ABD Dış Politikası 2024-2025 Final Soruları

ABD Dış Politikasının Teorik ve Anayasal Çerçevesi

ABD dış politikasının yapımı, farklı teorik bakış açıları ve anayasal bir çerçeve içinde şekillenir. Dış politikaya ilişkin realist bakış açısına göre, dış politika kararlarını vermede en iyi konumda olanlar seçkinlerdir ve kamuoyu bu kararları etkileyecek kadar bilgili ve eğitimli değildir. Liberal demokratik bakış açısı ise kamuoyunun siyasi seçkinlere karşı bir kontrol görevi gördüğünü savunur ve daha fazla kamusal katılımı destekler.

ABD Anayasası, dış politika yetkisini Kongre ve yürütme organı arasında paylaştırmıştır. Bu durumun yarattığı yetki kesişmesi, siyaset bilimci Edward S. Corwin tarafından “mücadeleye davet” kavramıyla tanımlanmıştır.

Tarihsel Dönüm Noktaları ve Politikalar

ABD dış politikası, tarih boyunca önemli olaylarla yön değiştirmiştir.

• I. Dünya Savaşı Sonrası: Devletler arasındaki çatışmaları önlemeye yardımcı olacak yeni bir düzen oluşturulması amacıyla Milletler Cemiyeti fikrini ortaya atan ABD başkanı Woodrow Wilson‘dır.
• Büyük Buhran: ABD ve dünya ekonomisini derinden etkileyen bu kriz, 1929 yılında başlamıştır.
• II. Dünya Savaşı: Savaşın sonlarına doğru tarihte ilk kez atom bombası atılan iki şehir Japonya’daki Hiroşima ve Nagazaki‘dir.

Soğuk Savaş Dönemi ve Stratejiler

II. Dünya Savaşı sonrası dönem, iki Süper Güç olan ABD ve SSCB arasındaki mücadele ile şekillenmiştir. Bu dönemde ABD, Sovyetleri çevreleme politikası izlemiştir. Soğuk Savaş’ın en tehlikeli anlarından biri olan Küba Füze Krizi sonrasında, iki ülke arasında doğrudan iletişim kurarak gelecekteki olası bir nükleer çatışmayı engellemek amacıyla Kırmızı telefon hattı oluşturulmuştur. Stratejik silahların azaltılmasına yönelik yapılan görüşmeler ise START (Strategic Arms Reduction Treaty) olarak bilinir.

Soğuk Savaş Sonrası ve Başkanlık Dönemleri Politikaları

Soğuk Savaş’ın sona ermesiyle ABD, yeni stratejiler geliştirmiştir. Bu stratejiler arasında küresel liderlikten çekilme, askeri ve ekonomik üstünlüğü sürdürme çabası ve liberal enternasyonalizm mücadelesi gibi yaklaşımlar bulunur. “Çevreleme stratejisi” ise Soğuk Savaş dönemine ait bir politikadır.

• George W. Bush Yönetimi: 11 Eylül saldırıları sonrası Afganistan operasyonu için Savaş Yetkileri Yasası’na uygun olarak Kongre’nin onayını almıştır. Operasyonun Kongre’nin muhalefetine rağmen gerçekleştirildiği bilgisi yanlıştır.
• Barack Obama Yönetimi: Kilit konularda Moskova’nın desteğini almaya dayanan Rusya politikası “Resetleme (sıfırlama)” olarak adlandırılmıştır. Ayrıca, 2011’de Libya‘daki iç savaşa yönelik NATO müdahalesinde ABD, “arkadan öncülük” ederek yer almıştır.
• Donald Trump Yönetimi: Suriye politikasının stratejileri arasında IŞİD’i yok etmek ve siyasi bir çözüm aramak gibi hedefler bulunurken, geniş çaplı bir askerî müdahale bu stratejilerden biri olarak tanımlanmamıştır. Trump ayrıca, Kuzey Kore lideri Kim Jong Un ile Singapur Zirvesi‘nde bir araya gelmiştir.

