Küçük Gruplar Sosyolojisi 2024-2025 Vize Soruları

Bu bağlamda, grup dinamikleri kavramı önem kazanır. Grup dinamikleri, üyeler arasındaki etkileşimleri, iletişim biçimlerini ve iş birliğini kapsar. Etkili bir grup işleyişi, üyeler arasındaki karşılıklı anlayışa, açık iletişime ve iş birliğine bağlıdır. Grup süreci, genellikle oluşum (forming), çatışma (storming), normlaşma (norming), performans (performing) ve çözülme (adjourning) aşamalarından geçer. Çözülme aşamasında grup üyeleri görevlerini tamamlayarak gruptan ayrılırlar.

Toplumsal Normlar ve Kültürel Yapılar

Küçük gruplar içinde bireylerin davranışlarını düzenleyen en temel mekanizmalardan biri toplumsal normlardır. Bu normlar, bireylerin neyin kabul edilebilir, neyin dışlanabilir olduğunu öğrenmesini sağlar. Böylece gruplar içinde düzen ve uyum oluşur. Bu normlar sadece küçük gruplarda değil, toplumun genel işleyişinde de belirleyici rol oynar.

Kültür ise bireylerin davranışlarını etkileyen daha geniş bir yapıdır. Henri Mendras gibi sosyologlar, küçük grup çalışmalarında Elton Mayo, J. L. Moreno ve Kurt Lewin’in katkılarını vurgular. Bu araştırmacılar grup içi ilişkiler, rol dağılımları ve iletişim üzerine önemli kuramsal katkılar sunmuştur.

Alt kültür kavramı da burada önemlidir. Bir toplumun içinde, genel kültüre tamamen karşı çıkmadan farklı değerler ve yaşam biçimleri geliştiren gruplar alt kültürleri oluşturur. Örneğin gençlik alt kültürleri, hem ana kültüre bağlı kalır hem de kendilerine özgü semboller ve davranış kalıpları üretir.

Teorik Yaklaşımlar: Mead, Simmel, Durkheim, Blumer

George Herbert Mead, bireylerin toplumsal rolleri benimseyerek kimliklerini şekillendirdiğini savunur. Ona göre birey eyleme geçmeden önce bilinçli bir tutum geliştirir. Bu tutum, insan bilincinin toplumsal süreçlerle şekillenmiş bir halidir.

Georg Simmel ise sosyolojinin temel görevini toplumsal etkileşim biçimlerini analiz etmek olarak tanımlar. Toplum, bireyler arasındaki karşılıklı ilişkiler ve bu ilişkilerin biçimleriyle oluşur. Bu etkileşimleri çözümlemek, toplumun anlaşılması açısından kilit öneme sahiptir.

Emile Durkheim, bireylerin toplumdan doğduğunu ve toplumun birey üzerindeki etkisini “kolektif bilinç” kavramıyla açıklar. Ona göre birey, toplumun değerleri ve normları içinde şekillenir. Bu görüş, bireyin davranışlarının sadece bireysel değil, aynı zamanda toplumsal bağlamda anlaşılması gerektiğini ortaya koyar.

Howard Blumer’in sembolik etkileşimcilik kuramı da bireylerin toplumsal anlamları yorumlayarak davranışlarını şekillendirdiğini savunur. Toplumsal davranışlar, sembollerin bireyler tarafından tanımlanması ve yorumlanması yoluyla ortaya çıkar. Bu yaklaşım, biyolojik etkenlere değil, sosyal etkileşim süreçlerine vurgu yapar.

Grup Baskısı ve Uyum: Şerif’in Deneyi

Muzafer Şerif’in otokinetik etki deneyi, bireylerin grup baskısı karşısında kendi yargılarını nasıl askıya alabildiğini gösterir. Katılımcılar, grup içinde çoğunluğun görüşlerine uymaya eğilim göstermiştir. Bu tür deneyler, grup içinde bireysel kararların nasıl şekillendiğini anlamak açısından önemlidir.

Modern Toplumda Grup Üyeliği ve Çatışmalar

Modern toplumlarda bireyler aynı anda birçok gruba üye olabilir. Ancak bu durum, her grubun farklı değerler ve beklentiler taşıması nedeniyle bireyler için çatışma kaynaklarına dönüşebilir. Özellikle kimlik, rol ve beklentiler arasında uyumsuzluk yaşanabilir.

