Enerji Politikaları 2022-2023 Final Soruları

1- 1980 yıllarda başlangıçta piyasalara herhangi bir müdahalede bulunmak istemeyen ABD 1986 yılında fiyatlar 10 doların altına inince müdahale kararı almıştır. Bunun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

A) Körfezdeki petrol üreticisi müttefiklerini koruma amacı
B) Küresel düzeyde petrol üretiminin yavaşlamasına engelleme amacı
C) Piyasanın işleyişini istikrarlı bir şekilde sürdürme amacı
D) OPEC’e verdiği taahhütleri yerine getirme amacı
E) ABD’li petrol üreticilerini koruma amacı

Cevap : D) OPEC’e verdiği taahhütleri yerine getirme amacı

Açıklama :

2- Körfez ülkeleri petrolden elde ettikleri gelirleri diğer ülkeleri etkilemenin bir aracı olarak kullanmışlardır. Aşağıdakilerden hangisi bu araçlardan biri olarak gösterilemez?

A) Silah ithalatı
B) Sanayi ürünleri ihracatı
C) Dolaylı yabancı yatırımı
D) Doğrudan yabancı yatırımı
E) Doğrudan mali yardım

Cevap : B) Sanayi ürünleri ihracatı

Açıklama : Körfez ülkeleri genellikle petrol gelirlerini dış ülkelerde yatırımlar yaparak ve yardım sağlayarak kullanmıştır. Sanayi ürünleri ihracatı ise bu ülkelerin güçlü olduğu bir alan değildir.

3- Rantiye/dağıtıcı devlet ile ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır?

A) Rantiye devletin gelir kaynağı petrol ve doğal gaz gibi yer altı zenginlikleri olabilir.
B) Rantiye/dağıtıcı devlet modelinde geniş halk kitleleri siyasete nispeten yoğun ilgi duyar.
C) Rantiye devlet gelirlerinin büyük bir kısmı ülke dışından gelmektedir.
D) Rantiye devlet gelirinin devlet adına bu gelire hükmeden yönetici elittir.
E) Rantiye devletin en temel gelir kalemi üretim-dışı bir kaynağa bağlıdır.

Cevap : B) Rantiye/dağıtıcı devlet modelinde geniş halk kitleleri siyasete nispeten yoğun ilgi duyar.

Açıklama : Rantiye devletlerde, gelir dış kaynaklardan sağlandığı için halkın vergi yükü düşük olur ve bu durum siyasete katılımın düşük olmasına neden olur. B seçeneği bu nedenle yanlıştır.

4- Hegemon devlet kavramının tanımı aşağıdakilerden hangisinde tam ve doğru olarak verilmiştir?

A) Hammadde ve sanayi üretiminde öncü devlet
B) Yeryüzü coğrafyasının büyük bölümünde doğal kaynak sömürücülüğü yapan devlet
C) Askeri ve diplomatik alanlarda diğer devletlere göre kesin bir üstünlüğe sahip olan devlet
D) Finans, ticari, askeri, diplomatik ve teknolojik alanlarda kesin bir üstünlüğe sahip olan devlet
E) En büyük toprak parçasına sahip olan devlet

Cevap : D) Finans, ticari, askeri, diplomatik ve teknolojik alanlarda kesin bir üstünlüğe sahip olan devlet

Açıklama : Hegemon devlet, yalnızca askeri gücüyle değil; aynı zamanda ekonomik, diplomatik ve teknolojik üstünlüğüyle de uluslararası sistemde belirleyici rol oynayan devlettir.

5- Aşağıdakilerden hangisi nükleer teknolojilerin enerji üretimine katkısının artması önünde engel teşkil eden faktörlerden biri olarak gösterilemez?

A) Çernobil ve Fukuşima’da gerçekleşen nükleer santral kazaları
B) Dünya kamuoyunun nükleer teknolojiyi büyük ölçüde atom bombası ve nükleer kazalar üzerinden tanıması
C) Nükleer silahların yayılmasını engelleme anlaşmaları çerçevesinde BM Atom Enerjisi Kurumu bünyesinde yürütülen faaliyetler
D) Nükleer kulüp üyesi ülkelerin nükleer teknolojilerin yayılması konusundaki kıskanç davranışları
E) Nükleer atık depolarının üçüncü dünya ülkelerinde inşa edilmesi zorunluluğu

Cevap : C) Nükleer silahların yayılmasını engelleme anlaşmaları çerçevesinde BM Atom Enerjisi Kurumu bünyesinde yürütülen faaliyetler

Açıklama :

6- Birinci Dünya Savaşı öncesinde İngiltere hükümeti petrolün stratejik önemini kavramış ve donanma araçlarının kömür yerine petrol kullanmasına karar vermiştir. Aşağıdakilerden hangisi bu kararın sonuçları arasında gösterilemez?

