Erken Çocukluk Eğitiminde Montessori Yaklaşımı 2024-2025 Final Soruları

I. Montessori Felsefesinin Temel İlkeleri

A. Gelişim Dönemleri

Montessori yaklaşımında çocuk gelişimi dönemlere ayrılır. 6-12 yaş dönemi, çocukların davranışlar bakımından doğru ve yanlışların farkına varmaya başladığı ve toplumsal sorumluluğun geliştiği dönem olarak belirtilir.

B. Kozmik Eğitim

Kozmik eğitim, çocuğun evren içindeki yerini anlamasına yardımcı olur. Bu eğitimin çocuğun gelişimine katkılarından biri, zihinsel ve ahlaki yönden bağımsızlık kazanmasıdır.

C. Değerlendirme Anlayışı

Montessori yaklaşımında çocuğun okula başladığı dönemde bir ön değerlendirme yapılır. Bu değerlendirmenin amacı, çocuğun ne bildiğini tespit ederek ona uygun bireysel bir eğitim programı oluşturmaktır. Amaç, çocuklar arasında karşılaştırma yapmak veya çocuğun ne bilmediğini ortaya çıkarmak değildir.

D. Ödül ve Ceza Yaklaşımı

Montessori eğitiminde dışsal ödül ve ceza sistemleri kullanılmaz. Bu yaklaşımda çocuğun bir davranışı doğal olarak benimsemesi ve içselleştirmesi önemlidir. Materyallerde bulunan hata kontrolü mekanizması, çocuğun kendi yanlışlarını fark etmesini sağlar. Çocuklar için en büyük ödül, işin sonucu değil, bu süreçte deneyimledikleridir. Bireyin kendi hatalarının farkında olması, hatalarını düzeltmesinden daha önemli kabul edilir. Çocukların sürekli dışsal bir onay beklentisi ile görevlerini sürdürdükleri düşüncesi, Montessori yaklaşımına uygun değildir.

II. Montessori Materyalleri ve Uygulamaları

A. Duyu Materyalleri

• Silindir Bloklar: Bu materyal, matematiğe ön hazırlık, el-göz koordinasyonu, amaçlı hareket etme ve farklı boyutların varlığını fark etme gibi kazanımlar sağlar. İnce ve kaba motor gelişimi, bu materyalin doğrudan bir kazanımı olarak belirtilmemiştir.
• Renk Kutusu 1: Birinci grup renk kutusunun içinde ana renkler olan kırmızı, sarı ve mavi renkte ikişer tablacık bulunur.
• Koku Şişeleri: Bu materyal, koku duyusunun hassaslaşması ve eşleştirme çalışmaları için kullanılır. Üç aşamalı sunum yöntemi ile çocuğa tanıtılır ve şişelerin altında kontrol noktaları yer alır. Koku tüplerinde yalnızca baharatların kullanıldığı bilgisi doğru değildir; farklı kokular da kullanılabilir.

B. Matematik Materyalleri

• Altın Boncuk Materyali: Bu materyal ile yapılan çalışmanın üç aşamalı sunumunda üçüncü aşama, çocuğun adlandırmasıdır.
• Sayı Kartları: Bu çalışma; 9000’e kadar sembolleri basamaklara göre sıralama, birler basamağında en fazla 9’a kadar rakam bulunduğunu fark etme, miktarlarla sembollerin kombinasyonunu yapma ve miktarlarla onlara ait sembolleri görsel olarak tanıma kazanımlarını içerir. Tek ve çift sayıları öğrenme, bu materyalin doğrudan bir kazanımı değildir. Sayı kartları ile yapılan çalışmada sunumun ikinci aşaması ise çocuğun göstermesidir.