Baskı Grupları ve Sosyolojik Rolü

Baskı grupları, siyasi karar vericiler üzerinde etki kurmaya çalışan örgütlerdir. Yasama sürecine doğrudan katılmasalar da, kamu politikalarını etkileme gücüne sahiptirler. Sendikalar, çevre örgütleri veya meslek odaları bu gruplara örnektir.

Sosyolojik Yorumlarla Gündelik Yaşam

Sosyoloji, gündelik hayatın sıradan gibi görünen pratiklerine bile anlam kazandırır. Örneğin kahve içmek, sadece bir tüketim davranışı değil; aynı zamanda sosyal etkileşimin bir parçasıdır. Kahve içme eylemi, toplumsal bağ kurma, ritüel oluşturma ve sembolik anlam yükleme süreçleriyle ilgilidir. Bu bağlamda sosyoloji, sıradan davranışların ardındaki yapıları analiz eder.

Bu makaledeki içerik, 2024-2025 vize sorularında yer alan temel kavramları, kuramsal yaklaşımları ve örnek olayları kapsamlı ama doğrudan biçimde açıklar. Makaleyi dikkatlice okuyan bir öğrenci, sınavdaki tüm sorulara hazırlıklı olacaktır

1- Küçük gruplarda üyeler birbirleriyle nasıl ilişki kurar?

A) Bireyler arası sorunlar için özel organların oluşturulması sayesinde
B) Doğrudan ve yoğun etkileşimlerle
C) Grup içindeki güç dinamiklerinden kaynaklanan sınırlı etkileşimle
D) Uzak ve karmaşık etkileşimlerle
E) Bireylerin sahip oldukları statülere göre

Cevap : B) Doğrudan ve yoğun etkileşimlerle

Açıklama : Küçük gruplarda üyeler birbirleriyle doğrudan ve samimi ilişkiler kurar. Bu doğrudanlık, bireyler arasında güçlü sosyal bağların kurulmasına yardımcı olur ve grubun işleyişini güçlendirir.

2- G.H. Mead’in üzerinde durduğu tutum (attitude) kavramı aşağıdakilerden hangisiyle en iyi tanımlanabilir?

A) Bireyin yalnızca gözlemlenebilen fiziksel hareketleri
B) Bireysel deneyimlerden yola çıkarak toplumları açıklama çabası
C) İçsel düşünceleri ifade etmek için kullanılan dil
D) Bireylerin davranışlarının biyolojik faktörler tarafından belirlenmesi
E) İnsan bilincini kapsayan ve eylemin başlangıcı olan süreç

Cevap : E) İnsan bilincini kapsayan ve eylemin başlangıcı olan süreç

Açıklama : Mead’e göre tutum, bireyin toplumsal roller doğrultusunda kendini şekillendirme sürecidir ve toplumsal etkileşimin başlangıç noktasıdır.

3- Georg Simmel’e göre sosyolojinin temel görevi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Kültürel öğelerin değişmez olduğunu savunmak
B) Tarihsel olayları karizmatik liderlerle açıklamak
C) Toplumun ekonomik yapılarını incelemek
D) Sınıf çatışmasını incelemek
E) Toplumsal etkileşim biçimlerini analiz etmek

Cevap : E) Toplumsal etkileşim biçimlerini analiz etmek

Açıklama : Simmel sosyolojiyi “etkileşim bilimidir” olarak görür. Ona göre toplum, bireylerin etkileşimlerinden oluşur ve bu etkileşimler sosyolojinin ana inceleme alanıdır.

4- George Gurvitch’e göre bireysel bilinç ile kolektif bilinç arasındaki ilişki nasıl tanımlanır?

A) Mikro sosyolojik olgular psikolojik unsurlardan etkilenmez.
B) Bireysel bilinç ve kolektif bilinç birlikte var olur.
C) Kolektif bilinç yalnızca bireysel bilinçten türeyen bir yapıdır.
D) Bireysel bilinç kolektif bilinçten tamamen bağımsızdır.
E) Toplumsal gerçekten etkilenmeyen psikolojik unsurlar vardır.

