Uygurlar 2023-2024 Final Soruları

Mayıs 2, 2025

Uygurlar 2023–2024 Final Sınavı Soruları

1- I. Samur kürkü imal ederler
II. Po-tieh (keçe) imal ederler
III. Hayvan motifleri ile işlenmiş elbise imal ederler
IV. Başlarına Yu-mao (kalpak-şapka) takarlar
Yukarıdakilerden hangileri Çin elçisi Wang Yen-Te’nin Uygur ülkesine yaptığı seyahat sırasında gözlemlediği kadınlarla ilgili verdiği bilgilerdendir?

A) I, III ve IV
B) I ve II
C) I, II ve IV
D) I, II ve III
E) II, III ve IV

Cevap : C) I, II ve IV

Açıklama :

2- I. Tarihî İpek Yolu’nun kavşak noktasındadır.
II. Ender rastlanan savunma ve saldırı merkezidir.
III. Etrafı yüksek dağlarla ve denizle çevrilidir.
IV. Petrol, kaya gazı gibi stratejik ham maddelere sahiptir.
Yukarıda verilen bilgilerden hangisi ya da hangileri 1.828.418 kilometrekare yüz ölçümüne sahip olan Doğu Türkistan coğrafyasının önemi bakımından yanlıştır?

A) I ve IV
B) II ve III
C) Yalnız III
D) II ve IV
E) Yalnız I

Cevap : C) Yalnız III

Açıklama : Doğu Türkistan denizle çevrili bir bölge değildir, bu nedenle III. madde yanlıştır. Diğer maddeler, bölgenin stratejik ve jeopolitik önemini doğru şekilde yansıtır.

3- 1930’lu yıllarda Doğu Türkistan’da başlayan büyük eğitim inkılabının kilit ismi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Yunus Hoca
B) Sabri Baykuzu
C) Mahmut Muhiti
D) Hoca Niyaz Hacı
E) Alihan Töre

Cevap : C) Mahmut Muhiti

Açıklama : Mahmut Muhiti, 1930’lu yıllarda Doğu Türkistan’da eğitim alanında önemli reformlar gerçekleştirmiştir. Bu inkılapla birlikte modern eğitim kurumları yaygınlaşmış ve toplumsal dönüşüm hız kazanmıştır.

4- Aşağıdaki boylardan hangisi Moyen-çor Kağan’ın batı seferi ile alakalıdır?

A) Sekiz Oğuzlar, Dokuz Oğuzlar
B) Oğuzlar, Tölesler
C) Dokuz Tatarlar, On-Oklar
D) Karluklar, Türgişler
E) Kırgızlar, Çikler

Cevap : D) Karluklar, Türgişler

Açıklama : Moyen-çor Kağan döneminde gerçekleştirilen batı seferleri, Karluklar ve Türgişlerle yapılmış mücadeleleri kapsamaktadır. Bu boylarla yapılan savaşlar, Uygur Kağanlığı’nın batı sınırlarını koruma ve genişletme amacıyla yapılmıştır.

5- Kutlug Bilge Kağan tahta çıktıktan sonra aşağıdakilerden hangi sorunla uğraşmıştır?

A) Kırgız seferi düzenlemiş, İslam ordularıyla savaşmıştır.
B) Oğuzlara sefer düzenlemiş, Karlukları itaat altına almıştır.
C) Kırgız seferi ve Kuzey Çin’e akın düzenlemiştir.
D) Karluk isyanını bastırmış, Tibetlileri uzaklaştırmıştır.
E) Beşbalık bölgesi için savaşmış, Çin’i vergiye bağlamıştır.

Cevap : D) Karluk isyanını bastırmış, Tibetlileri uzaklaştırmıştır.

Açıklama : Kutlug Bilge Kağan tahta geçtiğinde en büyük sorunlardan biri Karlukların isyanıydı. Bu isyan bastırıldıktan sonra Tibetlilerin bölgeden uzaklaştırılması, Uygur Kağanlığı’nın istikrarını sağlamak açısından kritik bir adımdı.

