Anne Çocuk Beslenmesi 2024-2025 Final Soruları

Temel Besin Öğeleri

Proteinler

Hemoglobin, kanda oksijen taşıyan bir proteindir ve taşıyıcı proteinlere bir örnektir.

Karbonhidratlar

Fruktoz, “meyve şekeri” olarak adlandırılan bir karbonhidrat türüdür.

Yağlar (Lipidler)

Trigliseridler, bir gliserol molekülü ve üç yağ asidi molekülünden oluşur. Kolesterolden HDL (iyi kolesterol), LDL (kötü kolesterol), VLDL kolesterol, D vitamini, steroid hormonlar ve safra asitleri sentezlenir. Arjinin bir aminoasittir ve kolesterolden sentezlenmez.

Vitaminler

Vitamin A’nın formları arasında karotenoid, retinol, retinal ve retinoik asit bulunur. Araşidonik asit bir A vitamini formu değildir. Vitaminlerin hepsinin yapısında karbon, hidrojen ve oksijen elementleri genellikle bulunur; bazıları nitrojen içerir. Fosfor, tüm vitaminlerin yapısında bulunan bir element değildir.

Mineraller

Krom minerali, insülin aktivitesini artırır. Basit şeker içeriği yüksek diyetler, idrarla krom atımını artırır. Krom, mikro elementlerdendir. Cr+3 formu gıdalarda bulunan formudur ve toksik değildir; Cr+6 formu toksiktir.

Kalsiyum eksikliği, kas sistemi rahatsızlıkları, sinir sistemi rahatsızlıkları, kemik hastalıkları ve osteomalaziye neden olabilir. Kalsiyum eksikliği doğrudan tiroid hormonlarında azalmaya yol açmaz.

Gebelik Döneminde Beslenme

Gebelik döneminde vitamin ve mineral takviyelerinin alınıp alınmayacağına veya hangi takviyelerin alınacağına kan değerlerine bakılarak karar verilmelidir. Gebe kalmadan önce kadınların kanda vitamin ve mineral durumlarına baktırmaları önerilir. Gebelikte A vitamininin fazla alınması sakıncalı olabilir. Gebelik döneminde ortaya çıkması muhtemel olan preeklempsi, gebenin beslenmesi ile ilişkili olabilir. Düşük D vitamini seviyelerinin preeklemsi riski ile ilişkilendirildiği belirtilmektedir. Gebe kadının enerji gereksinmesi, özellikle gebeliğin son trimesterinde artar; tüm trimesterlerde gebe olmayan kadının enerji gereksinmesinden sürekli olarak daha fazla değildir.

Bebek ve Çocuk Beslenmesi

Bebeklerde Ek Gıdaya Geçiş

Bebeklere katı besinlerin tanıtımı yapılırken, olası alerjik reaksiyonları ve bebeğin toleransını gözlemleyebilmek için her seferinde bir yeni besin tanıtılması önerilir.

Okul Öncesi Dönem ve Kreş Menüleri

Bir kreş menüsünde et yemekleri, çocukların kolay tüketebilmesi amacıyla genellikle köfte şeklinde veya küçük parçalar halinde servis edilir.

Sağlıklı Yaşam ve Çocukluk Obezitesi

Sağlıklı yaşam için obeziteyi azaltmayı ve daha sağlıklı beslenmeyi teşvik eden stratejiler benimsenmelidir. Yüksek kalorili alkolsüz içeceklerin tüketimindeki artış kilo alımına yol açabilir. Çocuklar, değişen bedenleri hakkında ve yedikleriyle bu değişimin nasıl ilişkili olduğu hakkında bilgilendirilmelidir. Vücut ağırlığı fazla olan çocuklar arkadaşları ve çevreleri tarafından dışlanabilmektedirler. Çocuklara önerilen günlük fiziksel aktivite süresi genellikle en az 60 dakikadır; her gün üç saat orta düzeyde aktivite yapmaları yönündeki bir öneri genel kabul görmemektedir.