Uluslararası Kurumlar ve Anlaşmalar

ABD, birçok uluslararası kurum ve anlaşmanın şekillenmesinde rol oynamıştır.

• Bretton Woods Sistemi: II. Dünya Savaşı sonrası uluslararası finansal sistemi düzenlemek amacıyla kurulan bu sistemi oluşturan temel kurumlar IMF ve Dünya Bankası‘dır.
• NAFTA: 1994 yılında kurulan ve Kuzey Amerika Serbest Ticaret Anlaşması olarak bilinen bu bölgesel ekonomik örgütlenme, ABD, Kanada ve Meksika arasındaki serbest ticaret antlaşmasıdır.
• CAATSA: “Amerika’nın Düşmanlarına Yaptırım Yoluyla Karşı Koyma Yasası”dır. Bu yasa kapsamında ABD’nin yaptırım uyguladığı ülkelerden biri Rusya‘dır.

ABD’nin Güncel Dış Politika Sorunları

• Arap Baharı: 2010 yılında Tunus‘ta başlayan halk ayaklanmalarıdır.
• Kuzey Kore Nükleer Sorunu: Bu sorunun çözümü için gerçekleştirilen çok taraflı (6’lı) müzakerelerin tarafları arasında Çin, Rusya, Güney Kore, Japonya ve ABD yer alır. Avustralya bu müzakerelerin taraflarından biri değildir.
• Self-determinasyon: Bir halkın kendi kaderini tayin hakkını ifade eden uluslararası bir prensiptir.

1- Realist ve liberal demokratik bakış açılarının kamuoyu ve medyanın dış politikaya etkisi varsayımlarına ilişkin aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) Realist bakış açısına göre seçkinler (elitler) dış politika kararlarını vermede en iyi konumdadır.
B) Liberal demokratik bakış açısının temel bileşeni demokratik barış teorisidir.
C) Realist bakış açısı dış politika yapım sürecinde kamuoyu katılımına direnirken liberal demokratik bakış açısı daha fazla kamusal katılımı savunur.
D) Realist bakış açısına göre kamuoyu dış politika kararlarını etkileyecek kadar bilgili ve eğitimlidir.
E) Liberal demokratik bakış açısı kamuoyunun siyasi seçkinlere karşı bir kontrol görevi gördüğünü savunur.

Cevap : D) Realist bakış açısına göre kamuoyu dış politika kararlarını etkileyecek kadar bilgili ve eğitimlidir.

Açıklama : Realist bakış açısına göre, kamuoyu dış politika kararlarını etkileyecek kadar bilgili ve eğitimli değildir. Kamuoyu, rasyonel kararlar almaktan ziyade duygusal veya sınırlı bilgiyle hareket edebilir. Diğer seçenekler, realist ve liberal demokratik bakış açılarının dış politika varsayımlarına ilişkin doğru ifadelerdir.

2- Büyük Buhran ne zaman yaşanmıştır?

A) 1929
B) 1959
C) 1949
D) 1919
E) 1939

Cevap : A) 1929

Açıklama : Büyük Buhran, 1929 yılında başlamıştır.

3- Aşağıdakilerden hangisi iki Süper Güç’tür?

A) SSCB-İngiltere
B) SSCB-Almanya
C) ABD-SSCB
D) ABD-Fransa
E) ABD-İngiltere

Cevap : C) ABD-SSCB

Açıklama : Soğuk Savaş dönemi boyunca “ABD ve SSCB”, iki Süper Güç olarak dünya siyasetinde önemli bir rol oynamışlardır.

4- Aşağıdaki ülkelerden hangisi Kuzey Kore ile nükleer sorunun çözümü için gerçekleşen çok taraflı (6’lı) müzakerelerin taraflarından biri değildir?

