Yaşam Becerileri 2024-2025 Final Soruları

I. Yaşam Becerilerinin Tanımı ve Kapsamı

Yaşam becerileri, bireyin kendini koruma, geliştirme, sağlıklı olma, sosyal ilişkiler kurma gibi alanlarda yetkin olmasını sağlayan ve yaşam boyu ihtiyaç duyacağı becerilerin tümüdür. Bu beceriler, genel anlamı ile teknik olmayan beceriler olarak da ifade edilir. Gidilen yerlerde kolaylıkla arkadaş edinme, teknik olmayan bir beceriye örnektir. Alışveriş yapma, telefon etme, başkalarından bilgi alma ve ev temizliği yapma gibi beceriler topluma uyum becerileri arasında yer alır. Bilgisayar kullanma bu grupta sayılmamıştır.

II. Temel Yaşam Becerileri ve Gelişim Süreçleri

A. Sosyal Gelişim ve Beceriler

Sosyal gelişim, doğumla birlikte dış çevreyle etkileşimle başlar; anne karnında başlamaz. İlk sosyal çevre ailedir ve yaş ilerledikçe sosyal çevre değişir. Sağlıklı bir sosyal gelişim, sosyal algıları olumlu etkiler. Kişinin sosyalleşmesine doğrudan etki eden unsurlardan biri sosyal algıdır.

Erik Erikson’ın psikososyal gelişim kuramında “Başarıya karşı aşağılık” evresi, okul çağı dönemini kapsar. Bu evrede, başkalarının takdirini kazanma arzusu görülür. Bireyin arkadaşları ve öğretmeni ile kurduğu ilişki, ailesinden daha önemli hâle gelir.

Piaget’nin kuramına göre, ilkokul yıllarında çocuklarda benmerkezcilik azalır. Bu dönemde çocuklar cinsiyet ayrımı yapmaksızın başkalarıyla arkadaşlık kurar.

B. Öz Farkındalık

Öz farkındalık becerisinin temelleri okul öncesi dönemde atılmaktadır. Bu dönemde çocuk, kendisi ve yetenekleri hakkında ilk algılarını oluşturur.

C. Problem Çözme ve Karar Verme

Okul öncesi dönem çocukları karşılaştıkları problemleri çözmek için sezgisel bir yol izlerler. Dört yaşındaki bir çocuğun karar verme sürecine benmerkezcilik etki eder. Yaşam boyunca riskli kararların en fazla verildiği dönem ise ergenlik dönemidir.

D. Eleştirel Düşünme ve Yaratıcılık

Eleştirel düşünme becerilerinin öğretilmesinde, bireyin öğretim sürecine aktif katılımı önemlidir. Bir öğretmenin, çocukların etkinliğe maksimum düzeyde katılmalarını hedeflemesi bu ilkeyi vurgular.

Yaratıcılığın bilişsel boyutları arasında akıcılık, esneklik, özgünlük ve ayrıntılandırma bulunur. Tasarlama, bu bilişsel boyutlar arasında doğrudan yer almaz.

E. İletişim

İletişimde kaynağın mesajı iletmek için kullandığı yollar “kanal” olarak açıklanır. İletişimde engellerden biri “ahlak dersi verme”dir. Bir öğretmenin, bir olay anlatan çocuğa “Büyükleri meşgulken rahatsız etmemelisin.” demesi bu iletişim engeline bir örnektir.

F. Stresle Başa Çıkma

Stres, canlının bedensel ve ruhsal sınırlarının tehdit edilmesi ve zorlanması ile ortaya çıkan durumdur. İnsanlar stres karşısında psikolojik ve fizyolojik tepkiler (göz bebeklerinin büyümesi, avuç içinin terlemesi gibi) gösterirler. Stres, yaşamın birçok alanında ortaya çıkabilir. Stresin, tüm bireyleri ondan kaçmaya sürükleyen bir süreç olduğu ifadesi söylenemez; bazıları için motive edici olabilir.

