Anayasa Hukuku 2024-2025 Final Soruları

I. Temel Kavramlar

A. Anayasa Hukukunun Kaynakları

Anayasa hukukunun kaynakları arasında seçim kanunları, içtüzük gibi yazılı kaynaklar ile doktrin (bilimsel görüşler) ve içtihat (yargı kararları) gibi yardımcı kaynaklar bulunur. Özel hukuk sözleşmeleri, anayasa hukukunun kaynakları arasında yer almaz.

B. Demokrasi İlkeleri ve Teknikleri

“Genel oy” ilkesi, vatandaşların belirli ayrımlar olmaksızın oy kullanmasını ifade eder. Yaş sınırı, bu ilkeye getirilebilen makul bir sınırlamadır. Cinsiyet, eğitim durumu veya meslek gibi ayrımlar ise genel oy ilkesine aykırıdır.

Yarı doğrudan demokrasi tekniklerinden biri referandumdur (halk oylaması).

C. Millet Anlayışı

Objektif millet anlayışına göre milleti oluşturan unsurlar arasında din birliği, dil birliği, ırk birliği ve kan birliği sayılabilir. Ekonomik birlik, bu anlayışa göre bir unsur olarak kabul edilmez.

D. Hükümet Sistemleri

Amerika Birleşik Devletleri, başkanlık sistemiyle yönetilen bir ülkedir. İngiltere, Almanya ve İtalya parlamenter sistemle, Fransa ise yarı başkanlık sistemiyle yönetilir.

II. Türk Anayasa Tarihi

A. 1876 Kanun-i Esasi

Kanuni Esasi’ye göre Osmanlı Devleti, monarşik ve üniter bir devlettir; federal bir devlet değildir. Devletin dini İslam’dır, Padişah aynı zamanda halifedir ve devletin başkenti İstanbul’dur. Kanunlar, dinin emirlerine aykırı olamaz.

B. 1924 Teşkilatı Esasiye Kanunu

1924 Anayasası, “Türkiye Devleti bir Cumhuriyettir” hükmünü içermektedir. İlk halinde devletin dininin İslam olduğu belirtilmiştir. Yürütme organı, Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kurulundan oluşmaktadır. 1937 yılında yapılan değişiklikle, Cumhuriyet Halk Partisinin altı ilkesi anayasaya eklenmiştir. 1924 Anayasası ile bir anayasa mahkemesi kurulmamıştır; Anayasa Mahkemesi ilk kez 1961 Anayasası ile kurulmuştur.

C. 1961 Anayasası

1961 Anayasası, güçler birliği anlayışını terk ederek yumuşak güçler ayrılığını ve parlamenter rejimi kabul etmiştir. Bu anayasa ile sosyal devlet ilkesi ilk kez anayasamıza girmiştir. Yasama organı olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi, “Millet Meclisi” ve “Cumhuriyet Senatosu”ndan oluşan çift meclisli bir yapı öngörülmüştür. Devlet şeklinin Cumhuriyet olduğu hakkındaki hükmün değiştirilemeyeceği belirtilmiştir. 1961 Anayasası’nın bir yarı başkanlık rejimi öngördüğü ifadesi yanlıştır.

III. 1982 Anayasası ve Devletin Temel Organları

A. Cumhuriyetin Nitelikleri

1982 Anayasası’nda belirtilen cumhuriyetin nitelikleri arasında demokratik devlet, laiklik, sosyal devlet ve başlangıçta belirtilen ilkelere dayalı devlet bulunur. “İnsan haklarına dayalı devlet” ifadesi bu nitelikler arasında yer almaz; Anayasa’da “insan haklarına saygılı devlet” ifadesi kullanılır.

B. Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM)

1. Görev ve Yetkileri: TBMM’nin yetkileri arasında Sayıştay üyelerini seçmek, milletlerarası antlaşmaların onaylanmasını uygun bulmak, savaş ilanına karar vermek, Anayasa Mahkemesinin bir kısım üyelerini seçmek, yurt dışına silahlı kuvvet gönderme kararı almak ve genel ya da özel af ilan etmek bulunur. Bakanları denetlemek ve bakanları atamak TBMM’nin yetkileri arasında değildir.

