Psikolojiye Giriş-2 2024-2025 Vize Soruları

Kültür ve Biliş: Vygotsky’nin Katkısı

Vygotsky’ye göre bireyin zihinsel gelişimi, sadece biyolojik değil aynı zamanda sosyal ve kültürel bağlam içinde şekillenir. Özellikle dil, bilişsel gelişimin temel aracıdır ve bireyin çevresiyle olan etkileşimiyle gelişir. Bu bakış açısı, farklı kültürlerde büyüyen çocukların farklı kavramları farklı hızlarda öğrenmesini açıklar. Ayrıca, Vygotsky’nin yakınsal gelişim alanı kavramı da öğrenmenin bireysel kapasite ile sosyal destek arasındaki boşlukta gerçekleştiğini vurgular.

Karar Verme ve Bilişsel Eğilimler

İnsanlar karar verirken her zaman rasyonel davranmaz. Kayıptan kaçınma, statüko yanlılığı ya da çerçeveleme etkisigibi psikolojik eğilimler, bireylerin mantıksal çıkarlar yerine duygusal ve bilişsel kısayollarla hareket etmesine neden olur. Örneğin, garantili ama daha düşük kazancı tercih etmek ya da mevcut hizmet sağlayıcısını değiştirmekten kaçınmak, bu tür eğilimlerin sonucu olabilir.

Sanat, Bilinç ve Psikoterapi

Carl Jung’a göre sanat, bireyin bilinçdışı ile bağlantı kurmasının bir yolu olabilir. Soyut sembollerle dolu eserler, bastırılmış duyguların dışavurumu olarak görülebilir. Benzer şekilde Edith Kramer, sanatın iyileştirici gücüne vurgu yapar; birey, travmalarını semboller aracılığıyla ifade ederek psikolojik rahatlama yaşayabilir. William James’in bilinç akışı fikri ise, bireyin gerçekliği sabit bir yapı olarak değil, sürekli değişen bir süreç içinde algıladığını ortaya koyar.

Fenomenoloji ve Bedensel Algı

Maurice Merleau-Ponty, algının sadece zihinsel değil, aynı zamanda bedensel bir süreç olduğunu savunur. Bir sanat eserine ya da mimari yapıya verilen tepkilerde bedenin aktif bir rolü vardır. Mekânsal algı da bu bağlamda şekillenir; yüksek tavanlı bir yapı ya da renkli vitraylar, bireyde belirli duygular uyandırabilir.

Kültürlerarası Psikoloji: Bireycilik ve Kolektivizm

Bazı toplumlar bireyin başarı ve bağımsızlığına vurgu yaparken, bazıları topluluk uyumu ve iş birliğini önceler. Bu iki yapı bireyci ve kolektivist kültürler olarak adlandırılır. Kolektivist kültürde, çocuklar grup başarısına yönlendirilir; bireyci kültürlerde ise bireysel hedefler ön plandadır. Ritüeller (mezuniyet, evlilik vb.) bu kültürel değerleri pekiştirerek bireyin topluma aidiyetini güçlendirir.

Zihin, Algı ve Gerçeklik: Felsefi Katkılar

Immanuel Kant’ın transandantal idealizmi, bireyin dış dünyayı duyular yoluyla algıladığını, ama bu algının zihinsel olarak yeniden şekillendiğini savunur. Yani gerçeklik, dış dünyanın olduğu kadar bireyin zihninin de ürünüdür. Benzer şekilde, John Searle’ın Çin Odası düşünce deneyi, yapay zekânın bilinçli anlam üretme kapasitesi olmadığını, sadece sembol işleme yaptığını gösterir.

Evrimsel Perspektif ve Sosyal Davranış

Evrimsel psikoloji, insan davranışlarının geçmişteki hayatta kalma ihtiyaçlarıyla şekillendiğini öne sürer. Örneğin, grup içinde kabul görme arzusu ya da riskten kaçınma gibi davranışlar, atalarımızın topluluk içinde hayatta kalmasını kolaylaştırmıştır.

