile ve okul yöneticisi yer alır. Ancak hastane çalışanları, doğrudan bu ekipte bulunmaz.

Terapötik Oyunların Rolü

Çocukların duygularını ifade etmeleri, yaşadıkları zorluklarla başa çıkmaları için terapötik oyunlar büyük bir yer tutar. Bu oyunlar, özellikle duygusal gelişimi desteklemek üzere kullanılır. Dramatik oyunlar ve örneğin “Üç Dilek Testi” gibi hayal gücüne dayalı teknikler, çocukların iç dünyalarını anlamak için uygulanır. Bu oyunlar korku ve stresin azaltılmasına katkı sağlar, yanlış inanışları düzeltebilir ve psikolojik iyilik halini artırır.

Suça Sürüklenen ve Mağdur Çocuklar

Çocuk adalet sistemi, suça karışmış ya da zarar görmüş çocukların özel olarak korunmasını hedefler. 12 yaşın altındaki çocukların ceza sorumluluğu yoktur; bu yaşın altındaki bireyler hakkında yalnızca çocuklara özgü güvenlik tedbirleri uygulanabilir. Suça en çok karışan grup erkek çocuklardır ve en sık rastlanan suç türü yaralamadır.

Adalet sisteminde çocuklar için oluşturulmuş özel birimler vardır. Ancak her kurum aynı bakanlığa bağlı değildir. Örneğin “Çocuk İzlem Merkezleri” Sağlık Bakanlığına bağlı iken, “Çocuk Adalet Merkezleri” Adalet Bakanlığına bağlı çalışır. Emniyet teşkilatındaki “Çocuk Şube Müdürlükleri” ise İçişleri Bakanlığına bağlıdır.

Üstün Yetenekli Çocuklar ve Eğitim Uygulamaları

Üstün yetenekli çocuklara yönelik programlar, onların potansiyellerini en üst düzeyde kullanabilmelerini hedefler. Türkiye’deki Üstün Yetenekliler Eğitim Programı (ÜYEP), fen bilimleri gibi analitik becerileri geliştirmeye yönelik dersleri içerir. Bu programlar çocukların sadece akademik değil, yaratıcı ve sosyal alanlardaki gelişimini de destekler.

Erken Müdahale Programları ve Sosyal Uyum

Günümüzde birçok erken müdahale programı, çocukların sosyal çevreye uyum sağlaması için geliştirilmiştir. Bunlardan biri olan Olweus Programı, okullarda akran zorbalığını önlemeye yönelik bilimsel temelli bir uygulamadır. Ayrıca Etkileşim Temelli Erken Çocuklukta Müdahale Programı (ETEÇOM), ebeveynlerin çocuklarıyla olan etkileşim kalitesini artırmaya odaklanır.

Gelişim Değerlendirme Araçları ve Sınıflandırmalar

Çocukların gelişimini anlamak için kullanılan testlerden biri Denver II Gelişimsel Tarama Envanteri’dir. Bu test birebir uygulanır, motor, sosyal, bilişsel ve dil alanlarını kapsar. Türkiye’de yaygın olarak kullanılan bu test, aslında Amerika’da geliştirilmiş ve Türk toplumuna uyarlanmıştır.

Engel türleri arasında “yetersizlik” kavramı, organların işlevini yerine getirememesini ifade eder. Bu, çocuğun günlük yaşam becerilerini doğrudan etkileyen durumlardan biridir.

Çocuklara Yönelik Koruyucu Tedbirler

Çocuk koruma kanunu kapsamında eğitim, bakım, sağlık ve danışmanlık gibi çocuklara özgü tedbir kararları alınabilir. Ancak “iş tedbiri” gibi uygulamalar yasal koruyucu tedbirler arasında yer almaz. Çocukların korunmasında hedef, onların eğitimden kopmadan, güvenli bir çevrede gelişimlerini sürdürebilmelerini sağlamaktır.

1- Aşağıdakilerden hangisi Üstün Yetenekliler Eğitim Programında (ÜYEP) verilen dersler kapsamındadır?

A) Sanat tarihi
B) Psikoloji
C) Fen bilimleri
D) Sosyal bilgiler
E) İleri tarih

Cevap : C) Fen bilimleri

Açıklama : ÜYEP, fen bilimleri gibi analitik düşünceyi geliştiren dersleri kapsamaktadır.

