Aile Danışmanlığı 2024-2025 Final Soruları

Aile İçi Dinamikler ve Zorluklar

Karşı Gelme Davranışları ve Zorlayıcı Etkileşim Döngüleri

Aile içinde gözlemlenebilen karşı gelme davranışları, genellikle zorlayıcı etkileşim döngüleri içerisinde ortaya çıkar. Bu döngülerde çocuk, ebeveynlerin artan taleplerini kabul etmeyerek uyumsuz davranışlar sergileyebilir. Çocuğun bu talepleri reddetmesi veya direnç göstermesi, ebeveyn-çocuk ilişkisinde olumsuz bir sarmal yaratabilir.

Günah Keçisi Yapmak

Bazı ailelerde, tüm sorunların kaynağı olarak tek bir üye, genellikle bir çocuk gösterilebilir. Bu durum “günah keçisi yapmak” olarak adlandırılır. Aile, tüm olumsuzlukları ve huzursuzlukları bu bireyin davranışlarına bağlayarak, aile sistemindeki daha derin işlevsizlikleri göz ardı edebilir. Günah keçisi ilan edilen birey, aslında aile sistemindeki genel bir sorunun belirtilerini taşıyan kişi konumuna gelir.

Ebeveynlik Tutumları ve Çocuk Gelişimine Etkileri

Ebeveynlik tutumları, çocukların psikososyal gelişimi üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Temel ebeveynlik tutumları şunlardır:

• Otoriter Ebeveynlik: Bu tutumda kurallara koşulsuz uyum beklenir ve itaat temel bir değerdir. Ancak otoriter ebeveynler, çocuklarına sevgi ve sıcaklık göstermede yetersiz kalabilirler, bu da çocuğun her zaman sevildiğini hissetmemesine yol açabilir.
• Sıcak ve Disiplinli (Yetkin) Ebeveynlik: Bu ebeveynler, disiplin uygularken sevgi ve şefkat göstermeyi ihmal etmezler. Kurallar net olmakla birlikte, çocuğun duygusal ihtiyaçları da göz önünde bulundurulur.
• İlgisiz-İhmalkâr Ebeveynlik: Bu ebeveynler çocuklarına hem yeterli sevgi göstermezler hem de uygun disiplin ve rehberlik sağlamazlar.
• Aşırı Hoşgörülü (İzin Verici) Ebeveynlik: Bu ebeveynler çocuklarına çok az sınır koyar ve kuralları uygulamada tutarsız olabilirler. Bu durum, çocuğun uygun sosyal davranışları öğrenmesine engel teşkil edebilir.

Özellikle çocukların yetersiz takibi ve denetlenmesi ile kural ihlallerinde tutarsız yaklaşımlar sergilenmesi gibi ebeveyn tutumları, çocuklarda davranım bozukluğu gelişimine zemin hazırlayabilir. Buna karşın, sevgi ve disiplinin eş zamanlı ve dengeli bir şekilde verilmesi ile ebeveynlerin uyumlu ve tutarlı davranışları koruyucu faktörler olarak öne çıkar.

Aile Danışmanlığında Terapötik Süreç ve Değerlendirme

Planlama Aşaması

Aile danışmanlığı sürecinin başlangıcında yer alan planlama aşaması kritik öneme sahiptir. Bu aşamada danışman, aile hakkında ön bilgiler ışığında hipotezler oluşturur. Ayrıca, ilk seansa kimlerin katılacağının belirlenmesi de bu aşamanın temel görevlerindendir. Terapi hedeflerine ulaşma ve formülasyon oluşturma ise daha sonraki terapi aşamalarında detaylandırılır.