Günlük Hayatta Psikoloji: Dürtme ve Ortak Dikkat

Küçük çevresel değişikliklerle davranışı yönlendirmek, dürtme teorisinin temelidir. Geri dönüşüm kutularının görünürlüğünü artırmak, bireyleri çevreye duyarlı davranmaya teşvik edebilir. Michael Tomasello’nun ortak dikkatkavramı da, çocukların dil ve sosyal becerileri gelişiminde önemli bir rol oynar. Yetişkinle aynı nesneye odaklanma, çocukta anlam oluşturma sürecini başlatır.

Bu makale, Psikolojiye Giriş-2 dersinde öne çıkan teorik yaklaşımlar, kavramlar ve gerçek yaşamdan örneklerle oluşturulmuş psikolojik süreçleri sade ve açık biçimde ele alır. Sınavda yer alan tüm soruların arkasındaki bilgi temelleri bu metinde yer almakta. Okuyan biri sadece soruları çözmekle kalmaz; psikolojinin temel yapı taşlarını da anlamış olur.

1- Farklı kültürlerde yetişen çocuklar üzerine yapılan bir araştırmada, bir kültürde büyüyen çocukların soyut kavramları daha erken öğrendiği, diğer bir kültürde büyüyen çocukların ise toplumsal hiyerarşiye dair kavramları daha güçlü geliştirdiği gözlemlenmiştir.

A) Sosyal çevre, bireyin gelişiminde yalnızca ikincil bir rol oynar.
B) Dil, bireyin bilişsel gelişiminde temel bir araçtır ve kültürle şekillenir.
C) Bilişsel gelişim doğuştan gelen biyolojik mekanizmalarla sınırlıdır.
D) Kültürel faktörler bilişsel gelişimi etkilemez, tüm insanlar aynı süreçlerden geçer.
E) Dil, düşünce süreçlerinden bağımsız olarak gelişir.

Cevap : B) Dil, bireyin bilişsel gelişiminde temel bir araçtır ve kültürle şekillenir.

Açıklama : Vygotsky’e göre dil ve kültür, bireyin bilişsel gelişimini biçimlendirir. Dil, sosyal çevreyle kurulan ilişkilerle gelişir ve bireyin düşünce yapısını etkiler.

2- Ali, bir yarışmada iki seçenekle karşı karşıya kalmıştır:
I. %50 ihtimalle 1000 TL kazanmak
II. Kesin olarak 450 TL kazanmak
Geleneksel ekonomi teorisine göre Ali, en yüksek beklenen getiriyi sağlayan ilk seçeneği tercih etmelidir. Ancak Ali, garantili kazanç olan ikinci seçeneği seçmiştir.
Ali’nin bu tercihi, aşağıdaki hangi kavramla en iyi şekilde açıklanabilir?

A) Temsililik kısayolu (Representativeness heuristic)
B) Çerçeveleme etkisi (Framing effect)
C) Aşırı güven yanlılığı (Overconfidence bias)
D) Statüko yanlılığı (Status quo bias)
E) Kayıptan kaçınma (Loss aversion)

Cevap : E) Kayıptan kaçınma (Loss aversion)

Açıklama : Bireyler genellikle kayıplardan kaçınmayı, kazanç elde etmeye göre daha öncelikli görür. Bu nedenle garantili ama düşük kazançlı bir seçeneği tercih edebilirler.

3- Ünlü psikolog Carl Jung, sanatsal yaratım sürecini “ruhun derinliklerine yapılan bir yolculuk” olarak tanımlar. Sanatçılar, bilinçdışındaki düşüncelerini ve duygularını sanat aracılığıyla ifade ederler.
Aşağıdaki durumlardan hangisi Jung’un bu görüşüne en uygun örnek olabilir?

