Denetim 2024-2025 Final Soruları

Denetimin Temel Kavramları ve İlkeleri

Denetim, iktisadi faaliyet ve olaylara ilişkin iddiaların önceden saptanmış ölçütlere uygunluğunu araştırmak ve sonuçları ilgi duyanlara bildirmek amacıyla tarafsızca kanıt toplama ve bu kanıtları değerleme sürecidir. Finansal tabloları hazırlamak ise denetimin değil, işletme yönetiminin sorumluluğundadır.

Denetimde hata ile hile arasındaki temel fark, eylemin arkasındaki kasıt unsurudur. Hile yapılmasına neden olan faktörlerden biri de baskı olabilir.

Yönetim iddiaları, finansal tablolarda yönetimin açık veya zımni olarak yaptığı beyanlardır. İşletme yönetiminin finansal tablo sunumu ve dipnotları ile ilgili iddiaları, sunum ve tam açıklamaya ilişkin yönetim iddiaları ile ilgilidir. İşlem türleri ve olaylara ilişkin yönetim iddiaları arasında ise dönemsellik ve eksiksiz olma gibi iddialar yer alırken, değerleme ve dağıtım ile haklar ve yükümlülükler bu grupta yer almaz.

Denetim Süreci ve Kanıt Toplama

Denetim süreci, planlama, kanıt toplama ve raporlama gibi aşamalardan oluşur. Denetimin planlanması aşamasında; işletme ve sektör tanınır, işletme riski ve hile riski belirlenir, denetim ekibi oluşturulur ve analitik inceleme prosedürleri uygulanır. Yönetimden bulunan yanlışlıkların düzeltilmesini talep etmek ise planlama aşamasının bir işlemi değildir.

Denetçi, görüşüne dayanak oluşturmak için yeterli ve uygun kanıt toplar. Kanıt toplamak için denetçinin yaptığı işlemler arasında fiziki inceleme, analitik inceleme, yeniden hesaplama ve doğrulama bulunur. Yeniden kayıt altına alma ise bir denetim kanıtı toplama işlemi değildir. Denetim kanıtları hazırlandığı kaynağa göre sınıflandırılabilir; bu sınıflandırmalardan biri dış kanıtlardır.

Denetim Riski ve İç Kontrol Sistemi

Denetim riski, denetçinin önemli bir yanlışlık içeren finansal tablolara olumlu görüş bildirme olasılığıdır. Bu riskin bir bileşeni olan ortaya çıkaramama riski, bağımsız denetçinin denetim çalışması sırasında hata veya hile gibi önemli yanlışlıkları tespit edememe olasılığıdır. Bir denetimde, denetim riski %5, kontrol riski %5 ve ortaya çıkaramama riski %7 ise yapısal risk yaklaşık %14 olarak hesaplanır.

İç kontrol sisteminin tanımı ve iç kontrol ile ilgili açıklamaların yer aldığı “İç Kontrol Bütünleşik Çerçeve” isimli rapor, COSO (Treadway Komisyonu Sponsor Kuruluşlar Komitesi) tarafından yayınlanmıştır.

İşletme Döngülerinin Denetimi

Denetçiler, işletmenin faaliyetlerini döngüler halinde inceler.

• Satın Alma Döngüsü: Bu döngü içerisinde gerçekleştirilen faaliyetlerden biri satın alma siparişinin verilmesidir. Bu döngünün denetiminde denetçi, satın alma faturalarındaki bilgilerin doğruluğunu kontrol etmeli, faturalardaki tutarlar ile ödeme tutarlarını karşılaştırmalı ve kazanılan iskontoları yeniden hesaplamalıdır. Denetçinin, satın alma işlemlerinin muhasebe kayıtlarını yapması görevi değildir.
• Satışlar Döngüsü: Bu döngüde gerçekleştirilen işlemlerden biri, satış faturasındaki bilgilerin doğruluğunun kontrol edilmesidir. Bu döngüde görevlerin ayrılığı ilkesi önemlidir. Bu ilkeye göre, nakit tahsilatı yapan kişinin muhasebe kaydı tutması, sevkiyat yapan kişinin fatura hazırlaması ve satış siparişi alan personelin kredi onayı vermesi engellenmelidir. Banka hesabı açtırma yetkisi olan kişinin muhasebe kaydı yapmasının engellenmesi ise doğrudan satışlar döngüsündeki görev ayrılığı ile ilgili bir unsur değildir.