2. Yapısı: TBMM Başkanlık Divanı; TBMM Başkanı, Başkan Vekilleri, Katip Üyeler ve İdare Amirlerinden oluşur. Siyasi Parti Genel Başkanları Başkanlık Divanı üyesi değildir. TBMM’de bir siyasi parti grubu kurulabilmesi için en az 20 milletvekili gereklidir.

3. Denetim Yolları: TBMM’nin bilgi edinme ve denetim yollarından “Meclis soruşturması”, bir bakan veya Cumhurbaşkanı hakkında suç isnadı olduğunda işletilen bir yoldur.

C. Cumhurbaşkanı

Cumhurbaşkanı seçilebilmek için Türk vatandaşı olmak, milletvekili seçilme niteliğine sahip olmak, yükseköğrenim görmüş olmak ve 40 yaşını doldurmuş olmak zorunludur. TBMM üyesi olmak zorunlu bir şart değildir.

D. Anayasa Mahkemesi (AYM)

1. Üye Seçimi ve Üyelik Şartları: 1982 Anayasası’na göre Anayasa Mahkemesi üyeleri Cumhurbaşkanı ve TBMM tarafından seçilir. Üye seçilebilmek için 45 yaşın doldurulmuş olması gerekir. Üyeler 12 yıl için seçilirler ve bir kimse iki defa Anayasa Mahkemesi üyesi seçilemez. Üyeler 65 yaşını doldurunca emekliye ayrılırlar. Anayasa Mahkemesi başkanının cumhurbaşkanınca seçildiği bilgisi yanlıştır; başkan, üyeler tarafından kendi aralarından seçilir.

2. Yargısal Denetim: Anayasada belirtilen kişi veya organların, yürürlüğe girmiş bir kanunun anayasaya aykırı olduğu iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurmasına “soyut norm denetimi” denir.

IV. Temel Hak ve Hürriyetler

Anayasa’da haklar farklı kategorilere ayrılmıştır.

• Sosyal ve Ekonomik Haklar: Ailenin korunması, toplu iş görüşmesi yapma hakkı, sendika kurma hakkı, sporun geliştirilmesi, çalışma hakkı, grev hakkı ve lokavt ile sosyal güvenlik hakkı bu kategoride yer alır.
• Kişisel Haklar: Konut dokunulmazlığı ve ifade hürriyeti kişisel hak ve hürriyetlerdendir.

1- 1982 Anayasası’na göre aşağıdakilerden hangisi TBMM’nin yetkileri arasında yer almaz?

A) Sayıştay üyelerini seçmek
B) Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasını uygun bulmak
C) Bakanları denetlemek
D) Savaş ilanına karar vermek
E) Anayasa Mahkemesinin bir kısım üyelerini seçmek

Cevap : C) Bakanları denetlemek

Açıklama :

2- 1982 Anayasası’na göre Anayasa Mahkemesi üyeleri kim tarafından seçilir?

A) Tamamı TBMM tarafından
B) Cumhurbaşkanı ve TBMM tarafından
C) Adalet Bakanı tarafından
D) Tamamı cumhurbaşkanı tarafından
E) Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından

Cevap : B) Cumhurbaşkanı ve TBMM tarafından

Açıklama : 1982 Anayasası’na göre Anayasa Mahkemesi üyeleri hem Cumhurbaşkanı hem de TBMM tarafından seçilir.

3- Aşağıdakilerden hangisi cumhurbaşkanı seçilebilmek için zorunlu olan şartlardan biri değildir?

A) TBMM üyesi olmak
B) Türk vatandaşı olmak
C) Milletvekili seçilme niteliğine sahip olmak
D) Yükseköğrenim görmüş olmak
E) 40 yaşını doldurmuş olmak

Cevap : A) TBMM üyesi olmak

Açıklama : Cumhurbaşkanı seçilebilmek için Türk vatandaşı olmak, milletvekili seçilme niteliğine sahip olmak, yükseköğrenim görmüş olmak ve 40 yaşını doldurmuş olmak zorunlu şartlardandır. Ancak TBMM üyesi olmak zorunlu bir şart değildir.