III. Yaşam Becerileri Eğitimi

A. Eğitimin Boyutları ve Yapısı

Yaşam becerileri eğitimi, bireyin tutum ve bilgi boyutlarını bir araya getirerek becerileri uygulayabilmesini hedefler. Bu durum, eğitimin “beceri boyutu”nu oluşturur.

Yaşam becerileri eğitiminin, standart bir yapıda olup eğitimi alanlara birbiri ile aynı becerilerin öğretilmesi gerektiği düşüncesi doğru değildir. Eğitim esnek olmalı ve bireysel farklılıkları dikkate almalıdır. Yaşam becerileri eğitimi, akademik ders programı ile bütünleştirilmelidir. Bu eğitim programları ülkedeki eğitim politikalarının bir parçası hâline getirilmelidir.

B. Program Uygulama Yaklaşımları

Örgün eğitimde yaşam becerileri eğitimi programları üç şekilde düzenlenir. Bunlardan biri “bağımsız ders” yaklaşımıdır. Bu yaklaşım, yaşam becerileri konusunda çocuklar için ayrı bir ders planlanmasını içerir. Bu derste genelde bir veya iki yaşam becerisine odaklanılır ve dönem boyunca haftanın bir günü öğrencilerin programlarına yerleştirilir.

Bir diğer yaklaşım “tüm okul yaklaşımı”dır. Bu yaklaşım, yaşam becerileri eğitiminin okulda çalışan tüm personelin (öğretmenler, idareciler vb.) gençlerle kurduğu ilişkiler aracılığı ile verilmesi şeklinde açıklanır.

IV. Çevresel Faktörler

Bireyin davranışlarını direkt veya dolaylı etkileyen, yapısal ve sosyal olarak ikiye ayrılan sistem “algılanan çevre sistemi” olarak adlandırılır.

1- Başkalarının takdirini kazanma arzusunun görüldüğü, bireyin arkadaşları ve öğretmeni ile kurduğu ilişkinin ailesinde daha önemli hâle geldiği sosyal evre aşağıdakilerden hangisidir?

A) Girişimciliğe karşı suçluluk
B) Özerkliğe karşı kuşku ve utanç
C) Üretkenliğe karşı duraklama
D) Başarıya karşı aşağılık
E) Kimlik kazanmaya karşı rol karmaşası

Cevap : D) Başarıya karşı aşağılık

Açıklama : Erik Erikson’ın psikososyal gelişim evrelerinden “Başarıya karşı aşağılık” evresinde (okul çağı dönemi), çocuklar akranları ve öğretmenleri ile kurdukları ilişkilerde başkalarının takdirini kazanma ve becerilerini kanıtlama arayışındadırlar. Bu dönemde sosyal ilişkiler aileden daha önemli hale gelir.

2- Sosyal gelişimle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) İlk sosyal çevre ailedir.
B) Sağlıklı bir sosyal gelişim sosyal algıları etkilemektedir.
C) Kişinin sosyalleşmesine doğrudan etki eden unsurlardan biri sosyal algıdır.
D) Yaş ilerledikçe sosyal çevre de değişir.
E) Sosyal gelişim anne karnında başlar.

Cevap : E) Sosyal gelişim anne karnında başlar.

Açıklama : Sosyal gelişim, genellikle doğumla birlikte dış çevreyle etkileşimle başlar, anne karnında sosyal gelişimin başladığı söylenemez.

3- …… bireyin davranışlarını direkt veya dolaylı etkileyen, yapısal ve sosyal olarak ikiye ayrılan sistemdir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) Koruyucu faktörler sistemi
B) Sosyal sistem
C) Algılanan çevre sistemi
D) Kişilik sistemi
E) Davranış sistemi

Cevap : C) Algılanan çevre sistemi

Açıklama :

4- Aşağıdakilerden hangisi teknik olmayan becerilere bir örnektir?

A) Tarihi olaylara hakim olma
B) Elektronik eşyaları kolayca tamir edebilme
C) Hangi memlekette ne yetiştiğini bilme
D) Çarpım tablosunu çok iyi bilme
E) Gidilen yerlerde kolaylıkla arkadaş edinme

Cevap : E) Gidilen yerlerde kolaylıkla arkadaş edinme

Açıklama : Gidilen yerlerde kolaylıkla arkadaş edinme, kişilerarası etkileşim ve uyum gerektiren bir “teknik olmayan beceri”dir (sosyal beceri).

