Avrupa Birliği ve Türkiye 2024-2025 Final Soruları

Avrupa Birliği’nin Kurumsal ve Hukuki Yapısı

Avrupa Birliği (AB), kendine özgü kurumsal ve hukuki bir yapıya sahiptir. AB’nin hükümet gibi çalışan, direktif ve yasa önerilerini hazırlayarak birlik politikalarını oluşturan temel organı Komisyon’dur. Birliğin hukuk sistemi, tüm anlaşmaları ve AB organlarının çıkardığı mevzuatı içeren AB Müktesebatı ile anılır. AB müktesebatı; “dış ilişkiler”, “dış, güvenlik ve savunma politikası”, “malların serbest dolaşımı” ve “işçilerin serbest dolaşımı” gibi fasıl başlıklarını içerir. Müktesebatın son fasıl başlığı “diğer konular”a ayrılmıştır. AB Müktesebatı’nda toplam 25 adet fasıl başlığı bulunduğu bilgisi doğru değildir.

AB’nin Bütünleşme Süreçleri ve Politikaları

Avrupa’daki bütünleşme süreci çeşitli antlaşmalar ve raporlarla ilerlemiştir.

• Maastricht Antlaşması (1991): “Avrupa Birliği Antlaşması” olarak da anılan bu antlaşma, Avrupa’daki bütünleşmeyi Topluluk’tan Birlik’e dönüştürmüştür.
• Delors Raporu (1989): 1988 Hannover Zirvesi kararları doğrultusunda hazırlanmış olup, Ortak Pazar’dan Ekonomik ve Parasal Birliğe, oradan da siyasal birliğe geçişin başlangıcı olarak kabul edilir.
• Nice Antlaşması (2001): 26 Şubat 2001’de imzalanan bu antlaşma, tüm üye ülkelerde onaylanarak 1 Şubat 2003 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
• EURO: Avrupa ortak para birimi EURO, 1 Ocak 2002 tarihinde 12 ülkede resmen tedavüle girmiş, banknot ve madeni para olarak kullanılmaya başlanmıştır.
• Güvenlik Politikaları: Batı Avrupa Birliği’nin (BAB) 19 Haziran 1992’de yayınladığı Petersberg Bildirisi, örgütün insani yardım ve kriz yönetimi amaçlı askeri kuvvet oluşturacağını açıklamıştır. 1998 Aralık ayındaki St. Malo Zirvesi’nde ise, AB’nin NATO’ya bağlılığının yanında, askeri bir güçle desteklenen özerk bir hareket kapasitesine sahip olmasının gerekliliği vurgulanmıştır.

Türkiye-AB İlişkilerinin Tarihsel Gelişimi

Türkiye’nin AB ile ilişkileri uzun bir geçmişe dayanır. Türkiye ile AET arasında düzenlenen Katma Protokol, 1970 yılında imzalanmış ve 1973 yılında yürürlüğe girmiştir. 1996 yılında ise Türkiye ile AB arasında Gümrük Birliği kurulmuştur. Gümrük Birliği Antlaşması; ticaret politikaları, malların serbest dolaşımı, tarım ürünleri ve gümrük hükümleri gibi konuları içerir, ancak insan hakları ile ilgili düzenlemeler bu antlaşmada yer almamaktadır.

Türkiye’nin Adaylık Süreci ve Önemli Dönüm Noktaları

Türkiye’nin tam üyelik süreci çeşitli zirveler ve belgelerle şekillenmiştir.

