Topografyalar 2023-2024 Final Soruları

1- ……. sıvı halde fırlatılmış ve havada katılaşmış lav parçalarıdır. Bu sırada iğ veya elips şeklini almışlardır.
Yukarıdaki ifadede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

A) Volkan bombası
B) Lapilli
C) Tüf
D) Piroklastik maddeler
E) Tefra

Cevap : A) Volkan bombası

Açıklama : Volkan bombaları, volkanik patlamalar sırasında lavın sıvı halde fırlatılıp havada katılaşarak iğ veya elips şeklini almasıyla oluşur. Diğer seçenekler piroklastik materyaller içinde yer alsa da bu tanım sadece volkan bombasına özgüdür.

2- Aşağıdakilerden hangisi küçük buzul aşınım şekillerinden biridir?

A) Üçgen yüzeyler
B) Buzul çizikleri
C) Eşik ve sürgü
D) Piramidal zirve
E) Asılı vadi

Cevap : B) Buzul çizikleri

Açıklama : Buzul çizikleri, kayan buzul kütlelerinin altındaki kayaları aşındırmasıyla oluşan çizgilerdir ve küçük buzul aşınım şekilleri arasında yer alır. Diğer şekiller daha büyük ölçeklidir.

3- ….. karstik sahalarda en yaygın görülen şekillerden birisidir. Bunlar çok büyük şekiller değildir. Bir bakıma bunlar mikro topoğrafya şekilleridir. Uzunlukları ve derinlikleri birkaç cm ile birkaç m arasında değişir.
Yukarıdaki paragrafta boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

A) Lapyalar
B) Obruklar
C) Uvalalar
D) Dolinler
E) Polye

Cevap : A) Lapyalar

Açıklama : Lapyalar, karstik arazilerde yağış sularının kalker yüzeyleri aşındırmasıyla oluşan küçük ve girintili çıkıntılı şekillerdir. Mikro topoğrafik şekillerin tipik örneğidir.

4- Lav akıntıları sonucu oluşan ve sertleşmiş lavların üzerinde bulunan, keskin ve düzensiz yapıya ne ad verilir?

A) Aa lavı
B) Tüf
C) Pillow lavı
D) Pahoehoe lavı
E) Obsidyen

Cevap : A) Aa lavı

Açıklama : Aa lavları, volkanik lavların akış sırasında yüzeyde soğuyup kırılarak düzensiz, keskin yüzeyler oluşturduğu bir lav tipidir. Düzensiz bloklu yapısıyla diğer lav türlerinden ayrılır.

5- Çoğu kurak bölgelerde kum ve daha küçük boyuttaki parçaların rüzgârla taşınması geride çakıl, moloz ve bloklardan oluşan bir yüzey bırakır. Rüzgâr ince taneli malzemeyi yüzeyden kaldırıp götürdükçe yer çekimi ve zaman zaman su taşkınlarının etkisiyle kalan kaba parçacıklar, birbirine sıkı uyumlu bir mozaik biçiminde yeniden düzenlenir.
Yukarıda tanımı yapılan oluşum aşağıdakilerden hangisidir?

A) Çöl Kaldırımı
B) Yardang
C) Mantar kaya
D) Rüzgar çakılları
E) Lösler

Cevap : A) Çöl Kaldırımı

Açıklama : Çöl kaldırımı, rüzgarların ince malzemeleri süpürmesiyle yüzeyde kalan iri taneli malzemelerin sıkı bir mozaik görünümünde dizilmesidir. Bu durum özellikle arid iklim bölgelerinde görülür.

6- Pleistosen, soğukların çok şiddetli olarak yaşanması dolayısıyla aşağıdaki terimlerden hangisi ile tanımlanmaktadır?

A) Son Buzul Maksimumu
B) Küçük Buzul Çağı
C) Buzul Çağı
D) Würm Buzul Çağı
E) Younger Driyas

Cevap : C) Buzul Çağı

Açıklama : Pleistosen dönemi, Dünya’nın tarihindeki en yaygın buzul ilerlemelerinin yaşandığı dönemdir. Bu nedenle genel olarak “Buzul Çağı” olarak adlandırılır.