4- Aşağıdakilerden hangisi “genel oy” ilkesine ilişkin olarak getirilebilecek makul bir sınırlama olabilir?

A) Eğitim durumu
B) Yaş
C) Meslek
D) Okuma-yazma durumu
E) Cinsiyet

Cevap : B) Yaş

Açıklama : “Genel oy” ilkesi, vatandaşların herhangi bir ayrımcılık (cinsiyet, eğitim, meslek vb.) olmaksızın oy kullanma hakkına sahip olması anlamına gelir. Ancak yaş sınırı (örneğin 18 yaşını doldurmuş olma) genel oy ilkesine getirilebilecek makul bir sınırlama olarak kabul edilir.

5- 1961 Anayasası ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Sosyal devlet ilkesi ilk kez anayasamıza girmiştir.
B) 1961 Anayasası, 1924 Anayasası’nın kabul ettiği güçler birliği anlayışını ve bunun doğurduğu meclis hükümeti sisteminin karakteristik özelliklerini terk etmiş; bunun yerine yumuşak güçler ayrılığı anlayışını ve parlamenter rejimi kabul etmiştir.
C) Bu Anayasa yetki ve sorumluluğun başbakanda olduğu bir yarı başkanlık rejimi öngörmüştür.
D) Bu Anayasaya göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi, “Millet Meclisi” ve “Cumhuriyet Senatosu”ndan oluşmaktadır.
E) 1961 Anayasasına göre, “Devlet şeklinin Cumhuriyet olduğu hakkındaki Anayasa hükmü değiştirilemez ve değiştirilmesi teklif edilemez”

Cevap : C) Bu Anayasa yetki ve sorumluluğun başbakanda olduğu bir yarı başkanlık rejimi öngörmüştür.

Açıklama : 1961 Anayasası, parlamenter sistemi benimsemiş olup, yetki ve sorumluluğun başbakanda olduğu bir “yarı başkanlık” rejimi değil, “parlamenter” bir rejim öngörmüştür. Yarı başkanlık rejimi, hem cumhurbaşkanının hem de başbakanın yetkili olduğu bir sistemdir.

6- TBMM’nin yetki ve görevlerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Yurt dışına silahlı kuvvet gönderme kararı alır.
B) Uluslararası antlaşmaların onaylanmasını bir kanunla uygun bulur.
C) Anayasa Mahkemesi’nin bir kısım üyelerini seçer.
D) Genel ya da özel af ilan etmek yetkisine sahiptir.
E) Cumhurbaşkanının teklifi üzerine bakanları atar.

Cevap : E) Cumhurbaşkanının teklifi üzerine bakanları atar.

Açıklama : Bakanları atama yetkisi Cumhurbaşkanına aittir, TBMM’nin yetki ve görevleri arasında değildir.

7- Aşağıdakilerden hangisi objektif millet anlayışına göre milleti oluşturan unsurlardan biri olamaz?

A) Din birliği
B) Ekonomik birlik
C) Dil birliği
D) Irk birliği
E) Kan birliği

Cevap : B) Ekonomik birlik

Açıklama :

8- Aşağıdakilerden hangisi yarı doğrudan demokrasi tekniklerinden biridir?

A) Çift meclis sistemi
B) Anayasa yargısı
C) Yargı bağımsızlığı
D) Temel haklar koruması
E) Referandum

Cevap : E) Referandum

Açıklama : Yarı doğrudan demokrasi teknikleri arasında “referandum” (halk oylaması) yer alır. Referandum, halkın belirli bir konuda doğrudan karar vermesini sağlar.

9- Aşağıdakilerden hangisi anayasa hukukunun kaynakları arasında yer almaz?