Cevap : B) Bireysel bilinç ve kolektif bilinç birlikte var olur.

Açıklama : Gurvitch’e göre bireylerin düşünsel yapısı kolektif bilinçle karşılıklı etkileşim halindedir. Her iki bilinç durumu bir arada toplumun sosyal yapısını belirler.

5- Aşağıdakilerden hangisi sosyolojinin kuruluş dönemindeki sosyologlardan biridir?

A) A. Giddens
B) E. Durkheim
C) G. Marshall
D) C. Wright Mills
E) B. Turner

Cevap : B) E. Durkheim

Açıklama : E. Durkheim, sosyolojinin kurucularından biridir ve özellikle “toplumsal olgular” kavramı ile bilimsel sosyolojinin temellerini atmıştır.

6- Aşağıdaki ifadelerden hangisi “kahvenin” sosyolojik anlamına dair bir bilgi içermemektedir?

A) Kahvenin ekonomik bir değeri vardır: Yoksul ülkelerde üretilen ve tüm dünyada tüketilen çok önemli bir ticari maddedir.
B) Kahvenin simgesel bir anlamı vardır: Toplumsal etkileşim ve insanlar arası iletişimi sağlayan önemli bir araçtır.
C) Kahvenin simgesel anlamları vardır: Güne kahve içerek başlamak ya da fal bakmak gibi.
D) Kahve küreselleşmenin bir göstergesidir: Pek çok ülkede ekonomik olarak faal zincir kahve markaları bulunmaktadır.
E) Kahvenin tarihi bir geçmişi vardır: İlk kez Mısır’da keşfedilmiştir.

Cevap : E) Kahvenin tarihi bir geçmişi vardır: İlk kez Mısır’da keşfedilmiştir.

Açıklama : Kahve ilk kez Habeşistan (Etiyopya) bölgesinde keşfedilmiştir. Mısır ifadesi hatalıdır ve bu bilgi sosyolojik değil, yanlış tarihsel bir bilgidir.

7- Toplumsal normların temel işlevi nedir?

A) Toplumlar arası ilişkileri şekillendirmek
B) Toplumda bireyler ve gruplar arasındaki ilişkileri düzenlemek
C) Her bireyin tamamen aynı şekilde düşünmesini sağlamak
D) Bireylerin tamamen özgür hareket etmesini sağlamak
E) Toplumsal yaptırımları ortadan kaldırmak

Cevap : B) Toplumda bireyler ve gruplar arasındaki ilişkileri düzenlemek

Açıklama : Toplumsal normlar, bireylerin birbirleriyle olan etkileşimlerini düzenler. Toplumsal düzenin ve uyumun sağlanmasına katkı sağlarlar.

8- Muzafer Şerif’in “otokinetik etki” deneyinde katılımcılar hangi davranışı sergilemiştir?

A) Tamamen kişisel normlarına bağlı kalarak hareket etmişlerdir.
B) Tek başlarına farklı sonuçlar vermişlerdir.
C) Katılımcılar, grup içindeki çoğunluğa uymaktan kaçınmışlardır.
D) Grup halindeyken kendi yargılarını bir kenara bırakıp grup kararına uyum sağlamışlardır.
E) Grup kararına güvenmemişler ve kendi bireysel yargılarını sürdürmüşlerdir.

Cevap : D) Grup halindeyken kendi yargılarını bir kenara bırakıp grup kararına uyum sağlamışlardır.

Açıklama : Muzafer Şerif’in deneyinde bireyler grup baskısı altında kendi kararlarını geri planda bırakıp, grup kararına uyum gösterme eğiliminde olmuştur.

9- Aşağıdakilerden hangisi grup dinamiklerinin temel bileşenlerinden biridir?

A) Grup üyeleri arasındaki etkileşim ve iletişim
B) Grup üyelerinin hiçbir şekilde fikir alışverişinde bulunmaması
C) Bireysel yeteneklerin gruba aktarılmadan kullanılması
D) Bireylerin bireysel olarak kendi hedeflerine ulaşması
E) Liderin tek başına karar alması

Cevap : A) Grup üyeleri arasındaki etkileşim ve iletişim

Açıklama : Grup dinamiği, grup içi etkileşim ve iletişimin analizini ifade eder. Bu iletişim süreçleri, grubun başarısını ve uyumunu belirler.