A) Bir ressamın, çocukluk travmalarını yansıtan soyut sembollerle dolu eserler üretmesi
B) Bir müzisyenin, dinleyicilerin ruh halini analiz ederek müziklerini onların beklentilerine göre düzenlemesi
C) Bir yazarın, günlük yaşamındaki sıradan olayları olduğu gibi betimlemesi
D) Bir mimarın, tamamen işlevsellik odaklı binalar inşa etmesi
E) Bir sanatçının, toplumun beğenisini kazanmak için popüler sanat akımlarına yönelmesi

Cevap : A) Bir ressamın, çocukluk travmalarını yansıtan soyut sembollerle dolu eserler üretmesi

Açıklama : Jung’a göre sanat, bireyin bilinçdışını yansıttığı bir alandır. Bu nedenle soyut sembollerle travmaların ifade edilmesi bu görüşle örtüşür.

4- Yapay Zeka (YZ) araştırmaları, insan zihninin işleyişini anlamak için önemli bir referans noktası sağlamaktadır. Ancak, filozof John Searle’ın Çin Odası düşünce deneyi, YZ ile insan zihni arasındaki temel farkı vurgulamaktadır.
Aşağıdaki ifadelerden hangisi Searle’ın bu deneyde öne sürdüğü fikri en iyi açıklar?

A) Bilgisayar sistemleri insan beynindeki sinir ağlarını simüle edebilir ve bu nedenle bilinç, yalnızca yeterince karmaşık algoritmalar oluşturularak elde edilebilir.
B) Yapay Zeka, insan beyninin sinirsel yapısını mükemmel bir şekilde taklit edebildiği için bilinç geliştirme potansiyeline sahiptir.
C) Yapay Zeka, belirli sembolleri işleyebilir ancak bu sembollerin anlamını kavrayamaz, yani yalnızca sentaktik (biçimsel) manipülasyon yapar.
D) Yapay Zeka, zamanla öğrenme yeteneği kazanarak insan gibi bilinç geliştirebilir ve bu nedenle insan zihni ile tamamen eşdeğer bir bilişsel kapasiteye sahiptir.
E) Yapay Zeka, insan deneyimini birebir kopyalayabilir çünkü bilgi işleme süreçleriyle insan zihninin çalışmasını birebir eşleştirebilir.

Cevap : C) Yapay Zeka, belirli sembolleri işleyebilir ancak bu sembollerin anlamını kavrayamaz, yani yalnızca sentaktik (biçimsel) manipülasyon yapar.

Açıklama : Çin Odası deneyine göre yapay zeka sembolleri manipüle edebilir ama onların anlamını bilmez, bu da onun anlam yaratmadığını gösterir.

5- William James’in “bilinç akışı” kavramına göre, bireyin gerçeklik algısı nasıl şekillenir?

A) Bilinç, bireyin geçmiş deneyimlerinden tamamen bağımsızdır ve bireyin gerçeklik algısını etkilemez.
B) Bilinç statik bir yapı olduğundan, bireyin gerçeklik algısı yaşam boyu değişmeden kalır.
C) Bireyin bilinç akışı, deneyimlerini birbirine bağlayan sabit ve değişmeyen bir yapı oluşturur.
D) Bireyin bilinç akışı, yalnızca genetik faktörlere bağlıdır ve çevresel etkiler tarafından değiştirilemez.
E) Bilinç akışı, bireyin deneyimlerini sürekli olarak yeniden şekillendiren dinamik bir süreçtir.

Cevap : E) Bilinç akışı, bireyin deneyimlerini sürekli olarak yeniden şekillendiren dinamik bir süreçtir.

Açıklama : James’e göre bilinç, sürekli akan bir süreçtir. Bu akış, bireyin gerçeklik algısının her an yeniden şekillenmesine neden olur.

6- Evrimsel psikoloji, insan davranışlarını ve bilişsel süreçlerini evrimsel geçmiş bağlamında açıklar.
Aşağıdaki örneklerden hangisi, evrimsel psikolojinin temel ilkelerine uygun bir açıklamadır?