• 1997 Gelişmeleri: 4 Mart 1997’de Brüksel’de yapılan Hıristiyan Demokrat partilerin zirve toplantısında, Türkiye’nin AB adaylığına ‘kültürel farklılık, kimlik ve aidiyet’ temelli ilk ciddi itiraz dile getirilmiştir. Aralık 1997’deki Lüksemburg Zirvesi’nde Kıbrıs Rum Yönetimi ile tam üyelik görüşmelerine başlama kararı alınması, Türk tarafında büyük rahatsızlık ve tepkiye yol açmıştır. Bu kararlar sonucu kopan siyasi diyalog süreci, Türkiye’nin stratejik öneminin yeniden fark edilmesi, Yunanistan’daki Simitis Hükümeti’nin ılımlı tutumu ve ABD’nin girişimleri gibi nedenlerle sonraki iki yıl içinde yavaş yavaş tekrar tesis edilmiştir.
• 1999 Helsinki Zirvesi: Aralık 1999’da açıklanan Helsinki Sonuç Bildirgesi, Türkiye’yi diğer adaylarla eşit şartlarda AB’ye aday ülke olarak ilan etmiştir.
• Katılım Ortaklığı Belgesi (KOB) ve Ulusal Program: Türkiye için ilk Katılım Ortaklığı Belgesi 8 Mart 2001 tarihinde kabul edilmiştir. Buna karşılık Türkiye, 2001 yılında kendi Ulusal Programı’nı açıklamıştır.
• Müzakerelerin Başlaması: 2004 yılında Türkiye ile müzakerelerin başladığı bilgisi verilmektedir.

Güncel Konular: Kıbrıs ve Mülteci Krizi

BM Genel Sekreteri Kofi Annan tarafından hazırlanan ve Kıbrıs sorununun çözümüne yönelik olan plan, 2004 yılında Kıbrıs’ta referanduma sunulmuştur.

Suriye İç Savaşı sebebiyle 2011 yılından itibaren Türkiye’ye yoğun bir mülteci akını başlamıştır. Bu krizin yönetimi kapsamında Türkiye, Avrupa Birliği ile Mülteci Krizine Yönelik Vize Serbestisi Diyaloğu Mutabakat Metni ve Geri Kabul Antlaşması’nı 2016 yılında kabul etmiştir.

1- 4 Mart 1997’de Brüksel’de yapılan Almanya, Belçika, Lüksemburg, İspanya, İtalya ve Fransa Hıristiyan Demokrat partilerinin zirve toplantısında Türkiye’nin adaylığıyla ilgili oluşan gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

A) Türkiye’ye müzakere tarihi verilmiştir.
B) Türkiye’nin adaylığına olumlu yaklaşılmıştır.
C) Türkiye’nin AB adaylığı açıklanmıştır.
D) Türkiye’nin AB adaylığına ‘kültürel farklılık, kimlik ve aidiyet temelli ilk ciddi itiraz dile getirilmiştir.
E) Türkiye’nin AB adaylığı reddedilmiştir.

Cevap : D) Türkiye’nin AB adaylığına ‘kültürel farklılık, kimlik ve aidiyet temelli ilk ciddi itiraz dile getirilmiştir.

Açıklama : 4 Mart 1997’deki Brüksel’de yapılan zirve toplantısında, Türkiye’nin AB adaylığına ilişkin olarak ‘kültürel farklılık, kimlik ve aidiyet temelli ilk ciddi itiraz dile getirilmiştir’.

2- 1991’de Avrupa’daki bütünleşmeyi Topluluk’tan Birlik’e dönüştürmek amacıyla imzalanan ve “Avrupa Birliği Antlaşması” olarak anılan antlaşmanın diğer adı nedir?

A) Nice Antlaşması
B) Helsinki Antlaşması
C) Kopenhag Antlaşması
D) Maastricht Antlaşması
E) Brüksel Antlaşması

Cevap : D) Maastricht Antlaşması

Açıklama : 1991 yılında Avrupa’daki bütünleşmeyi Topluluk’tan Birlik’e dönüştürmek amacıyla imzalanan ve “Avrupa Birliği Antlaşması” olarak anılan antlaşmanın diğer adı “Maastricht Antlaşması”dır.

3- AT’nin 1988 Hannover Zirvesi kararları doğrultusunda hazırlanıp 1989’da ilan edilen ve Ortak Pazar’dan Ekonomik Parasal Birliğe, oradan da siyasal birliğe geçişin başlangıcı olarak kabul edilen raporun adı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Komisyon Raporu
B) Kopenhag Raporu
C) Gündem 2000 Raporu
D) Delors Raporu
E) Hannover Raporu

Cevap : D) Delors Raporu

Açıklama : AT’nin 1988 Hannover Zirvesi kararları doğrultusunda hazırlanıp 1989’da ilan edilen ve Ortak Pazar’dan Ekonomik Parasal Birliğe, oradan da siyasal birliğe geçişin başlangıcı olarak kabul edilen raporun adı “Delors Raporu”dur.