10- Toplumun bireylerden değil, bireylerin toplumdan doğduğunu göstermek amacıyla toplumsal bilinç kavramını kullanan sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?

A) E. Durkheim
B) H. Spencer
C) B. Turner
D) M. Weber
E) A. Comte

Cevap : A) E. Durkheim

Açıklama : Durkheim, bireyin toplumdan doğduğunu savunur ve bu düşünceyi “kolektif bilinç” kavramıyla açıklar. Toplumun birey üzerindeki etkisini vurgular.

11- Grup dinamikleri neden önemlidir?

A) Sadece liderlerin grup üzerinde etkisi olması gerektiğini vurgular.
B) Grup içindeki rollerin ve iletişimin işleyişini belirler.
C) Bireylerin kendi başlarına daha iyi çalışmasını sağlar.
D) Bireylerin sürekli aynı fikirde olmasını zorunlu kılar.
E) Grup üyeleri arasındaki etkileşimi ve iş birliğini etkiler.

Cevap : E) Grup üyeleri arasındaki etkileşimi ve iş birliğini etkiler.

Açıklama :

12- Aşağıdakilerden hangisi modern toplumlarda bireylerin birden fazla gruba entegrasyon sağlaması nedeniyle ortaya çıkabilir?

A) Grubun birleşik taleplerine uyum sağlama kolaylığı
B) Bireyin sosyal kimliğinin değişmemesi
C) Değerler ve beklentiler açısından gruplar arasında çatışmaların yaşanması
D) Bireyin yalnızca tek bir referans grubu ile ilişki kurması
E) Bireyin benzer taleplerle karşılaşması

Cevap : C) Değerler ve beklentiler açısından gruplar arasında çatışmaların yaşanması

Açıklama : Modern toplumlarda bireyler birden fazla gruba katıldığında, her grubun farklı değerleri ve beklentileri çatışmalara yol açabilir.

13- Grup oluşumunda “Çözülme (Adjourning)” aşaması hangi durumları ifade eder?

A) Grup üyeleri görevlerini tamamlar ve veda eder.
B) Üyeler roller ve görevlerini henüz kabul etmez.
C) Grup bu aşamada tamamen dağılmaz, yeni üyelerle devam eder.
D) Üyeler birbirleriyle çatışma ve anlaşmazlıklar yaşar.
E) Üyeler iş birliği ve iletişim içinde yeni roller belirler.

Cevap : A) Grup üyeleri görevlerini tamamlar ve veda eder.

Açıklama : Çözülme aşaması, grup çalışmasının sona erdiği ve üyelerin gruptan ayrıldığı final aşamasını ifade eder.

14- J. H. Fichter kültürün işlevlerinden hangisine dikkat çekmektedir?

A) Sözlü iletişimin önemini vurgulamak
B) Toplumları birbirine benzer hale getirmek
C) Bireylerin toplumsal değerlerden bağımsız hareket etmesini sağlamak
D) Belirli bir toplumu diğerlerinden farklılaştıran simgesel bir rol oynamak
E) Bir toplumda yaşayan kişilerin bireyselliklerini geliştirmek

Cevap : D) Belirli bir toplumu diğerlerinden farklılaştıran simgesel bir rol oynamak

Açıklama : Fichter’e göre kültür, bir toplumu diğerlerinden ayıran, semboller ve değerler sistemi olarak önemli bir işlev görür.

15- Baskı grupları (Pressure Groups) nasıl tanımlanır?

A) Hükümetler ve karar alma mercileri üzerinde baskı oluşturarak, kamuoyunu etkilemeye çalışan gruplardır.
B) Hükümetin bir parçası olarak yasa yapma sürecine doğrudan katılan gruplardır.
C) Seçimlere katılarak doğrudan iktidarı ele geçirmeyi hedefleyen yapılar olarak faaliyet gösterirler.
D) Sadece ekonomik çıkarları korumayı amaçlayan örgütlerdir.
E) Bireylerin siyasi görüşlerini değiştirmek için çalışan bağımsız kuruluşlardır.

Cevap : A) Hükümetler ve karar alma mercileri üzerinde baskı oluşturarak, kamuoyunu etkilemeye çalışan gruplardır.