İletişim Beceri ve Örüntülerinin Değerlendirilmesi

Aile içi iletişim, danışmanlık sürecinin merkezinde yer alır. İletişim becerileri sınırlı olan bireyler, ilişkilerini yönetmekte ve sürdürmekte zorlanabilirler. Bu nedenle, aile üyelerinin iletişim beceri ve örüntülerini değerlendirmek önemlidir. Açık iletişim, bu değerlendirmede önemli bir kavramdır. Açık iletişimde, anlatılmak istenen duygu ve düşünceler doğrudan, net ve kısa ifadelerle, mümkün olduğunca “ben dili” kullanılarak aktarılır. Bu tür bir iletişim, ilişkileri karmaşıklaştırmak yerine kolaylaştırır ve imalar ile iğnelemelerden kaçınır.

Biyopsikososyal Formülasyon

Bireyi ve aileyi değerlendirirken kapsamlı bir bakış açısı sunan biyopsikososyal formülasyon, biyolojik, psikolojik ve sosyal unsurları bir arada ele alır. Bu modeldeki sosyal unsurlar, bireyin içinde bulunduğu sosyal çevreyi ve ilişkilerini kapsar. Örneğin, aile ilişkileri ve akraba ilişkileri bu sosyal unsurlar arasında yer alır. Benlik saygısı psikolojik bir unsurken, mizaç biyolojik bir unsur olarak değerlendirilir.

Temel Aile Danışmanlığı Yaklaşımları ve Kavramları

Nesiller Arası Aile Danışmanlığı

Bu yaklaşım, bireylerin köken ailelerinden ne ölçüde ayrışabildikleri üzerine odaklanır. Temel amaçlardan biri, bireylerin köken ailelerinden getirdikleri ilişki kalıplarını anlamalarını ve bu kalıpların mevcut ilişkilerine etkileri konusunda farkındalık kazanmalarını sağlamaktır. Ayrıca, köken aileleriyle olan ilişkilerini daha sağlıklı bir zeminde yeniden yapılandırmaları hedeflenir.

Öyküsel Aile Danışmanlığı

Öyküsel terapi, bireylerin yaşamlarını ve sorunlarını anlamlandırdıkları “öyküler” üzerine kuruludur. Bu yaklaşımın temel amacı, danışanlara kendi yaşam anlatılarını seçme ve yeniden yazma gücünü vermektir. Böylece bireyler, sorun odaklı anlatıların dışına çıkarak daha olumlu ve güçlendirici alternatif öyküler oluşturabilirler.

Sosyal Yapısalcı Aile Danışmanlığı

Sosyal yapısalcı yaklaşımlar, gerçekliğin sosyal olarak inşa edildiği varsayımına dayanır. Bu bağlamda kullanılan araştırmacı (veya keşifsel) sorular, danışanların kendi deneyimlerini, anlamlarını ve “gerçeklik” algılarını daha derinlemesine anlamak ve yeni olasılıklara kapı aralamak amacıyla kullanılır. Amaç, danışanın kendi perspektifini ve oluşturduğu anlamları keşfetmektir.

Bilişsel Davranışçı Aile Danışmanlığı

Bu yaklaşım, düşüncelerin, duyguların ve davranışların birbiriyle ilişkili olduğu ilkesine dayanır. Aile üyelerinin işlevsel olmayan düşünce kalıplarını ve davranışlarını değiştirmeye odaklanır. “Negatif pekiştirme” (olumsuz bir durumun ortadan kaldırılmasıyla bir davranışın sıklığının artırılması) ve “olumsuz seçici dikkat” (durumlardaki olumlu yönleri göz ardı edip sadece olumsuzluklara odaklanma) gibi terimler bu yaklaşımda sıkça kullanılır.

Bağlanma Odaklı Aile Danışmanlığı

Bu ekol, erken çocukluk dönemindeki bağlanma deneyimlerinin, bireyin yaşam boyu kurduğu yakın ilişkileri nasıl etkilediğini inceler. “İçsel çalışma modeli” kavramı burada merkezi bir rol oynar. Bağlanma deneyimleri sonucu oluşan bu model, bireyin kendisi ve başkaları hakkındaki inançlarını, beklentilerini içerir ve yakın ilişkilerin temelini oluşturur.