Denetim Raporu ve Görüş Türleri

Denetim sürecinin sonunda denetçi bir rapor hazırlar. Standart denetim raporunda muhatap, giriş paragrafı, bağımsız denetçinin sorumluluğu ve denetçinin imzası gibi unsurlar yer alır. “Gelişme” bölümü ise bu unsurlardan biri değildir.

Denetçinin bildirdiği görüş, Raporlama Standartları içerisinde yer alır. Denetim görüşü çeşitleri; olumlu, şartlı, olumsuz ve görüş bildirmekten kaçınma şeklindedir. “Geçer” bir denetim görüşü çeşidi değildir.

Denetçinin Mesleki Sorumluluğu ve Etiği

Denetçiler, mesleki faaliyetlerini yürütürken etik ilkelere uymak zorundadır. Bu ilkeler arasında dürüstlük, tarafsızlık, mesleki yeterlilik ve özen gibi ilkeler bulunur. Bu ilkelere uygun davranmaya engel olan tehditler arasında yakınlık tehdidi, kişisel çıkar tehdidi, yıldırma tehdidi ve kendi kendini denetleme tehdidi yer alır. Ücret tehdidi ise bu temel tehditlerden biri olarak sayılmaz.

Denetim şirketleri müşteri seçimi yaparken dikkatli olmalıdır. Denetim firmasının görevi yerine getirme konusunda gerekli kapasite ve kaynaklara sahip olması, denetlenecek işletmeyle müşteri ilişkisinin kurulmasının etik ilkelere aykırılık teşkil etmediğinden emin olması ve denetim sözleşmesinden önce müşteri yönetiminin dürüstlüğü hakkında araştırma yapması gerekir. Denetim şirketinin müşteri seçiminde işletmenin kaç yıldır faaliyetlerini sürdürdüğünü dikkate alması zorunlu bir etik kural değildir.

1. Aşağıdakilerden hangisi denetim kavramının unsurlarından değildir?

A) Tarafsızca kanıt toplama ve değerleme
B) Finansal tablo hazırlama
C) İlgi duyanlar
D) Önceden saptanmış ölçütler
E) İktisadi faaliyet ve olaylara ilişkin iddialar

Cevap : B) Finansal tablo hazırlama

Açıklama : Finansal tablo hazırlama denetim kavramının unsurlarından değildir, bu işletme yönetiminin sorumluluğundadır.

2. Aşağıdakilerden hangisi denetimin planlanması aşamasında yapılan işlemlerden biri değildir?

A) İşletme riski ve hile riskini belirlemek
B) İşletme yönetiminden bulunan yanlışlıkların düzeltilmesini talep etmek
C) İşletmeyi ve sektörü tanımak
D) Denetim ekibini belirlemek ve dışarıdan uzmana ihtiyaç olup olmadığını değerlendirmek
E) Analitik inceleme prosedürlerini uygulamak

Cevap : B) İşletme yönetiminden bulunan yanlışlıkların düzeltilmesini talep etmek

Açıklama : İşletme yönetiminden yanlışlıkların düzeltilmesini talep etmek, denetimin planlama aşamasında yapılan bir işlem değildir. Denetçi, planlama aşamasında riskleri belirler, işletmeyi tanır, denetim ekibini belirler ve analitik inceleme prosedürlerini uygular.