7- Tepe kısımları aşınım sonucu ortadan kaldırılmış dom ve antiklinaller üzerinde ….. drenaj ağları görülür.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdaki seçeneklerden hangisi gelmelidir?

A) paralel
B) radyal
C) kafesli
D) halkalı
E) dantritik

Cevap : D) halkalı

Açıklama : Tepe veya kubbe şeklindeki yapılar üzerinde, çevreye doğru halkalar oluşturan drenaj sistemlerine “halkalı drenaj” denir. Bu durum genellikle yapısal jeomorfolojiye bağlı olarak gelişir.

8- Volkan patlaması sırasında oluşan ve genellikle volkanın zirvesinde bulunan büyük çukurlara ne ad verilir?

A) Maar
B) Dayk
C) Koni
D) Krater
E) Sil

Cevap : D) Krater

Açıklama : Krater, volkanın patlama noktası olan ve genellikle zirvede yer alan çukurluktur. Volkanik patlamalar sonucu oluşur ve çapı birkaç kilometreye kadar ulaşabilir.

9- Aşağıdakilerden hangisi karstik birikim şekli değildir?

A) Sarkıt
B) Traverten
C) Dikit
D) Kaliş
E) Polye

Cevap : E) Polye

Açıklama : Polye, karstik aşınım şekillerindendir. Diğer şıklar, karstik suların kalsiyum karbonat biriktirmesiyle oluşan birikim şekilleridir.

10- Bir deniz mağarası, falezin zayıf direnç hattı boyunca dalgalar tarafından kazılmış bir oyuktur. Her iki tarafından dalgaların etkilediği bir burunun tabanında, çoğu kez jeolojik olarak zayıf direnç hattında, bir deniz kemerine dönüşecek bir delik açılabilir. Eğer bir kemerin uzunluğu, girişinin genişliğinden önemli ölçüde daha uzun olursa bunun için deniz tüneli teriminin kullanılması daha uygun olur. Bir deniz kemerinin üstünün göçmesi bir ….. oluşturur.
Yukarıdaki paragrafta boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

A) deniz kulağı
B) asılı vadiler
C) deniz kordonu
D) tombolo
E) deniz sütunu

Cevap : E) deniz sütunu

Açıklama : Deniz kemeri tavanının çökmesi sonucu oluşan izole kaya sütunlarına “deniz sütunu” adı verilir. Bu yapılar falez sahillerinde dalga aşındırmasıyla oluşur.

11- ….., gelgit geri çekildiğinde (düşük gelgit) su üzerine çıkan ve gelgit ilerlediğinde (yüksek gelgit) suya gömülen alandır.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdaki seçeneklerden hangisi gelmelidir?

A) Kıyı ötesi
B) Kıyı gerisi
C) Kıyı önü
D) Kıyı yakını
E) Kıyı kenar çizgisi

Cevap : C) Kıyı önü

Açıklama : Kıyı önü, gelgit olaylarının etkili olduğu ve suların çekilmesiyle ortaya çıkan sahil şerididir. Yüksek gelgitte su altında kalır.

12- ….., yüksek gelgit kıyı çizgisinin kara tarafıdır. Genellikle kuru olup yalnızca fırtına dalgaları tarafından etkilenir.
Yukarıdaki ifadede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

A) Kıyı ötesi
B) Kıyı önü
C) Kıyı kenar çizgisi
D) Kıyı gerisi
E) Kıyı yakını

Cevap : D) Kıyı gerisi

Açıklama : Kıyı gerisi, deniz etkisinin sınırlı olduğu alanlardır. Yüksek gelgit bile bu bölgeyi etkileyemez, sadece aşırı dalga ve fırtınalar etkilidir.

13- Alçı taşının diğer adı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Kalker
B) Dolomit
C) Tebeşir
D) Jips
E) Kaya tuzu

Cevap : D) Jips

Açıklama : Jips, kimyasal tortul kayaçlardan biri olan alçı taşının eş anlamlı ismidir. İnşaat sektöründe de kullanılır.

14- Birikinti konisi ve birikinti yelpazesi, akarsuların dik yamaçlı dağlardan aşındırıp taşıdıkları materyali dağın eteğindeki bir ovanın kenarına veya ana akarsuyun geniş yatağına ulaştığı zaman biriktirdikleri koni veya yelpaze şeklinde oluşturduğu şekillerdir.
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi birikinti konisi ve birikinti yelpazesini birbirinden ayıran farktır?

