Acil Müdahale Teknikleri 2024-2025 Vize Soruları

1. Şok Fizyolojisi: RAAS ve Sempatik Aktivasyon

Hipovolemik şokta organizmanın ilk yanıtı nöro-endokrin ve renin-anjiyotensin-aldosteron sistemi (RAAS)nin devreye girmesidir. Bu mekanizma periferal vazokonstriksiyon ve sodyum-su geri emilimiyle damar içi hacmi korumaya çalışır.

2. Torakosentez ve Plevral Patolojiler

2.1 Endikasyon: Plevral Efüzyon

Plevral boşlukta sıvı birikimi solunum yapan akciğer loblarını komprese eder; iğne-kateter yardımıyla negatif basıncın yeniden sağlanması hayat kurtarıcıdır.

2.2 Pnömotoraks vs Hemotoraks

Vize testinde “Pnömotoraks = hava, kan değil” ayırımı hatırlatılmıştır; kan birikimi hemotoraks olarak adlandırılır.

3. Ürolitiyazis Riski: Erkek Koyunlarda Obstrüksiyon

S-şekilli dar üretra ve yüksek fosforlu konsantre diyetler, koyunlarda tıkanmaya yol açabilir; acil durumda sondalama veya perineal üretrorafi gündeme gelir.

4. Hipotermi Yönetimi

Hassas ciltli hastalarda sıcak suyla doldurulmuş basınçlı hava yastıkları / plastik eldivenler güvenli ısıtma sağlar; yüksek ısı lambaları yanık riskini artırır.

5. Kardiyopulmoner Destek ve Oksijenasyon

5.1 Kafa Travmasında Oksijen Yöntemleri

Fragile kafatası tabanı nedeniyle nazal kateter kontraendikedir; flow-by, endotrakeal entübasyon veya oksijen kabini tercih edilir.

5.2 CPR Endikasyonları

Yetişkin at göğüs kafesi rijit olduğundan etkili kompresyon zordur; neonatal tay CPR için uygun boyuttadır.

6. Triyaj ve Vital Parametreler

• Triyaj 1: solunum/kalp durması, anafilaksi, nöbet – idrarda kan (hematuri) ise genelde Triyaj 2-3 kapsamındadır.
• Vital set: Nabız • Rektal ısı • Solunum sayısı • Kapiller dolum zamanı (CRT) • Bilinç düzeyi.

7. Sıvı Replasmanı ve Komplikasyonlar

Aşırı hızlı IV sıvı yüklemesi pulmoner ödem riskini artırır; dinleyerek krepitan ses kontrolü ve toraks radyografisi izleme için önemlidir.

8. Önemli Klinik Ayrıntılar

8.1 Isı Çarpması (Hyperthermia)

Köpeklerde çekirdek ısısı genelde ≥ 40 °C olduğunda ısı çarpması kabul edilir; hızlı evaporatif soğutma ve IV sıvı tedavisi gerekir.

8.2 Donmanın Başlangıç Bölgeleri

Kulak, kuyruk, patiler, burun ve dil en hassas bölgelerdir; genital organlar çoğu zaman vücutla temas hâlinde olduğundan korunaklıdır (Pen(i)s hariç tutulur).

9. İletişim ve Anamnez

Teknikerin ilk sorusu genellikle “Hastanızın huyu nasıldır?” biçiminde hayvanın davranış profilini ve agresyon riskini anlamak yönünde olabilir; ancak klinik öncelikler (solunum, bilinç) mutlaka hızla gözlemlenir.

10. Özet Öneriler

1. Hipovolemi şüphesinde RAAS temelli fizyolojiyi akılda tutun, kristalloid/kan hacim replasmanını hızla planlayın.
2. Plevral/abdominal boşluk drenajlarında kavram-tanım hatalarını (pnömotoraks ≠ hemotoraks) ayırt edin.
3. Koyun-teke beslemesinde Ca:P oranı ve su tüketimini düzenleyerek ürolit riskini düşürün.
4. Triyaj uygulamasında vital parametre setini standartlaştırın; hematuri acil ama “birinci seviye” değildir.
5. Sıvı terapi hızını göğüs radyografisi ve akciğer oskültasyonu ile titizce izleyin; akciğer ödemi kritik komplikasyondur.