3. Aşağıdakilerden hangisi denetim kanıtı toplamak için denetçinin yaptığı denetim işlemlerden biri değildir?

A) Fiziki İnceleme
B) Analitik İnceleme
C) Yeniden Hesaplama
D) Yeniden Kayıt Altına Alma
E) Doğrulama

Cevap : D) Yeniden Kayıt Altına Alma

Açıklama : Yeniden kayıt altına alma, denetim kanıtı toplama işlemlerinden biri değildir. Denetim kanıtı toplama işlemleri fiziki inceleme, analitik inceleme, yeniden hesaplama ve doğrulama gibi yöntemleri içerir.

4. “….. bağımsız deneticinin denetim çalışması sırasında hata veya hile gibi önemli yanlışlıkları tespit edememe olasılığıdır.”
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

A) Yapısal Risk
B) Kontrol Riski
C) Ortaya Çıkaramama Riski
D) Denetim Riski
E) Yönetim Riski

Cevap : C) Ortaya Çıkaramama Riski

Açıklama : Tanım “Ortaya Çıkaramama Riski”ni ifade eder.

5. Aşağıdakilerden hangisi denetçilerin temel etik ilkelerine uygun davranmasına engel olan tehditlerden biri değildir?

A) Yakınlık Tehdidi
B) Kişisel Çıkar Tehdidi
C) Ücret Tehdidi
D) Yıldırma Tehdidi
E) Kendi Kendini Denetleme Tehdidi

Cevap : C) Ücret Tehdidi

Açıklama : Ücret tehdidi, denetçilerin temel etik ilkelerine uygun davranmasına engel olan tehditlerden biri değildir. Yakınlık, kişisel çıkar, yıldırma ve kendi kendini denetleme tehditleri etik ilkelere engel teşkil eder.

6. Bağımsız denetçiler için etik ilkeler hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Denetim firmasının görevi yerine getirmesi konusunda gerekli kapasite ve kaynaklara sahip olması gerekir.
B) Denetim yaptıracak işletmeler, denetim şirketini seçerken bu hizmeti verecek olan şirketin uzmanlığını ve deneyimini dikkate almalıdır.
C) Denetim şirketi, denetlenecek işletmeyle müşteri ilişkisinin kurulmasının etik yükümlülüklere bir aykırılık teşkil etmediğinden emin olmalıdır.
D) Denetim şirketinin müşteri seçiminde işletmenin kaç yıldır faaliyetlerini sürdürdüğünü dikkate alması gerekir.
E) Denetim şirketi, denetim sözleşmesinin imzalanmasından önce müşteri işletme yönetiminin dürüstlüğü hakkında araştırma yapmış ve bir değerlendirmede bulunmuş olması gerekir.

Cevap : D) Denetim şirketinin müşteri seçiminde işletmenin kaç yıldır faaliyetlerini sürdürdüğünü dikkate alması gerekir.

Açıklama : Denetim şirketinin müşteri seçiminde işletmenin kaç yıldır faaliyetlerini sürdürdüğünü dikkate alması gerektiği ifadesi yanlıştır. Etik ilkeler, kapasite, uzmanlık, etik yükümlülüklere aykırılık teşkil etmeme ve müşteri yönetimi dürüstlüğü hakkında araştırma yapmayı içerir.

7. Aşağıdakilerden hangisi satın alma döngüsü içerisinde gerçekleştirilen faaliyetlerden biridir?

A) Satın alma siparişinin verilmesi
B) Maddi duran varlıkları için amortisman ayrılması
C) İmalat bütçesinin hazırlanması
D) Stok değer düşüklüğü karşılığı ayrılması
E) Banka mutabakatı yapılması

Cevap : A) Satın alma siparişinin verilmesi

Açıklama : Satın alma siparişinin verilmesi, satın alma döngüsü içerisinde gerçekleştirilen bir faaliyettir. Diğer seçenekler farklı döngülere aittir.

8. Aşağıdakilerden hangisi satışlar döngüsü açısından görevlerin ayrılığı ilkesine uygun olarak yetki ve sorumlulukların dağılımı yapılırken dikkat edilmesi gereken unsurlardan değildir?