2- Çocuk ve suç ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Çocukların suça sürüklenmesinde önemli faktörlerden biri çocuğun ailesidir.
B) Yıldan yıla suça karışan çocuk sayısı artmaktadır.
C) Riskli yaşam şartları ve dış etmenler çocuğu suça sürükleyebilir.
D) Suçun cezalandırılmasında çocuğun yaşı oldukça önemlidir.
E) Kız çocukları oğlan çocuklarına göre daha fazla suça karışmaktadır.

Cevap : E) Kız çocukları oğlan çocuklarına göre daha fazla suça karışmaktadır.

Açıklama : Araştırmalar erkek çocuklarının kız çocuklarına oranla daha fazla suça karıştığını göstermektedir.

3- Aşağıdakilerden hangisi Erken Müdahalenin ilk basamağıdır?

A) Değerlendirme Basamağı
B) Müracaat Basamağı
C) Tanılama Basamağı
D) Bilgilendirme Basamağı
E) Geçiş Süreci Basamağı

Cevap : B) Müracaat Basamağı

Açıklama : Erken müdahale süreci ilk olarak müracaat basamağı ile başlar.

4- Hastanede çocuğun eline oyuncak bir sihirli değnek vererek, “Hayatında üç şeyi değiştirebilecek olsaydın, neleri değiştirmek isterdin?” diye sorarak hastane ortamında oynanan bu oyun hangi Terapötik oyuna örnek olarak verilebilir?

A) Sanatsal Oyunlar
B) Cümle Tamamlama Oyunu
C) Dramatik Oyun
D) Kurallı Oyun
E) Üç Dilek Testi

Cevap : E) Üç Dilek Testi

Açıklama : Üç Dilek Testi, çocukların hayal dünyasını anlamaya yönelik terapötik oyunlardan biridir.

5- “Erken müdahale programları çocukların sadece tek bir gelişim alanını ele almamalı, aksine çocuğun tüm gelişim alanını bir bütünsellikle ele almalıdır.”
Yukarıda bahsedilen bilgi hangi Erken Müdahale ilkesi ile ilgilidir?

A) İzleme ve Değerlendirme
B) Bireyselleştirilmiş Yaklaşım
C) Holistik Yaklaşım
D) Kanıta Dayalı Uygulamalar
E) Disiplinlerarası İş Birliği

Cevap : C) Holistik Yaklaşım

Açıklama : Holistik yaklaşım, çocuğun tüm gelişim alanlarının bütüncül şekilde ele alınmasını esas alır.

1- Aşağıdakilerden hangisi Üstün Yetenekliler Eğitim Programında (ÜYEP) verilen dersler kapsamındadır?

A) Sanat tarihi
B) Psikoloji
C) Fen bilimleri
D) Sosyal bilgiler
E) İleri tarih

Cevap : C) Fen bilimleri

Açıklama : ÜYEP, fen bilimleri gibi analitik düşünceyi geliştiren dersleri kapsamaktadır.

2- Çocuk ve suç ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Çocukların suça sürüklenmesinde önemli faktörlerden biri çocuğun ailesidir.
B) Yıldan yıla suça karışan çocuk sayısı artmaktadır.
C) Riskli yaşam şartları ve dış etmenler çocuğu suça sürükleyebilir.
D) Suçun cezalandırılmasında çocuğun yaşı oldukça önemlidir.
E) Kız çocukları oğlan çocuklarına göre daha fazla suça karışmaktadır.

Cevap : E) Kız çocukları oğlan çocuklarına göre daha fazla suça karışmaktadır.

Açıklama : Araştırmalar erkek çocuklarının kız çocuklarına oranla daha fazla suça karıştığını göstermektedir.

3- Aşağıdakilerden hangisi Erken Müdahalenin ilk basamağıdır?

A) Değerlendirme Basamağı
B) Müracaat Basamağı
C) Tanılama Basamağı
D) Bilgilendirme Basamağı
E) Geçiş Süreci Basamağı

Cevap : B) Müracaat Basamağı

Açıklama : Erken müdahale süreci ilk olarak müracaat basamağı ile başlar.

4- Hastanede çocuğun eline oyuncak bir sihirli değnek vererek, “Hayatında üç şeyi değiştirebilecek olsaydın, neleri değiştirmek isterdin?” diye sorarak hastane ortamında oynanan bu oyun hangi Terapötik oyuna örnek olarak verilebilir?