@lolonolo_com

Uygurlar 2023–2024 Final Sınavı Soruları

6- I. Teginler şadlardan daha önemli bir rütbe idi.
II. Teginler ve şadlar bazı durumlarda meclise başkanlık edebilirlerdi.
III. Uygur Devleti’nde tegin iken kağan olanlar bulunmaktaydı.
Uygurlarda teginler ve şadlarla alakalı yukarıda verilen bilgilerden hangisi ya da hangileri yanlıştır?

A) Yalnız II
B) Yalnız III
C) Yalnız I
D) II ve III
E) I ve III

Cevap : A) Yalnız II

Açıklama :

7- I. 1517 yılında Sarı Uygurlar ve Kırgızlar üzerine sefer düzenledi.
II. 1524 yılında oğlu Abdurreşid Sultan’ı Kalmuklar üzerine sefere yolladı.
III. Birçok Kırgız ve Kazak kabilesini idaresi altına alan Tahir Han karşısında zor durumda kaldı.
IV. 1538 yılında Belh ve Horasan üzerine sefer düzenledi.
V. Keşmir’i ele geçirdi ve gelirinin yarısını Yarkend’e göndermesi karşılığında barış yaptı.
VI. Çağatay Hanlığı’na son verdi ve Doğu Türkistan’da siyasi birliği sağladı.
Yarkend (Saidiyye) Hanlığı kurucusu Said Han’la alakalı yukarıda verilen bilgilerden hangileri yanlıştır?

A) IV ve V
B) I ve III
C) I ve II
D) II ve VI
E) IV ve VI

Cevap : E) IV ve VI

Açıklama :

8- Şarki Türkistan İslam Cumhuriyeti ne zaman ve kimin başkanlığında kurulduğu bilgisi aşağıdakilerden hangisidir?

A) 11 Ocak 1933, Mehmet Emin Buğra
B) 12 Kasım 1933, Sabit Damolla
C) 12 Nisan 1933, Şerifhan Töre
D) 24 Nisan 1933, Hoca Niyaz Hacı
E) 12 Şubat 1933, Mahmut Muhiti

Cevap : B) 12 Kasım 1933, Sabit Damolla

Açıklama : Şarki Türkistan İslam Cumhuriyeti, 12 Kasım 1933 tarihinde Kaşgar’da kurulmuştur. Bu cumhuriyetin ilk başkanı Sabit Damolla’dır. Bu olay, Doğu Türkistan tarihinde önemli bir bağımsızlık girişimi olarak kabul edilmektedir.

9- • Türkçe, Çince ve Soğdca olmak üzere üç dilde yazılmıştır.
• III. Orhun Abidesi olarak da adlandırılmıştır.
• “Ay Tengride Kut Bulmuş Alp Bilge Tengri” adına diktirilmiştir.
• Uygurların Mani dinine geçişleri hakkında bilgi vermektedir.
• Türkçe kısmı Göktürk alfabesiyle yazılmıştır.
Yukarıda özellikleri verilen Uygur yazıtı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Suci Yazıtı
B) Terhin (Taryat) Yazıtı
C) Karabalsagun Yazıtı
D) Şine-usu Yazıtı
E) Tez Yazıtı

Cevap : C) Karabalsagun Yazıtı

Açıklama : Karabalsagun Yazıtı, Uygur Kağanı Alp Bilge Tengri adına diktirilmiştir. Üç dilde yazılmış olması ve Mani diniyle ilgili içerikler barındırması nedeniyle Uygur tarihinin en önemli epigrafik belgelerinden biridir.

10- Uygur toplumunda ziraatın ve şehircilik gelişmesine bağlı olarak Uygur kağanının emri ile inşa edilen iki şehir aşağıdakilerden hangisidir?

A) Hanbalık ile Kansu
B) Turfan ile Kaşgar
C) Aksu ile Koçu
D) Beşbalık ile Karabalsagun
E) Ordubalık ile Yeni-kent

Cevap : D) Beşbalık ile Karabalsagun

Açıklama : Beşbalık ve Karabalsagun şehirleri, Uygur Kağanlığı döneminde ziraat ve şehircilik faaliyetlerinin merkezleri haline gelmiştir. Bu şehirler planlı kentleşme örneği olarak dikkat çeker ve dönemin gelişmiş altyapısını yansıtır.