A) Seçim kanunları
B) Doktrin
C) İçtihat
D) Özel hukuk sözleşmeleri
E) İçtüzük

Cevap : D) Özel hukuk sözleşmeleri

Açıklama : Anayasa hukukunun kaynakları arasında seçim kanunları (yazılı kaynak), doktrin (bilimsel görüşler), içtihat (yargı kararları) ve içtüzük (parlamento iç düzenlemeleri) yer alırken, “özel hukuk sözleşmeleri” anayasa hukukunun doğrudan kaynakları arasında yer almaz.

10- Aşağıdakilerden hangisi TBMM Başkanlık Divanı üyesi değildir?

A) Katip Üyeler
B) TBMM Başkanı
C) Siyasi Parti Genel Başkanları
D) TBMM İdare Amirleri
E) TBMM Başkan Vekilleri

Cevap : C) Siyasi Parti Genel Başkanları

Açıklama : TBMM Başkanlık Divanı üyeleri arasında TBMM Başkanı, Başkan Vekilleri, Katip Üyeler ve İdare Amirleri yer alır. Siyasi Parti Genel Başkanları, Başkanlık Divanı’nın doğal üyesi değildir.

11- Aşağıdakilerden hangisi Kanuni Esasi’de yer alan hükümler açısından yanlıştır?

A) Osmanlı devleti federal bir devlettir.
B) Devletin dini, İslam’dır; Padişah, aynı zamanda halifedir.
C) Devletin başkenti (payitaht) İstanbul’dur. Ancak bu şehrin diğer şehirlerden bir imtiyaz ve muafiyeti yoktur.
D) Kanunlar, “umur-u diniye’ye (dinin emirlerine) aykırı olamaz.
E) Kanuni Esasi’ye göre; Osmanlı Devleti, monarşik bir devlettir.

Cevap : A) Osmanlı devleti federal bir devlettir.

Açıklama : Kanuni Esasi’ye göre Osmanlı Devleti, federal bir devlet değil, üniter (tek merkezli) bir devlettir. Diğer seçenekler (dinin İslam olması, başkentin İstanbul olması, kanunların dini emirlere aykırı olmaması, monarşik devlet yapısı) Kanuni Esasi’de yer alan hükümler arasındadır.

12- Aşağıdakilerden hangisi 1982 Anayasası’nda belirtilen cumhuriyetin niteliklerinden biri değildir?

A) Demokratik devlet
B) Başlangıçta belirtilen ilkelere dayalı devlet
C) İnsan haklarına dayalı devlet
D) Laiklik
E) Sosyal devlet

Cevap : C) İnsan haklarına dayalı devlet

Açıklama :

13- Aşağıdaki ülkelerden hangisi başkanlık sistemiyle yönetilmektedir?

A) İtalya
B) İngiltere
C) Fransa
D) Almanya
E) Amerika Birleşik Devletleri

Cevap : E) Amerika Birleşik Devletleri

Açıklama : Amerika Birleşik Devletleri, başkanlık sistemiyle yönetilen bir ülkedir. İtalya, İngiltere ve Almanya parlamenter sistemle, Fransa ise yarı başkanlık sistemiyle yönetilmektedir.

14- TBMM’de bir siyasi parti gurubu kurulabilmesi için gerekli olan en az milletvekili sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

A) 10
B) 20
C) 30
D) 15
E) 5

Cevap : B) 20

Açıklama : TBMM’de bir siyasi parti grubu kurulabilmesi için en az 20 milletvekili sayısı gereklidir.

15- 1924 Teşkilatı Esasiye Kanunu ile ilgili aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır?

A) 1924 Anayasası’nın ilk haline göre devletin dini İslam’dır.
B) Yürütme organı, Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kurulundan oluşmaktadır.
C) 1924 Anayasası’nda yapılan en önemli değişikliklerden biri olan 1937 tarihli değişiklikle, anayasamıza 6 ilke girmiştir. Cumhuriyet Halk Partisinin “altı umde”si (cumhuriyetçilik, milliyetçilik, halkçılık, devletçilik, laiklik ve inkılapçılık) 1924 Anayasası’nın 2. maddesine eklenmiştir.
D) 1924 Anayasası ile tarihimizde ilk kez bir anayasa mahkemesi kurulmuştur.
E) 1924 Anayasası’nın 1. maddesi, “Türkiye Devleti bir Cumhuriyettir” demektedir.