C. Dil Materyalleri

• Kabartma Harfler: Bu materyal ile yapılan çalışmalar; yazma parmaklarının antrenmanı, yazmaya ön hazırlık, seslerin yazılışını görsel olarak öğrenme ve seslerin yazılışını dokunarak öğrenme gibi kazanımlar sağlar.
• Minyatür Cisimlerle Ses Çalışması: Bu çalışma yapılırken harfler seçilirken önce kolay olanlarla başlanır. Bir kutuda yer alan tüm cisimler aynı harfle başlar. Tüm sesli harflerle aynı şekillerde çalışılır ve bu harflerle aynı gün ya da farklı günlerde çalışılabilir. Çocuğun çalışılacak olan harfi kendisinin seçtiği bilgisi doğru değildir.

D. Coğrafya Materyalleri

• Kıtalar Yapbozu: Bu materyal ile çalışılırken yapbozların altına kalıplar konulabilir. Kıtalardaki ülkelerin bayrakları kullanılabilir. İlk başta materyallerle sadece yapboz olarak oynanır. Çalışmaya çocuğun kendi ülkesinin bulunduğu kıta ve harita ile başlanabilir. Çalışma masasında tarih şeridinin mutlaka yer alması gerektiği bilgisi doğru değildir.
• Küreler: Küre materyalleri 6 yaş ve üzeri çocuklara sunulabilir.

E. Günlük Yaşam Becerileri

• Giyinme Çerçeveleri: Fermuar çerçevesi gibi materyaller, 3 yaşından itibaren çocuklara sunulabilir.
• Aktarma Çalışmaları: Bir kaptan diğerine kaşıklama çalışmaları 2,5 yaşından itibaren çocuklara sunulmalıdır.
• Saç Örme Çalışmaları: Bu çalışmalar için tutaç, çalışma halısı, üç farklı renkte kalın örgü ip ve sepet gibi malzemelere ihtiyaç vardır. Çocuk önlüğüne ihtiyaç yoktur.

F. Yazıya Hazırlık

• Metal Kalıplar: Bu materyaldeki şekiller geometrik çekmecelerdeki şekillerle aynıdır. Çocuk çalışmasını yaparken sevdiği renkleri seçebilir. Şeklin içine zikzak çizerken eli kaldırmadan çizgi çizmek, şeklin devamlılığı için önemlidir. Birkaç kalıpla aynı anda çalışılabilir. Her kalıp çalışmasının çocuklara tek tek gösterildiği bilgisi doğru değildir.

III. Tarihsel ve Karşılaştırmalı Notlar

A. Montessori Okullarının Yayılması

1909 yılından sonra Montessori eğitimi veren okullar Hindistan, İngiltere, Rusya ve Almanya gibi ülkelerde açılmıştır. Bu ilk yayılma döneminde Çin’de okul açıldığı belirtilmemiştir.

B. Bank Street Yaklaşımı ve Etkilendiği Kuramcılar

Bank Street yaklaşımının oluşmasında Heinz Werner, Kurt Lewin, Erik Erikson ve Jean Piaget gibi gelişim teorisyenlerinin etkisi olmuştur. David Weikart bu teorisyenler arasında sayılmaz.

1- Aşağıdakilerden hangisi silindir blokların kazanım ve göstergeleri arasında değildir?

A) Matematiğe ön hazırlık
B) El-göz koordinasyonu
C) Amaçlı hareket etme
D) İnce ve kaba motor gelişimi
E) Farklı boyutların varlığını fark etme

Cevap : D) İnce ve kaba motor gelişimi

Açıklama : Silindir bloklar, çocukların matematiğe ön hazırlık yapmalarına, el-göz koordinasyonunu geliştirmelerine, amaçlı hareket etmelerine ve farklı boyutların varlığını fark etmelerine katkı sağlar. Ancak ince ve kaba motor gelişimi doğrudan silindir blokların kazanımı arasında yer almaz, bu daha genel bir gelişim alanıdır.

2- Aşağıdakilerden hangisi kıtalar yapbozu ile çalışılırken dikkat edilmesi gereken durumlardan biri değildir?