Özel Durumlar ve Müdahaleler

Ebeveyn Eğitimi

Ebeveyn eğitimi programları, ebeveynlere çocuk yetiştirme konusunda bilgi ve beceri kazandırmayı amaçlar. Psikoeğitim evresinde, çocukların olumsuz davranışlarının altında yatan çeşitli etkenler tanımlanır. Bu etkenler arasında ekonomik zorluklar veya evlilikteki sorunlar gibi genel ailesel zorluklar, ebeveynlerin kendi fiziksel ve psikolojik sağlık durumları, çocukların olumsuz davranışlardan bir tür kazanç elde etmesiyle sonuçlanan durumlar ve çocuğun psikolojik yapısı ile gelişimsel zorlukları gibi biyolojik potansiyeli sayılabilir. Davranışsal ebeveyn eğitimlerinin genel prensiplerinden biri de suçlamaktan veya kötü sözler kullanmaktan kaçınmak, bunun yerine olumlu davranışları pekiştirmeye odaklanmaktır.

İletişim Becerileri Eğitimi

Etkili iletişim, sağlıklı aile ilişkilerinin temel taşıdır. İletişim becerileri eğitiminde, danışanlara iyi bir iletişimin nasıl olduğu anlatılır ve danışman tarafından bu beceriler modellenir. Seans içinde rol canlandırma yapılması, video kaydı kullanılması gibi teknikler tercih edilebilir ve öğrenilen becerilerin pekiştirilmesi için ev ödevleri verilebilir. Bu eğitim, aritmetik problem çözme gibi bilişsel becerilerden ziyade, kişilerarası etkileşim becerilerine odaklanır.

Aile Yaşam Döngüsü Modeli

Aileler, zaman içinde çeşitli evrelerden geçerler ve her evrede farklı işlevler ve zorluklarla karşılaşırlar. Aile yaşam döngüsü modeli, bu değişimleri anlamak için bir çerçeve sunar. Bu modelde genellikle evden ayrılma, çocuksuz çift evresi, ergen çocuklu aile ve çocukların evden ayrılması gibi evreler yer alır. Gebelik evresi gibi özel dönemler ise genellikle daha geniş bir evrenin (örneğin, çocuklu aile evresi) alt başlığı olarak değerlendirilir.

Yas Süreci ve Aile Tabanlı Çalışmalar

Bir aile üyesinin kaybı, tüm aile sistemini derinden etkileyen bir durumdur. Aile tabanlı yas çalışmalarında, ilk aşamanın önemli hedeflerinden biri, her aile üyesine ölüm gerçeğini kendi hızında kabul etmesi için yeterince fırsat tanınmasıdır; bu kabul sağlandığında ilk aşama sonlandırılabilir. Yas süreci ile ilgili duyguların (üzüntü, öfke, suçluluk vb.) sağlıklı bir şekilde ifade edilmesine izin verilmesi, yas sürecini kolaylaştırır ve ailenin bu zorlu deneyimle başa çıkmasına yardımcı olur. Örneğin, bir ebeveynini kaybeden ve onun ölmediğini, geri geleceğini söyleyen, tanıdıklarını arayıp ebeveyninin orada olup olmadığını soran bir çocuk, yas sürecinin “inkar” evresini yaşamaktadır.

Boşanma Sonrası Ebeveyn Uyumu

Boşanma, hem ebeveynler hem de çocuklar için zorlayıcı bir süreç olabilir. Ebeveynlerin boşanma sonrası iyi bir uyum göstermesini etkileyen faktörler arasında, boşanma kararının her iki tarafça ortaklaşa alınmış olması önemli bir yer tutar. Ortak karar, sürecin daha az çatışmalı geçmesine ve tarafların yeni duruma daha sağlıklı adapte olmasına katkıda bulunabilir.