A) Nakit tahsilatı yapan kişinin, satışlar, alacaklar ve nakit ile ilgili muhasebe kaydı tutması engellenmelidir.
B) Sevkiyat yapan kişinin fatura hazırlaması engellenmiş olmalıdır.
C) Satış siparişi alan ve satış yapan personelin, müşteriye kredi onayı vermesi (kredi limiti belirlemesi) engellenmelidir.
D) Banka hesabı açtırma yetkisi olan kişinin muhasebe kaydı yapması engellenmiş olmalıdır.
E) Müşteriye tanınacak kredi miktarını belirleyen kişinin faturalama yapması engellenmiş olmalıdır.

Cevap : D) Banka hesabı açtırma yetkisi olan kişinin muhasebe kaydı yapması engellenmiş olmalıdır.

Açıklama : Banka hesabı açtırma yetkisi olan kişinin muhasebe kaydı yapması engellenmiş olmalıdır ifadesi satışlar döngüsü açısından görevlerin ayrılığı ilkesiyle ilgili değildir. Diğer seçenekler görev ayrılığı ilkesine uygun uygulamaları göstermektedir.

9. Hata ve hile arasında fark yaratan unsur nedir?

A) Kasıt
B) Yanlışlık
C) Para
D) Gizli olması
E) Karın yüksek gösterilmesi

Cevap : A) Kasıt

Açıklama : Hata ile hile arasındaki temel fark, hilenin kasıtlı olmasıdır.

10. Aşağıdakilerden hangisi satışlar döngüsünde gerçekleştirilen işlemlerden biridir?

A) İşletmenin satış kanallarının belirlenmesi
B) Satın alma siparişinin verilmesi
C) Satış faturasındaki bilgilerin doğruluğunun kontrol edilmesi
D) Satılan mal maliyetinin bütçelenmesi
E) İşletmenin satış komisyonu oranlarının belirlenmesi

Cevap : C) Satış faturasındaki bilgilerin doğruluğunun kontrol edilmesi

Açıklama : Satış faturasındaki bilgilerin doğruluğunun kontrol edilmesi satışlar döngüsünde gerçekleştirilen bir işlemdir. Diğer seçenekler doğrudan satışlar döngüsü içinde yer almaz.

11. Satın alma döngüsü ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) Denetçi nakit ödemeler için kazanılan iskonto oranını ve tutarını yeniden hesaplamalıdır.
B) Denetçi dönem için yapılan satın alma işlemlerinin muhasebe kayıtlarını yapmalıdır.
C) Denetçi satın alma faturalarındaki tutarlar ile bankadan yapılan ödeme tutarlarını karşılaştırmalıdır.
D) Denetçi satın alma faturası ile muhasebe kayıtlarını karşılaştırmalıdır.
E) Denetçi, satın alma faturasındaki bilgilerin doğru olup olmadığını kontrol etmelidir.

Cevap : B) Denetçi dönem için yapılan satın alma işlemlerinin muhasebe kayıtlarını yapmalıdır.

Açıklama : Denetçi dönem için yapılan satın alma işlemlerinin muhasebe kayıtlarını yapmamalı, bu işletmenin görevidir. Denetçi bu kayıtları kontrol eder. Diğer seçenekler denetçinin yapması gereken işlemlerdir.

12. I. Dönemsellik
II. Eksiksiz Olma
III. Değerleme ve Dağıtım
IV. Haklar ve Yükümlülükler
V. Aritmetik Doğrulama
Yukarıda verilenlerden hangileri işlem türleri ve olaylara ilişkin yönetim iddiaları arasında yer almaz?

A) I ve III
B) III ve V
C) III ve IV
D) I, II ve V
E) IV ve V

Cevap : C) III ve IV

Açıklama :

13. Aşağıdakilerden hangisi hile yapılmasına neden olan faktörlerden biridir?

A) Çek
B) Baskı
C) Para
D) Fazla mesai
E) Kısa izin süreleri

Cevap : B) Baskı

Açıklama : Baskı, hile yapılmasına neden olan faktörlerden biridir.