A) Çalışma sırasında yapbozların altına kalıplar konabilir.
B) Çalışma masasında tarih şeridi mutlaka yer almalıdır.
C) Kıtalardaki ülkelerin bayrakları kullanılabilir.
D) İlk başta materyallerle sadece yapboz olarak oynanır.
E) Çocuğun kendi ülkesinin bulunduğu kıta ve harita ile başlanır.

Cevap : B) Çalışma masasında tarih şeridi mutlaka yer almalıdır.

Açıklama : Kıtalar yapbozu ile çalışılırken yapbozların altına kalıplar konulabilir, ülkelerin bayrakları kullanılabilir, başlangıçta sadece yapboz olarak oynanabilir ve çocuğun kendi ülkesinin bulunduğu kıtadan başlanabilir. Çalışma masasında tarih şeridinin bulunması, kıtalar yapbozu etkinliği için dikkat edilmesi gereken bir durum değildir.

3- Çocukların davranışlar bakımından doğru ve yanlışların farkına varmaya başladığı ve toplumsal sorumluluğun geliştiği dönem aşağıdakilerden hangisidir?

A) Emici zihin dönemi
B) 6-12 yaş dönemi
C) Duyusal dönem
D) Ruhsal embriyo dönemi
E) 12-18 yaş dönemi

Cevap : B) 6-12 yaş dönemi

Açıklama : Çocukların davranışlar bakımından doğru ve yanlışların farkına varmaya başladığı ve toplumsal sorumluluğun geliştiği dönem, 6-12 yaş dönemidir.

4- Altın boncuk materyali ile yapılan çalışmada sunumun üçüncü aşaması aşağıdakilerden hangisidir?

A) Çocuğun adlandırması
B) Çocuğun göstermesi
C) Öğretmenin adlandırması
D) Öğretmenin göstermesi
E) Öğretmenin gösterip adlandırması

Cevap : A) Çocuğun adlandırması

Açıklama : Montessori’de altın boncuk materyaliyle yapılan çalışmada sunumun üçüncü aşaması “çocuğun adlandırması”dır. İlk aşamada öğretmen gösterir, ikinci aşamada çocuk gösterir, üçüncü aşamada çocuk adlandırır.

5- Duyu materyallerinde birinci grup renk kutusu içinde yer alan materyal aşağıdakilerden hangisidir?

A) Kırmızı ve mavi renkte ikişer tablacık
B) Kırmızı ve sarı renkte üçer tablacık
C) Kırmızı, sarı ve mavi renkte ikişer tablacık
D) Kırmızı ve sarı renkte üçer tablacık
E) Kırmızı, sarı ve mavi renkte üçer tablacık

Cevap : C) Kırmızı, sarı ve mavi renkte ikişer tablacık

Açıklama : Montessori’deki duyu materyallerinde birinci grup renk kutusu, kırmızı, sarı ve mavi renkte ikişer tablacık içerir. Bu materyaller, çocukların renk ayrımı ve eşleştirme becerilerini geliştirmeye yöneliktir.

6- Fermuar çerçevesi çalışmaları hangi yaştan itibaren çocuklara sunulabilir?

A) 1
B) 2
C) 5
D) 4
E) 3

Cevap : E) 3

Açıklama : Fermuar çerçevesi çalışmaları, çocukların ince motor becerilerini ve bağımsızlıklarını geliştirmeye yönelik olup, genellikle 3 yaşından itibaren çocuklara sunulabilir.

7- Kabartma harfler yapılan çalışmanın kazanım ve göstergeleri arasında aşağıdakilerden hangisi yoktur?

A) Yazma parmaklarının antremanı
B) Yazmaya ön hazırlık
C) Çizgide kendine güven duyma
D) Seslerin yazılışını görsel olarak öğrenme
E) Seslerin yazılışını dokunarak öğrenme

Cevap : C) Çizgide kendine güven duyma

Açıklama :

8- Aşağıdakilerden hangisi Bank Street yaklaşımının oluşmasında etkisi olan gelişim teorisyenleri arasında sayılamaz?

