İnsan Kaynakları Yönetimi 2024-2025 Vize Soruları

Stratejik İnsan Kaynakları ve Planlama

Plan, strateji, vizyon ve misyon kavramları İKY’nin stratejik boyutunu oluşturur. İşletmeler, hedeflerine ulaşabilmek için hem mevcut insan kaynağını analiz eder hem de gelecekteki ihtiyaçları tahmin etmeye çalışır. Bu noktada yetkinlik envanteri ve Delphi tekniği gibi ileri analiz yöntemleri kullanılarak uzun vadeli insan kaynağı projeksiyonları yapılır.

İş Analizi, İş Tanımı ve Eğitim Süreçleri

İş analizi, bir pozisyonun sorumluluklarını ve gereklerini anlamak için temel araçtır. Buradan elde edilen bilgiler iş tanımına aktarılır. Bu tanımda pozisyonun kimliği, görevleri, sorumlulukları ve amacı yer alır; bireysel ilişkiler ise kapsam dışındadır. Eğitim süreçleri hem iş başında hem de iş dışında yürütülür; konferans gibi yöntemler dış eğitim kapsamına girerken, oryantasyon ya da rotasyon iç eğitimdendir.

Personel Bulma ve Seçme Süreci

İlan ve işe alım süreci artık sosyal medya gibi dijital platformlar üzerinden yürütülmektedir. Görüşmelerde sıkça yapılan hatalar arasında adaya yönelik önyargılar, tek özelliğin genellenmesi (halo etkisi) ve benzerlik yanlılığı bulunur. Not almak ise bu süreçte faydalı bir değerlendirme tekniğidir.

Kariyer Gelişimi ve Çapa Teorisi

Schein’in kariyer çıpaları teorisi bireylerin mesleki tercihlerini anlamada önemli bir yaklaşımdır. Örneğin; özerklik isteyen biri kendi iş planını yapmak isterken, girişimcilik çapasına sahip olanlar yenilik üretmeyi hedefler. Bu analiz, çalışanların işe bağlılık ve performanslarına dair güçlü ipuçları sunar.

Performans ve Eğitim Değerlendirme

Performans ölçümü için Kirkpatrick’in dört aşamalı modeli; reaksiyon, öğrenme, davranış ve sonuç başlıkları altında değerlendirme yapar. Eğitim ihtiyaçları mülakat, anket ya da gözlem gibi yöntemlerle belirlenebilir. Mülakatlar ayrıntılı bilgi sunar ama analiz ve zaman açısından dezavantajlar içerir.

Örgütsel Faktörler ve Yasal Çevre

İşe alım sürecini etkileyen unsurlar arasında işletmenin büyüklüğü, İK politikaları ve rekabet stratejileri yer alırken; istihdamla ilgili yasal düzenlemeler dış çevre faktörü olarak değerlendirilir. Bu ayrım, stratejik kararların iç mi yoksa dış koşullara mı bağlı olduğunu anlamada önemlidir.

Aktüeryal Kayıplar ve Sosyal Güvenlik

İKY uygulamaları sadece işletme içi değil, ulusal ölçekte sosyal güvenlik sistemlerine de katkı sunar. Ölüm, sakatlık ve emeklilik gibi olayları analiz eden aktüeryal kayıp kavramı, özellikle sosyal güvenlik fonlarının yönetimi ve sigorta sistemleri için kritik önemdedir.

Geleceğe Yönelik Öngörüler

İnsan kaynakları, teknolojik gelişmeler ve toplumsal beklentilerle birlikte sürekli evrim geçirmektedir. Bu nedenle İKY uygulamalarının da sadece bugünü değil, geleceği planlayan bir yaklaşımla yürütülmesi kaçınılmazdır. Strateji ve planlama kavramları bu anlamda yalnızca kavramsal değil, operasyonel başarı için de gereklidir.

1- Hangisi bir iş tanımında olması gereken niteliklerden biri değildir?

A) Sorumluluklar
B) Amaç
C) İş gerekleri
D) Pozisyonun kimliği
E) Bireysel ilişkiler

Cevap : E) Bireysel ilişkiler

Açıklama : İş tanımı; görev, sorumluluk, iş gerekleri, pozisyonun kimliği ve amacı gibi unsurları içerir. “Bireysel ilişkiler” iş tanımından ziyade kurum içi sosyal etkileşimle ilgilidir.