@lolonolo_com

Uygurlar 2023–2024 Final Sınavı Soruları

11- Çin’den başlayarak Turfan, Kaşgar’dan geçerek Tanrı Dağları’nı takip ederek Kaşgar şehrinin batısında Terek Boğazı’nı geçerek Fergane’ye ulaşır. Buradan Semerkand ve Buhara şehirlerine giden ve güney-batıya yönelerek Merv şehrinden geçen İpek Yolu güzergahının adı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Orta yol
B) Batı yolu
C) Doğu yolu
D) Kuzey yolu
E) Güney yolu

Cevap : A) Orta yol

Açıklama :

12- • Uygur ülkesinin coğrafyası ve askerî teşkilatı hakkında bilgi vermektedir.
• Yaklaşık on iki yıllık bir devreye ışık tutmaktadır.
• İkinci Uygur Kağanı Moyen-çor adına diktirilmiştir.
• Göktürk-Uygur bağlantısı hakkında bilgi vermektedir.
Yukarıda özellikleri verilen Uygur yazıtı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Şine-usu Yazıtı
B) Ulaan-gom Yazıtı
C) Suci Yazıtı
D) Tez Yazıtı
E) Terhin (Taryat) Yazıtı

Cevap : E) Terhin (Taryat) Yazıtı

Açıklama : Terhin (Taryat) Yazıtı, Moyen-çor adına dikilmiş ve Uygur Kağanlığı’nın kuruluşu, Göktürklerle ilişkileri ve devlet yapısı hakkında bilgi veren en önemli kaynaklardan biridir. Uygur tarihi açısından birincil derecede öneme sahiptir.

13- • Çin kaynaklarında verilen bilgilere göre saçları açık renkli ve gözleri mavidir.
• VI. yüzyılda Sayan Dağları’nın kuzeyi ve Yenisey Nehri mecrasında yaşamaktadırlar.
• 752 senesinde Tokuz Oğuz, Çikler, Üç Karluk boyları ile Uygurlara karşı ittifak kurmuşlardır.
• 839 yılında Uygur kağanının öldürülmesiyle Türk devletinin başına geçmişlerdir.
Yukarıda verilen bilgiler aşağıdaki hangi Türk boyu ile alakalıdır?

A) Kırgızlar
B) Türgişler
C) On Uygurlar
D) Oğuzlar
E) Kıpçaklar

Cevap : A) Kırgızlar

Açıklama :

14- I. Kamların tavsiyeleriyle
II. Örf ve adetlerle
III. Ayuki denilen hükümetin kararıyla
IV. Kurultayda alınan kararlarla
V. Kaganların buyruklarıyla
Törenin teşekkül şekli ile alakalı yukarıda verilen bilgilerden hangileri doğrudur?

A) II, III ve IV
B) II, IV ve V
C) I, II ve III
D) III, IV ve V
E) I, III ve V

Cevap : B) II, IV ve V

Açıklama : Türk devlet geleneğinde töre; örf, adet, kurultay kararları ve kağanların buyruklarıyla şekillenirdi. Kamların önerileri töreyi oluşturmazdı. Ayuki ise daha çok uygulayıcı hükümet organıydı.

15- Uygurlara yenilen Dokuz Oğuzlar 840 tarihinden sonra aşağıdaki hangi bölgeye göç etmiştir?

A) İran
B) Sir-Derya
C) Güney Çin
D) Afganistan
E) İç Moğolistan

Cevap : B) Sir-Derya

Açıklama : 840 yılında Uygurlar tarafından mağlup edilen Dokuz Oğuzlar, batıya göç ederek Sir-Derya havzasına yerleşmişlerdir. Bu bölge, daha sonra Oğuz boylarının da yerleştiği ve Türk-İslam dünyasıyla temasın başladığı bir alan olmuştur.

@lolonolo_com

Uygurlar 2023–2024 Final Sınavı Soruları

16- I. Evlenip aile kurmamak
II. Oruç tutmak
III. Et yememek
IV. İçkiden uzak durmak
Yukarıda belirtilen hususlar aşağıdaki hangi dinin din adamlarının vasıflarındandır?