A) Avustralya
B) Çin
C) Rusya
D) Güney Kore
E) Japonya

Cevap : A) Avustralya

Açıklama : Kuzey Kore ile nükleer sorunun çözümü için gerçekleşen çok taraflı (6’lı) müzakerelerin tarafları arasında Çin, Rusya, Güney Kore, Japonya ve ABD yer alırken, “Avustralya” bu müzakerelerin taraflarından biri değildir.

5- Aşağıdakilerden hangisi Arap Baharı adı verilen halk ayaklanmalarının gerçekleştiği ilk ülkedir?

A) Tunus
B) Suriye
C) Bahreyn
D) Mısır
E) Libya

Cevap : A) Tunus

Açıklama : Arap Baharı adı verilen halk ayaklanmalarının gerçekleştiği ilk ülke “Tunus”tur. Olaylar, 2010 yılında Tunus’ta başlamıştır.

6- Aşağıdakilerden hangisi self-determinasyonu ifade etmektedir?

A) Kendi kaderini tayin hakkı
B) Yalnızcılık politikası
C) Devrim siyaseti
D) Ekonomik üstünlük politikası
E) Tarafsızlık siyaseti

Cevap : A) Kendi kaderini tayin hakkı

Açıklama : “Self-determinasyon”, bir halkın kendi siyasal statüsünü özgürce belirleme ve kendi kalkınmasını özgürce sağlama hakkını, yani “kendi kaderini tayin hakkını” ifade eder.

7- 1994 yılında kurulan bölgesel ekonomik örgütlenme olan NAFTA hangi ülkeler arasındaki serbest ticaret antlaşmasıdır?

A) ABD-Avusturya – Kanada
B) ABD-Kanada – Arjantin
C) ABD-Brezilya – Kanada
D) Avusturya-Meksika – ABD
E) ABD-Kanada – Meksika

Cevap : E) ABD-Kanada – Meksika

Açıklama : 1994 yılında kurulan bölgesel ekonomik örgütlenme olan NAFTA (Kuzey Amerika Serbest Ticaret Anlaşması), “ABD, Kanada ve Meksika” arasındaki serbest ticaret antlaşmasıdır.

8- ABD Anayasa’sı dış politika yetkisini Kongre ve yürütme arasında paylaştırmış ve bu durum çeşitli konularda Başkan ve Kongre’nin yetkilerinin kesişmesine yol açmıştır. Söz konusu yetki kesişmesi Edward S. Corwin tarafından aşağıdaki hangi kavramla tanımlanmıştır?

A) İki başkanlık
B) Tavsiye ve onay
C) Denge ve denetim
D) Başkanın üstünlüğü
E) Mücadeleye davet

Cevap : E) Mücadeleye davet

Açıklama : ABD Anayasası’nda dış politika yetkisinin Kongre ve yürütme arasında paylaştırılmasıyla ortaya çıkan yetki kesişmesi, Edward S. Corwin tarafından “mücadeleye davet” kavramıyla tanımlanmıştır. Bu durum, kurumlar arası rekabet ve işbirliği potansiyelini ifade eder.

9- Kırmızı telefon hattı neden oluşturulmuştur?

A) Geri dönüş stratejisini uygulamak için
B) Esnek mukabele stratejisini uygulamak için
C) ABD ile SSCB arasında nükleer bir çatışmayı engellemek için
D) Stratejik savunma girişimini uygulamak için
E) Yıldız savaşlarını başlatmak için

Cevap : C) ABD ile SSCB arasında nükleer bir çatışmayı engellemek için

Açıklama : Kırmızı telefon hattı, Küba Füze Krizi sonrasında, ABD ile SSCB arasında doğrudan iletişim kurarak nükleer bir çatışmayı engellemek amacıyla oluşturulmuştur.

10- Aşağıdakilerden hangisi Soğuk Savaş sonrasında ABD’nin izlediği stratejilerinden biri değildir?