A) Heinz Werner
B) Kurt Lewin
C) Erik Erikson
D) Jean Piaget
E) David Weikart

Cevap : E) David Weikart

Açıklama :

9- Montessori yaklaşımında çocuğun okula başladığı dönemde yapılan ön değerlendirmenin amacı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Çocuklar arasında karşılaştırma yapma
B) Aile eğitim etkinlikleri için bilgi sağlama
C) Çocuğun ne bilmediğini ortaya çıkarma
D) Çocuğun ne bildiğini tespit ederek bireysel program oluşturma
E) Grup programı için ön bilgi sağlama

Cevap : D) Çocuğun ne bildiğini tespit ederek bireysel program oluşturma

Açıklama : Montessori yaklaşımında çocuğun okula başladığı dönemde yapılan ön değerlendirmenin amacı, çocuğun mevcut bilgi ve becerilerini tespit ederek, onun bireysel ihtiyaçlarına uygun bir eğitim programı oluşturmaktır.

10- Aşağıdakilerden hangisi sayı kartları ile yapılan çalışmanın kazanım ve göstergelerinden biri değildir?

A) 9000’e kadar sembolleri basamaklara göre sıralama
B) Birler basamağında en fazla 9’a kadar rakam bulunduğunu fark etme
C) Miktarlarla sembollerin kombinasyonunu yapma
D) Miktarlarla onlara ait sembolleri görsel olarak tanıma
E) Tek ve çift sayıları öğrenme

Cevap : E) Tek ve çift sayıları öğrenme

Açıklama : Sayı kartları ile yapılan çalışmada, sayıların basamaklara göre sıralanması, birler basamağındaki rakamların fark edilmesi, miktarlarla sembollerin kombinasyonu ve miktarlarla sembollerin görsel olarak tanınması gibi kazanımlar yer alır. Tek ve çift sayıları öğrenme ise bu çalışmanın doğrudan bir kazanımı değildir.

11- Aşağıdakilerden hangisi kozmik eğitimin çocuğun gelişimine katkıları arasında yer alır?

A) Yetişkinlerin verdikleri görevleri yerine getirmek için çaba sarf etme
B) Zihinsel ve ahlaki yönden bağımsızlık kazanma
C) Davranış kalıplarına uyma
D) Bağımlı bir kişilik yapısı geliştirme
E) Tarihi olaylar ile ilgili bilgileri ezberleme

Cevap : B) Zihinsel ve ahlaki yönden bağımsızlık kazanma

Açıklama : Kozmik eğitim, Montessori yaklaşımında çocuğun evrensel düzeni ve kendi yerini anlaması yoluyla “zihinsel ve ahlaki yönden bağımsızlık kazanmasına” katkıda bulunur.

12- Saç örme çalışmaları için aşağıdaki malzemelerden hangisine ihtiyaç yoktur?

A) Tutaç
B) Çocuk önlüğü
C) Çalışma halısı
D) Üç farklı renkte kalın örgü ip
E) Sepet

Cevap : B) Çocuk önlüğü

Açıklama :

13- Sayı kartları ile yapılan çalışmada sunumun ikinci aşaması aşağıdakilerden hangisidir?

A) Çocuğun göstermesi
B) Öğretmenin gösterip adlandırması
C) Öğretmenin göstermesi
D) Öğretmenin adlandırması
E) Çocuğun adlandırması

Cevap : A) Çocuğun göstermesi

Açıklama : Montessori’de sayı kartları ile yapılan çalışmada sunumun ikinci aşaması “çocuğun göstermesi”dir. İlk aşamada öğretmen adlandırır ve gösterir, ikinci aşamada çocuk gösterir, üçüncü aşamada çocuk adlandırır.