Sonuç

Aile danışmanlığı, ailelerin karşılaştığı zorlukların üstesinden gelmelerine, daha sağlıklı iletişim örüntüleri geliştirmelerine ve üyelerinin refahını artırmalarına yardımcı olan değerli bir disiplindir. Yukarıda değinilen kavramlar ve yaklaşımlar, bu alandaki temel bilgilerin sadece bir kısmını oluşturmakla birlikte, aile sistemlerinin karmaşıklığını ve danışmanlık sürecinin çok yönlülüğünü ortaya koymaktadır.

1- Karşı gelme davranışları hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Zorlayıcı etkileşim döngülerinde çocuk, artan ebeveyn taleplerini kabul etmeyerek uyumsuz davranır.
B) Karşı gelme davranışları, güç kullanma ve tehdit etme şeklinde ebeveyn-çocuk etkileşimi bağlamında aniden gelişir.
C) Karşı gelme davranışları, müdahale edilmediği takdirde tik bozukluğuna yol açabildiği için önemlidir.
D) Zorlayıcı etkileşim döngülerinin sıklığı arttıkça olumlu ebeveyn-çocuk etkileşiminin sıklığı artar.
E) Zorlayıcı ebeveyn-çocuk etkileşimi kalıpları, genellikle yüksek düzeyde ebeveyn desteği ile ilişkilidir.

Cevap : A) Zorlayıcı etkileşim döngülerinde çocuk, artan ebeveyn taleplerini kabul etmeyerek uyumsuz davranır.

Açıklama : Karşı gelme davranışları, genellikle ebeveynlerin artan taleplerine karşılık çocuğun uyumsuz tepkiler vermesiyle oluşan zorlayıcı etkileşim döngüleri içinde ortaya çıkar. Bu döngülerde çocuk, ebeveynin beklentilerini reddederek veya direnç göstererek uyumsuz davranışlar sergiler.

2-
I. İlk aşamada amaç, ailenin kaybın sonuçlarını kabullenip yaşamlarını yeniden düzenlemesini sağlamaktır.
II. İlk aşama, herkese ölüm gerçeğinin kabulü için yeterince fırsat verildiğinde sonlandırılır.
III. Yas süreci ile ilgili duyguların ifadesine izin verilmesi, süreci kolaylaştırır.
IV. İkinci aşamada aile üyelerinden ölümden önce, ölüm süresince ve ölümden sonraki olayları detaylı bir şekilde anlatması istenir.
Aile tabanlı yas çalışması ile ilgili yukarıdakilerden hangileri doğrudur?

A) I ve III
B) II ve IV
C) I ve IV
D) II ve III
E) I ve II

Cevap : D) II ve III

Açıklama :

3- I. Hipotez oluşturma
II. Terapi hedeflerine ulaşma
III. Formülasyon oluşturma
IV. İlk seansa kimlerin katılacağını belirleme
Yukarıdaki maddelerden hangileri aile danışmanlığının planlama aşamasının görevleri arasındadır?

A) I ve IV
B) I ve II
C) I ve III
D) II ve IV
E) II ve III

Cevap : A) I ve IV

Açıklama : Aile danışmanlığının planlama aşamasında, danışman aile hakkında hipotezler oluşturur ve ilk seansa kimlerin katılacağına karar verir. Terapi hedeflerine ulaşma ve formülasyon oluşturma daha çok terapi sürecinin ilerleyen aşamalarıyla ilgilidir.

4- Aile danışmanlığı görüşmesine ortanca çocuklarının olumsuz davranışları nedeniyle başvuran anne-baba, çocuğun ailenin bütün huzurunu kaçırdığını söylüyor. Çocuğun davranış problemleri nedeniyle hiç anlaşamadıklarını, evlerinde huzur kalmadığını ifade ediyorlar. Danışmanın aile ile ilgili sorduğu tüm sorulara çocuklarımın olumsuz davranışlarından bahsederek cevap veriyorlar.
Yukarıdaki durum aşağıdaki kavramlardan hangisiyle en iyi şekilde tanımlanabilir?