A) İnsan beyninin gelişmiş bilişsel kapasiteleri, doğuştan gelen belirli biyolojik özelliklerle değil, tamamen bireysel deneyimlerin sonucunda ortaya çıkar.
B) Modern toplumlarda risk almayı seven bireylerin hayatta daha başarılı olması, evrimsel süreçlerle açıklanamaz çünkü geçmişte risk almanın bir avantaj sağladığına dair kanıt yoktur.
C) Günümüz insanlarının hızla değişen teknolojiye uyum sağlaması, yalnızca kültürel öğrenme ile açıklanabilir, evrimsel süreçlerle ilgisi yoktur.
D) İnsanların grup içinde kabul edilme isteği, atalarımızın sosyal topluluklar içinde hayatta kalmasını sağlayan evrimsel bir mekanizmadır.
E) İnsanların geçmiş travmalarını hatırlama eğilimi, beyin yapısındaki rastgele mutasyonlar sonucu ortaya çıkan bir kusurdur.

Cevap : D) İnsanların grup içinde kabul edilme isteği, atalarımızın sosyal topluluklar içinde hayatta kalmasını sağlayan evrimsel bir mekanizmadır.

Açıklama : Evrimsel psikolojiye göre sosyal kabul, hayatta kalmayı kolaylaştıran bir avantaj sağlamıştır. Bu nedenle bireyler hala grup içinde onaylanma ihtiyacı hisseder.

7- Bir öğretmen, öğrencisinin kendi başına çözemediği bir matematik problemini, yönlendirici ipuçları vererek ve örnekler sunarak çözmesine yardımcı oluyor. Zamanla öğrenci, bu problemi tek başına çözebilmeye başlıyor.
Bu süreç Vygotsky’nin hangi kavramıyla açıklanabilir?

A) Sosyal öğrenme teorisi
B) Bilişsel uyumsuzluk teorisi
C) İçsel motivasyon
D) Doğrudan algı teorisi
E) Yakınsal gelişim alanı

Cevap : E) Yakınsal gelişim alanı

Açıklama : Vygotsky’nin yakınsal gelişim alanı, bireyin tek başına yapamayacağı bir görevi, rehberlik ile başarabileceğini ifade eder. Bu örnek bu tanıma birebir uyar.

8- Japonya’da genç bireyler, ergenlikten yetişkinliğe geçişlerini sembolize eden belirli ritüellere katılır. Benzer şekilde, birçok kültürde düğün, mezuniyet ve cenaze törenleri gibi ritüeller, bireylerin kimlik gelişiminde ve toplumsal aidiyetlerini güçlendirmede önemli rol oynar.
Bu tür ritüellerin bireyin psikolojik süreçleri üzerindeki etkisini en iyi açıklayan görüş aşağıdakilerden hangisidir?

A) Ritüellerin psikolojik süreçler üzerindeki etkisi bireysel farklılıklara bağlıdır ve genelleştirilemez.
B) Ritüeller, bireyin psikolojik yapısı üzerinde yalnızca sembolik bir etkiye sahiptir.
C) Ritüellerin bireyin psikolojisi üzerinde kalıcı bir etkisi yoktur, sadece geçici duygusal tepkiler oluşturur.
D) Toplumdaki ritüeller, bireyin bireyselliğini ortadan kaldırarak onu kolektif düşünceye zorlar.
E) Kültürel ritüeller, bireyin toplum içindeki rollerini ve kimliklerini anlamlandırmasına yardımcı olur.

Cevap : E) Kültürel ritüeller, bireyin toplum içindeki rollerini ve kimliklerini anlamlandırmasına yardımcı olur.

Açıklama : Ritüeller bireyin sosyal kimliğini yapılandırır ve onun toplumsal rolünü pekiştirir. Psikolojik olarak aidiyet duygusunu da destekler.