14. “İşletme yönetiminin finansal tablo sunumu ve finansal tablo dipnotları ile ilgili iddialarıdır.” ifadesi hangi tür yönetim iddiası ile ilgilidir?

A) Sunum ve tam açıklamaya ilişkin yönetim iddiaları
B) Mizana ilişkin yönetim iddiaları
C) İşlem türleri ve olaylara ilişkin yönetim iddiaları
D) Hesap bakiyelerine ilişkin yönetim iddiaları
E) Gelir tablosuna ilişkin yönetim iddiaları

Cevap : A) Sunum ve tam açıklamaya ilişkin yönetim iddiaları

Açıklama : Verilen ifade, sunum ve tam açıklamaya ilişkin yönetim iddialarını tanımlar.

15. Aşağıdakilerden hangisi denetim görüşü çeşitlerinden biri değildir?

A) Şartlı
B) Görüş bildirmekten kaçınma
C) Olumlu
D) Geçer
E) Olumsuz

Cevap : D) Geçer

Açıklama : “Geçer” bir denetim görüşü çeşidi değildir. Denetim görüşleri şartlı, görüş bildirmekten kaçınma, olumlu ve olumsuz şekillerde olabilir.

16. İç kontrol sisteminin tanımı ve iç kontrol ile ilgili açıklamaların yer aldığı “İç Kontrol Bütünleşik Çerçeve” isimli rapor hangi kuruluş tarafından yayınlanmıştır?

A) SPK
B) AICPA
C) BDDK
D) KGK
E) COSO

Cevap : E) COSO

Açıklama : “İç Kontrol Bütünleşik Çerçeve” raporu COSO tarafından yayınlanmıştır.

17. Aşağıdakilerden hangisi standart denetim raporunda yer alması gereken unsurlardan biri değildir?

A) Gelişme
B) Bağımsız denetçinin sorumluluğu
C) Muhatap
D) Denetçinin imzası
E) Giriş paragrafi

Cevap : A) Gelişme

Açıklama : “Gelişme” standart denetim raporunda yer alması gereken unsurlardan biri değildir. Rapor, bağımsız denetçinin sorumluluğu, muhatap, denetçinin imzası ve giriş paragrafı gibi unsurları içerir.

18. Aşağıdakilerden hangisi Raporlama Standartları içerisinde yer almaktadır?

A) İç Kontrolün İncelenmesi
B) Mesleki Özen ve Titizlik
C) Bağımsızlık
D) Planlama ve Gözetim
E) Denetçi Görüşü

Cevap : E) Denetçi Görüşü

Açıklama : Denetçi Görüşü, Raporlama Standartları içerisinde yer almaktadır. Diğer seçenekler genel kabul görmüş denetim standartları veya saha çalışması standartları ile ilgilidir.

19. Denetim riski yüzde 5, kontrol riski yüzde 5, ve ortaya çıkartamama riski yüzde 7 ise bu işletmede yapısal risk kaçtır?

A) yüzde 28
B) yüzde 21
C) yüzde 50
D) yüzde 71
E) yüzde 14

Cevap : E) yüzde 14

Açıklama :

20. Aşağıdakilerden hangisi denetim kanıtlarının hazırlandığı kaynağa göre yapılan sınıflandırmalardan birisidir?

A) Belgelenmiş Kanıtlar
B) Fiziki Kanıtlar
C) Matematiksel Kanıtlar
D) Doğrulamalar
E) Dış Kanıtlar

Cevap : E) Dış Kanıtlar

Açıklama : Denetim kanıtları hazırlandığı kaynağa göre iç ve dış kanıtlar olarak sınıflandırılır. Dış kanıtlar bu sınıflandırmaya bir örnektir.