Çocukluk obezitesinin önlenmesi ve tedavisi için pazarlama ve reklamcılık düzenlemeleri çocukları sağlıksız gıdalara teşvik eden içerikleri engellemelidir. Ebeveynler, çocuklarına sağlıklı beslenme ve düzenli egzersiz alışkanlıkları kazandırmalıdır. Toplumda çocukluk obezitesi hakkında farkındalık ve bilinçlendirme çalışmaları yapılmalıdır. Gerektiğinde uzmanlardan (doktor, diyetisyen, psikolog vb.) yardım alınmalıdır. Egzersizin zorunlu hale getirilmesi yerine, fiziksel aktiviteyi teşvik eden ve sevdiren yöntemler benimsenmelidir.

Ebeveyn ve Bakıcıların Rolü

Ebeveynler ve bakıcıların çocuklara dengeli ve sağlıklı bir beslenme programı sunmasında su tüketiminin yeterli olması, öğünlerde düzen, porsiyon kontrolü ve besin çeşitliliği önem taşır. Yetersiz fiziksel aktivite ise sağlıklı bir yaşam tarzının önündeki bir engeldir ve beslenme programının olumlu bir parçası olarak değerlendirilmez.

Metabolik Hastalıklar

Fenilketonüri (PKU), fenilalanin aminoasidini tirozine çeviren fenilalanin hidroksilaz enziminin eksikliği veya yetersizliği sonucu oluşan kalıtsal bir metabolik hastalıktır.

Sindirim Sistemi

İnce bağırsaktan salgılanan ve karbonhidratları sindiren enzimler arasında sukraz (sakkaraz), laktaz ve maltaz bulunur. Peptidaz enzimleri ise proteinlerin sindiriminde görev alır.

Menü Planlaması ve Gıda Güvenliği

Menü Planlaması

Menü planlamasında, yüksek maliyetli yemeklerin bütçe dengesini sağlamak ve tüm tüketicilerin eşit şekilde yararlanmasını mümkün kılmak amacıyla haftanın günlerine eşit şekilde dağıtılması önerilir.

Besin Zehirlenmesi

Besin zehirlenmesi durumunda, sindirim sistemini yormamak ve iyileşmeyi hızlandırmak için yoğurt ve pirinç lapası gibi kolay sindirilebilir, hafif gıdaların tüketilmesi önerilir. Kızarmış, ağır, baharatlı yiyecekler ve aşırı şekerli içeceklerden kaçınılmalıdır.

Hijyen

Gıda hazırlama ve sunum süreçlerinde hijyen kurallarına uyulduğunda beklenen en önemli sonuç, besin kalitesinde ve güvenliğinde artıştır. Hijyen eksikliği ise müşteri güvensizliği, prestij kaybı, yasal yaptırımlar ve çalışan motivasyonunda azalmaya neden olabilir.

1- Aşağıdakilerden hangisi taşıyıcı proteinlere örnektir?

A) Zein
B) Hemoglobin
C) Elastin
D) Kazein
E) Aktin

Cevap : B) Hemoglobin

Açıklama : Hemoglobin, kanda oksijen taşıyan bir protein olup, taşıyıcı proteinlere iyi bir örnektir. Zein, elastin, kazein ve aktin farklı protein türleridir.

2- Menü planlamasında yüksek maliyetli yemeklerin dağıtımı nasıl yapılmalıdır?

A) Eşit şekilde dağıtılır.
B) Haftanın başında yoğunlaştırılır.
C) Müşteri talebine göre belirlenir.
D) Mevsimsel olarak değişir.
E) Haftanın sonuna bırakılır.

Cevap : A) Eşit şekilde dağıtılır.

Açıklama : Menü planlamasında yüksek maliyetli yemeklerin, maliyetin dengelenmesi ve tüketicinin eşit şekilde yararlanması için haftaya eşit şekilde dağıtılması önerilir.

3- Fenilketonüri hangi enzim eksikliği veya yetersizliği sonucu oluşmaktadır?

A) Fumarilasetoasetik hidroksilaz
B) Fenilalanin hidroksilaz
C) Ketoasit dehidrogenaz
D) Laktaz
E) Peptidaz

Cevap : B) Fenilalanin hidroksilaz

Açıklama : Fenilketonüri (PKU), fenilalanin aminoasidini tirozine çeviren fenilalanin hidroksilaz enziminin eksikliği veya yetersizliği sonucu ortaya çıkan metabolik bir hastalıktır.