A) İngiltere devletinin sahibi olduğu şirketlerin Ortadoğu’da ve dünyanın farklı bölgelerinde petrol imtiyazları elde etmesi
B) O dönemde Ortadoğu’daki petrol sahalarının asıl sahibi olan Osmanlı devleti ile ortaklık anlaşmaları imzalanması
C) Winston Churchill’in önerisiyle İngiltere devletinin, petrol şirketleri hisselerinin çoğunluğunu satın alması
D) İran’da Anglo-Persian Oil Company (APOC, BP’nin öncülü)’nin çoğunluk hisselerinin İngiliz hükümetine verilmesi
E) Dünyanın en büyük petrol şirketlerinden birinin, hükümet elinde siyasi stratejik bir araç haline gelmesi

Cevap : B) O dönemde Ortadoğu’daki petrol sahalarının asıl sahibi olan Osmanlı devleti ile ortaklık anlaşmaları imzalanması

Açıklama : İngiltere, Osmanlı ile değil, doğrudan petrol imtiyazları elde ederek kontrol sağlamayı amaçlamıştır. Ortaklık yerine çıkar odaklı politikalar yürütmüştür.

7- Aşağıdakilerden hangisi enerji güvenliğini belirleyen temel kriterlerden biri değildir?

A) Yeterince akışkan olma
B) Kullanım mekanına aktarılabilirlik
C) Kullanım için gerekli zamanda tedarik edilebilirlik
D) Çevre açıdan uygun nitelikte olma
E) Yeterli miktarda tedarik

Cevap : A) Yeterince akışkan olma

Açıklama : Akışkanlık enerji güvenliği açısından doğrudan bir kriter değildir. Ancak enerji kaynağının zamanında ve yeterli miktarda ulaştırılabilir olması esas kriterler arasındadır.

8- Kömürün iç ve dış siyasi gelişmeler üzerindeki etkileri ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Kömür Sanayi Devrimi’ni başlatan temel enerji kaynağıdır.
B) Kaynaklarının paylaşımı büyük savaşların tetiklenmesinde önemli rol oynamıştır.
C) Kömür üretimi Avrupa’da demokratik eğilimlerin gelişmesini teşvik etmiştir.
D) İngiltere donanmasının kömüre olan bağımlılığı İkinci Dünya Savaşı arifesinde sona ermiştir.
E) Kömürün siyasi ve toplumsal gelişmeler üzerindeki etkileri diğer fosil yakıtlardan oldukça farklıdır.

Cevap : D) İngiltere donanmasının kömüre olan bağımlılığı İkinci Dünya Savaşı arifesinde sona ermiştir.

Açıklama :

9- Aşağıdakilerden hangisi iklim değişikliğini önleme amacıyla alınması gereken önlemler arasında gösterilmez?

A) Fosil yakıtlar içerisinde petrolün payını artırmak
B) Enerji tüketiminde verimliliği artırmak
C) Nükleer enerji santrallerine ağırlık vermek
D) Yenilenebilir kaynaklara ağırlık vermek
E) Enerji üretiminde verimliliği artırmak

Cevap : A) Fosil yakıtlar içerisinde petrolün payını artırmak

Açıklama : Petrol gibi fosil yakıtlar sera gazı salımı nedeniyle iklim değişikliğine neden olur. Bu nedenle fosil yakıtların kullanımının artırılması önerilmez.

10- 1973 yılında OPEC içerisinde en çok petrol üreten ülkeler sıralamasında ilk dört ülke arasında aşağıdakilerden hangisi yoktur?

A) Venezuela
B) Libya
C) Kuveyt
D) Suudi Arabistan
E) İran

Cevap : B) Libya

Açıklama : 1973 yılı itibariyle OPEC’in en büyük üreticileri Suudi Arabistan, İran, Venezuela ve Kuveyt idi. Libya, ilk dört üretici arasında yer almamaktadır.

11- Enerji politikalarının belirlenmesinde aşağıdaki aktörlerden hangisinin etkisinin en az olduğu düşünülebilir?

A) Hegemon Ülke
B) Geçiş (transit) ülkeleri
C) Çok uluslu inşaat firmaları
D) Küresel enerji firmaları
E) Tüketici ülkeler

Cevap : C) Çok uluslu inşaat firmaları

Açıklama : Enerji politikalarını genellikle devletler, büyük enerji şirketleri ve tüketici ülkeler belirler. İnşaat firmaları dolaylı etkilidir ama politika belirleyici aktör sayılmaz.