A) Etiketleme
B) Günah keçisi yapmak
C) Helikopter ebeveynlik
D) Gerçekçi olmayan beklentiler
E) Üçgenleşme

Cevap : B) Günah keçisi yapmak

Açıklama : Ailenin tüm sorunlarını tek bir çocuğun olumsuz davranışlarına bağlaması ve onu bu sorunların kaynağı olarak göstermesi, “günah keçisi yapmak” kavramıyla en iyi şekilde açıklanır. Bu durumda çocuk, aile sistemindeki işlevsizliğin semptomlarını taşıyan kişi haline gelir.

5- Ebeveyn eğitiminin psikoeğitim evresinde çocukların olumsuz davranışlarının sebepleri konusunda dört etken tanımlanmıştır.
Aşağıdakilerden hangisi bu etkenlerden biri değildir?

A) Ekonomik durum veya kötü giden evlilik gibi genel ailesel zorluklar
B) Uyumsuz akranların olduğu bir okulda eğitim görmek
C) Ebeveynlerin fiziksel ve psikolojik sağlığı gibi özellikleri
D) Çocukların olumsuz davranışlardan kazanç elde etmesiyle sonuçlanan durumlar
E) Çocuğun psikolojik yapısı ve gelişimsel zorlukları gibi çocuğun biyolojik potansiyeli

Cevap : B) Uyumsuz akranların olduğu bir okulda eğitim görmek

Açıklama : Ebeveyn eğitiminin psikoeğitim evresinde çocukların olumsuz davranışlarının sebepleri arasında genellikle ailesel zorluklar, ebeveyn özellikleri, çocuğun davranışlarından elde ettiği kazançlar ve çocuğun biyolojik potansiyeli gibi faktörler yer alır. Uyumsuz akranların olduğu bir okulda eğitim görmek ise dışsal bir faktör olup, doğrudan bu evrede tanımlanan dört etkenden biri değildir.

6- Farklı yaşam dönemlerinde ailenin işlevleri değişmekte olduğu için bu işlevlerin belirlenmesi ihtiyacı, aile yaşam döngüsü modelini doğurmuştur. Yukarıda ifade edilen modelde hangi evre yer almaz?

A) Evden ayrılma
B) Gebelik evresi
C) Çocukların ayrılması
D) Çocuksuz çift evresi
E) Ergen çocuklu aile

Cevap : B) Gebelik evresi

Açıklama : Aile yaşam döngüsü modelleri genellikle evden ayrılma, çocuksuz çift, ergen çocuklu aile ve çocukların ayrılması gibi evreleri içerir. Gebelik evresi, bu genel modellerin ana evrelerinden biri olarak kabul edilmez, daha çok “çocuklu aile” evresinin bir alt dönemi olarak düşünülebilir.

7- Sosyal yapısalcı aile danışmanlığında araştırmacı sorular hangi amaçla kullanılır?

A) Hatalı bilişleri daha uyumlu olanlarla değiştirmek için kullanılır.
B) Gerçekler hakkında daha fazla bilgi sahibi olmak için kullanılır.
C) Danışanları görmedikleri gerçeklerle yüzleştirmek için kullanılır.
D) Yeni olasılıklara alan açmak için kullanılır.
E) Danışanları belli bir biçimde davranmaya yönlendirmek için kullanılır.

Cevap : B) Gerçekler hakkında daha fazla bilgi sahibi olmak için kullanılır.

Açıklama :

8- I. Bireylerin köken ailelerinden ayrışma seviyeleri konusunda farkındalık kazanması amaçlanır.
II. Yüksek kaygılı ailelerde bireyler aileden kolaylıkla ayrışır ve özerkliği elde eder.
III. Köken aile kalıplarını anlamak ve köken aileleri ile olan ilişkileri değiştirmek amaçlanır.
IV. Psikolojik sorunların temel sebebi hayat hikâyesinin gerçekle çatışmasıdır.
Nesiller arası aile danışmanlığı ile ilgili yukarıdakilerden hangileri doğrudur?