4- AB Müktesebatı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) “Dış ilişkiler” ile “dış, güvenlik ve savunma politikası” da AB müktesebatı fasıllarındandır.
B) Müktesebatın son fasıl başlığı “diğer konular”a ayrılmıştır.
C) AB Müktesebatı’nda toplam 25 adet fasıl başlığı bulunmaktadır.
D) Malların ve işçilerin serbest dolaşımı AB Müktesebatı fasıl başlıkları arasında yer almaktadır.
E) AB’nin tüm anlaşmalarını ve AB organlarının çıkardıkları tüm mevzuatı içerir.

Cevap : C) AB Müktesebatı’nda toplam 25 adet fasıl başlığı bulunmaktadır.

Açıklama : AB Müktesebatı’nda toplamda 25 değil, farklı sayıda (genellikle 35) fasıl başlığı bulunmaktadır. Diğer seçenekler AB Müktesebatı ile ilgili doğru bilgilerdir.

5- BAB’ın 19 Haziran 1992’de yayınladığı bir bildiri ile örgütün insani yardım, güvenli tahliye, kriz yönetimi çerçevesinde barışı sağlama ve koruma amaçlı askeri kuvvet oluşturacağı açıklanmıştır.
Yukarıda bahsedilen bildirinin adı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Petersberg Bildirisi
B) BAB Bildirisi
C) Maastricht Bildirisi
D) AB Bildirisi
E) Helsinki Bildirisi

Cevap : A) Petersberg Bildirisi

Açıklama : BAB’ın (Batı Avrupa Birliği) 19 Haziran 1992’de yayınladığı ve örgütün insani yardım, güvenli tahliye, kriz yönetimi çerçevesinde barışı sağlama ve koruma amaçlı askeri kuvvet oluşturacağını açıkladığı bildirinin adı “Petersberg Bildirisi”dir.

6- Gümrük Birliği Antlaşması’nda aşağıdaki başlıklardan hangisi ile ilgili düzenlemeler yer almamaktadır?

A) Ticaret politikaları
B) Malların serbest dolaşımı
C) Tarım ürünleri
D) İnsan hakları
E) Gümrük hükümleri

Cevap : D) İnsan hakları

Açıklama : Gümrük Birliği Antlaşması’nda ticaret politikaları, malların serbest dolaşımı, tarım ürünleri ve gümrük hükümleri gibi konular yer alırken, “insan hakları” ile ilgili düzenlemeler bulunmamaktadır. İnsan hakları, AB’nin başka antlaşmaları ve sözleşmeleri kapsamında ele alınır.

7- 26 Şubat 2001 tarihinde imzalanan Nice Antlaşması, tüm üye ülkelerde onaylanarak aşağıdaki hangi tarihte yürürlüğe girmiştir?

A) 1 Şubat 2003
B) 26 Şubat 2004
C) 1 Şubat 2004
D) 26 Şubat 2002
E) 1 Ocak 2005

Cevap : A) 1 Şubat 2003

Açıklama : 26 Şubat 2001 tarihinde imzalanan Nice Antlaşması, tüm üye ülkelerde onaylanarak “1 Şubat 2003” tarihinde yürürlüğe girmiştir.

8- Lüksemburg’da alınan kararlar sonucu kopan siyasi diyalog sürecinin Helsinki’ye kadar geçen 2 yıl içinde yavaş yavaş tekrar tesis edilmesinin ve Türkiye’nin adaylık statüsünün yürümekte olan genişleme sürecinde ve özellikle de katılım öncesi strateji çerçevesinde belirlilik kazanmasının çeşitli nedenleri vardır.
Aşağıdakilerden hangisi bu nedenler arasında gösterilemez?