1- Hipovolemik şok gelişimini önlemek için vücutta ilk olarak aşağıdakilerden hangisi gerçekleşir?

A) Ne olursa olsun süreç durdurulamaz.
B) Nöroendokrin ve renin-anjiyotensin-aldestoron sistemi devreye girer.
C) Hücre içi ATP kullanımı azaltılır.
D) Dalak küçülür.
E) Periferik damarlar daraltılır.

Cevap : B) Nöroendokrin ve renin-anjiyotensin-aldestoron sistemi devreye girer.

Açıklama : Ani kan-plazma kaybında baroreseptör uyarısı → sempatik katekolamin salınımı + RAAS aktivasyonu; damar yatağı daralır, kalp debisi korunur.

2- Aşağıda durumların hangisinde torakosentez yapılması düşünülebilir?

A) Perikardiyal efüzyon
B) Hipertermi
C) Solunum güçlüğü
D) Faringeal obstrüksiyon
E) Plevral efüzyon

Cevap : E) Plevral efüzyon

Açıklama : Torakosentez, plevral boşlukta sıvı/hava birikimini iğne-kateterle boşaltmak için yapılır; plevral efüzyon başlıca endikasyondur.

3- Aşağıdaki hayvanlardan hangisi idrar yolunu tıkayan ürolitlerin oluşumu açısından risk grubu içinde yer alır?

A) Boğa
B) Aygır
C) İnek
D) Kısrak
E) Koyun

Cevap : E) Koyun

Açıklama : Erkek küçük ruminantlarda dar S-şekilli üretra ve yoğun mineral diyetler obstrüktif ürolitiyazise yatkındır.

4- Aşağıdaki kavram-tanım eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

A) Perikardiyosentez: Perikardiyal boşluktan sıvı toplama işlemidir.
B) Pnömotoraks: Pleural boşlukta kan birikmesidir.
C) Torakosentez: Pleural boşlukta biriken sıvı ya da havanın enjektör ile boşaltılması işlemidir.
D) Abdominosentez: Karın içinden kateter yardımı ile sıvı toplama işlemidir.
E) Piyotoraks: Pleural boşlukta irin birikmesidir.

Cevap : B) Pnömotoraks: Pleural boşlukta kan birikmesidir.

Açıklama : Pnömotoraks = hava; kan birikimine hemotoraks denir.

5- Hypotermik hastalarda hayvanın zarar görmemesi için aşağıda belirtilen ısıtma yöntemlerinden hangisi tercih edilmelidir?

A) Isıtma pedleri
B) Basınçlı hava
C) Sıcak su ile doldurulmuş pet şişeler
D) Sıcak su ile doldurulmuş plastik eldivenler
E) Isı lambaları

Cevap : B) Basınçlı hava

Açıklama :

6- Aşağıdakilerden hangisi kan basıncının ölçme endikasyonları arasında yer almaz?

A) Gastrointestinal hastalıklar
B) Anesteziye alınan hayvanlar
C) Kalp hastalıkları
D) Hipertiroidizm
E) Kronik böbrek yetmezliği

Cevap : A) Gastrointestinal hastalıklar

Açıklama : Hipertansiyon takibi genellikle kardiyak, renal, endokrin (hipertiroid, hiperadrenokort) vakalarda ve anestezi sırasında yapılır; GİS sorunları direkt endikasyon değildir.

7- Hangi oksijen uygulama tekniği kafa travması yaşayan bir hasta için uygun değildir?