5- Bireyin tutum ve bilgi boyutlarını bir araya getirerek yaşam becerilerini uygulayabilmesini içeren yaşam becerileri eğitimi boyutu aşağıdakilerden hangisidir?

A) Kişisel gelişim boyutu
B) Motivasyon boyutu
C) Tutum boyutu
D) Beceri boyutu
E) Bilgi boyutu

Cevap : D) Beceri boyutu

Açıklama : Bireyin tutum ve bilgi boyutlarını bir araya getirerek yaşam becerilerini uygulayabilmesini içeren yaşam becerileri eğitimi boyutu “beceri boyutu”dur.

6- Stresle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) İnsanoğlu karşılaştığı stres karşısında psikolojik ve fizyolojik bir dizi tepkiler ortaya koymaktadır.
B) Stres, tüm bireyleri ondan kaçmaya sürükleyen bir süreçtir.
C) Stres, canlının bedensel ve ruhsal sınırlarının tehdit edilmesi ve zorlanması ile ortaya çıkan durumdur.
D) Stres, yaşamın birçok alanında karşımıza çıkabilmektedir.
E) Stresli durumlar karşısında göz bebeklerinin büyümesi, avuç içinin terlemesi gibi durumlar yaşanabilmektedir.

Cevap : B) Stres, tüm bireyleri ondan kaçmaya sürükleyen bir süreçtir.

Açıklama : Stres, her birey için farklı şekilde deneyimlenen ve kaçınılmaz bir süreç olmayıp, bazı bireyler stresi uyarıcı veya motive edici bulabilir. Dolayısıyla “tüm bireyleri ondan kaçmaya sürükleyen bir süreçtir” ifadesi yanlıştır.

7- Öz farkındalık becerisinin temelleri ne zaman atılmaktadır?

A) 12-18 yaş arasında
B) Orta çocukluk döneminde
C) Okul öncesi dönemde
D) İlkokul döneminde
E) Ergenlik döneminde

Cevap : C) Okul öncesi dönemde

Açıklama : Öz farkındalık becerisinin temelleri, çocuğun kendisi ve yetenekleri hakkında ilk algılarını geliştirmeye başladığı okul öncesi dönemde atılmaktadır.

8- Benmerkezciliğin azaldığı ve kişinin cinsiyet ayırımı yapmaksızın başkalarıyla arkadaşlık kurduğu dönem aşağıdakilerden hangisidir?

A) Yaşlılık dönemi
B) Bebeklik yılları
C) İlkokul yılları
D) Lise yılları
E) Okul öncesi yıllar

Cevap : C) İlkokul yılları

Açıklama : Piaget’nin bilişsel gelişim kuramına göre, benmerkezciliğin azaldığı ve çocukların başkalarının bakış açılarını daha iyi anlamaya başladığı dönem “ilkokul yılları”dır. Bu dönemde çocuklar cinsiyet ayrımı yapmaksızın arkadaşlık kurma eğilimindedir.

9- Aşağıdakilerden hangisi “yaşam becerileri” kavramını en iyi şekilde tanımlamaktadır?

A) Bireyi, kendisi ile aynı bilgi ve deneyime sahip olan diğer bireylerden ayıran temel kişisel özelliklerin tümü
B) Genellikle kişinin sosyal gelişimi ve ilişkileri ile ilgili olup teknik becerilere oranla ölçülmesi daha karmaşık olan becerilerin tümü
C) En genel anlamı ile teknik olmayan becerilerin tümü
D) Bireyin kendini koruma, geliştirme, sağlıklı olma, sosyal ilişkiler kurma gibi alanlarda yetkin olmasını sağlayan, yaşam boyu ihtiyaç duyacağı becerilerin tümü
E) Zamana veya teknolojik gelişimlere bağlı olarak geçerliliğini yitirmeyen becerilerin tümü

Cevap : D) Bireyin kendini koruma, geliştirme, sağlıklı olma, sosyal ilişkiler kurma gibi alanlarda yetkin olmasını sağlayan, yaşam boyu ihtiyaç duyacağı becerilerin tümü

Açıklama : Yaşam becerileri, bireyin günlük hayatta başarılı bir şekilde işlev görmesini sağlayan, kendini koruma, geliştirme, sağlıklı olma ve sosyal ilişkiler kurma gibi geniş bir yelpazedeki yetkinlikleri kapsar.

