Doğum ve Suni Tohumlama 2024-2025 Vize Soruları

1. Konjenital Anomaliler ve Obstetrik Riskler

1.1 Schistosoma reflexum

Sorularda doğru cevap olarak “Göğüs ve karın boşluklarının tamamen kapanmaması” (D) tanımlanan bu malformasyonda, fetus karın duvarı kapatılamadığı için organlar dışarıda kalır. Obstetrik açıdan zor doğum (dystocia) nedeni olup çoğunlukla sezaryen endikasyonudur.

1.2 Yavru Zarlarının Hidropsu

Amnion ve allantois sularının anormal artışı (D) “hydrops” tablosunu oluşturur. Anne karnında volüm fazlalığı, damarlarda basınç artışı ve solunum güçlüğüne yol açabilir; ultrasonla erken tespit önemlidir.

2. Dişi Reprodüktif Anatomi ve Fizyoloji

2.1 Ovaryumun Çift Görevi

Ovaryumlar hem ekzokrin (oosit üretimi) hem de endokrin (östrojen-progesteron sentezi) fonksiyon gösterir (C). Bu çift görev, siklus düzeni ve fertilizasyon başarısında kilit rol oynar.

2.2 İçten Dışa Organ Dizilimi

Doğru sıra ovaryum → ovidukt → uterus → serviks → vaj(i)na → vulvadır (A). Muayene-tohumlama esnasında anatomik yönelim hataları rektal perforasyon veya servikal travmaya neden olabilir.

3. Gebelik Muayeneleri

3.1 Rektal Palpasyon

Pratikte en çok ineklerde (E) uygulanır; deneyimli veterinerler 30. günden itibaren (C) amniotik kese dalgalanması ve membran slip bulgularını palpe edebilir.

3.2 Küçük Ruminantlarda Ultrason

Keçi-koyun gebelik tanısında transabdominal ultrasonografi (A) non-invaziv, yüksek doğruluk sağlar; rektal palpasyon anatomik kısıtlar nedeniyle önerilmez.

4. Hormonal Mekanizmalar

4.1 Fetal–Maternal Doğum Sinyali

Fetal CRH artışı direkt olarak fetal ACTH (C) salınımını tetikler; kortizol plasental progesteronu azaltıp östrojen-prostaglandin sentezini artırarak doğumu başlatır.

4.2 Libido Düzenleyicileri

Libido düşüklüğü nedenleri arasında deneyimsizlik, ayrı barınma, yaşlılık, obezite yer alırken “genç olması” (C) tek başına libido düşüklüğü nedeni sayılmaz; genç boğa puberte sonrası normal libido geliştirir.

5. Erkek Reprodüktif Muayene ve Semen Toplama

5.1 Boğa Muayenesinde Dikkat Edilecek Noktalar

Pen(i)s dinlenme hâlinde görünmez (A), test(i)sler palpasyonla değerlendirilir (E); prepisyum ucundaki kılların cinsel sağlık göstergesi olduğu ifadesi (C) klinik açıdan yanlış kabul edilir.

5.2 Semen Toplama Teknikleri

Doğala en yakın yöntem suni vaj(i)nadır (B). Elektro-ejakülatör stres ve sp(e)rma kalitesini olumsuz etkileyebileceği için rutin damızlık boğada tercih edilmez.

5.3 sp(e)rmanın Sulandırılması

Amaçlar “doze etme, hacmi artırma, soğutma, dondurma”dır; “eritme” (E) sulandırma amacı değildir. Sulandırıcı 5 °C’de eklenir çünkü bu sıcaklıkta metabolik aktivite düşer, madde alışverişi yavaşlar (E).

5.4 Kalite Kriterleri

Makroskobik incelemede pH (B) ve yoğunluk değerlendirilir; motilite ve morfoloji mikroskobik parametrelerdir. Dondurulmuş bir payet eritildikten sonra minimum %40 motilite (E) kabul sınırıdır.

6. sp(e)rmatogenezis & Oogenezis

6.1 sp(e)rmanın Başkalaşımı

sp(e)rmatid → olgun sp(e)rm dönüşümüne sp(e)rmiogenezis (E) denir; sp(e)rmiasyon ise olgun sp(e)rmin seminifer tübüllerden atılmasıdır.