A) İntranasal kateter ile oksijen uygulaması
B) Flow-by oksijen uygulaması
C) Yoğun bakım kabini içinde oksijen uygulaması
D) Streç film ile sarılmış taşıma çantası içinde oksijen uygulaması
E) Entübasyon ile oksijen uygulaması

Cevap : A) İntranasal kateter ile oksijen uygulaması

Açıklama : Nazal kateter kafatası tabanı fraktürü riskinde kontraendikedir; flow-by veya entübasyon basınç artışı oluşturmadan oksijen sağlar.

8- Acil hastasına ilk müdahaleyi yapmak üzere bir teknikerin hasta yakınından öğrenmesi gereken en önemli bilgi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Hastanızın huyu nasıldır?
B) Daha önce bir kalp rahatsızlığı geçirdi mi?
C) Nöbet geçirme aktivitesi var mı?
D) Hastanızda solunum güçlüğü var mı?
E) Hastanın ağzında kitlenme oldu mu?

Cevap : A) Hastanızın huyu nasıldır?

Açıklama :

9- Aşağıdakilerden hangisi kedi ve köpeklerde donmanın başlangıç noktaları arasında yer almaz?

A) Kuyruk
B) Pen(i)s
C) Ayak tabanı
D) Burun
E) Dil

Cevap : B) Pen(i)s

Açıklama : Soğuğa en maruz yüzeysel bölgeler kulak, kuyruk, patiler, burun, dildir; genellikle genital organlar vücutla temas hâlinde korunaklıdır.

10- Intravaskuler dolaşımdaki hacim kaybı aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?

A) Hipervolemi
B) Intravaskuler yetmezlik
C) Hipovolemi
D) Rehidrasyon
E) Dehidrasyon

Cevap : C) Hipovolemi

Açıklama : Hipovolemi = damar içi volüm azalması → hipotansiyon, şok.

11- Ortopne duruş sergileyen bir köpek ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Solunum yoktur.
B) Solunumu güçtür.
C) Yan yatması zorluk arz eder.
D) Solunumu hızlıdır.
E) Solunumu yüzeyseldir.

Cevap : A) Solunum yoktur.

Açıklama : Ortopne, özellikle solunum zorluğu yaşayan hayvanların —bu durumda köpeklerin— nefes almayı kolaylaştırmak için aldıkları özel bir pozisyondur. Genellikle ön ayaklarını açarak dirseklerini dışa koyarlar ve başlarını öne doğru uzatırlar. Bu, göğüs boşluğunun genişlemesini sağlar ve solunumu rahatlatır. Bu duruşun görülmesi, hayvanın solunum yaptığını ve hatta solunumun zor, hızlı ve yüzeysel olabileceğini gösterir. Ancak **”solunum yoktur” ifadesi yanlıştır**, çünkü ortopne duruşu tam olarak solunumu sürdürebilmek için alınan bir kompansatuar duruştur.

Yeni bir soru hazırlamamı ister misiniz?

12- Kanaması olan bir at için aşağıdakilerden hangisi öncelikli olarak uygulanmalıdır?

A) Oksijen tedavisi
B) Kan nakli
C) Hipertonik salin solusyonu
D) Kristalloid sıvılar
E) Kolloid sıvılar

Cevap : B) Kan nakli

Açıklama :

13- Kardiyak arrest gelişen ve aşağıda belirtilen hayvanlardan hangisine CPR yapılabilir?

A) Aygır
B) Kısrak
C) Neonatal tay
D) Dana
E) Manda

Cevap : C) Neonatal tay

Açıklama : Yetişkin büyük atlarda göğüs baskısı etkisizdir; CPR protokolleri yeni doğan tay/dana boyutundaki hayvanlarda uygulanabilir.

14- Aşağıdakilerden hangisi hastanın vital belirtilerini ifade etmektedir?