10- Dört yaşındaki bir çocuğun karar verme sürecine aşağıdakilerden hangisi etki eder?

A) Sosyal-duygusal faktörler
B) Proaktif maddeler
C) Kişilik özellikleri
D) Ekonomik faktörler
E) Benmerkezcilik

Cevap : E) Benmerkezcilik

Açıklama :

11- Okul öncesi dönem çocukları karşılaştıkları problemleri çözmek için ne tür bir yol izlerler?

A) Temkinli
B) Sezgisel
C) Kuşkucu
D) Mantıksal
E) Toplum merkezci

Cevap : B) Sezgisel

Açıklama : Okul öncesi dönem çocukları, karşılaştıkları problemleri genellikle “sezgisel” yolla çözmeye çalışırlar. Bu, deneyimlerine ve içgüdülerine dayanarak hızlı kararlar alma eğilimindedirler.

12- Yaşamımız boyunca riskli kararların en fazla verildiği dönem aşağıdakilerden hangisidir?

A) Orta çocukluk
B) İlk yetişkinlik
C) Geç yetişkinlik
D) Ergenlik
E) Okul öncesi

Cevap : D) Ergenlik

Açıklama : Beyin gelişiminin devam etmesi, dürtü kontrolünün tam gelişmemesi ve kimlik arayışı gibi faktörler nedeniyle “ergenlik” dönemi, yaşamımız boyunca riskli kararların en fazla verildiği dönemlerden biridir.

13- Örgün eğitim kapsamında yürütülen yaşam becerileri eğitim programları üç şekilde düzenlenmektedir…… yaşam becerileri konusunda çocuklar için ayrı bir ders planlanmasını içermektedir. Bu şekilde verilen yaşam becerileri eğitiminde genelde bir veya iki yaşam becerisine odaklanılmakta ve dönem boyunca haftanın bir günü bu ders öğrencilerin programlarına yerleştirilmektedir.
Yukarıdaki ifadede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) Tüm okul yaklaşımı
B) Akademik ders materyali ile bütünleştirme
C) Konu bazlı yaklaşım
D) Toplumsal yaklaşım
E) Bağımsız ders

Cevap : E) Bağımsız ders

Açıklama :

14- Burak Öğretmen, çocukların eleştirel düşünme becerilerini geliştirmeye yönelik hazırladığı etkinlikte çocukların etkinliğe maksimum düzeyde katılmalarını hedeflemiştir ve etkinliğini bu şekilde uygulamıştır.
Yukarıdaki durum eleştirel düşünme becerilerinin öğretilmesinde dikkat edilmesi gereken hangi özelliği vurgulamaktadır?

A) Bireyin istekli ve gönüllü olması önemlidir.
B) Bireyin öğretim sürecine aktif katılımı önemlidir.
C) Bireyin günlük yaşamı ile bağlantı kurması önemlidir.
D) Bireyin yaş ve gelişim düzeyine uygunluğu önemlidir.
E) Bireyin önceki öğrenmeleri ile bağlantı kurması önemlidir.

Cevap : B) Bireyin öğretim sürecine aktif katılımı önemlidir.

Açıklama : Eleştirel düşünme becerilerinin öğretilmesinde, çocukların etkinliğe maksimum düzeyde katılımı hedeflenerek “bireyin öğretim sürecine aktif katılımı”nın önemi vurgulanmaktadır.

15- Yaşam becerileri eğitimi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) Yaşam becerileri eğitimi standart bir yapıda olup eğitimi alanlara birbiri ile aynı beceriler öğretilmelidir.
B) Yaşam becerileri eğitimi akademik ders programı ile bütünleştirilmelidir.
C) Yaşam becerileri eğitim programları ülkedeki eğitim politikalarının bir parçası hâline getirilmelidir.
D) Yaşam becerileri eğitiminde tüm okul yaklaşımı benimsenmelidir.
E) Yaşam becerileri konusunda bağımsız dersler planlanmalıdır.