A) AGSK çerçevesinde Türkiye’nin vazgeçilmezliğinin anlaşılması
B) Türkiye’nin stratejik öneminin AB tarafından tekrar fark edilmesi
C) Yunanistan’da Simitis Hükümeti’nin Türkiye’ye karşı ılımlı bir tutum izlemeye başlaması
D) ABD’nin Türkiye’nin genişleme sürecine dahil edilmesine yönelik girişimleri
E) AB ülkelerinde yapılan seçimlerin sonucunda muhafazakâr partilerin iktidara gelmeleri

Cevap : E) AB ülkelerinde yapılan seçimlerin sonucunda muhafazakâr partilerin iktidara gelmeleri

Açıklama :

9- Türkiye ile AET arasında düzenlenen Katma Protokol’ün imzalanma ve yürürlüğe giriş tarihleri sırasıyla hangi seçenekte verilmiştir?

A) 1980-1987
B) 1973-1977
C) 1963-1970
D) 1960-1963
E) 1970-1973

Cevap : E) 1970-1973

Açıklama :

10- Aralık 1999’da açıklanan ve Türkiye’yi diğer adaylarla eşit şartlarla AB’ye aday ülke olarak ilan eden bildirge aşağıdakilerden hangisidir?

A) Kopenhag Kriterleri
B) Katılım Ortaklık Belgesi
C) Helsinki Sonuç Bildirgesi
D) Brüksel Bildirgesi
E) Türkiye Ulusal Program Bildirgesi

Cevap : C) Helsinki Sonuç Bildirgesi

Açıklama : Aralık 1999’da açıklanan ve Türkiye’yi diğer adaylarla eşit şartlarla AB’ye aday ülke olarak ilan eden bildirge “Helsinki Sonuç Bildirgesi”dir.

11- AB’nin 1998 Aralık ayındaki zirvesinde NATO’ya bağlılığın yanında, Birliğin, askeri bir güçle desteklenen bir özerk hareket kapasitesi olmasının gerekliliği de vurgulanmıştır. Bu, NATO’nun Avrupa ayağındaki güçlerinden seçilebileceği gibi, NATO dışında da oluşturulabilecektir.
Yukarıda bahsedilen AB zirvesinin adı aşağıdakilerden hangisidr?

A) St. Malo Zirvesi
B) Köln Zirvesi
C) Brüksel Zirvesi
D) Helsinki Zirvesi
E) Nice Zirvesi

Cevap : A) St. Malo Zirvesi

Açıklama : AB’nin 1998 Aralık ayındaki zirvesinde, NATO’ya bağlılığın yanında, Birliğin, askeri bir güçle desteklenen bir özerk hareket kapasitesi olmasının gerekliliği de vurgulanmıştır. Bu zirve “St. Malo Zirvesi”dir.

12- Avrupa Birliği’nin hükümet gibi çalışan, direktif ve yasa önerilerini hazırlayan organı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Komisyon
B) AB Konseyi
C) AB Parlamentosu
D) Bakanlar Konseyi
E) Adalet Divanı

Cevap : A) Komisyon

Açıklama : Avrupa Birliği’nin hükümet gibi çalışan, direktif ve yasa önerilerini hazırlayan organı “Komisyon”dur.

13- Türkiye Suriye Savaşından sonra Avrupa Birliği ile Mülteci Krizine Yönelik Vize Serbestisi Diyaloğu Mutabakat Metni ve Geri Kabul Antlaşması’nı hangi yıl kabul edilmiştir?

A) 2010
B) 2020
C) 2011
D) 2005
E) 2016

Cevap : E) 2016

Açıklama : Türkiye ile Avrupa Birliği arasında Mülteci Krizine Yönelik Vize Serbestisi Diyaloğu Mutabakat Metni ve Geri Kabul Antlaşması, 2016 yılında kabul edilmiştir.

14- Birleşmiş Milletler Genel Sekreterliği görevini sürdürmüş olan Kofi Annan tarafından hazırlanan ve Kıbrıs sorununun çözümüne yönelik olan plan hangi yıl Kıbrıs’ta referanduma sunulmuştur?