A) Küresel liderlikten çekilme
B) ABD’nin askeri ve ekonomik üstünlüğünü sürdürme çabası
C) Liberal enternasyonalizm mücadelesi
D) Plansız seçici katılım politikası
E) Çevreleme stratejisi

Cevap : E) Çevreleme stratejisi

Açıklama : Soğuk Savaş sonrasında ABD’nin izlediği stratejiler arasında küresel liderlikten çekilme, askeri ve ekonomik üstünlüğünü sürdürme çabası, liberal enternasyonalizm mücadelesi ve plansız seçici katılım politikaları yer alırken, “çevreleme stratejisi” Soğuk Savaş dönemine ait bir politikadır, sonrasında değil.

11- Devletler arasındaki çatışmaları önlemeye yardımcı olacak yeni bir düzen oluşturulması amacıyla Milletler Cemiyeti fikrini ortaya atan ABD başkanı kimdir?

A) John Adams
B) Woodrow Wilson
C) George Washington
D) Thomas Jefferson
E) James Monroe

Cevap : B) Woodrow Wilson

Açıklama : Devletler arasındaki çatışmaları önlemeye yardımcı olacak yeni bir düzen oluşturulması amacıyla Milletler Cemiyeti fikrini ortaya atan ABD başkanı “Woodrow Wilson”dır. Wilson, I. Dünya Savaşı sonrası On Dört İlke’yi yayımlamış ve bu fikri savunmuştur.

12- ABD’nin NATO askeri müdahalesinde arkadan öncülük ederek yer aldığı ve Obama’nın “uluslararası toplum harekete geçmemiş olsaydı büyük bir katliam yaşanacaktı” dediği ülke aşağıdakilerden hangisidir?

A) Bahreyn
B) Tunus
C) Libya
D) Yemen
E) Mısır

Cevap : C) Libya

Açıklama : ABD’nin NATO askeri müdahalesinde arkadan öncülük ederek yer aldığı ve Obama’nın “uluslararası toplum harekete geçmemiş olsaydı büyük bir katliam yaşanacaktı” dediği ülke “Libya”dır. 2011 Libya İç Savaşı’nda NATO müdahalesi gerçekleşmiştir.

13- Aşağıdakilerden hangisi Bretton Woods sistemini oluşturan kurumlardandır?

A) ILO-Dünya Ticaret Örgütü
B) AB-NAFTA
C) IMF-Dünya Bankası
D) IMO-Dünya Ticaret Örgütü
E) IMO-Dünya Bankası

Cevap : C) IMF-Dünya Bankası

Açıklama : Bretton Woods sistemi, II. Dünya Savaşı sonrası uluslararası finansal sistemi düzenlemek amacıyla kurulan Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Dünya Bankası gibi kurumları içermektedir.

14- Aşağıdakilerden hangisi Başkan Donald Trump’ın Suriye politikasının stratejilerinden biri değildir?

A) IŞID’i yok etmek
B) Askerî müdahale
C) Siyası çözüm
D) İran’ın Suriye’deki hırsını dizginlemek
E) Esad hükümetinin kimyasal silah kullanmasını caydırmak

Cevap : B) Askerî müdahale

Açıklama : Başkan Donald Trump’ın Suriye politikasında IŞİD’i yok etmek, siyasi çözüm, İran’ın Suriye’deki hırsını dizginlemek ve Esad hükümetinin kimyasal silah kullanmasını caydırmak gibi stratejiler yer alırken, “askerî müdahale” doğrudan bir strateji değildir. Askeri müdahale, bu stratejileri gerçekleştirmek için kullanılan bir araç olabilir.

15- Obama yönetiminin kilit konularda Moskova’nın desteğini almaya dayanan Rusya politikası aşağıdakilerden hangisidir?

A) Maksimum baskı
B) Pivot
C) Stratejik sabır
D) Resetleme (sıfırlama)
E) Değişim

Cevap : D) Resetleme (sıfırlama)

Açıklama : Obama yönetiminin kilit konularda Moskova’nın desteğini almaya dayanan Rusya politikası, “Resetleme (sıfırlama)” politikasıdır. Bu politika, ABD-Rusya ilişkilerinde yeni bir başlangıç yapmayı amaçlamıştır.