Cevap : D) 1924 Anayasası ile tarihimizde ilk kez bir anayasa mahkemesi kurulmuştur.

Açıklama : 1924 Anayasası ile tarihimizde ilk kez bir Anayasa Mahkemesi kurulmamıştır. Anayasa Mahkemesi, 1961 Anayasası ile kurulmuştur. Diğer seçenekler (devletin dini İslam olması, yürütme organı, 1937 değişiklikleri ve 1. maddenin ifadesi) 1924 Anayasası ile ilgili doğru bilgilerdir.

16- Aşağıdakilerden hangisi sosyal ve ekonomik nitelikli hak, hürriyet ya da ödevlerden biri değildir?

A) Konut dokunulmazlığı
B) Ailenin korunması
C) Toplu iş görüşmesi yapma hakkı
D) Sendika kurma hakkı
E) Sporun geliştirilmesi

Cevap : A) Konut dokunulmazlığı

Açıklama : Konut dokunulmazlığı, kişisel hak ve hürriyetler (güvenlik hakları) arasında yer alır. Ailenin korunması, toplu iş görüşmesi yapma hakkı, sendika kurma hakkı ve sporun geliştirilmesi ise sosyal ve ekonomik nitelikli hak ve ödevlerdendir.

17- Anayasada özel olarak belirtilen bazı kişi, organ veya teşkilatların, yasama organı tarafından kabul edilip resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmiş olan bir kanunun, belirli madde ve hükümlerinin anayasaya aykırı olduğu iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurmasına ne ad verilir?

A) Soyut norm denetimi
B) Def’i yolu
C) İtiraz yolu
D) Somut norm denetimi
E) Ön denetim

Cevap : A) Soyut norm denetimi

Açıklama : Anayasada özel olarak belirtilen kişi, organ veya teşkilatların, yasama organı tarafından kabul edilen ve yürürlüğe girmiş bir kanunun Anayasaya aykırı olduğu iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurması “soyut norm denetimi” olarak adlandırılır.

18- 2010 Anayasa değişikliği sonrası Anayasa Mahkemesi üyeliğiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Anayasa Mahkemesi üyeleri 12 yıl için seçilirler.
B) Anayasa Mahkemesi üyeleri 65 yaşını doldurunca emekliye ayrılırlar.
C) Bir kimse iki defa Anayasa Mahkemesi üyesi seçilemez.
D) Anayasa Mahkemesine üye seçilebilmek için 45 yaşın doldurulmuş olması gerekir.
E) Anayasa Mahkemesi başkanı cumhurbaşkanınca 4 yıl için seçilir.

Cevap : E) Anayasa Mahkemesi başkanı cumhurbaşkanınca 4 yıl için seçilir..

Açıklama :

19- Aşağıdakilerden hangisi sosyal haklardan biri değildir?

A) Ailenin korunması
B) Çalışma hakkı
C) Grev hakkı ve lokavt
D) İfade hürriyeti
E) Sosyal güvenlik hakkı

Cevap : D) İfade hürriyeti

Açıklama : İfade hürriyeti, kişisel hak ve hürriyetler (temel haklar) arasında yer alır. Ailenin korunması, çalışma hakkı, grev hakkı ve lokavt ile sosyal güvenlik hakkı ise sosyal haklardandır.

20- TBMM’nin bilgi edinme ve denetleme yollarından hangisinde bir bakana suç isnadı söz konusudur?

A) Soru
B) Genel görüşme
C) Meclis incelemesi
D) Meclis soruşturması
E) Meclis araştırması

Cevap : D) Meclis soruşturması

Açıklama : TBMM’nin bilgi edinme ve denetleme yollarından “Meclis soruşturması”, bir bakan veya Cumhurbaşkanı hakkında suç isnadıyla yürütülen bir denetim yoludur.