2- • Plan
• Strateji
• Misyon ve vizyon
Yukarıdaki kavramlar aşağıdakilerden hangisi ile ilgilidir?

A) Sosyal Politika
B) Stratejik İnsan Kaynakları Yöntemleri
C) İş Hukuku
D) Çalışma Ekonomisi
E) Endüstri İlişkileri

Cevap : B) Stratejik İnsan Kaynakları Yöntemleri

Açıklama : Stratejik İnsan Kaynakları Yönetimi, kurumun uzun vadeli hedeflerine ulaşmak için plan, misyon, vizyon ve strateji unsurlarını insan kaynaklarıyla uyumlu hale getirmeyi amaçlar.

3- Aşağıdakilerden hangisi bir iş pozisyonunun bölünebilecek en küçük birimini ifade eder?

A) İş gerekleri
B) Görev
C) İş aktivitesi
D) İş analizi
E) İş tanımı

Cevap : C) İş aktivitesi

Açıklama : İş aktivitesi, bir görev içerisinde yer alan ve tekrarlanabilen en küçük iş parçasıdır. Görevler birden fazla iş aktivitesinden oluşur.

4- Aşağıdakilerden hangisi günümüzde en sık kullanılan iş/eleman ilanı duyuru araçlarından biridir?

A) Görüntülü medya
B) Sosyal medya
C) Sesli medya
D) Duvar ve el afişleri
E) Yazılı medya

Cevap : B) Sosyal medya

Açıklama : Günümüzde İK ilanları en yoğun şekilde sosyal medya platformları üzerinden yayınlanmakta, bu kanallar sayesinde daha geniş ve uygun adaylara ulaşılmaktadır.

5- Aşağıdakilerden hangisi Kirkpatrick’in dört kademeli değerlendirme kriterlerinden biri değildir?

A) Öğrenme
B) Sonuçlar
C) Davranış
D) Beceriler
E) Reaksiyonlar

Cevap : D) Beceriler

Açıklama : Kirkpatrick modeli; reaksiyon, öğrenme, davranış ve sonuç olmak üzere dört aşamadan oluşur. “Beceriler” bu modelin doğrudan bir parçası değildir.

6- “…..; işletmelerin belirlenen stratejik amaçlara ve hedeflere ulaşmaları noktasında, çalışanların memnuniyeti, gelişimi, motivasyonu ve yüksek performansının sürekliliğinin sağlanması için üstlenilmiş etkinliklerin yönetimi”
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere hangi ifade gelmelidir?

A) Ekonomi yönetimi
B) İnsan kaynakları yönetimi
C) Bütçe yönetimi
D) Algı yönetimi
E) Zaman yönetimi

Cevap : B) İnsan kaynakları yönetimi

Açıklama : Bu tanım doğrudan insan kaynakları yönetimini ifade eder. İK yönetimi, çalışan memnuniyeti ve performansının artırılması ile ilgilenir.

7- Hangisi gelecek odaklı bir insan kaynağı arzı tahmin yöntemidir?

A) Kadrolama çizelgeleri
B) Yedekleme planlaması
C) Oran analizi
D) Yenileme çizelgeleri
E) Yetkinlik envanteri

Cevap : E) Yetkinlik envanteri

Açıklama : Yetkinlik envanteri, çalışanların mevcut beceri ve yetkinliklerinin analiz edilmesi yoluyla gelecekteki insan kaynağı ihtiyacının tahmin edilmesini sağlar. Bu yöntem, stratejik iş gücü planlamasında uzun vadeli projeksiyonlar yapmak için kullanılır ve organizasyonun gelişim hedefleriyle uyumlu şekilde pozisyonları planlamaya imkân tanır.

8- Aşağıdakilerden hangisi aday araştırma, bulma ve seçme faaliyetini etkileyen örgütsel faktörlerden biri değildir?

A) İşletmenin büyüklüğü
B) İşletmenin İK politikaları
C) İşletmenin niteliği
D) İstihdama ilişkin yasal düzenlemeler
E) İşletmenin rekabet stratejisi

Cevap : D) İstihdama ilişkin yasal düzenlemeler

Açıklama : Yasal düzenlemeler dışsal bir etkendir; oysa diğer şıklar işletme içindeki örgütsel faktörlerdir ve doğrudan insan kaynakları süreçlerini şekillendirir.