A) III ve IV
B) I ve II
C) II ve IV
D) II ve III
E) I ve III

Cevap : E) I ve III

Açıklama : Nesiller arası aile danışmanlığının temel hedefleri arasında bireylerin köken ailelerinden ayrışma seviyeleri hakkında farkındalık kazanması ve köken aile kalıplarını anlayarak ilişkilerini değiştirmesi yer alır. Yüksek kaygılı ailelerde bireyler kolaylıkla ayrışmaz, aksine daha çok bağlı ve karışmış olabilirler. Psikolojik sorunların temel sebebinin hayat hikayesinin gerçekle çatışması olduğu görüşü ise öyküsel terapiye aittir.

9- Öyküsel aile danışmanlığı hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Bireylerin bağlanma ihtiyaçları belirlenerek buna uygun ilişkiler kurulması amaçlanır.
B) Amaç, sınırların belirlenmesi ve hiyerarşilerin netleştirilmesidir.
C) Bilişsel yeniden yapılandırma, mola yöntemi ve olumlu pekiştirme temel teknikleridir.
D) Sorunlar birey bazında ele alınır ve bireyin tanısı çok önemlidir.
E) Kişiye kendi anlatısını seçme gücünü verir.

Cevap : E) Kişiye kendi anlatısını seçme gücünü verir.

Açıklama : Öyküsel aile danışmanlığı, danışanların sorunlarını kendi yaşam anlatıları bağlamında ele almalarını, bu anlatıları yeniden yorumlamalarını ve sorunlardan bağımsız yeni anlatılar oluşturarak kendi hayatları üzerinde daha fazla kontrol sağlamalarını amaçlar.

10- İletişim becerileri eğitimi hakkında aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) İletişim becerileri eğitiminde ev ödevi verilebilir.
B) Danışanlara iyi bir iletişimin nasıl olduğu anlatılır ve danışman tarafından modellenir.
C) Video kaydı kullanmak, iletişim becerisi eğitiminde tercih edilen yöntemlerdendir.
D) Aritmetik problem çözme becerisi, iletişim eğitiminin unsurları arasındadır.
E) Seans içinde rol canlandırma yapılması genellikle tercih edilir.

Cevap : D) Aritmetik problem çözme becerisi, iletişim eğitiminin unsurları arasındadır.

Açıklama : İletişim becerileri eğitimi, sözel ve sözel olmayan iletişim tekniklerini, dinleme becerilerini ve etkili ifade biçimlerini öğretir. Aritmetik problem çözme becerisi ise bu eğitimin doğrudan bir unsuru değildir.

11- Aşağıdaki faktörlerden hangisi boşanma sonrası ebeveynlerin iyi uyum göstermesine neden olmaktadır?

A) Eski eşe bağlılığın çok olması
B) Uzun süredir evli olmak
C) Boşanma kararının ortak alınması
D) Çalışmıyor olmak
E) İleri yaş

Cevap : C) Boşanma kararının ortak alınması

Açıklama : Boşanma kararının karşılıklı ve ortaklaşa alınması, tarafların süreci daha az çatışmayla yönetmesine ve boşanma sonrası uyumlarını olumlu yönde etkilemesine yardımcı olur.

12- I. Negatif pekiştirme
II. Aynalama
III. Üçgenleşme
IV. Olumsuz seçici dikkat
Yukarıdakilerden hangileri bilişsel davranışçı aile danışmanlığında kullanılan terimlerdendir?