6.2 Oositin Olgunlaşması

Foliküler fazda LH dalgasıyla tetiklenen nükleer ve sitoplazmik değişim maturasyon (A) olarak adlandırılır; bunu takiben ovulasyon gerçekleşir.

7. Doğum Kanalı ve Pelvik Ölçümler

Pelvik girişin üç çapı (B) – dikey, transversal, oblik – doğum zorluğunu belirleyen kilit ölçülerdir. Sığırlarda pelvik ölçüm 18 ay altı düvelerde seleksiyon kriteridir.

8. Tohumlama Uygulamaları

8.1 Kısraklarda Endoskopi

Servikal bariyeri aşmak için kısrak gen(i)tal endoskopisi transservikal (D) teknikle yapılır; uterin biyopsi ve kronik endometrit tanısında kullanılır.

8.2 sp(e)rma Kriyoprotektanı

Kriyoprotektan (gliserol) eklenmesi 5 °C’de gerçekleştirilir çünkü metabolizma düşüktür, hücre içi denge yavaş ve kontrollüdür (E); ani ekleme membran şokuna yol açar.

9. Klinik Obstetrik Prosedürler

9.1 Yavru Zarlarının Hidrops Yönetimi

Amnion-allantois sıvısının aşırı artışı durumunda doğum öncesi sıvı boşaltma veya erken partus indüksiyonu planlanabilir.

9.2 Doğum Kanalının Değerlendirilmesi

Pelvik palpasyon ve vulvar-vaj(i)nal muayene, doğum eyleminin güvenli ilerleyip ilerleyemeyeceğini öngörmede temel yöntemdir.

10. Öneriler ve Sonuç

1. Rektal palpasyonda 30. günden önce teşhis iddiasında bulunmayın; ultrasonografi ile kombine edin.
2. sp(e)rma değerlendirirken makro-mikro parametreleri ayırın; eritme sonrası motilite >= %40 olmazsa payeti tohumlamada kullanmayın.
3. Sürülerde koyun ürolitiyazisi riskini Ca:P oranı ≈1.5:1, bol su ve uygun idrar pH’sı ile azaltın.
4. Libido taramasında “yaşlı, obez, ayrı barınan veya deneyimsiz” erkekleri erken tespit edip üreme verimini koruyun.
5. Doğum kanalının üç temel çapını (dikey, enine, oblik) genç düvelerde ölçerek distosi riskini minimize edin.

Bu makale, Doğum ve Suni Tohumlama 2024-2025 vize sorularındaki doğru cevaplar ve onların klinik yansımalarını ayrıntılı biçimde açıklayarak veteriner obstetri ve androloji uygulamalarına sahada rehberlik etmeyi amaçlamaktadır.

1- Schistosoma reflexum ne demektir?

A) Yavrunun çok sayıda bacağının olmasıdır.
B) Eklemlerde şişliklerdir.
C) Yavrunun thorakal bölümünün son kısmının olmaması veya az olarak oluşumudur.
D) Göğüs ve karın boşluklarının tamamen kapanmamasıdır.
E) Kafatasının tam olarak kapanmamasıdır.

Cevap : D) Göğüs ve karın boşluklarının tamamen kapanmamasıdır.

Açıklama : Schistosoma reflexum ağır bir konjenital malformasyondur; ventral karın duvarı kapanmaz, iç organlar dışarıda kalır ve omurga geriye kıvrılır. Bu durum distosiye yol açar ve çoğu kez sezaryen gerektirir.

2- Ovaryumların görevleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Hormon üretim görevleri yoktur.
B) Yumurta hücresi üretiminde görev yapmazlar.
C) Ekzokrin ve endokrin görevleri vardır.
D) sp(e)rm üretiminde görev yaparlar.
E) sp(e)rmanın taşınmasında görev yaparlar.

Cevap : C) Ekzokrin ve endokrin görevleri vardır.

Açıklama : Ovaryumlar oosit (ekzokrin) üretir ve östrojen-progesteron (endokrin) salgılar; bu çift görev döngü kontrolü ve fertilite için kritiktir.

3- Rektal muayene aşağıdaki hayvan türlerinin hangisinde sıklıkla kullanılır?

A) Keçi
B) Köpek
C) Koyun
D) Kedi
E) İnek

Cevap : E) İnek

Açıklama : Büyükbaşta pelvis genişliği ve rektum duvar kalınlığının ince olması gebelik, yumurtalık kistleri ve uterin patolojilerin palpasyonunu kolaylaştırır.