9- Bir belediye, vatandaşların daha fazla geri dönüşüm yapmasını teşvik etmek için, çöp konteynerlerinin yanında geri dönüşüm kutularını daha görünür bir şekilde yerleştirmiştir. Bu küçük değişiklik, vatandaşların geri dönüşüm oranlarını önemli ölçüde artırmıştır.
Belediyenin uyguladığı bu yöntem, hangi teorik yaklaşımla en iyi şekilde açıklanır?

A) Çerçeveleme etkisi (Framing effect)
B) Dürtme teorisi (Nudge theory)
C) Sürü davranışı (Herd behavior)
D) Temsililik kısayolu (Representativeness heuristic)
E) Zihinsel muhasebe (Mental accounting)

Cevap : B) Dürtme teorisi (Nudge theory)

Açıklama : Dürtme teorisi, bireylerin kararlarını özgürce verirken onları istenilen yönde yönlendirmek için çevrenin düzenlenmesini öngörür.

10- Bir çocuk, annesinin işaret ettiği bir nesneye bakarak onun adını öğrenir ve ardından bu nesneyi kullanmaya başlar. Çocuk, annesinin hareketlerini ve niyetlerini anlamlandırarak sosyal çevresiyle etkileşime girer.
Bu süreç, Michael Tomasello’nun hangi kavramıyla en iyi şekilde açıklanabilir?

A) Otobiyografik bellek
B) Ortak dikkat
C) Sosyal öğrenme kuramı
D) Yakınsal gelişim alanı
E) Şemalar ve içselleştirme

Cevap : B) Ortak dikkat

Açıklama : Tomasello’ya göre ortak dikkat, bir yetişkinle aynı nesne ya da olaya odaklanma yetisidir. Bu süreç, dil ve sosyal biliş gelişimi açısından kritiktir.

11- Murat, uzun yıllardır aynı banka hesabını kullanmaktadır. Bankası düşük faiz oranları sunduğu halde, daha avantajlı bir banka değişikliği yapmaktan kaçınmaktadır.
Murat’ın bu davranışı aşağıdaki hangi kavram ile en iyi şekilde açıklanabilir?

A) Dürtme etkisi (Nudge effect)
B) Statüko yanlılığı (Status quo bias)
C) Aşırı güven yanlılığı (Overconfidence bias)
D) Kayıptan kaçınma (Loss aversion)
E) Zihinsel muhasebe (Mental accounting)

Cevap : B) Statüko yanlılığı (Status quo bias)

Açıklama : Statüko yanlılığı, bireylerin mevcut durumu değiştirmekten kaçınmalarıdır. Murat da mevcut hesabında kalmayı tercih ederek bunu göstermektedir.

12- Bir savaş mağduru, çocukluk travmalarını sözlü olarak ifade etmekte zorlanmaktadır. Ancak, sanat terapisi sürecinde yaptığı resimlerle yaşadığı olayları sembollerle anlatmaya başlar. Psikolog Edith Kramer’e göre, bu bireyin sanat yoluyla sağladığı iyileşme hangi kavramla açıklanabilir?

A) Rasyonel karar verme süreci
B) Kayıptan kaçınma
C) Sanatın dönüştürücü gücü
D) Zihinsel çerçeveleme
E) Bilinçli dikkat yönlendirme

Cevap : C) Sanatın dönüştürücü gücü

Açıklama : Edith Kramer’e göre sanat, bireyin içsel dünyasını dışa vurmasını sağlar ve bu süreç iyileştirici bir etkide bulunur. Bu, sanatın dönüştürücü gücüdür.

13- Bir sigorta şirketi, müşterilerine iki farklı şekilde sunulan sağlık sigortası teklifleri hazırlamıştır:
I. Bu sigorta planı, hastaların %90’ına başarıyla yardımcı olmaktadır.
II. Bu sigorta planı, hastaların %10’u için başarısız olabilmektedir.
Araştırmalar, müşterilerin birinci teklifi daha olumlu algıladıklarını ve tercih etme eğiliminde olduklarını göstermektedir.
Bu durum, aşağıdaki kavramlardan hangisi ile açıklanabilir?