A) Bakı
B) Yükselti
C) Eğim
D) Taşınan materyalin şekli
E) Akarsuyun hızı

Cevap : C) Eğim

Açıklama : Birikinti konisi daha eğimli alanlarda oluşurken, birikinti yelpazesi daha az eğimli yüzeylerde genişleyerek yayılan şekillerdir.

15- Volkanizma, yerin iç kısmında yer alan magmanın yer kabuğu içine doğru sokulması veya yeryüzüne doğru yükselmesi sürecidir. Yükselme bazen herhangi bir derinlikte son bulur. Buna derinlik volkanizması veya ….. denir.
Yukarıdaki paragrafta boş bırakılan yere aşağıdaki seçeneklerden hangisi gelmelidir?

A) Stromboli
B) Plütonizma
C) Pahoehoe
D) Dayk
E) Lakolit

Cevap : B) Plütonizma

Açıklama : Plütonizma, magmanın yeryüzüne ulaşmadan yer kabuğunda soğuyup katılaşması sürecidir. Bu durumda çeşitli magmatik kütleler oluşur.

16- Kıyı profilinde çentiğin meydana gelmesi ve bunun gelişmesi sonucunda falez dikliğinin oluşarak gerilemesine paralel olarak kıyı çizgisi önünde dalgaların aşındırma aktivitelerinin eseri olan bir sahanlık ortaya çıkar. Buna ….. denir.
Yukarıdaki ifadede boş bırakılan yere aşağıdaki seçeneklerden hangisi gelmelidir?

A) Tombolo
B) Abrazyon platformu
C) Ön kıyı setleri
D) Art kıyı setleri
E) Kıyı oku

Cevap : B) Abrazyon platformu

Açıklama : Abrazyon platformu, falez altındaki düzlük alanlardır ve dalga aşındırmasıyla oluşur. Erozyonun ilerlemesiyle zamanla genişler.

17- Deniz tarafından işgal edilmiş buzul vadileridir. Böylece dik kenarlı, dar, derin ve dallı budaklı körfezler şeklinde karaların iç kısımlarına doğru sokulurlar.
Yukarıda bahsedilen buzul şekli aşağıdakilerden hangisidir?

A) Drumlin
B) Fiyort
C) Balina sırtları
D) Moren
E) Sirk

Cevap : B) Fiyort

Açıklama : Fiyortlar, buzulların oluşturduğu vadilerin deniz tarafından işgal edilmesiyle oluşur. Özellikle Norveç kıyılarında tipik örnekleri görülür.

18- Aşağıdakilerden hangisinin karstlaşma üzerinde etkisi yoktur?

A) Eğim
B) Morfolojik taban düzeyi
C) Rüzgâr
D) Yükselti
E) Yarılma derecesi

Cevap : C) Rüzgâr

Açıklama : Karstlaşma, suyun çözündürme etkisine bağlıdır. Rüzgar, karstik süreçlere doğrudan etki etmez. Diğer tüm faktörler kayaçların çözünmesini etkileyebilir.

19- Bir yerin çöl ortamı sayılabilmesi için yıllık yağış miktarının kaç mm’nin altında olması gerekir?

A) 600 mm
B) 400 mm
C) 500 mm
D) 300 mm
E) 200 mm

Cevap : E) 200 mm

Açıklama : 200 mm’nin altındaki yıllık yağış, çöl iklimi için kriter kabul edilir. Bu düzeyde yağış, bitki örtüsünün oluşması için yetersizdir.

20- Akarsuların yataklarını kazmaları ve derinleştirmeleriyle meydana gelmiş, genellikle bir taban ve bunun iki tarafında yer alan yamaçlardan müteşekkil yer biçimleridir.
Yukarıda anlatılan yer biçimi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Plato
B) Ova
C) Yamaç
D) Sırt
E) Vadi

Cevap : E) Vadi

Açıklama : Vadi, akarsuların yeryüzünü aşındırmasıyla oluşan, genellikle taban ve yan yamaçlardan oluşan yer şeklidir. Eğimli sahalarda tipik olarak görülür.