Havacılık İşletmeciliği Terminolojisi 2024-2025 Final Soruları

Havacılık Sektörünün Temelleri ve Kurumları

Sivil havacılık, ulusal ve uluslararası kurumlar tarafından düzenlenir. Hava yolu şirketlerine atanan üç harfli kodlar, Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü (ICAO) tarafından belirlenir. ICAO tarafından belirlenen havalimanı kodları ise 4 harften oluşur; “ERZ” gibi 3 harfli kodlar IATA tarafından atanır ve ICAO sistemine uygun değildir. Birden fazla ülkenin sivil havacılık otoritelerinin imzaladığı çerçeve anlaşmalara çok taraflı havacılık anlaşmaları denir.

Havacılıkta terimlerin standartlaştırılması, uluslararası iş birliğini ve anlaşmayı sağlamak ile eğitim materyallerini geliştirmek gibi nedenlerle önemlidir.

Hava Yolu İşletmeciliği

Havacılığın ilk yıllarında özel sermaye birikiminin yetersizliği nedeniyle devletlerin kendi ulusal hava yolu şirketlerini kurması, “bayrak taşıyıcı” hava yollarının ortaya çıkmasına neden olmuştur. Genellikle devlet girişimleri ile kurulan bu geleneksel hava yolları, kendilerinden sonra ortaya çıkan özel girişimler ile benzer yapıda değildir. Uçak üretimi ise ileri teknoloji ve büyük sermaye gerektirdiği için bu alanda faaliyet gösteren firma sayısı oldukça azdır.

Bir hava yolu şirketinin hangi şehirlere uçacağını belirlediği stratejik planlama aşaması “şebeke oluşturma” olarak adlandırılır. Türk Hava Yolları gibi büyük taşıyıcılar, düzenli olarak icra edilen tarifeli seferlerin yanı sıra tarifesiz (charter) seferler de düzenlemektedir.

Yer Hizmetleri ve Havalimanı Operasyonları

Yolcunun terminale gelişinden uçağa binmesine ve uçaktan inip terminali terk etmesine kadar aldığı hizmetlerin neredeyse tamamı yer hizmetleri şirketinin görev alanına girer. Bu hizmetlerden doğrudan yolcu ile ilgili olanlar yolcu trafik hizmetleridir. Havalimanları, kara tarafı ve hava tarafı olarak ikiye ayrılır. Biletleme ve check-in gibi işlemler ile otoparklar kara tarafında yer alır. Ramp faaliyetleri, uçağa merdiven yanaştırma ve bagaj yükleme gibi işlemler ise hava tarafında yapılır.

Uçuş Operasyonları: Emniyet ve Ekipler

Uçuş emniyeti, bir uçuşun herhangi bir teknik sorun yaşanmadan sağlıklı bir şekilde tamamlanmasını sağlayacak önlem ve politikalardır. Uçuş esnasında elektrik kesintisi, yakıt sızıntısı veya kabin basıncının düşmesi gibi durumlar acil durum olarak kabul edilir. Kaptanın uçuş raporunu geç vermesi ise operasyonel bir aksaklıktır. Yolcu güvenliği için alınan temel önlemlerden biri, her uçuş öncesi ve sonrası güvenlik kontrolleri yapmaktır.

Uçuş sırasında uçağın içinde görev yapan personele uçucu ekip denir. Kokpit ekibinde yer alan kaptan pilot bu ekibin bir parçasıdır. Hava trafik kontrolörü ise yerde görev yaptığı için uçucu ekipten sayılmaz. Uçucu ekiplerin iletişim ve karar verme gibi becerilerini geliştirmeyi hedefleyen eğitim modeli Ekip Kaynakları Yönetimi (CRM) olarak adlandırılır.

Hava Kargo Taşımacılığı

Kargo, genel olarak ticari malzemelerin, eşyaların veya gönderilerin taşınmasıdır ve hava, kara, deniz gibi farklı taşıma modlarıyla gerçekleştirilebilir. Hava kargo taşımacılığının en önemli avantajı ise lojistik süreçlerde hız ve zaman faydası sağlamasıdır. Kargo rezervasyonu yapılırken yükün ağırlığı, ölçüleri ve özellikleri dikkate alınır; yükün bedeli bu aşamada birincil bir unsur değildir. Değeri kilogram başına 1000 ABD Doları ve üzerinde olan yüklere ise kıymetli kargo denir.