A) Sanatsal Oyunlar
B) Cümle Tamamlama Oyunu
C) Dramatik Oyun
D) Kurallı Oyun
E) Üç Dilek Testi

Cevap : E) Üç Dilek Testi

Açıklama : Üç Dilek Testi, çocukların hayal dünyasını anlamaya yönelik terapötik oyunlardan biridir.

5- “Erken müdahale programları çocukların sadece tek bir gelişim alanını ele almamalı, aksine çocuğun tüm gelişim alanını bir bütünsellikle ele almalıdır.”
Yukarıda bahsedilen bilgi hangi Erken Müdahale ilkesi ile ilgilidir?

A) İzleme ve Değerlendirme
B) Bireyselleştirilmiş Yaklaşım
C) Holistik Yaklaşım
D) Kanıta Dayalı Uygulamalar
E) Disiplinlerarası İş Birliği

Cevap : C) Holistik Yaklaşım

Açıklama : Holistik yaklaşım, çocuğun tüm gelişim alanlarının bütüncül şekilde ele alınmasını esas alır.

6- Türk Ceza Kanunu kapsamında ”Fiili işlediği sırada …………. yaşını doldurmamış olan çocukların ceza sorumluluğu yoktur. Bu kişiler hakkında, ceza kovuşturması yapılamaz; ancak, çocuklara özgü güvenlik tedbirleri uygulanabilir” maddesinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

A) 14
B) 15
C) 12
D) 10
E) 18

Cevap : C) 12

Açıklama :

7- Aşağıdakilerden hangisi Adalet Bakanlığı bünyesindeki birimler arasında yer almaz?

A) Çocuk adalet merkezi
B) Denetimli serbestlik ve yardım merkezi
C) Çocuk izlem merkezi
D) Çocuk görüşme merkezi
E) Gözlem ve sınıflandırma merkezi

Cevap : C) Çocuk izlem merkezi

Açıklama : Çocuk izlem merkezleri Sağlık Bakanlığı bünyesinde faaliyet gösterir, Adalet Bakanlığına bağlı değildir.

8- “———- Çocuk” herhangi bir şekilde yetişkinler tarafından zarar görmüş veya zarar görme riski altındaki çocuklardır.”
Yukarıdaki tanımda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

A) Mağdur
B) Suçlu
C) Suça Sürüklenen
D) Mahkum
E) Engelli

Cevap : A) Mağdur

Açıklama : Tanımda, zarar görmüş ya da görme riski altındaki çocuk için “mağdur çocuk” kavramı kullanılmaktadır.

9- Denver II Gelişimsel Tarama Envanteri için aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Çocukla birebir uygulanması gerekir.
B) 0-72 aylık çocuklara uygulanır.
C) Formal bir değerlendirme aracıdır.
D) Ankara Üniversitesi tarafından geliştirilmiş bir ölçektir.
E) Motor, dil, bilişsel ve sosyal-kişisel alanlardaki beceriler değerlendirilir.

Cevap : D) Ankara Üniversitesi tarafından geliştirilmiş bir ölçektir.

Açıklama : Denver II Amerika’da geliştirilmiş bir testtir; Ankara Üniversitesi tarafından değil, Türkiye’ye uyarlanarak kullanılmaktadır.

10- Terapötik Oyunlar çocukların hangi gelişim alanını daha çok desteklemektedir?

A) Duygusal Gelişim
B) Dil Gelişimi
C) Öz Bakım Becerisi
D) Bilişsel Gelişim
E) Motor Gelişim

Cevap : A) Duygusal Gelişim

Açıklama : Terapötik oyunlar, çocukların duygularını ifade etmelerini kolaylaştırarak duygusal gelişimlerine katkı sağlar.

11- Çeşitli nedenlerden dolayı organların normal işlevlerini ve görevlerini yerine getirememesi durumuna ne ad verilir?

A) Yetersizlik
B) Özür
C) İşlev bozukluğu
D) Zedelenme
E) Engel

Cevap : A) Yetersizlik

Açıklama : Yetersizlik, organın normal işlevini yerine getirememesi durumudur ve engellilik sınıflandırmasında temel kategorilerden biridir.