4- Kriyoprotektan içeren sulandırıcının 5 ℃ sıcaklıkta sp(e)rmaya ilave edilmesinin sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

A) 5 ℃’de metabolik aktivite yüksek, madde alışverişi yavaştır.
B) 5 ℃’de metabolik aktivite yüksek, madde alışverişi hızlıdır.
C) 5 ℃’de metabolik aktivite yüksek, hücre içi denge yavaştır.
D) 5 ℃’de metabolik aktivite düşük, hücre içi denge hızlıdır.
E) 5 ℃’de metabolik aktiviteler düşük, madde alışverişi yavaştır.

Cevap : E) 5 ℃’de metabolik aktiviteler düşük, madde alışverişi yavaştır.

Açıklama : Soğutma, sp(e)rmatozoonların oksidatif metabolizmasını yavaşlatır; düşük sıcaklıkta gliserol gibi kriyoprotektanlar hücre membranına daha az şokla diffüze olur.

5- Doğum kanalının ölçülerinin tespitinde kaç çap çok önemlidir?

A) 2
B) 3
C) 1
D) 4
E) 5

Cevap : B) 3

Açıklama : Pelvik giriş için dikey, transvers ve oblik çaplar ölçülür; bu üç parametre distosi riskini öngörmede altın standarttır.

6- Dişi üreme organlarının içten dışa doğru sıralaması aşağıdakilerden hangisidir?

A) Ovaryum, ovidukt, uterus, serviks uteri, vaj(i)na, vulva
B) Vulva, vaj(i)na, uterus, serviks uteri, ovidukt, uterus
C) vaj(i)na, vulva, serviks uteri, ovaryum, ovidukt, uterus
D) Vulva, vaj(i)na, serviks uteri, uterus, ovidukt, ovaryum
E) Uterus, vaj(i)na, serviks, ovidukt, ovaryum, serviks uteri

Cevap : A) Ovaryum, ovidukt, uterus, serviks uteri, vaj(i)na, vulva

Açıklama : Klinik uygulamalarda tohumlama kateteri serviks-vaj(i)na ekseninde ilerletilir; anatomik yönün doğru bilinmesi servikal travmayı önler.

7- Fetal beyinden kortikotropin hormonu (CRH) salınımı artınca fetüste hangi hormon salınımı uyarılır?

A) Prostaglandin
B) Östrojen
C) ACTH
D) Oksitosin
E) Progesteron

Cevap : C) ACTH

Açıklama : Fetal hipofizden salınan ACTH → kortizol üretimini artırır; kortizol plasental progesteronu düşürür ve parturisyonu başlatan hormonal kaskadı tetikler.

8- Aşağıdaki seçeneklerden hangisi libido düşüklüğünün nedenlerinden biri değildir?

A) Deneyimsiz olması
B) Ayrı barındırılması
C) Genç olması
D) Çok yaşlı olması
E) Aşırı yağlı olması

Cevap : B) Ayrı barındırılması

Açıklama :

9- sp(e)rmatogenezis’in başkalaşım evresine ne ad verilir?

A) sp(e)rmiyasyon
B) sp(e)rmiyositogenezis
C) Fertilizasyon
D) İmplantasyon
E) sp(e)rmiyogenezis

Cevap : E) sp(e)rmiyogenezis

Açıklama : sp(e)rmatidlerin nükleer kondensasyonu, akrozom formasyonu ve flagellum gelişimi “sp(e)rmiogenezis” olarak adlandırılır; bu evre olgun sp(e)rmin final şekillenişidir.

10- Yavru zarlarının hidropsu aşağıdakilerden hangisini ifade etmektedir?

A) Plasentanın hacimce artışıdır.
B) Sadece yavrunun büyümesidir.
C) Yavru keselerinin büyümesidir.
D) Yavru sularının (amnion ve allantois) anormal artışıdır.
E) Yavru zarlarının sayıca artmasıdır.

Cevap : D) Yavru sularının (amnion ve allantois) anormal artışıdır.

Açıklama : Hydrops amnion/allantois fetal çevre sıvısının patolojik artışıdır; anne karında basınç, dispne ve dolaşım yetmezliği oluşturabilir.

11- Koyun ve keçilerde gen(i)tal organ muayeneleri için genellikle aşağıdaki yöntemlerin hangisinden yararlanılmaktadır?