9- Aşağıdakilerden hangisi Henri Fayol tarafından ileri sürülen yönetim faaliyetlerinden biri değildir?

A) İstihdam etme
B) Koordinasyon
C) Organize etme
D) Muhasebe
E) Planlama

Cevap : D) Muhasebe

Açıklama : Fayol’un yönetim fonksiyonları planlama, örgütleme, yönlendirme, koordinasyon ve denetimdir. Muhasebe, bir yönetim fonksiyonu değil, işletme faaliyetidir.

10- Aşağıdakilerden hangisi Schein’in bireylerin kariyer çıpalarına ilişkin belirlemiş olduğu sekiz profilden biri değildir?

A) Genel yönetsel yetkinlik
B) Girişimcilik
C) Teknik/Fonksiyonel yetkinlik
D) Keşif
E) Güvenlik

Cevap : D) Keşif

Açıklama : Schein’in kariyer çıpaları; teknik yetkinlik, yönetim, özerklik, güvenlik, girişimcilik, hizmet, meydan okuma ve yaşam tarzıdır. “Keşif” bu listede yer almaz.

11- “İşletmenin amaçlarına varma hususunda neyi, nasıl, nerede yapması gerektiğini bildiren, bunları uygun şekilde yerine getirdiği taktirde arzu ettiği amaçlara ulaşacağını varsayan kararlar topluluğudur.”

Yukarıda verilen tanım, aşağıdakilerden hangisine aittir?

A) Vizyon
B) Strateji
C) Plan
D) Stratejik yönetim
E) Misyon

Cevap : C) Plan

Açıklama : Tanımda bahsedilen hususlar bir planın temel özellikleridir. Planlama, belirli amaçlara ulaşmak için yapılacak işlemlerin ve kaynak kullanımının önceden kararlaştırılması sürecidir. Strateji genel yönü belirlerken, plan somut adımları içerir.

12- Aşağıdakilerden hangisi iş dışındaki eğitim yöntemlerinden biridir?

A) Rotasyon eğitimi
B) Proje ve komitelerde görev alma
C) Yetki devri yoluyla eğitim
D) Oryantasyon eğitimi
E) Konferans yöntemi

Cevap : E) Konferans yöntemi

Açıklama : Konferanslar, iş ortamı dışında düzenlenen ve katılımcılara bilgi aktaran eğitim yöntemlerindendir. Diğer yöntemler genellikle iş başında eğitim kapsamına girer.

13- Aşağıdakilerden hangisi seçme mülakatlarında sıklıkla karşılaşılan ve görüşmeciden kaynaklanan hatalardan biri değildir?

A) Görüşmecinin adayı görmeden aday hakkında olumlu veya olumsuz bir yargı oluşturması
B) Görüşmecinin değerlendirme esnasında düşük puan vermekten kaçınması
C) Aday ile benzer geçmişe sahip olmalarının görüşmecinin kararını etkilemesi
D) Adayın olumlu tek bir özelliğinin görüşmeci tarafından tüm diğer kriterlere genellenmesi
E) Görüşmecinin görüşme esnasında not tutması

Cevap : E) Görüşmecinin görüşme esnasında not tutması

Açıklama : Not tutmak, mülakat sırasında değerlendirme sürecini destekleyen sağlıklı bir uygulamadır. Diğer şıklar, mülakat sürecinde yapılan yaygın hatalardır.

14- Strateji ile ilgili yukarıda verilen bilgilerden hangisi veya hangileri doğrudur?

I. Rakiplerin faaliyetlerini de inceleyerek amaçlara varmak için belirlenmiş, geçici sonuçlara odaklı, kısa dönemli, statik kararlar topluluğu
II. İşletmenin amaçları, politikaları ve faaliyetlerini tutarlı şekilde bir araya getirerek birleştiren plan
III. Bir işletmenin seçilen çevrede kaynakların kullanımında takip edeceği yönü belirleyen politikalar

A) Yalnız III
B) II ve III
C) Yalnız I
D) Yalnız II
E) I ve II

Cevap : B) II ve III

Açıklama : Strateji, işletmenin genel yönünü belirlerken, organizasyonun politikalarını, amaçlarını ve kaynaklarını birleştiren uzun vadeli planları kapsar. I. madde stratejiyi değil, taktik planları tanımlar.