A) Nabız, rektal ısı, solunumun yüzeysel olması, bilinç düzeyi
B) Nabız, rektal ısı, solunum şekli, kusma
C) Nabız, rektal ısı, solunum şekli, bilinç düzeyi
D) Nabız, rektal ısı, solunum sayısı, kapillar dolum zamanı, bilinç durumu
E) Nabız, rektal ısı, mukozaların rengi, bilinç düzeyi

Cevap : D) Nabız, rektal ısı, solunum sayısı, kapillar dolum zamanı, bilinç durumu

Açıklama : Vital parametre seti kalp atımı, T°, solunum hızı, CRT, bilinç (ve MM rengi) içerir.

15- Isı çarpmasına maruz kalan köpeklerin vücut ısısı genellikle kaç derecenin üzerindedir?

A) 38.5 °C
B) 40.5 °C
C) 39.5 °C
D) 40 °C
E) 39 °C

Cevap : D) 40 °C

Açıklama : Köpeklerde core T° ≥ 40,5 °C (105 °F) hipertermi-heatstroke kriteridir.

16- Aşağıdakilerden hangi durumdaki hasta triyajın ilk düzey hastası olarak kabul edilmez?

A) Solunumu durmuş hasta
B) Kalbi durmuş hasta
C) İdrar kanaması olan hasta
D) Anafilaksi gelişmiş hasta
E) Epileptoid nöbet geçiren hasta

Cevap : C) İdrar kanaması olan hasta

Açıklama : Triyaj 1 = yaşamı hemen tehdit eden; hematuria genelde acil fakat 1. seviye değildir.

17- Yaşamını kaybetme tehlikesi olan bir kedide triyaj sonrası aşağıdakilerden hangisini uygulamayı düşünürsünüz?

A) Temel Yaşam desteği sağlarım
B) Röntgen ve ultrasonografi çekerim
C) Kan alır ve BUN, kreatinin ile hemogram bakarım
D) Sıvı tedavisine başlarım
E) Oksijen ile pulmikortu inhaler uygularım

Cevap : A) Temel Yaşam desteği sağlarım

Açıklama : ABC odaklı Basic Life Support (hava yolu-solunum-dolaşım) kritik hastada görüntüleme ve lab. işlemlerinden önce gelir.

18- Acil hastasından alınan toraks radyografisinde veteriner teknikeri için aşağıdakilerden hangisi tanısal bir önem taşımaz?

A) Akciğer sahası
B) Pnömotoraks
C) Trakea uzunluğu
D) Perikardiyal efüzyon varlığı
E) Kalbin VKS ölçümü

Cevap : C) Trakea uzunluğu

Açıklama : Tanısal parametreler akciğer paterni, serbest hava/sıvı, kalp silueti; trakeal “uzunluk” ölçümü klinik tanıda kullanılmaz.

19- Sağlıklı bir hayvanda EKG’de saptanan sinüs ritmi için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Her QRS için bir Q dalgası vardır, PR aralığı tutarlıdır
B) Her QRS için bir S dalgası vardır, PR aralığı tutarlıdır
C) Her QRS için bir T dalgası vardır, PR aralığı tutarlıdır
D) Her QRS için bir P dalgası vardır, PR aralığı tutarlıdır
E) Her QRS için bir R dalgası vardır, PR aralığı tutarlıdır

Cevap : D) Her QRS için bir P dalgası vardır, PR aralığı tutarlıdır

Açıklama : Sinüs düğümü → atriyal depolarizasyon (P), ardından sabit PR ile ventrikül depolarizasyonu (QRS); ritim düzenlidir.

20- Aşağıdakilerden hangisi sıvı replasmanı sırasında gelişebilir?

A) Bradikardi
B) Dehidrasyon
C) Hipertermi
D) Pulmoner ödem
E) Asites

Cevap : D) Pulmoner ödem

Açıklama : Aşırı/ hızlı IV sıvı yüklemesi kapiller hidrostatik basıncı artırarak akciğer interstisyel-alveoler ödemine yol açabilir.