A) Ultrasonografi
B) Endoskopik muayene
C) Radyografi
D) Elle muayene
E) Hormonal muayene

Cevap : A) Ultrasonografi

Açıklama : Transabdominal ultrason, küçük ruminant anatomisine uygun ve yüksek doğruluklu gebelik tanı yöntemidir; rektal palpasyon sınırlıdır.

12- Kısraklarda endoskopik muayene ….. tekniği ile uygulanır.

A) transrektal
B) transcutaneus
C) transistent
D) transservikal
E) transabdominal

Cevap : D) transservikal

Açıklama : Endoskop serviksi geçerek uterin lümene girer; kronik endometrit ve yabancı cisim değerlendirmesinde altın standarttır.

13- Boğalarda gen(i)tal organların muayenesi ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Pen(i)s dinlenme esnasında dışarıdan görünmez
B) Eklenti üreme bezleri ancak rektal yolla muayene edilebilir
C) Prepisyum ucundaki kıllar cinsel sağlık açısından önem taşır
D) Hayvanın arkasında kesinlikle durulmaz
E) Test(i)sler elle, pen(i)s ise daha çok gözle muayene edilir

Cevap : D) Hayvanın arkasında kesinlikle durulmaz

Açıklama :

14- Boğalardan doğala en yakın şekilde alınan sp(e)rma aşağıdaki tekniklerin hangisiyle alınmaktadır?

A) Prezervatif
B) Suni vaj(i)na
C) Ampulla masajı
D) Elektro ejakülatör
E) Epididimisin kıyılması

Cevap : B) Suni vaj(i)na

Açıklama : Suni vaj(i)na 41-42 °C suyla ısıtılır, penisin refleks ejekülasyonunu taklit eder ve sp(e)rma kalitesini maksimum korur.

15- Deneyimli bir kişi ineklerde gebeliği rektal palpasyonla en erken kaçıncı günden itibaren teşhis edebilir?

A) 150
B) 75
C) 30
D) 120
E) 45

Cevap : C) 30

Açıklama : 28-35. günler arasında membran slip ve amniyotik kese hissiyle erken gebelik tanısı konabilir; 45 günden sonra fetal palpasyon kolaylaşır.

16- Test(i)slerin içinde muhafaza edildiği deriden kılıfa ne ad verilir?

A) Prepusyum
B) Frenulum
C) Skrotum
D) Tunika albuginea
E) İnfundibulum

Cevap : C) Skrotum

Açıklama : Skrotum sıcaklık regülasyonu sağlar; tunika dartos kası ve pampiniform pleksus test(i)s ısısını birkaç derece düşük tutar.

17- Aşağıdaki seçeneklerden hangisi sp(e)rmanın sulandırılmasının amaçlarından biri değildir?

A) doze etme
B) hacmi artırma
C) soğutma
D) dondurma
E) eritme

Cevap : E) eritme

Açıklama : Sulandırma; doz standardizasyonu, besin-tampon sağlama, soğuk-dondurma koruması amaçlıdır; “eritme” ilgili değildir.

18- Aşağıdakilerden hangisi sp(e)rmanın Makroskobik muayene parametrelerindendir?

A) Motilite
B) pH
C) Ölü-Canlı
D) Yoğunluk
E) Morfolojik muayene

Cevap : B) pH

Açıklama : Makroskopide hacim, renk, pH, kokusuzluk ve yoğunluk (optik) değerlendirilir; motilite-morfoloji mikroskopik parametrelerdir.

19- Oositin olgunlaşmasına ne ad verilir?

A) Maturasyon
B) Ovulasyon
C) Fertilizasyon
D) Fekondasyon
E) Üretim

Cevap : A) Maturasyon

Açıklama : LH dalgasıyla meiosis I tamamlanır, ikinci metafazda durur; bu nükleer-sitoplazmik gelişim “maturasyon” olarak tanımlanır.

20- Tohumlama amacıyla bir payetin kullanılabilmesi için eritme sonrası motil sp(e)rmatozoon oranı (%) minimum ne olmalıdır?

A) 50
B) 30
C) 60
D) 70
E) 40

Cevap : A) 50

Açıklama : FAO/ICAR standardına göre eritilmiş boğa sp(e)rmasının total progresif motilitesi %50’ın altına düşerse fertilizasyon şansı belirgin azalır; payet atılmalıdır.