15- Aşağıdakilerden hangisi İnsan Kaynakları Yönetiminin fonksiyonlarından biri değildir?

A) Eğitim yönetimi
B) İnsan kaynakları planlaması
C) Muhasebe işlemleri
D) İnsan kaynakları bulma ve seçme
E) Performans değerlendirme

Cevap : C) Muhasebe işlemleri

Açıklama : Muhasebe işlemleri, finans ve mali işler departmanının sorumluluğundadır. İnsan Kaynakları Yönetimi; planlama, bulma-seçme, eğitim ve değerlendirme gibi çalışan odaklı fonksiyonları kapsar.

16- Çalışma planını kendisi hazırlamak isteyen, sınırlandırma ve müdahalelerden hoşlanmayan, tek başına çalışmayı tercih eden bir kişi hangi kariyer çıpasına sahiptir?

A) Otonomi/Özerklik
B) Teknik/Fonksiyonel
C) Saf Meydan Okuma
D) Yükselme/İlerleme
E) Güvenlik/İstikrar

Cevap : A) Otonomi/Özerklik

Açıklama : Schein’in kariyer çıpalarına göre, özerklik odaklı bireyler bağımsız çalışmayı, kendi kararlarını vermeyi ve dış müdahalelerden uzak kalmayı tercih ederler.

17- Aşağıdakilerden hangisi çalışanın pozisyonla ilgili bir dizi sorudan oluşan bir formu doldurması ile gerçekleştirilen bir yöntemdir?

A) Anket
B) Kayıtlar
C) Kritik vaka
D) Mülakat
E) Gözlem

Cevap : A) Anket

Açıklama : İş analizi süreçlerinde kullanılan anket yöntemi, çalışanın işine dair sorulara yanıt vererek işin içeriğini doğrudan aktarmasını sağlar. Bu yöntem zamandan tasarruf sağlar ve sistematik bilgi toplar.

18- Aşağıdakilerden hangisi tüm nüfusu etkileyen ölüm, sakatlık ve emeklilik gibi vakaları tanımlayan kavramdır?

A) İnsan kaynağı analizi
B) Süreç analizi
C) Aktüeryal kayıp
D) Çevresel analizi
E) Beceri envanteri

Cevap : C) Aktüeryal kayıp

Açıklama : Aktüeryal kayıplar, sosyal güvenlik ve sigorta sistemlerinde, ölüm, sakatlık gibi olayların mali etkilerini hesaplamak için kullanılan önemli bir kavramdır.

19- Aşağıdakilerden hangisi eğitim ihtiyacında kullanılan yardımcı tekniklerden olan mülakatların dezavantajlarından biri değildir?

A) Eğitim ihtiyaçları ile sorunların neden ve çözümlerinin ayrıntılarının belirlenebilmesi
B) Planlama zorluğu
C) Analiz edilmesinin zorluğu
D) Vakit alması
E) Mülakat yapan kişinin beceri sahibi olması

Cevap : A) Eğitim ihtiyaçları ile sorunların neden ve çözümlerinin ayrıntılarının belirlenebilmesi

Açıklama : Bu ifade mülakatların avantajlarından biridir. Mülakatlar sayesinde bireysel görüş ve deneyimlerle ihtiyaçlar detaylı şekilde belirlenebilir. Diğer şıklar ise bu yöntemin olası dezavantajlarını belirtmektedir.

20- Aşağıdakilerden hangisi özellikle uzun dönemli insan kaynağı ihtiyacını tahmin etmede kullanılan bir yöntemdir?

A) Delphi tekniği
B) Yenileme çizelgeleri
C) Regresyon analizi
D) Markov analizi
E) Trend analizi

Cevap : A) Delphi tekniği

Açıklama : Delphi tekniği, uzman görüşlerinin anonim olarak toplanıp değerlendirilmesine dayanan bir tahmin yöntemidir. Özellikle belirsizlik içeren uzun dönemli insan kaynakları ihtiyaçlarının öngörülmesinde kullanılır. Bu teknik, uzmanlar arasında doğrudan etkileşimi ortadan kaldırarak daha objektif ve yapılandırılmış öngörüler elde edilmesini sağlar.