A) 2000
B) 2011
C) 2004
D) 2010
E) 1998

Cevap : C) 2004

Açıklama : Birleşmiş Milletler Genel Sekreterliği görevini sürdürmüş olan Kofi Annan tarafından hazırlanan ve Kıbrıs sorununun çözümüne yönelik olan plan, 2004 yılında Kıbrıs’ta referanduma sunulmuştur.

15- Türkiye – AB ilişkileri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) 1996’te Gümrük Birliği kurulmuştur.
B) Türkiye Aralık 1999’da aday ülke ilan edilmiştir.
C) 1998 yılında Türkiye AB ilişkilerini dondurmuştur.
D) 2004 yılında Türkiye ile müzakereler başlamıştır.
E) 2001 yılında Türkiye Ulusal Programı’nı açıklamıştır.

Cevap : C) 1998 yılında Türkiye AB ilişkilerini dondurmuştur.

Açıklama :

16- Avrupa Birliği’nin hukuk sistemi ve tüm anlaşma ile belgelerin toplamı aşağıdakilerden hangisi ile anılır?

A) AB Genelgesi
B) AB Zemini
C) AB Uygulamaları
D) AB Uzlaşısı
E) AB Müktesebatı

Cevap : E) AB Müktesebatı

Açıklama : Avrupa Birliği’nin hukuk sistemi ve tüm anlaşma ile belgelerin toplamı “AB Müktesebatı” ile anılır.

17- Avrupa ortak para birimi EURO hangi tarihte 12 ülkede resmen tedavüle girmiş, banknot ve madeni para olarak kullanılmaya başlanmıştır?

A) 1 Ocak 1998
B) 1 Ocak 2002
C) 1 Ocak 2003
D) 1 Aralık 2003
E) 1 Aralık 2004

Cevap : B) 1 Ocak 2002

Açıklama : Avrupa ortak para birimi EURO, 1 Ocak 2002 tarihinde 12 ülkede resmen tedavüle girmiş, banknot ve madeni para olarak kullanılmaya başlanmıştır.

18- 1997 yılı Aralık ayında Lüksemburg’da yapılan toplantıda Avrupa Birliği’nin (Güney) Kıbrıs Cumhuriyeti ile bütün Kıbrıs’ın temsilcisi sıfatı ile tam üyelik görüşmelerine başlama kararı almış ve 31 Mart 1998 tarihinde görüşmelere başlanmıştır.
Bu durum Türk tarafında karşılama şekli aşağıdakilerden hangisidir?

A) Türk tarafı AB ile ilişkilerini dondurma kararı almıştır.
B) Türk tarafındaki rahatsızlık ve tepkiyi artmıştır.
C) Bu gelişmeyi takiben Türkiye de AB’ye üyelik başvurusunda bulunmuştur.
D) Türkiye Kıbrıs’ın AB üyeliğini desteklediğini açıklamıştır.
E) Türkiye konuya herhangi bir tepki vermemiştir.

Cevap : B) Türk tarafındaki rahatsızlık ve tepkiyi artmıştır.

Açıklama : 1997 yılı Aralık ayında Lüksemburg’da alınan kararlar, Türk tarafında büyük rahatsızlık ve tepkiyle karşılanmıştır.

19- Türkiye için ilk Katılım Ortaklığı Belgesi (KOB) aşağıdaki hangi tarihte kabul edilmiştir?

A) 4 Aralık 2000
B) 8 Mart 2001
C) 4 Haziran 1999
D) 11 Aralık 1999
E) 25 Mart 2003

Cevap : B) 8 Mart 2001

Açıklama :

20- Suriye İç Savaşı sebebiyle hangi tarihten itibaren Türkiye’ye yoğun mülteci akını gelmeye başlamıştır?

A) 2002
B) 2011
C) 2010
D) 2001
E) 2005

Cevap : B) 2011

Açıklama : Suriye İç Savaşı sebebiyle 2011 yılından itibaren Türkiye’ye yoğun mülteci akını gelmeye başlamıştır.