12- BEP geliştirme biriminde aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

A) Rehber öğretmen
B) Müdür
C) Sınıf öğretmeni
D) Aile
E) Hastane psikoloğu

Cevap : E) Hastane psikoloğu

Açıklama : BEP geliştirme biriminde eğitim ortamındaki aktörler yer alır; hastane psikoloğu bu ekipte yer almaz.

13- Suça sürüklenen çocukların işledikleri suç sıralamasında en başta gelen ve en sık karşılaşılan suç durumu aşağıdakilerden hangisidir?

A) Uyuşturucu madde kullanımı
B) Yaralama
C) Hırsızlık
D) Pasaport Kanunu’na Muhalefet
E) Uyuşturucu satıcılığı

Cevap : B) Yaralama

Açıklama :

14- Erken Müdahale Programlarından olan Olweus Programı hangi konuda geliştirilmiş bir müdahale programıdır?

A) Akran zorbalığını önleme
B) Yoksullukla mücadele
C) Çocuk işçiliğini önleme
D) Göçmen çocuklar ve okula uyum
E) Okullarda sağlıklı beslenme

Cevap : A) Akran zorbalığını önleme

Açıklama : Olweus Programı, akran zorbalığını önlemeye yönelik en yaygın kullanılan bilimsel erken müdahale programıdır.

15- Emniyet Müdürlükleri Çocuk Şube Müdürlüğü ülkemizde hangi bakanlığa bağlıdır?

A) Sağlık Bakanlığı
B) Adalet Bakanlığı
C) Milli Eğitim Bakanlığı
D) İç İşleri Bakanlığı
E) Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı

Cevap : D) İç İşleri Bakanlığı

Açıklama : Emniyet teşkilatı İçişleri Bakanlığı’na bağlı çalışmakta olup, çocuk şube müdürlükleri de bu kapsamda yer alır.

16- Çocuk koruma kanununda, çocuklar hakkında alınabilecek kararlar arasında çocuğa özgü tedbirlerin alınmasının gerekliliği ortaya konulmuştur. Bu tedbirler bazı kurumlar tarafından yerine getirilmektedir.
Aşağıdakilerden hangisi bu tedbirler arasında yer almaz?

A) Eğitim tedbiri
B) Bakım tedbiri
C) Sağlık tedbiri
D) Danışmanlık tedbiri
E) İş tedbiri

Cevap : E) İş tedbiri

Açıklama : İş tedbiri, çocuklara özgü yasal bir tedbir türü değildir; diğer seçenekler çocuk koruma tedbirleri kapsamındadır.

17- Aşağıdakilerden hangisi terapötik oyunun çocuklar üzerinde etkilerinden biri değildir?

A) Korkuyu azaltmak
B) Endişeyi arttırmak
C) Yanlış yargıları azaltmak
D) Stresi azaltmak
E) Psikolojik iyi oluşu arttırmak

Cevap : B) Endişeyi arttırmak

Açıklama : Terapötik oyunlar çocukların kaygı ve korkularını azaltmaya, psikolojik rahatlama sağlamaya yöneliktir.

18- Aşağıdakilerden hangisi terapötik oyun türlerinden biridir?

A) Paralel Oyun
B) Dramatik Oyun
C) Sembolik Oyun
D) Kurallı Oyun
E) Yapılandırılmış Oyun

Cevap : B) Dramatik Oyun

Açıklama :

19- Çocuklara yönelik tüm adli işlemleri, çocuk dostu usuller uygulayarak yerine getirilmesini hedefleyen merkez aşağıdakilerden hangisidir?

A) Çocuk görüşme merkezi
B) Gözlem ve sınıflandırma merkezi
C) Çocuk İzlem Merkezi (ÇİM)
D) Çocuk Adalet Merkezi (ÇAM)
E) Denetimli serbestlik ve yardım merkezi

Cevap : D) Çocuk Adalet Merkezi (ÇAM)

Açıklama :

20- Etkileşim Temelli Erken Çocuklukta Müdahale Programı (ETEÇOM), aşağıda verilen gruplardan hangisine yönelik hazırlanmıştır?

A) Akademisyenler
B) Öğretmenler
C) Kardeşler
D) Ebeveynler
E) Hemşireler

Cevap : D) Ebeveynler

Açıklama : ETEÇOM Programı, çocuk gelişimini destekleyici etkileşim becerilerinin ebeveynlere kazandırılmasını amaçlar.