4- Gebelik dönemi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Gebe kadının tüm trimesterlerde enerji gereksinmesi, gebe olmayan kadının önerilen enerji gereksinmesinden fazladır.
B) A vitamini yağda çözünen bir vitamin olduğu için gebelerde fazla alınmasının bir sakıncası yoktur.
C) Gebelik döneminde ortaya çıkması muhtemel olan preeklempsi gebenin beslenmesi ile ilişkili değildir.
D) Gebelik döneminde kan değerlerine bakılarak hangi vitamin ve mineral takviyelerinin alınacağına karar verilmelidir.
E) Gebe kalmadan önce kadınlara kanda vitamin ve mineral durumuna bakılması gerekmez.

Cevap : D) Gebelik döneminde kan değerlerine bakılarak hangi vitamin ve mineral takviyelerinin alınacağına karar verilmelidir.

Açıklama : Gebelik döneminde vitamin ve mineral takviyeleri, kadının kan değerleri değerlendirilerek kişiye özel olarak belirlenmelidir. Gebelikte A vitamininin fazla alımı sakıncalı olabilir, preeklempsi beslenme ile ilişkili olabilir ve tüm trimesterlerde enerji gereksinimi artışı olmaz, özellikle son trimesterde artış belirgindir.

5- “Meyve şekeri” diye adlandırılan karbonhidrat aşağıdakilerden hangisidir?

A) Sakkaroz
B) Laktoz
C) Glikoz
D) Fruktoz
E) Sukroz

Cevap : D) Fruktoz

Açıklama : “Meyve şekeri” olarak da bilinen karbonhidrat “fruktoz”dur.

6- Sağlıklı yaşam ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Vücut ağırlığı fazla olan çocuklar arkadaşları ve çevreleri tarafından dışlanabilmektedirler.
B) Yüksek kalorili alkolsüz içeceklerin tüketimindeki artış kilo alımına yol açar.
C) Çocuklara her gün üç saat orta düzeyde aktivite yapmaları önerilmektedir.
D) Obeziteyi azaltmayı ve daha sağlıklı beslenmeyi teşvik eden stratejiler benimsenmelidir.
E) Çocuklar, değişen bedenleri hakkında ve yedikleriyle nasıl ilişkili oldukları hakkında da bilgilendirilmelidir.

Cevap : C) Çocuklara her gün üç saat orta düzeyde aktivite yapmaları önerilmektedir.

Açıklama : Çocuklara her gün üç saat orta düzeyde aktivite yapmaları yerine, genellikle daha uzun süreli ve düzenli fiziksel aktivite önerilmektedir (örneğin en az 60 dakika). Diğer seçenekler sağlıklı yaşamla ilgili doğru bilgilerdir.

7- Bir kreş menüsünde et yemekleri genellikle nasıl servis edilir?

A) Izgara olarak
B) Haşlama olarak
C) Köfte şeklinde
D) Büyük et parçaları olarak
E) Kızartma olarak

Cevap : C) Köfte şeklinde

Açıklama : Kreş menülerinde et yemekleri genellikle çocukların kolay tüketebilmesi ve boğulma riskinin azaltılması için “köfte şeklinde” veya küçük parçalar halinde servis edilir.

8- Krom minerali ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Basit şeker içeriği yüksek diyetler, idrarla krom atımını engeller.
B) Makro elementlerdendir.
C) Cr+3 formu toksiktir.
D) Krom, insülin aktivitesini artırır.
E) Cr+6 formu gıdalarda en çok bulunan formudur.

Cevap : D) Krom, insülin aktivitesini artırır.

Açıklama : Krom minerali, insülin aktivitesini artırarak kan şekerinin düzenlenmesine yardımcı olur. Basit şeker içeriği yüksek diyetler idrarla krom atımını engellemez, artırır. Krom bir mikro elementtir. Cr+3 formu toksik değildir, Cr+6 formu toksiktir ve gıdalarda en çok bulunan form Cr+3’tür.

