Devlet Kuramları 2023-2024 Bütünleme Soruları

1- Aşağıdakilerden hangisi neoliberal düşünürler tarafından klasik liberalizme yöneltilen eleştiriler arasında sayılamaz?

A) Liberalizm konformizme kapılarak piyasa düzenini eleştirmekten vazgeçmiştir.
B) Liberaller entelektüel hakimiyetini yitirerek ilerici hareketler tarafından terk edilmiştir.
C) Liberalizmin kuralları değişen ihtiyaçlara göre yenilenmelidir.
D) Liberal tam rekabet piyasası vazgeçilmezdir ve bundan ödün verilemez.
E) Liberallerin tutuculaşması sistemi ortadan kaldırmak isteyen devrimci hareketlerin önünü açmıştır.

Cevap : D) Liberal tam rekabet piyasası vazgeçilmezdir ve bundan ödün verilemez.

Açıklama : Neoliberaller, klasik liberalizmin katı ilkelerine karşı çıkarak daha esnek, müdahaleci olmayan ama rekabeti koruyan bir yaklaşımı savunmuşlardır. Tam rekabet piyasasının dokunulmaz kabul edilmesi bu anlayışla çelişir.

2- Güç aygıtı olarak devletin varlığına karşı toplum neden direnir?

A) Geçici prestijler kalıcı statülere dönüşür.
B) Doğal durumdaki barış ortamı bozulur.
C) Toplum sözleşmesi güç aygıtı olarak devlet ile bozulur.
D) İktidarın merkezileşmesi toplumsal gelir dağılımını bozar.
E) Devlet özel mülkiyeti denetimi altına alır.

Cevap : A) Geçici prestijler kalıcı statülere dönüşür.

Açıklama :

3- Aşağıdaki kavramlardan hangisi Marksist (Marskgil) ideoloji kavramsallaştırmalarından biri değildir?

A) Tekelci kapitalizm
B) Üretim araçları
C) Minimal devlet
D) Artık değer
E) Alt yapı – Üst yapı

Cevap : C) Minimal devlet

Açıklama : Minimal devlet kavramı klasik liberalizme aittir. Marksist düşünce devleti egemen sınıfın baskı aracı olarak görür ve ortadan kaldırılmasını hedefler.

4- Robert Michels’in “örgüt” dinamiği aşağıdakilerden hangi olguyu açıklar?

A) Toplumsal kurumların oligarşik yapısı
B) Demokratik yönetimin zaafiyeti
C) Siyasi iktidarın doğası
D) Çok partili sistemin işleyişi
E) Uluslararası sistem

Cevap : A) Toplumsal kurumların oligarşik yapısı

Açıklama : Robert Michels “oligarşinin tunç yasası” ile demokratik örgütlerin zamanla az sayıda kişinin kontrolüne geçtiğini ve bu yapının oligarşikleştiğini savunur.

5- “Çoğulcular açısından, liberal demokrasinin korunması, ….. çok daha önemlidir.” Aşağıdakilerden hangisi yukarıdaki boşluğa gelmelidir?

A) çalışan iş gücünü artırmaktan
B) sanayileşmekten
C) üretim biçimini değiştirmekten
D) teknolojik yeniliklerden
E) sınıf çelişkisini çözmekten

Cevap : C) üretim biçimini değiştirmekten

Açıklama :

6- Aşağıdakilerden hangisi, yeni-çoğulcu yaklaşımın liberal siyasetin çözümlemesi için önem verdiği olgulardan değildir?

A) Liberal demokratik siyasette iş çevrelerinin ayrıcalıklı konuma ulaşması
B) Siyasi partiler arası rekabetin seçimlere etkisi
C) Demokratik temsil kurumlarının devleti kontrol etme kapasitelerinin azalması
D) Sınıf temelli siyasi farklılıkların önemsizleşmesi
E) Sol-sağ siyaset ayrımının önemsizleşmesi

Cevap : B) Siyasi partiler arası rekabetin seçimlere etkisi

Açıklama : Yeni çoğulculuk, sistemin yapısal sorunlarına ve temsildeki zayıflıklara odaklanır. Parti rekabeti geleneksel çoğulculuğun ilgi alanıdır.

7- “Modern devlet, hem despotik hem de altyapısal iktidarına dayanmak zorundadır.” ifadesini desteklemeyen seçenek aşağıdakilerden hangisidir?

A) Gelişmekte olan ülkelerde despotik iktidarlar devlet reformlarını kolaylaştırır.
B) Sadece despotik kapasitesine güvenen bir devlette iktidar otoriter ve baskıcıdır.
C) Despotik iktidar ile altyapısal iktidar birbirlerini mutlak olarak dışlar.
D) İstikrarsızlık durumunda altyapısal devlet, yönetim zafiyeti gösterebilir.
E) Her devletin despotik ve altyapısal kapasiteleri dengeli olmalıdır.