Cevap : A) Yaşam becerileri eğitimi standart bir yapıda olup eğitimi alanlara birbiri ile aynı beceriler öğretilmelidir.

Açıklama : Yaşam becerileri eğitimi, bireysel farklılıkları ve ihtiyaçları göz önünde bulundurarak, standart bir yapıda herkese aynı becerilerin öğretilmesini hedeflemez. Daha çok esnek ve kişiselleştirilmiş bir yaklaşıma sahiptir.

16- Aşağıdakilerden hangisi yaratıcılığın bilişsel boyutları arasında yer almamaktadır?

A) Tasarlama
B) Ayrıntılandırma
C) Esneklik
D) Akıcılık
E) Özgünlük

Cevap : A) Tasarlama

Açıklama : Yaratıcılığın bilişsel boyutları arasında akıcılık (çok fikir üretme), esneklik (farklı kategorilerde fikir üretme), özgünlük (benzersiz fikirler üretme) ve ayrıntılandırma (fikirleri detaylandırma) yer alır. “Tasarlama” ise yaratıcı bir süreç olsa da, doğrudan yaratıcılığın bilişsel boyutları arasında yer almaz, daha çok bir sonuç veya eylem olarak görülebilir.

17- İletişimde kaynağın mesajı iletmek için kullandığı yollar aşağıdakilerden hangisi ile açıklanmaktadır?

A) Kanal
B) Kaynak
C) Hedef
D) İleti
E) Mesaj

Cevap : A) Kanal

Açıklama : İletişimde kaynağın mesajı hedefe iletmek için kullandığı yollar “kanal” olarak açıklanır. Kanal, mesajın iletildiği ortam veya araçtır (örneğin, ses, yazı, görsel).

18- Aşağıdakilerden hangisi topluma uyum becerileri arasında değildir?

A) Bilgisayar kullanma
B) Alışveriş yapma
C) Telefon etme
D) Ev temizliği yapma
E) Başkalarından bilgi alma

Cevap : A) Bilgisayar kullanma

Açıklama :

19- Buğra koşarak sınıfa girdi ve öğretmenine dün akşam evinde yaşadığı ilginç bir olayı anlatmaya başladı. Öğretmeni ona dönerek, Öğretmenin şimdi meşgul. Büyükleri meşgulken rahatsız etmemelisin. ifadesi ile yanıt verdi. Buğra arkasını dönerek sırasına oturdu.
Yukarıdaki olayda öğretmen hangi iletişim engelini kullanmıştır?

A) Gözdağı verme
B) Ahlak dersi verme
C) Alay etme
D) Ad takma
E) Emir verme

Cevap : B) Ahlak dersi verme

Açıklama : Öğretmenin, çocuğun konuşma isteğine karşılık “Büyükleri meşgulken rahatsız etmemelisin.” ifadesini kullanması, çocuğa doğrudan bir “ahlak dersi verme” niteliğindedir ve iletişimi engelleyici bir tutumdur.

20- Yaşam becerileri eğitiminin okulda çalışan tüm personelin gençlerle kurduğu ilişkiler aracılığı ile verilmesi şeklinde açıklanan program yapısı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Öğretmen temelli yaklaşım
B) Bağımsız ders
C) Tüm okul yaklaşımı
D) Akademik ders materyali ile bütünleştirme
E) Beceri eğitimi

Cevap : C) Tüm okul yaklaşımı

Açıklama : Yaşam becerileri eğitiminin okulda çalışan tüm personelin (öğretmenler, idareciler, personel vb.) gençlerle kurduğu ilişkiler aracılığıyla verilmesi, “tüm okul yaklaşımı”nı ifade eder. Bu yaklaşım, yaşam becerilerinin sadece belirli derslerde değil, okulun tüm ortamında ve etkileşimlerinde öğretilmesini hedefler.