9- Aşağıdakilerden hangisinin düşük seviyede olması preeklemsi riski ile ilişkilendirilmektedir?

A) Selenyum
B) Kükürt
C) D vitamini
D) B5 vitamini
E) Bor

Cevap : C) D vitamini

Açıklama :

10- Aşağıdakilerden hangisi “trigliserid” tanımına uyan bir yapıya sahiptir?

A) Gliserol + yağ asidi + yağ asidi + yağ asidi
B) Yağ asidi+ yağ asidi + yağ asidi
C) Gliserol + gliserol + yağ asidi + yağ asidi
D) Gliserol + gliserol + gliserol + yağ asidi
E) Gliserol + gliserol + gliserol

Cevap : A) Gliserol + yağ asidi + yağ asidi + yağ asidi

Açıklama : Trigliseridler, bir gliserol molekülüne üç yağ asidi molekülünün bağlanmasıyla oluşan bir lipid türüdür. Bu nedenle “Gliserol + yağ asidi + yağ asidi + yağ asidi” doğru yapıyı ifade eder.

11- Aşağıdakilerden hangisi kolesterolden sentezlenmez?

A) HDL, LDL ve VLDL kolesterol
B) Arjinin
C) D vitamini
D) Steroid hormonları
E) Safra asitler

Cevap : B) Arjinin

Açıklama : Arjinin bir aminoasittir ve kolesterolden sentezlenmez. HDL, LDL, VLDL kolesterol, D vitamini, steroid hormonları ve safra asitleri kolesterolden sentezlenen veya kolesterol içeren yapılardır.

12- Aşağıdakilerden hangisi A vitamini formlarından değildir?

A) Karotenoid
B) Araşidonik asit
C) Retinol
D) Retinal
E) Retinoik asit

Cevap : B) Araşidonik asit

Açıklama : Karotenoid, retinol, retinal ve retinoik asit A vitamini formlarıdır. Araşidonik asit ise bir omega-6 yağ asididir ve A vitamini formu değildir.

13- Besin zehirlenmesinde hangi yiyecekler önerilir?

A) Kızarmış yiyecekler
B) Ağır yemekler
C) Baharatlı yemekler
D) Şekerli içecekler
E) Yoğurt ve pirinç lapası gibi kolay sindirilebilir gıdalar

Cevap : E) Yoğurt ve pirinç lapası gibi kolay sindirilebilir gıdalar

Açıklama : Besin zehirlenmesi durumunda sindirim sistemini rahatlatmak ve iyileşmeyi sağlamak için yoğurt ve pirinç lapası gibi kolay sindirilebilir ve hafif gıdalar önerilir. Kızarmış, ağır, baharatlı yiyecekler ve şekerli içecekler sindirimi zorlaştırır.

14- Aşağıdakilerden hangisi ince bağırsaktan salgılanan karbonhidrat sindiren enzimlerden değildir?

A) Peptidaz
B) Sukraz
C) Laktaz
D) Sakkaraz
E) Maltaz

Cevap : A) Peptidaz

Açıklama : Peptidazlar, proteinleri sindiren enzimlerdir. Sukraz, laktaz ve maltaz ise ince bağırsaktan salgılanan ve karbonhidratları (sukroz, laktoz, maltoz) sindiren enzimlerdir. Sakkaraz, sukraz ile aynı enzimin farklı bir adıdır.

15- Çocukluk obezitesi, günümüzün en önemli halk sağlığı sorunlarından biridir.
Çocukluk obezitesinin önlenmesi ve tedavisi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Pazarlama ve reklamcılık düzenlemeleri, çocukları sağlıksız gıdalara teşvik eden içerikleri engellemelidir.
B) Ebeveynler, çocuklarına sağlıklı beslenme ve düzenli egzersiz alışkanlıkları kazandırmalıdır.
C) Toplumda çocukluk obezitesi hakkında farkındalık ve bilinçlendirme çalışmaları yapılmalıdır.
D) Gerektiğinde uzmanlardan (doktor, diyetisyen, psikolog vb.) yardım alınmalıdır.
E) Egzersiz zorunlu hale getirilmelidir.