Cevap : C) Despotik iktidar ile altyapısal iktidar birbirlerini mutlak olarak dışlar.

Açıklama : Despotik ve altyapısal iktidar birbirini dışlayan değil, tamamlayan yapılardır. Modern devletler bu iki kapasiteyi birlikte kullanır.

8- “Yeni çoğulculara göre girdi siyaseti açısından devletin rolü …. olarak niteleniyor.”
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) sınırlandırılmış çoğulculuk
B) engellenmiş çoğulculuk
C) bozulmuş çoğulculuk
D) neo-liberal çoğulculuk
E) demokratik çoğulculuk

Cevap : C) bozulmuş çoğulculuk

Açıklama : Yeni çoğulcular, devletin girdi (talep) mekanizmalarını tarafsız olarak işletemediğini ve belirli çıkar gruplarına yöneldiğini savunarak bu durumu “bozulmuş çoğulculuk” olarak adlandırır.

9- “Paternalist bir devlet, var olabilecek en büyük despotizimdir.” ifadesi hangi filozofa aittir?

A) Immanuel Kant
B) Thomas Hobbes
C) Adam Smith
D) Max Weber
E) Jean Jack Rousseau

Cevap : A) Immanuel Kant

Açıklama : Kant, bireyin kendi aklını kullanma özgürlüğünü temel alır. Devletin baba gibi koruyucu ve yönlendirici tavrı, özgürlüğe aykırı görülür ve despotizm olarak tanımlanır.

10- Avusturya ekolünün insan kavramı, sadece bazı toplumsal koşullarla uyumlu olabilen….. olarak tanımlanır.”
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

A) bilgi üreten varlık
B) edilgen varlık
C) iletişim ve yaratıcı kapasiteye sahip varlık
D) rasyonel varlık
E) özgür ve yaratıcı kapasiteye sahip varlık

Cevap : A) bilgi üreten varlık

Açıklama :

11- Aşağıdakilerden hangisi seçkinci kuramların önde gelen üç kuramcısıdır?

A) Robert Michels – Wright Mills – Joseph Schumpeter
B) Joseph Schumpeter – Wright Mills – Vilfredo Pareto
C) Gaetano Mosca – Wright Mills – Robert Michels
D) Gaetano Mosca – Vilfredo Pareto – Robert Michels
E) Vilfredo Pareto – Robert Michels – Joseph Schumpeter

Cevap : D) Gaetano Mosca – Vilfredo Pareto – Robert Michels

Açıklama : Seçkinci kuramlar, toplumlarda yöneten-yönetilen ayrımının kaçınılmaz olduğunu savunur. Bu yaklaşımın üç temel kuramcısı Mosca, Pareto ve Michels’tir.

12- Yeni çoğulculara göre devlet siyasetinde karşılaşılan muhtemel gerginliklerin kaynakları aşağıdakilerden hangisidir?

A) İktisadi kriz/siyasal kriz/kültürel kriz
B) Teknolojik eskime/siyasal kriz/kültürel kriz
C) Teknolojik eskime/meşruiyet krizi/iktisadi kriz
D) Kültürel kriz/iktisadi kriz/teknolojik eskime
E) Siyasal kriz/kültürel kriz/meşruiyet krizi

Cevap : B) Teknolojik eskime/siyasal kriz/kültürel kriz

Açıklama :

13- Kayda değer bir kuramdan beklenen, açıklamaya çalıştığı konuya dair bilgileri…… ve…… önerebilmelidir. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

A) geçersizliğini kabul etmeli/kanıta dayandırarak
B) araştırıp bulmalı/diğer araştırmacılara
C) dikkate almamalı/kendi bulgularını
D) yeniden ifade edebilmeli/yeni sonuçlar
E) sorgulamamalı/kabul edilmesini

Cevap : D) yeniden ifade edebilmeli/yeni sonuçlar

Açıklama : Bilimsel bir kuram, esnek olmalı, yeni verilerle yeniden ifade edilebilmeli ve öngörü sağlayabilmelidir. Bu nedenle D seçeneği doğrudur.

14- Robert Michels’in “oligarşinin tunç kanunu” teorisi için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) Modern büyük ölçekli örgütler kaçınılmaz olarak oligarşik özellik gösterir.
B) Seçilmişlerin seçmenler üzerinde hakimiyet kurmasına örgütün kendisi yol açar.
C) Temel bir gruplaşma ve bir grubun örgüt içinde işleyişe hakim olması ile ortaya çıkar.
D) Güçlü ve etkili bir örgüt için oligarşik yapı mevcudiyetinin önemini açıklar.
E) Bir örgütte üye sayısı belli bir sayının üzerine çıkınca gruplaşmalar oluşur.