A) Çerçeveleme etkisi (Framing effect)
B) Bulunabilirlik kısayolu (Availability heuristic)
C) Tutulma etkisi (Anchoring effect)
D) Zihinsel muhasebe (Mental accounting)
E) Sürü davranışı (Herd behavior)

Cevap : A) Çerçeveleme etkisi (Framing effect)

Açıklama : Aynı bilgi farklı şekillerde sunulduğunda insanların kararları değişebilir. %90 başarı vurgusu olumlu çerçeveleme etkisidir.

14- Bir müzik dinleyicisi, Johann Sebastian Bach’ın Matthäus-Passion eserini dinlerken büyük bir duygusal yoğunluk yaşar. Bu deneyim sonucunda içsel dünyasıyla bağlantı kurar ve kendini daha iyi anladığını hisseder.
Bu durum, sanatın aşağıdaki hangi psikolojik etkisiyle en iyi açıklanabilir?

A) Empati ve özdeşleşme süreci
B) Sürü davranışı
C) Statüko yanlılığı
D) Zihinsel muhasebe
E) Bulunabilirlik kısayolu

Cevap : A) Empati ve özdeşleşme süreci

Açıklama : Sanat, bireyin başkalarının ya da kendi duygularını anlamasını sağlayabilir. Bu da empati ve özdeşleşme yoluyla olur.

15- Edwin Hubble’ın gözlemleri, evrenin genişlediğini kanıtlamış ve bu bulgular modern kozmolojinin temelini oluşturmuştur. Evrenin genişleme sürecinin psikolojiye olan etkisi hangi şekilde açıklanabilir?

A) Psikolojik süreçlerin, evrenin genişleme hızına paralel olarak hızlanması ve bireylerin zihinsel süreçlerinde gözle görülür bir değişime neden olması
B) Evrenin genişlemesiyle birlikte insan bilişinin de zaman içinde daha kompleks hale gelmesi ve daha fazla bilgi işleyebilir hale gelmesi
C) İnsan zihninin mekân ve zaman algısının, evrensel yasalarla şekillenmiş olması ve bu algının bireyin karar alma süreçlerini etkilemesi
D) İnsan beyninin yapısı ve sinir hücreleri arasındaki iletişim hızının, evrenin genişleme hızıyla doğrudan ilişkili olması
E) Büyük Patlama’nın psikolojideki temel yeri, insan zihninin yaratılışına dair mistik açıklamaları desteklemesiyle ilgilidir

Cevap : C) İnsan zihninin mekân ve zaman algısının, evrensel yasalarla şekillenmiş olması ve bu algının bireyin karar alma süreçlerini etkilemesi

Açıklama : Psikoloji, bireyin çevresini nasıl algıladığını inceler. Zaman ve mekân algısı, fiziksel gerçeklikle şekillenebilir ve karar süreçlerine etki eder.

16- Bir toplumda çocuklar, bağımsız kararlar almaya ve bireysel başarıya ulaşmaya teşvik edilirken, başka bir toplumda ise grup dayanışması ve toplumsal uyum daha önemli kabul edilir.
Bu iki kültürel yapıyı en iyi tanımlayan seçenek aşağıdakilerden hangisidir?

A) Bireyci kültür ve kolektivist kültür
B) Açık toplum ve kapalı toplum
C) Modern kültür ve geleneksel kültür
D) Anlatısal kültür ve pragmatik kültür
E) Materyalist kültür ve idealist kültür

Cevap : A) Bireyci kültür ve kolektivist kültür

Açıklama : Bireyci kültürlerde bireysel özgürlük ve başarı ön plandayken, kolektivist kültürlerde grup uyumu ve iş birliği esastır.

