Sunucu Tabanlı Programlama 2024-2025 Vize Soruları

1. Laravel ile Hızlı ve Güvenli PHP Geliştirme

Laravel, PHP ekosistemine model-view-controller mimarisi, dahili yönlendirme tablosu, Eloquent ORM ve Blade şablon motoru gibi hazır bileşenler kazandıran açık kaynak kodlu bir frameworktür; php artisan serve komutu yerleşik sunucuyu saniyeler içinde ayağa kaldırır ve geliştiricinin kurulum yerine iş mantığına odaklanmasını sağlar.

2. ORM Kavramı ve Eloquent’in Sağladığı Kolaylık

Nesne ilişkisel eşleme katmanı, veritabanı tablolarını sınıflara, sütunları ise özelliklere bağlayarak SQL yerine doğal PHP sözdizimiyle sorgu yazmayı mümkün kılar; Eloquent’te $fillable özelliği hangi alanların toplu atama ile doldurulabileceğini tanımlayarak güvenliği artırır.

3. İyi Tasarlanmış Routing ve HTTP İstek Yönetimi

Modern uygulamalarda rotalama, gelen URL’leri belirli controller metodlarına yönlendirir; Laravel’in Request sınıfı ise istemciden gelen parametreleri merkezi biçimde doğrular ve sanitize eder, böylece kod tekrarı azalırken güvenlik artar.

4. MVC Mimarisi: Ayrık Sorumluluk — Ancak Gerektiğinde

MVC, kullanıcı talebini controller katmanında karşılayıp iş mantığını modelde, sunumu view’de izole ederek modüler ve test edilebilir bir yapı elde eder; bununla birlikte çok küçük projelerde katman eklemek gereksiz karmaşıklık yaratabileceği için “aşırı mühendislik” riski göz önünde bulundurulmalıdır.

5. TCP ve UDP Karşılaştırması

Veri iletiminde transport katmanı güvenilir iletişim için TCP’yi, düşük gecikme gerektiren senaryolar için ise el sıkışması olmayan hızlı UDP’yi sunar; seçim, uygulamanın bütünlük ve hız gereksinimleriyle doğrudan ilişkilidir.

6. URI ve SEO Dostu URL Tasarımı

Her URL bir URI türüdür ve kaynağa erişim yöntemini belirtir; anlamlı, kısa ve anahtar kelime içeren URL yapıları arama motorlarının içeriği doğru indekslemesine yardımcı olarak sayfanın görünürlüğünü yükseltir.

7. Web 2.0’dan Web 3.0’a Geçiş

Web 2.0 döneminde kullanıcılar yorum, paylaşım ve sosyal ağlar ile içeriğin aktif üreticisi hâline gelirken Web 3.0 vizyonu blok zincir altyapısıyla kullanıcı verisinin merkezi otoriteden bağımsız olarak saklanmasını ve içeriğin semantik düzeyde anlaşılmasını hedefler.

8. Açık Kaynak Kültürü ve PHP

PHP’nin GPL benzeri lisanslarla geliştirici topluluğuna açılması, hataların hızlı düzeltildiği, yeni sürümlerin kesintisiz yayımlandığı ve güvenlik açıklarının şeffaf biçimde kapatıldığı dinamik bir ekosistem yaratır.

9. Yüksek Performans İçin Blok Depolama ve Yük Dengeleme

Blok depolama, veriyi sabit uzunluklu sektörler hâlinde sunarak düşük gecikmeli I/O performansı sağlar; ölçeklenen altyapılarda yük dengeleyiciler gelen trafiği çoklu sunucuya dağıtarak hem performansı hem de erişilebilirliği korur.

10. Sonuç

Açık kaynak felsefesiyle geliştirilen Laravel ve benzeri çatılar, MVC prensipleri ve ORM kolaylığıyla sunucu tabanlı programlamada üretkenliği artırırken, Web 3.0’ın dağıtık veri vizyonu ve klasik TCP-UDP mimarisinin doğru kullanımı ölçeklenebilir ve güvenli uygulamalar inşa etmenin anahtarlarını sunar.