Cevap : D) Güçlü ve etkili bir örgüt için oligarşik yapı mevcudiyetinin önemini açıklar.

Açıklama : Michels’e göre oligarşi bir zorunluluktur ama olumlu bir yapı olarak görülmez. D seçeneği bu nedenle teoriyi yanlış yansıtır.

15- Aşağıdakilerden hangisi çoğulculuğun entelektüel kaynakları hakkındaki belirgin özelliklerden biri değildir?

A) Gruplar arasındaki çatışmaların günümüz karmaşık toplumlarında kaçınılmaz olduğunu kabul eder.
B) Tekçi devlet anlayışına bir karşı koymadır.
C) Çoğulcular grupların ve teşkilatların özerkliğine, faaliyetlerine ve çeşitliliğine değer verir.
D) Tekçi devlet eğilimleri karşısında kontrol ve denetim mekanizmalarının göreli faydasını öne çıkarırlar.
E) Siyasal bireyciliğin önünde toplum için ya da toplum adına taviz imkansızdır.

Cevap : E) Siyasal bireyciliğin önünde toplum için ya da toplum adına taviz imkansızdır.

Açıklama : Çoğulculuk birey kadar kolektif aktörleri de önemser. E seçeneği bireyciliği aşırı vurgulayarak çoğulculuk anlayışıyla çelişir.

16- Platon’a göre aşağıdakilerden hangisi ideal devletin özelliklerinden biri değildir?

A) Devleti filozoflar yönetmelidir.
B) Devlet yöneticileri aile kurmamalıdır.
C) Yöneticiler liyakatli olmalıdır.
D) İdeal devlet mutluluk aracı olmalıdır.
E) Devlet karşısında herkes eşit olmalıdır.

Cevap : E) Devlet karşısında herkes eşit olmalıdır.

Açıklama : Platon’a göre toplum bireylerin yeteneklerine göre sınıflara ayrılmalıdır. Bu, eşitlik değil, iş bölümü temellidir.

17- Aydınlanmacı humanizm, ekonomik belirlenimcilik, maddeci tarih anlayışı ve diyalektik yöntemleri kullanan Marx için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) Eleştirel bir düşünürdür.
B) Tarihi büyük fikirlerin yaptığına inanır.
C) Diyalektik yönteme sadık kalır.
D) Materyalist bakış açısına sahiptir.
E) Usta bir sentezleyicidir.

Cevap : B) Tarihi büyük fikirlerin yaptığına inanır.

Açıklama : Marx, tarihin büyük fikirlerle değil, maddi üretim ilişkileriyle belirlendiğini savunur. B seçeneği Hegelci düşünceye daha yakındır.

18- Kamu tercihi kuramı için aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Geniş bir inceleme alanına sahiptir.
B) Mal ve hizmetlerin arz boyutuyla ilgilenmez.
C) Siyasal süreç bakımından bürokratların davranışına odaklanır.
D) Talep açısından seçmen davranışına odaklanır.
E) Parti politikalarının bürokratların davranışlarından etkilendiğini kabul eder.

Cevap : B) Mal ve hizmetlerin arz boyutuyla ilgilenmez.

Açıklama : Kamu tercihi kuramı, hem talep (seçmen) hem de arz (bürokrat, politikacı) yönlü analizleri içerir. B seçeneği bu kapsamı daraltmaktadır.

19- Aşağıdaki isimlerden hangisi Batı Marksizmi ya da Avrupa Marksizmi olarak nitelenen akımın öncüleri arasında sayılamaz?

A) Jean-Paul Sartre
B) Antonio Gramsci
C) Theodor W. Adorno
D) Frankfurt Okulu
E) Frederick Hayek

Cevap : E) Frederick Hayek

Açıklama : Hayek, liberal ekonomik düşüncenin temsilcisidir. Batı Marksizmi’nin öncüleri arasında yer almaz.

20- Aşağıdaki ifadelerden hangisi neo-klasik iktisat için söylenemez?

A) Piyasanın görünmez el ilkesinin düzenleyiciliğini kabul ederler.
B) Mikro iktisat konularına eğilirler.
C) Bireyler üreticiler ve tüketiciler olarak rasyonel aktörlerdir.
D) Faydalarını maksimize, maliyetleri minimize etme peşindedirler.
E) Tam istihdam fikrine karşıdırlar.

Cevap : E) Tam istihdam fikrine karşıdırlar.

Açıklama : Neo-klasik iktisatçılar, serbest piyasa koşullarında tam istihdamın sağlanabileceğine inanırlar. E seçeneği bu yönüyle yanlıştır.