12- Petrol fiyatlarının ilk kez 15 doları aşması aşağıdaki tarihlerden hangisinde gerçekleşmiştir?

A) Ocak 1974
B) Ocak 1970
C) Ekim 1972
D) Ocak 1979
E) Ekim 1973

Cevap : A) Ocak 1974

Açıklama : 1973 Petrol Krizi’nin etkisiyle OPEC ülkeleri petrol fiyatlarını artırmış, fiyatlar 1974 başında 15 doların üzerine çıkmıştır.

13- Aşağıdakilerden hangisi kömürün stratejik önemini azaltan faktörlerden biri olarak görülemez?

A) Diğer fosil yakıtlar kadar kullanışlı olmaması
B) En kirli fosil yakıt olması
C) Dünyada pek çok ülke tarafından üretilmesi
D) Her bölgede bulunması
E) Diğer fosil yakıtlara göre fiyatının düşük olması

Cevap : E) Diğer fosil yakıtlara göre fiyatının düşük olması

Açıklama :

14- Petrol üretim ve tüketimi ile ilgili olarak aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) 1947-1949 arasında ABD’nin yıllık ortalama petrol üretimi 1 milyar 906 milyon varil olarak gerçekleşmiştir.
B) 1947-1949 arası dönemde ABD dışındaki OECD ülkelerinde sanayi üretimi büyük ölçüde petrole dayalıydı.
C) 1947-1949 arası dönemde ABD’de sanayi üretiminde büyük ölçüde petrol kullanılmaktaydı.
D) 1947-1949 arasında ABD tek başına dünya petrol üretiminin üçte ikisini gerçekleştirmiştir.
E) 2007 yılında ABD’nin dünya sanayi üretimi ve enerji tüketimindeki öncü konumunu Çin Halk Cumhuriyeti devralmıştır.

Cevap : C) 1947-1949 arası dönemde ABD’de sanayi üretiminde büyük ölçüde petrol kullanılmaktaydı.

Açıklama :

15- Aşağıdakilerden hangisi doğal gazı petrolden ayıran temel özelliklerden değildir?

A) Doğal gazın birim hacimde daha düşük enerjiye sahip olması
B) Doğal gazın görece daha temiz bir enerji kaynağı olması
C) Doğal gazın boru hatları ile aktarılması
D) Doğal gazın ulaşım sektöründe yaygın kullanılamaması
E) Doğal gazın sıvılaştırma teknolojisi ile aktarılması

Cevap : C) Doğal gazın boru hatları ile aktarılması

Açıklama :

16- Aşağıdakilerden hangisi OPEC’in kurulması öncesinde enerji sektörü için genel durumu betimleyen koşullardan biridir?

A) Bağımsız şirketlerin sektöre girişi nedeniyle üretimin artması ve fiyatların düşmeye başlaması
B) Yeni şirketlerin sektöre girişinin engellenmesi nedeniyle Yedi Büyükler ‘in kartel haline gelmesi
C) Belli başlı enerji firmaları ile enerji ülkeleri arasındaki anlaşmazlıklar nedeniyle petrol üretiminde düşüş
D) Doğal gazın petrole alternatif bir doğal kaynak haline gelmesi
E) ABD ve Suudi Arabistan arasında siyasi kriz

Cevap : A) Bağımsız şirketlerin sektöre girişi nedeniyle üretimin artması ve fiyatların düşmeye başlaması

Açıklama :

17- Küresel enerji politikalarının temel aktörlerinden olan hegemon ülke aşağıdaki hangi araçları kullanarak küresel enerji politikalarını biçimlendirir?

A) Askerî güç, diplomatik baskı, teknoloji, yatırım, medya
B) Doğrudan işgal, askeri üs, çevresel denetim
C) Uluslararası hukuk, BM, UNESCO, AB
D) Ticaret vergileri, para politikası, altın stoku
E) Göçmen politikası, kültürel yayılma, eğitim sistemi

Cevap : E) Göçmen politikası, kültürel yayılma, eğitim sistemi

Açıklama :

18- Aşağıdakilerden hangisi Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) üyesi altı ülkeden biri değildir?

A) Irak
B) Bahreyn
C) Katar
D) Kuveyt
E) Umman

Cevap : A) Irak

Açıklama : Körfez İşbirliği Konseyi üyeleri; Suudi Arabistan, Kuveyt, Bahreyn, Katar, BAE ve Umman’dır. Irak bu gruba dahil değildir.

19- Petrol üreten Arap ülkeleri 1974-1998 yılları arasında enerji ihracatından elde ettikleri gelirlerin yaklaşık yüzde kaçını pahalı ve sofistike Batılı silahların alımına ayırmışlardır?