1. Laravel ifadesinin tanımı aşağıdakilerden hangisidir?

A ) CSS ön işlemcisi
B ) JavaScript tabanlı bir frontend kütüphanesi
C ) PHP ile yazılmış, web uygulamaları geliştirmek için kullanılan bir framework
D ) Sunucu işletim sistemi
E ) Veritabanı yönetim sistemi

Cevap : C ) PHP ile yazılmış, web uygulamaları geliştirmek için kullanılan bir framework

Açıklama : Laravel, PHP dilinde MVC mimarisini temel alan, hazır routing, ORM (Eloquent) ve blade şablon motoru gibi bileşenlerle hızlı geliştirme sunan açık kaynak bir uygulama çatısıdır.

2. Laravel projesini çalıştırmak için kullanılan komut aşağıdakilerden hangisidir?

A ) php start server
B ) laravel serve
C ) php -S localhost:8000
D ) php laravel run
E ) php artisan serve

Cevap : E ) php artisan serve

Açıklama : php artisan serve, yerleşik PHP sunucusunu 127.0.0.1:8000 adresinde başlatarak projenin hızlı test edilmesini sağlar.

3. ORM ifadesinin tanımı aşağıdakilerden hangisidir?

A ) Object Rendering Method anlamına gelen bir görüntüleme tekniğidir.
B ) Operasyonel Risk Yönetimi (Operational Risk Management) anlamına gelen risk analiz yaklaşımıdır.
C ) Nesne ilişkisel eşleme (object-relational mapping) anlamına gelen, veri tabanı tablosu-sınıf arasında köprü kuran yapıdır.
D ) Output Resource Management anlamına gelen bellek yönetim tekniğidir.
E ) Online Request Manager anlamına gelen istek yönetim sistemidir.

Cevap : C ) Nesne ilişkisel eşleme (object-relational mapping) anlamına gelen, veri tabanı tablosuyla bir sınıf arasında köprü kuran yapıdır.

Açıklama : ORM katmanı, SQL sorgusu yazmadan sınıf ⟶ tablo / özellik ⟶ sütun eşlemesiyle CRUD işlemlerini kod okunabilirliği ve taşınabilirliği yüksek hale getirir.

4. TCP/IP mimarisinde veri iletim güvenliğinden sorumlu katman aşağıdakilerden hangisidir?

A ) Uygulama Katmanı (Application Layer)
B ) Sunum Katmanı (Presentation Layer)
C ) İnternet Katmanı (Internet Layer)
D ) Ağ Erişim Katmanı (Network Access Layer)
E ) Taşıma Katmanı (Transport Layer)

Cevap : E ) Taşıma Katmanı (Transport Layer)

Açıklama : Transport katmanı (TCP/UDP), bağlantı kurma, oturum numaralandırma, uçtan uca bütünlük ve akış kontrolü işlevleriyle veri güvenilirliğini üstlenir.

5. Web 3.0’ın en önemli felsefesi aşağıdakilerden hangisidir?

A ) Daha hızlı web sayfaları sunmak
B ) Daha güvenli web sayfaları sunmak
C ) Daha az kaynak tüketimi
D ) Daha çok kullanıcıya hizmet verebilmek
E ) Kullanıcıların kendi verisine sahip olması ve merkezi otoritelerden bağımsızlık

Cevap : E ) Kullanıcıların kendi verisine sahip olması ve merkezi otoritelerden bağımsızlık

Açıklama : Web 3.0; blok zincir, semantik veri ve dağıtık mimariyle merkezsiz kimlik ve veri egemenliği vizyonu sunar.

6. Eloquent ORM’in en önemli avantajı aşağıdakilerden hangisidir?

A ) Sunucu performansını artırmak
B ) Veri tabanını otomatik yedeklemek
C ) Uygulamayı çeşitli tarayıcılara uyumlu hale getirmek
D ) Arayüz tasarımını iyileştirmek
E ) SQL yerine PHP sözdizimini kullanarak veri tabanı işlemlerini yapabilmek

Cevap : E ) SQL yerine PHP sözdizimini kullanarak veri tabanı işlemlerini yapabilmek

Açıklama : Eloquent, User::where(‘id’,1)->first() gibi zincirlenebilir yöntemlerle SQL’i soyutlayarak üretkenliği artırır.

7. UDP protokolünün TCP’ye göre avantajı aşağıdakilerden hangisidir?

A ) Daha iyi şifreleme sunması
B ) Daha yüksek veri bütünlüğü sağlaması
C ) Daha hızlı olması
D ) Daha az kaynak tüketmesi
E ) Daha güvenli olması

Cevap : C ) Daha hızlı olması

Açıklama : UDP başlık alanı küçüktür, elde sıkışma & yeniden iletim mekanizması barındırmaz; bu da düşük gecikme ve daha az üst yük getirir.