Açıklama : Baskı grupları, kamu politikalarını etkilemek için siyasi otoriteler üzerinde lobi faaliyetlerinde bulunan yapılardır.

16- Henri Mendras, “Sosyolojinin İlkeleri” adlı kitabında küçük gruplarla ilgili incelemelerin ardında en çok hangi üç ismin bulunduğunu söylemektedir?

A) Elton Mayo, J. L. Moreno ve Max Weber
B) Gabriel Tarde, Georges Gurvitch ve Kurt Lewin
C) Elton Mayo, J. L. Moreno ve Kurt Lewin
D) Elton Mayo, Gabriel Tarde ve Kurt Lewin
E) Gabriel Tarde, J. L. Moreno ve Kurt Lewin

Cevap : C) Elton Mayo, J. L. Moreno ve Kurt Lewin

Açıklama : Mendras’a göre küçük gruplar sosyolojisi çalışmalarında Elton Mayo’nun deneysel çalışmaları, Moreno’nun sosyometri uygulamaları ve Kurt Lewin’in grup dinamikleri kuramları temel referanslardır.

17- Whyte’in Köşebaşı Toplumu kitabında yer alan “Doc”un çetesinin işleviyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Çete, topluluğun sosyal yapısının önemli bir parçasıdır.
B) Çete üyeleri, toplumda yetki ve otorite kurar.
C) Çete, topluluğun içinde sosyal dayanışmayı bozar.
D) Çete, toplumla etkileşim halindedir.
E) Çete, bireylerin sosyalleşmesi için destek sağlayan bir rol oynar.

Cevap : C) Çete, topluluğun içinde sosyal dayanışmayı bozar.

Açıklama : Whyte’in çalışmasına göre çeteler sosyal yapının bir parçasıdır ve sosyal bağların güçlenmesine katkı sağlayabilir. Sosyal dayanışmayı bozmak yerine destekleyebilirler.

18- Bir toplum içinde belirli bir grubun, bütünsel kültürden farklı ama ona tamamen karşı çıkmayan, kendine özgü değerler ve yaşam biçimleri geliştirdiği kültürel yapı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Kültürel Evrim
B) Karşı Kültür
C) Alt Kültür
D) Kültürel Asimilasyon
E) Kültürleşme

Cevap : C) Alt Kültür

Açıklama : Alt kültürler, toplum içindeki grupların geliştirdiği, ana kültüre zıt olmayan ama farklılaşan kültürel yapılardır.

19- Aşağıdakilerden hangisi formel grupların temel özelliklerinden biridir?

A) Biçimsel olmayan yapıların hâkim olması
B) Kuralların grup içi etkileşim ile belirlenmesi
C) Grup üyelerinin bireysel özgürlüklerinin ön planda olması
D) Önceden belirlenmiş normların hâkim olduğu, biçimsel bir grup yapısına sahip olmaları
E) Sosyal değerleri pekiştiren ve sosyal tatmin sağlayan gruplar olmaları

Cevap : D) Önceden belirlenmiş normların hâkim olduğu, biçimsel bir grup yapısına sahip olmaları

Açıklama : Formel gruplar, belirli kurallar ve yapı çerçevesinde işler; amaçları bellidir ve genellikle hiyerarşik düzene sahiptirler.

20- Blumer’in sembolik etkileşimcilik kuramına göre aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Bireyler, diğerlerinin eylemlerini yorumlayarak toplumsal ilişkilerin genel formlarını oluşturur.
B) İnsan etkileşimi, kendi içinde biçimlendirici bir süreçtir.
C) Toplumsal yaşam, uyumlu davranış serileri ile devam eder.
D) Toplumsal davranışlar, bireylerin biyolojik özellikleri tarafından belirlenir.
E) Davranış serilerinin oluşumu, tanımlama ve yorumlama süreçlerinin çift yönlü işlemesi ile gerçekleşir.

Cevap : D) Toplumsal davranışlar, bireylerin biyolojik özellikleri tarafından belirlenir.

Açıklama : Blumer’e göre toplumsal davranışlar, biyolojik temellerle değil, bireylerin semboller üzerinden gerçekleştirdiği yorumlama süreçleriyle şekillenir.