14- Aşağıdakilerden hangisi minyatür cisimlerle ses çalışması yapılırken dikkat edilmesi gereken hususlardan biri değildir?

A) Harfler seçilirken önce kolay olanlarla başlanır.
B) Tüm sesli harflerle aynı şekillerde çalışılır.
C) Çocuk çalışılacak olan harfi kendisi seçer.
D) Sesli harflerin hepsiyle aynı gün ya da farklı günlerde çalışılabilir.
E) Bir kutuda yer alan tüm cisimler aynı harfle başlar.

Cevap : C) Çocuk çalışılacak olan harfi kendisi seçer.

Açıklama :

15- Aşağıdakilerden hangisi metal kalıp materyallerinin özelliklerinden değildir?

A) Şeklin içine zikzak çizerken eli kaldırmadan çizgi çizmek, şeklin devamlılığı için önemlidir.
B) Kalıplardaki şekiller geometrik çekmecelerdeki şekillerle aynıdır.
C) Birkaç kalıpla aynı anda çalışılabilir.
D) Çocuk çalışmasını yaparken sevdiği renkleri seçebilir.
E) Her kalıp çalışma çocuklara tek tek gösterilir.

Cevap : E) Her kalıp çalışma çocuklara tek tek gösterilir.

Açıklama :

16- 1909’den sonra Montessori eğitimi veren okulların açıldığı ülkeler arasında aşağıdakilerden hangisi yoktur?

A) Hindistan
B) İngiltere
C) Rusya
D) Çin
E) Almanya

Cevap : D) Çin

Açıklama :

17- Bir kaptan diğerine kaşıklama çalışmaları hangi yaştan itibaren çocuklara sunulmalıdır?

A) 3,5 yaş
B) 4.5 yaş
C) 2,5 yaş
D) 1,5 yaş
E) 5,5 yaş

Cevap : C) 2,5 yaş

Açıklama :

18- Koku şişeleri ile yapılan çalışmalarla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) Koku tüplerinde yalnızca baharatlar kullanılır.
B) Koku duyusunun hassaslaşması için kullanılır.
C) Eşleştirme çalışmaları için kullanılır.
D) Üç aşamalı sunum yöntemi ile çocuğa tanıtılır.
E) Koku şişelerinin altında kontrol noktaları yer alır.

Cevap : A) Koku tüplerinde yalnızca baharatlar kullanılır.

Açıklama : Koku şişelerinde yalnızca baharatlar değil, farklı kokular (çiçek, meyve, bitki vb.) da kullanılabilir. Amaç, çocukların koku duyusunu keskinleştirmesi, eşleştirme yapması ve kokuları tanımasıdır.

19- Montessori yaklaşımında ödül ve ceza ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) Çocuklar için en büyük ödül işin sonucu değil bu süreçte deneyimledikleridir.
B) Çocuğun bir davranışı doğal olarak benimsemesi ve içselleştirmesi önemlidir.
C) Bireyin hatalarının farkında olması hatalarını düzeltmesinden daha önemlidir.
D) Çocuklar sürekli onay beklentisi ile görevlerini sürdürürler.
E) Materyaldeki hata kontrolü çocuğun yanlışlarını fark etmesini sağlar.

Cevap : D) Çocuklar sürekli onay beklentisi ile görevlerini sürdürürler.

Açıklama : Montessori yaklaşımında dışsal ödül ve ceza sistemi yerine, çocuğun içsel motivasyonunu ve doğal öğrenme sürecini desteklemeye odaklanılır. Bu nedenle çocukların sürekli onay beklentisiyle görevlerini sürdürmesi gibi bir durum söz konusu değildir; aksine, çocuklar kendi hatalarını materyaller aracılığıyla fark eder ve düzeltirler.

20- Küreler hangi yaştan itibaren çocuklara sunulabilir?

A) 6+
B) 5+
C) 3+
D) 7+
E) 4+

Cevap : A) 6+

Açıklama :