A) I ve IV
B) I ve III
C) I ve II
D) II ve IV
E) II ve III

Cevap : A) I ve IV

Açıklama : Bilişsel davranışçı aile danışmanlığında, davranışları şekillendirmek için “negatif pekiştirme” ve “olumsuz seçici dikkat” gibi davranışsal terimler kullanılır. “Aynalama” ve “üçgenleşme” daha çok sistemik veya insancıl yaklaşımlarda kullanılan terimlerdir.

13-
I. Anlatılmak istenen duygu ve düşünceler doğrudan ve net bir şekilde verilir. II. Açık iletişimde kısa, net ifadeler ve mümkün olduğu kadar ben dili kullanılır.
III. Açık iletişimin kullanıldığı ilişkiler daha karmaşıktır ve insanı zorlar.
IV. Açık iletişimde imalar ve iğneleme sıklıkla kullanılarak iletişim kolaylaştırılır.

Açık iletişim ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

A) II ve IV
B) I ve IV
C) II ve III
D) I ve III
E) I ve II

Cevap : E) I ve II

Açıklama : Açık iletişimde duygu ve düşünceler doğrudan, net, kısa ve ben dili kullanılarak ifade edilir. Açık iletişim ilişkileri daha kolaylaştırır, karmaşıklaştırmaz ve imalar/iğnelemeler yerine net ifadeler kullanılır.

14- İletişim beceri ve örüntülerini değerlendirme konusunda aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Duyguları görmezden gelmek iletişim örüntülerini anlamakta kilit rol oynar.
B) Aile içi iletişim değerlendirilirken bireylerin iletişim becerileri önemsenmez.
C) İletişim örüntülerinin değerlendirilmesinde geçmiş yaşantıların önemi yoktur.
D) İletişim becerisi sınırlı olan birisi ilişkilerini yönetmekte zorlanır.
E) İletişim becerileri iyi olan insanlar örtük iletişim yöntemlerini hiç kullanmaz.

Cevap : D) İletişim becerisi sınırlı olan birisi ilişkilerini yönetmekte zorlanır.

Açıklama : İletişim becerileri, ilişkilerin yönetilmesinde merkezi bir rol oynar. Sınırlı iletişim becerilerine sahip kişiler, kişilerarası ilişkilerinde sorunlar yaşayabilirler. Duyguları görmezden gelmek, iletişim becerilerinin önemsenmemesi veya geçmiş yaşantıların göz ardı edilmesi, etkili bir değerlendirmeyi engeller.

15- Ebeveyni vefat ettikten sonra onun ölmediğini, geri geleceğini söyleyen ve tanıdığı insanları arayıp ebeveyninin orada olup olmadığını soran bir çocuk yasın hangi evresini yaşamaktadır?

A) Pazarlık
B) Kabul
C) Şok
D) Üzüntü
E) İnkar

Cevap : E) İnkar

Açıklama : Ebeveyninin ölmediğini ve geri geleceğini söyleyen bir çocuk, kaybın gerçekliğini kabul etmekte zorlanmakta ve bu da yas sürecinin “inkar” evresine işaret etmektedir.

16- Bağlanma odaklı aile danışmanlığı ekolünde kullanılan “içsel çalışma modeli” kavramı hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Aile içi sınırların ve hiyerarşilerin nasıl çalıştığını açıklayan modeldir.
B) Çocuğun akademik gelişimi sırasında dersleri nasıl çalışacağını anlamasına yardımcı olur.
C) Bireyin erişkin yaşamında kurduğu ilişkiler sonucunda oluşur.
D) Bağlanma sonucu oluşur ve yakın ilişkilerin temelini oluşturur.
E) Bilişsel yeniden yapılandırma ile değiştirilerek daha sağlıklı bir hale gelir.

Cevap : D) Bağlanma sonucu oluşur ve yakın ilişkilerin temelini oluşturur.

Açıklama : Bağlanma odaklı aile danışmanlığında “içsel çalışma modeli” (internal working model), bireyin erken dönem bağlanma deneyimleri sonucunda geliştirdiği, kendisi ve başkaları hakkındaki inanç ve beklentileri içeren bir zihinsel şemadır. Bu model, bireyin yetişkinlikteki yakın ilişkilerini şekillendirir.