Cevap : E) Egzersiz zorunlu hale getirilmelidir.

Açıklama : Egzersizin çocukluk obezitesinin önlenmesi ve tedavisinde çok önemli olduğu kabul edilse de, egzersizi “zorunlu” hale getirmek yerine, çocuklara fiziksel aktiviteyi sevdiren ve teşvik eden yöntemler benimsenmelidir. Diğer seçenekler çocukluk obezitesiyle mücadelede doğru yaklaşımlardır.

16- Aşağıdakilerden hangisi doğrudan kalsiyum eksikliğinde oluşmaz?

A) Kas sistemi rahatsızlıkları
B) Sinir sistemi rahatsızlıkları
C) Tiroid hormonlarında azalma
D) Kemik hastalıkları
E) Osteomalazi

Cevap : C) Tiroid hormonlarında azalma

Açıklama : Kalsiyum eksikliği doğrudan tiroid hormonlarında azalmaya neden olmaz. Kalsiyum eksikliği; kas sistemi rahatsızlıkları (kramplar, tetani), sinir sistemi rahatsızlıkları, kemik hastalıkları (osteoporoz) ve osteomalazi gibi durumlarla doğrudan ilişkilidir.

17- Çocuk beslenmesi, hem çocuğun sağlıklı büyümesi ve gelişmesi hem de yetişkinlik yaşamının temellerinin atılması için büyük önem taşır.
Ebeveynler ve bakıcıların çocuklara dengeli ve sağlıklı bir beslenme programı sunmasında aşağıdakilerden hangisi önem taşımaz?

A) Su tüketimi
B) Düzen
C) Porsiyon kontrolü
D) Yetersiz fiziksel aktivite
E) Çeşitlilik

Cevap : D) Yetersiz fiziksel aktivite

Açıklama : Yetersiz fiziksel aktivite, sağlıklı beslenme programının bir parçası olarak önem taşımaz, aksine kaçınılması gereken bir durumdur. Çocuklara dengeli ve sağlıklı beslenme sunarken su tüketimi, düzen, porsiyon kontrolü ve çeşitlilik önemli unsurlardır.

18- Bebeklere katı besinlerin tanıtımı için önerilen yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

A) Çeşitlilik için birden fazla besin karıştırılır.
B) Tahıllarla ve hububatlarla başlanır.
C) Meyve ve sebzelerle başlanır.
D) İlk olarak püre hâline getirilmiş etler kullanılır.
E) Her seferde bir yeni besin tanıtılır.

Cevap : E) Her seferde bir yeni besin tanıtılır.

Açıklama : Bebeklere katı besinlerin tanıtımında, olası alerjik reaksiyonları takip edebilmek için “her seferde bir yeni besin” tanıtılması önerilir. Bu, bebeğin hangi besine nasıl tepki verdiğini anlamayı kolaylaştırır.

19- Aşağıdakilerden hangisi vitaminlerin hepsinin yapısında bulunan elementlerden değildir?

A) Fosfor
B) Hidrojen
C) Nitrojen
D) Oksijen
E) Karbon

Cevap : A) Fosfor

Açıklama : Vitaminlerin temel yapısında genellikle karbon, hidrojen ve oksijen bulunur. Bazı vitaminlerde (örneğin B grubu vitaminlerde) nitrojen de bulunurken, fosfor vitaminlerin hepsinin yapısında bulunan bir element değildir.

20- Hijyen kurallarına uyulduğunda beklenilen sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

A) Prestij ve imaj kaybı
B) Müşteri güvensizliği
C) Yasal uygulamalar ve cezalar
D) Çalışanlarda motivasyon azalması
E) Besin kalitesinde artış

Cevap : E) Besin kalitesinde artış

Açıklama : Hijyen kurallarına uyulduğunda, besin güvenliği ve kalitesi artar. Prestij ve imaj kaybı, müşteri güvensizliği, yasal cezalar ve çalışan motivasyon azalması hijyen kurallarına uyulmadığında ortaya çıkabilecek olumsuz sonuçlardır.