8. MVC yapısında iş akışı gerçekleştirme yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

A ) Kullanıcı talebini Controller karşılar, gerekirse Model’den veri alır, View ile kullanıcıya sunar.
B ) Kullanıcı talebi doğrudan API katmanı tarafından işlenir.
C ) Kullanıcı talebini doğrudan Model karşılar, Controller’a iletir, Controller View’i kullanarak sonucu döndürür.
D ) Kullanıcı talebini servis katmanı karşılar, tüm işlemi kendisi gerçekleştirir.
E ) Kullanıcı talebini doğrudan View karşılar, Model’e iletir, Model sonucu Controller aracılığıyla döndürür.

Cevap : A ) Kullanıcı talebini Controller karşılar, gerekirse Model’den veri alır, View ile kullanıcıya sunar.

Açıklama : MVC’de Controller iş isteğini, Model veri & iş mantığını, View sunum katmanını temsil eder.

9. Laravel’de model ve migration dosyasını aynı anda oluşturmak için aşağıdaki komutlardan hangisi kullanılır?

A ) php artisan make:model ModelAdı –table
B ) php artisan make:model ModelAdı –migration
C ) php artisan make:model ModelAdı –create
D ) php artisan make:model ModelAdı –structure
E ) php artisan make:model ModelAdı –database

Cevap : B ) php artisan make:model ModelAdı –migration

Açıklama : –migration veya kısaca -m bayrağı, aynı isimli migration dosyasını database/migrations klasöründe oluşturur.

10. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde PHP’de doğru şekilde değişken tanımlaması yapılmıştır?

A ) $isim = “Emre”;
B ) const isim = “Emre”;
C ) var isim = “Emre”;
D ) dim isim as String
E ) let isim = “Emre”;

Cevap : A ) $isim = “Emre”;

Açıklama : PHP’de değişkenler $ önekiyle başlar; const ise sabit tanımlar, var/let JavaScript sözdizimidir.

11. MVC’de aşırı mühendislik riski ifadesinin tanımı aşağıdakilerden hangisidir?

A ) Basit uygulamalarda MVC kullanımının gereksiz karmaşıklığa yol açabileceği durumu
B ) Mühendislik ekibinin çok büyük olmasından kaynaklanan riski
C ) Model sınıflarının sayısının kontrolden çıkma riski
D ) Veritabanı tablolarının karmaşıklaşma riski
E ) Her zaman aşırı mühendisliğin gerekli olduğu durumu

Cevap : A ) Basit uygulamalarda MVC kullanımının gereksiz karmaşıklığa yol açabileceği durumu

Açıklama : Over-engineering, çözümün karmaşıklığının gereksinimi aşmasıdır; küçük CRUD projesinde katmanlı mimari fazlalık olabilir.

12. URI ve URL arasındaki temel fark aşağıdakilerden hangisidir?

A ) URL bir URI türüdür ve bir kaynağın nasıl erişilebileceğini belirtir
B ) URI statik kaynakları, URL dinamik kaynakları tanımlar
C ) URI güvenli bağlantıları, URL güvensiz bağlantıları tanımlar
D ) URI yalnızca web sayfalarını tanımlarken, URL tüm internet kaynaklarını tanımlar
E ) URL sadece HTTP protokolünü kullanırken, URI tüm protokolleri kullanabilir

Cevap : A ) URL bir URI türüdür ve bir kaynağın nasıl erişilebileceğini belirtir

Açıklama : URI tanımlayıcı kavramını, URL ise tanımlayıcının konum bilgisini içeren alt setini temsil eder.

13. Laravel’de bir modelin hangi sütunlarının toplu atama ile doldurulabileceğini belirten özellik aşağıdakilerden hangisidir?

A ) $columns
B ) $guarded
C ) $table
D ) $fillable
E ) $attributes

Cevap : D ) $fillable

Açıklama : $fillable beyaz liste yaklaşımıdır; Model::create($request->all()) gibi işlemlerde kitle ataması güvenliğini sağlar.