17- Aşağıdakilerden hangisi davranışsal ebeveyn eğitimlerinin genel prensiplerinden biridir?

A) Özel zaman dilimlerinin tamamını çocuğun davranışlarına bağlamak
B) Çocuğa her seferde bütün iyi alışkanlıkları öğretmeye çalışmak
C) Suçlamaktan veya kötü sözler kullanmaktan kaçınmak
D) Çocuğun zihnini okuyarak içinden geçenleri anlamak
E) Olumsuz davranışların intikamını zamanı geldiğinde almak

Cevap : C) Suçlamaktan veya kötü sözler kullanmaktan kaçınmak

Açıklama : Davranışsal ebeveyn eğitimleri, olumlu davranışları pekiştirmeye ve olumsuz davranışları azaltmaya odaklanır. Bu süreçte suçlama, kötü sözler kullanma, intikam alma gibi yaklaşımlardan kaçınılır ve pozitif iletişim teşvik edilir.

18- I. Çocukların yetersiz takibi ve denetlenmesi
II. Sevgi ve disiplinin eş zamanlı verilmesi
III. Çocuğun kural ihlallerinde tutarsız yaklaşım
IV. Ebeveynlerin uyumlu ve tutarlı davranışları
Yukarıdakilerden hangileri davranım bozukluğu gelişimine neden olabilecek ebeveyn tutumları arasındadır?

A) I ve III
B) II ve IV
C) I ve IV
D) II ve III
E) I ve II

Cevap : A) I ve III

Açıklama : Çocukların yetersiz takibi ve denetlenmesi ile kural ihlallerinde tutarsız yaklaşım sergilenmesi, davranım bozukluğu gelişimine zemin hazırlayan olumsuz ebeveyn tutumlarındandır. Sevgi ve disiplinin eş zamanlı verilmesi ile uyumlu ve tutarlı davranışlar ise koruyucu faktörlerdir.

19- I. Benlik saygısı
II. Aile ilişkileri
III. Akraba ilişkileri
IV. Mizaç Y
ukarıdaki faktörlerden hangileri biyopsikososyal formülasyondaki sosyal unsurlar arasında yer alır?

A) I ve II
B) II ve IV
C) II ve III
D) I ve IV
E) I ve III

Cevap : C) II ve III

Açıklama : Biyopsikososyal formülasyonda sosyal unsurlar, bireyin etkileşim içinde olduğu çevreyi ve ilişkilerini ifade eder. Aile ilişkileri ve akraba ilişkileri sosyal unsurlarken, benlik saygısı psikolojik, mizaç ise biyolojik unsurlar arasında yer alır.

20- Ebeveynlik tutumları hakkında aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) Sıcak ve disiplinli ebeveynler disiplin uygularken sevgi göstermeyi ihmal etmez.
B) Otoriter ebeveynler için kurallara uymak zorunludur ve itaat önemli bir değerdir.
C) Otoriter ebeveynler çocuğa sevildiğini her zaman hissettirir.
D) İlgisiz ihmalkâr ebeveynler çocuğa hem sevgi göstermez hem de uygun disiplin öğretmez.
E) Aşırı hoşgörülü ebeveynler çocuğun uygun sosyal davranışları öğrenmesine fırsat vermez.

Cevap : C) Otoriter ebeveynler çocuğa sevildiğini her zaman hissettirir.

Açıklama : Otoriter ebeveynler genellikle katı kurallara ve itaate önem verirken, çocuklarına karşı sevgi ve sıcaklık göstermede eksik kalabilirler. Bu nedenle çocuğa sevildiğini her zaman hissettirmeleri beklenmez. Diğer seçenekler, ebeveynlik tutumlarının doğru tanımlamalarını içermektedir.