A) yüzde 20’sini
B) yüzde 50’sini
C) yüzde 5’ini
D) yüzde 15’ini
E) yüzde 32’sini

Cevap : E) yüzde 32’sini

Açıklama :

20- 2004’te yayınlanan İngiliz istihbarat belgelerine göre, 1973-74 yıllarında ABD ve Hollanda’ya karşı uygulanan petrol ambargosu sırasında ABD aşağıdaki ülke gruplarından hangisini işgal etmeyi planlamıştır?

A) Suudi Arabistan, Kuveyt ve İran
B) Suudi Arabistan, Kuveyt ve Bahreyn
C) Suudi Arabistan, Kuveyt ve BAE
D) Suudi Arabistan, Kuveyt ve Irak
E) Suudi Arabistan, Kuveyt ve Umman

Cevap : C) Suudi Arabistan, Kuveyt ve BAE

Açıklama : 2004 yılında kamuoyuna sızdırılan İngiliz istihbarat belgelerine göre, 1973-74 petrol krizi sırasında ABD, OPEC ülkeleri tarafından uygulanan petrol ambargosuna karşılık olarak askeri bir müdahale seçeneğini değerlendirmiştir. Bu belgeler, ABD’nin Suudi Arabistan, Kuveyt ve Birleşik Arap Emirlikleri’ni (BAE) işgal etmeyi planladığını ortaya koymuştur. Bu planın amacı, Körfez bölgesindeki petrol sahalarını kontrol altına alarak enerji akışını güvence altına almak ve ekonomik baskıya karşı bir misilleme gerçekleştirmekti.

21- 2016 sonu itibariyle çıkarılan yenilenebilir enerji istatistiklerine göre, aşağıdaki oranlardan hangisi yanlıştır?

A) Yenilenebilir enerji üretiminin yüzde 45’e yakını odun, odun kömürü ve hayvan atıkları gibi geleneksel kaynaklardan karşılanmaktadır.
B) Toplam yenilenebilir enerji üretiminin küresel enerji üretimindeki payı yüzde 30’u aşmış durumdadır.
C) Yenilenebilir enerji üretiminin yüzde 55’e yakını hidroelektrik, rüzgâr, güneş, jeotermal ve biyoyakıt gibi modern kaynaklardan karşılanmaktadır.
D) Modern yenilenebilir kaynakların yaklaşık yüzde 38’i hidroelektrik santrallerinden karşılanmaktadır.
E) Hidroelektrik dışındaki modern yenilenebilir kaynakların toplam küresel yenilenebilir enerji üretimindeki payı yüzde 34,1 civarındadır.

Cevap : B) Toplam yenilenebilir enerji üretiminin küresel enerji üretimindeki payı yüzde 30’u aşmış durumdadır.

Açıklama : 2016 yılı itibariyle yenilenebilir enerjinin küresel enerji üretimindeki payı henüz yüzde 30’u aşmamıştır. Diğer oranlar istatistiksel olarak doğrudur veya yakın değerlerdedir.

22- “Hollanda hastalığı” teriminin tanımı nedir?

A) Ani zenginleşme kaynağa kavuşan bir ekonomide mevcut üretim faktörlerinin yeni kaynağa yönelmesi sonucunda toplam üretimin azalmasına verilen addır.
B) Doğal kaynaklardan elde edilen gelirlerin bir anda azalması nedeniyle bir ekonomide mevcut üretim faktörlerinin yatırımların azalmasına verilen addır.
C) Bir ülkenin büyük miktarlarda dış yatırım alması nedeniyle o ülkedeki stratejik önemi yüksek işletmelerin yabancıların eline geçmesine verilen addır.
D) Bir ülkede doğal kaynak ihracatından elde edilen birikimin o ülkede tutulamamasından kaynaklanan ekonomik sorunlara verilen addır.
E) Ani zenginleşme kaynağına kavuşan bir ekonomide tüketim artışı nedeniyle ulusal paranın değer kaybetmesi sonucunda yaşanan yüksek enflasyona verilen addır.

Cevap : A) Ani zenginleşme kaynağa kavuşan bir ekonomide mevcut üretim faktörlerinin yeni kaynağa yönelmesi sonucunda toplam üretimin azalmasına verilen addır.

Açıklama : “Hollanda Hastalığı”, doğal kaynak keşfi sonrası diğer üretim sektörlerinin ihmal edilmesiyle ekonominin dengesizleşmesini ifade eder. Bu terim, 1960’larda Hollanda’da doğal gaz gelirleriyle yaşanan üretim düşüşü sonrası literatüre girmiştir.