17- Bir çocuk, büyüdüğü kültürel ortamın normları gereği, grup uyumuna ve iş birliğine önem veren bir bakış açısı geliştiriyor. Çocuk, bireysel başarıdan çok grup başarısına odaklanıyor. Bu durum hangi kültürel yapıyı yansıtmaktadır?

A) Pragmatik kültür
B) Hiyerarşik kültür
C) Evrenselci kültür
D) Kolektivist kültür
E) Bireyci kültür

Cevap : D) Kolektivist kültür

Açıklama : Kolektivist kültürde birey, grubun bir parçası olarak görülür ve başarı kavramı da grup düzeyinde değerlendirilir.

18- Maurice Merleau-Ponty’nin fenomenolojiye getirdiği bedensel deneyim vurgusu göz önüne alındığında, aşağıdaki durumlardan hangisi onun görüşleriyle en iyi örtüşmektedir?

A) Algının tamamen bilinç dışı süreçlerden oluştuğu ve bireyin gerçekliği anlamlandırma sürecinde bilinçli bir rolü olmadığı.
B) Algının yalnızca beyindeki sinirsel işlemlerden ibaret olması ve bedenin bu süreçte herhangi bir rol oynamaması.
C) Bireyin dünyayı yalnızca görsel ve işitsel duyumlarıyla algılaması, bedensel hareketlerin önemsiz olması.
D) Bir ressamın bir tabloya bakarken yalnızca zihniyle değil, bedensel duyumlarıyla da resmi anlamlandırması.
E) Bireyin çevresini yalnızca soyut düşüncelerle kavraması ve bedenin deneyim sürecine dahil olmaması

Cevap : D) Bir ressamın bir tabloya bakarken yalnızca zihniyle değil, bedensel duyumlarıyla da resmi anlamlandırması

Açıklama : Merleau-Ponty’e göre algı, zihinsel olduğu kadar bedensel bir deneyimdir. Sanat yoluyla bu bütünlük daha da belirginleşir.

19- Barselona’daki Sagrada Familia bazilikasını ziyaret eden bir kişi, yapının yüksek tavanları, vitray pencereleri ve organik formları karşısında büyülenmiş hisseder.
Bu deneyim, bireyin hangi psikolojik süreci yaşadığını gösterir?

A) Çerçeveleme etkisi
B) Sosyal öğrenme kuramı
C) Davranışsal ekonomi ve yatırım kararları
D) Mekânsal algının sanatsal yönlendirilmesi
E) Klasik öğrenme süreci

Cevap : D) Mekânsal algının sanatsal yönlendirilmesi

Açıklama : Mimari yapılar, bireyin mekân algısını etkileyerek duygusal ve bilişsel tepkiler oluşturabilir. Bu, mekânsal algının psikolojik boyutudur.

20- Immanuel Kant’ın transandantal idealizmi, bireyin gerçekliği algılayışını nasıl açıklar?

A) Gerçeklik, bireyin zihninden bağımsız olarak nesnel bir şekilde var olur ve herkes tarafından aynı şekilde algılanır.
B) Algılar yalnızca bireyin genetik yapısıyla belirlenir ve çevresel faktörlerden etkilenmez.
C) Bireyin duyular aracılığıyla elde ettiği bilgi, zihinde işlenerek öznel bir gerçeklik oluşturur.
D) Gerçeklik yalnızca dış dünyadan gelen uyaranlarla belirlenir, bireyin zihinsel süreçleri bu algıyı şekillendirmez.
E) Kant, bireyin çevresini doğrudan algılayabileceğini ve zihnin dış dünyayı değiştirme gücü olmadığını savunur.

Cevap : C) Bireyin duyular aracılığıyla elde ettiği bilgi, zihinde işlenerek öznel bir gerçeklik oluşturur.

Açıklama : Kant’a göre birey dış dünyayı duyularla algılar, ancak bu bilgi zihinde işlenerek subjektif bir gerçeklik haline gelir.