16- Başkan George W. Bush yönetiminde ABD’nin Afganistan’daki savaşına ilişkin aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) Taliban’a karşı güvenlik sağlanması amacıyla NATO liderliğinde Uluslararası Güvenlik Destek Gücü kurulmuştur.
B) Başkan Bush, Afganistan operasyonunu Kongre desteğini almadan Kongre’nin muhalefetine rağmen gerçekleştirmiştir.
C) Bonn Antlaşması ile Afganistan devlet kurumlarının yeniden düzenlenmesi sağlanmıştır.
D) Başkan Bush, Savaş Yetkileri Yasası’na uygun olarak Afganistan’a askeri güç gönderme hususunda Kongre’nin onayını almıştır.
E) ABD’nin Afganistan saldırısı, Taliban rejiminin devrilmesi ve teröristlerin yakalanmasının ardından demokratik rejimin oluşturulması olmak üzere iki aşamadan oluşur.

Cevap : B) Başkan Bush, Afganistan operasyonunu Kongre desteğini almadan Kongre’nin muhalefetine rağmen gerçekleştirmiştir.

Açıklama : Başkan George W. Bush yönetiminde ABD’nin Afganistan’daki savaşına ilişkin olarak, Başkan Bush’un Afganistan operasyonunu Kongre desteğini almadan Kongre’nin muhalefetine rağmen gerçekleştirmesi söylenemez. ABD Anayasası gereği, askeri operasyonlar için Kongre onayı gerekmektedir. Diğer seçenekler, Afganistan savaşına ilişkin doğru bilgilerdir.

17- Aşağıdakilerden hangisi Başkan Donald Trump’ın Kuzey Kore lideri Kim Jong Un ile görüştüğü zirvelerden biridir?

A) Seul Zirvesi
B) Singapur Zirvesi
C) Pekin Zirvesi
D) Oslo Zirvesi
E) New York Zirvesi

Cevap : B) Singapur Zirvesi

Açıklama : Başkan Donald Trump’ın Kuzey Kore lideri Kim Jong Un ile görüştüğü zirvelerden biri “Singapur Zirvesi”dir (2018).

18- START’ın anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Kıtalar arası balistik füzelerin görüşmeleri
B) Anti-balistik füzelerin azaltılması görüşmeleri
C) Balistik füzelerin azaltılması görüşmeleri
D) Nükleer silahların azaltılması görüşmeleri
E) Stratejik silahların azaltılması görüşmeleri

Cevap : E) Stratejik silahların azaltılması görüşmeleri

Açıklama : START (Strategic Arms Reduction Treaty) antlaşmalarının anlamı “Stratejik silahların azaltılması görüşmeleri”dir. Bu antlaşmalar, ABD ile Rusya arasında stratejik nükleer silahların azaltılmasını amaçlamıştır.

19- Aşağıdakilerden hangileri tarihte ilk kez atom bombası atılan iki şehirdir?

A) Tokyo Berlin
B) Berlin Roma
C) Hiroşima – Berlin
D) Hiroşima – Nagazaki
E) Roma-Nagazaki

Cevap : D) Hiroşima – Nagazaki

Açıklama : Tarihte ilk kez atom bombası atılan iki şehir “Hiroşima ve Nagazaki”dir. Bu iki şehir, II. Dünya Savaşı sırasında ABD tarafından bombalanmıştır.

20- Aşağıdaki ülkelerden hangisi Amerika’nın Düşmanlarına Yaptırım Yoluyla Karşı Koyma Yasası kapsamında ABD’nin yaptırımlarda bulunduğu ülkelerden biridir?

A) Japonya
B) Güney Kore
C) Çin
D) Rusya
E) Irak

Cevap : D) Rusya

Açıklama : Amerika’nın Düşmanlarına Yaptırım Yoluyla Karşı Koyma Yasası (CAATSA) kapsamında ABD’nin yaptırımlarda bulunduğu ülkelerden biri “Rusya”dır.