14. Modern web geliştirmede “rotalama” kavramı tanımı aşağıdakilerden hangisidir?

A ) Arama motorunda üst sıralara çıkma
B ) URL kısaltma
C ) URL’leri uygulama içindeki belirli işlevlere yönlendirme
D ) Web sayfaları arasında geçiş yapma
E ) Sunucuyu yapılandırma

Cevap : C ) URL’leri uygulama içindeki belirli işlevlere yönlendirme

Açıklama : Route tabloları, /blog/5 isteğini PostController@show metoduna eşler; RESTful tasarımın bel kemiğidir.

15. PHP’nin açık kaynak kodlu olmasının sağladığı avantajlardan birisi aşağıdakilerden hangisidir?

A ) Sadece belirli şirketler tarafından geliştirilebilmesi
B ) Daha güvenli, daha güncel ve sürekli yenilenen bir yapıya sahip olması
C ) Ücretli lisans gerektirmemesi ancak kaynak kodunun kapalı olması
D ) Değiştirilemeyen ve sabit bir yapıya sahip olması
E ) Yalnızca belirli sistemlerde çalışabilmesi

Cevap : B ) Daha güvenli, daha güncel ve sürekli yenilenen bir yapıya sahip olması

Açıklama : Açık kaynak topluluk modeli hataları hızla düzeltir, yeni özellikleri geri bildirimle entegre eder.

16. Laravel’de Request sınıfı kullanılma biçimi aşağıdakilerden hangisidir?

A ) Rota tanımlaması yapmak için
B ) Görünüm dosyalarını oluşturmak için
C ) Veritabanı bağlantısı kurmak için
D ) İstemciden gelen parametreleri kontrol etmek için
E ) Kontrolcü sınıfları yaratmak için

Cevap : D ) İstemciden gelen parametreleri kontrol etmek için

Açıklama : Illuminate\Http\Request nesnesi, input verisine erişim, doğrulama ve sanitizasyon işlemlerini merkezîleştirir.

17. Laravel framework’ünde kullanılan ORM teknolojisinin adı aşağıdakilerden hangisidir?

A ) Active Record
B ) Eloquent
C ) Hibernate
D ) Entity Framework
E ) Doctrine

Cevap : B ) Eloquent

Açıklama : Eloquent, Laravel ile entegre aktif kayıt (Active Record) stilinde bir PHP ORM’dır.

18. Web 2.0’ın Web 1.0’dan en önemli farkı aşağıdakilerden hangisidir?

A ) Daha az kodlama gerektirmesi
B ) Daha güvenli olması
C ) Daha hızlı olması
D ) Kullanıcıların içerik ekleyebilmesi ve etkileşime geçebilmesi
E ) Daha az sunucu kaynağı kullanması

Cevap : D ) Kullanıcıların içerik ekleyebilmesi ve etkileşime geçebilmesi

Açıklama : Web 2.0, sosyal ağlar & etiketleme gibi kullanıcı-taraflı içerik üreten interaktif platformlarla tanımlanır.

19. MVC tasarım deseninin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

A ) Sadece veri tabanı işlemlerini kolaylaştırmak
B ) Yazılım geliştirme maliyetlerini düşürmek
C ) Donanım gereksinimlerini azaltmak
D ) Yazılım geliştirme sürecinde kodun daha modüler, esnek ve yönetilebilir olmasını sağlamak
E ) Kullanıcı arayüzlerini daha görsel hale getirmek

Cevap : D ) Yazılım geliştirme sürecinde kodun daha modüler, esnek ve yönetilebilir olmasını sağlamak

Açıklama : MVC ayrık sorumluluk ilkesiyle bakım-test kolaylığı ve ekip içi paralel çalışma sağlar.

20. Web uygulamalarında URL yapılandırmasının SEO açısından önemi aşağıdakilerden hangisidir?

A ) URL’lerin Türkçe karakterler içermesi SEO açısından avantajlıdır
B ) İyi yapılandırılmış URL’ler, arama motorlarının içeriği anlamasına ve indekslemesine yardımcı olur
C ) URL uzunluğu ne kadar fazlaysa SEO için o kadar iyidir
D ) URL’ler mümkün olduğunca karmaşık olmalıdır
E ) URL yapısı SEO için önemsizdir, içerik daha önemlidir

Cevap : B ) İyi yapılandırılmış URL’ler, arama motorlarının içeriği anlamasına ve indekslemesine yardımcı olur

Açıklama : Anlamlı slug (örn. /kategori/urun-adi) sıralama algoritmasında konu alaka düzeyini artırır, tıklama oranını yükseltir.