A) İslamiyet
B) Maniheizm
C) Yahudilik
D) Hristiyanlık
E) Budizm

Cevap : B) Maniheizm

Açıklama : Maniheizm, et yememek, içkiden uzak durmak ve bekârlık gibi katı kurallarla tanınan dualist bir inanç sistemidir. Uygurların resmi dini olarak kabul edilen Maniheizm’in bu özellikleri, özellikle din adamları arasında uygulanmaktaydı.

17- Dini Merasimler Bakanı Li Chiang’ın imparatora, Çinli prensesle evlenme isteğinin reddedilmesinin sakıncalarını belirttiği Uygur kağanı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Ay Tengride Kut Bulmuş Bilge Kagan
B) Gün Tengride Kut Bulmuş Alp Kagan
C) Gün Tengride Kut Bulmuş Alp Bilge Kagan
D) Tengride Kut Bulmuş Alp Bilge Kagan
E) Ay Tengride Kut Bulmuş Alp Bilge Kagan

Cevap : D) Tengride Kut Bulmuş Alp Bilge Kagan

Açıklama : Çin ile diplomatik ilişkilerde evlilik önemli bir araçtı. Dini merasimler bakanı Li Chiang’ın araya girerek bu evliliğin önemine dikkat çektiği kişi, Uygur Kağanı Tengride Kut Bulmuş Alp Bilge Kağan’dır. Bu olay, Uygurların Çin ile olan ilişkilerinde dikkat çekici bir dönüm noktasıdır.

18- Oğuz Yabgu Devleti ile alakalı aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) Devletin kışlık merkezi Yeni-kent’tir.
B) Kuzeyde Kimekler ile mücadele etmişlerdir.
C) Doğuda Karluklar ile mücadele etmişlerdir.
D) Çiğilleri düşman görmüşlerdir.
E) Devletin en tepesinde Kül-Erkin bulunmaktaydı.

Cevap : E) Devletin en tepesinde Kül-Erkin bulunmaktaydı.

Açıklama : Oğuz Yabgu Devleti’nin başında “Yabgu” unvanlı hükümdar bulunmaktaydı. “Kül-Erkin” ise daha alt düzey bir soylu unvandır. Bu nedenle E seçeneği yanlıştır. Diğer tüm maddeler tarihî verilerle örtüşmektedir.

19- Kıtaların Uygurlardan aldıkları unvanlar arasında aşağıdakilerden hangisi yoktur?

A) Tarkan
B) Hatun
C) Kagan
D) Tigin
E) Tanhu

Cevap : E) Tanhu

Açıklama : “Tanhu” unvanı Hunlara aittir ve Uygurlarda kullanılmaz. Uygurların devlet teşkilatında “Kağan”, “Hatun”, “Tigin” ve “Tarkan” gibi unvanlar yaygın olarak kullanılmıştır. Dolayısıyla bu unvan Uygurlardan alınmamıştır.

20- Kansu (Gansu) bölgesinin Çin açısından önemi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Çin’in batıdaki topluluklarla temas noktası olması
B) İsyan hareketlerinin üssü konumunda olması
C) Bozkır kavimlerinin akınlarına set oluşturması
D) Uygurlarla yapılan ticarette pazar yeri olması
E) Tibet hücumlarına karşı savunma alanı olması

Cevap : A) Çin’in batıdaki topluluklarla temas noktası olması

Açıklama : Kansu (Gansu) bölgesi, Çin’in kuzeybatısında yer alır ve tarih boyunca İpek Yolu’nun geçtiği önemli güzergâhlardan biri olmuştur. Bu özelliği sayesinde Çin’in Orta Asya ve Batı Asya’daki topluluklarla ticari, kültürel ve siyasi temas kurmasında bir geçit görevi üstlenmiştir. Aynı zamanda bu bölge, Han Çin uygarlığı ile batıdaki göçebe ve yerleşik topluluklar arasında bir köprü rolü oynamıştır. Bu nedenle Gansu bölgesi, Çin’in batıya açılan kapısı ve temas noktası olarak stratejik bir öneme sahiptir.

@lolonolo_com