Yolcu Hizmetleri ve Terminolojisi

• Acil Durumlar: Standart ilk yardım eğitimi, temel yaşam desteği ve yaralanmalar için müdahaleleri kapsar. Bir ilk yardım görevlisinin en önemli sorumluluğu ise acil durumda ilk müdahaleyi yapmaktır.
• Yolcu Kodları: Sağlık sorunu olan yolcular için kullanılan genel kodlama MEDA’dır. Refakatsiz çocuk yolcu kodu ise UM’dir.
• Bilet İşlemleri: Bir uçuş biletinde uçağın modeli ve markası gibi bilgiler yer almaz. Mevcut bir biletin yeniden düzenlenmesi “Reissue”, uçuş rotasının değiştirilmesi ise “Rerouting” olarak adlandırılır.
• Voucher: Yolculara hizmet veya ürün satın alma imkanı sunan bir tür kupondur.
• Kayıp Eşya: Yolcu eşyalarının kaybolması durumunda önce kayıp eşya raporu oluşturulur, eşya bulunamazsa yolcuya tazminat ödenir. Bu hizmeti sunan birimler için “Lost & Found” terimi kullanılır.

1- Aşağıdakilerden hangisi kargonun tanımıdır?

A) Kurye hizmetleri için kullanılan küçük paketlerdir.
B) Ticari malzemelerin, eşyaların veya gönderilerin taşınmasıdır.
C) Yolcu uçaklarında taşınan bagajlardır.
D) Yalnızca eşya taşımacılığı için kullanılan araçlardır.
E) Sadece hava yolu şirketleri tarafından taşınan eşyalardır.

Cevap : B) Ticari malzemelerin, eşyaların veya gönderilerin taşınmasıdır.

Açıklama : Kargo, genel olarak ticari amaçla taşınan malları, eşyaları ve gönderileri ifade eden bir terimdir.

2- I. Uluslararası iş birliğini ve anlaşmayı sağlamak
II. Eğitim materyallerini geliştirmek
III. Yerel operasyonlarda kullanılmak

Yukarıda belirtilen ifadelerden hangisi veya hangileri havacılık alanındaki terimlerinin standardizasyonun neden önemli olduğunu belirtmektedir?

A) Yalnız II
B) Yalnız III
C) I ve II
D) Yalnız I
E) II ve III

Cevap : C) I ve II

Açıklama : Havacılık terimlerinin standart olması, farklı ülkeler ve şirketler arasında uluslararası iş birliğini ve anlaşmayı kolaylaştırır , aynı zamanda eğitim materyallerinin evrensel ve anlaşılır olmasını sağlar.

3- Aşağıdakilerden hangisi ilk yardım görevlisinin en önemli sorumluluğu arasındadır?

A) Acil durumda ilk müdahaleyi yapmak
B) Sağlık bilgilerini kaydetmek
C) Hastaları hastaneye taşımak
D) Acil durum ekiplerini yönetmek
E) İlk yardım çantasını hazır bulundurmak

Cevap : A) Acil durumda ilk müdahaleyi yapmak

Açıklama : Bir ilk yardım görevlisinin temel ve en önemli sorumluluğu, profesyonel sağlık ekipleri gelene kadar acil bir durumda hayat kurtarmak veya durumun kötüleşmesini önlemek için gerekli ilk müdahaleyi yapmaktır.

4- Aşağıdaki durumlardan hangisi uçuş esnasında meydana gelebilecek bir acil durum değildir?

A) Elektrik kesintisi
B) Kabinde acil iniş yapılması
C) Yakıt sızıntısı
D) Kaptanın geç uçuş raporu vermesi
E) Kabin basınç düşmesi

Cevap : D) Kaptanın geç uçuş raporu vermesi

Açıklama : Elektrik kesintisi, yakıt sızıntısı ve kabin basıncının düşmesi gibi durumlar uçuş emniyetini doğrudan tehdit eden acil durumlardır. Kaptanın uçuş raporunu geç vermesi ise operasyonel bir aksaklıktır, acil bir durum değildir.

5- Aşağıdakilerden hangisi sivil havacılıkta “Voucher” ifadesini tanımlamaktadır?

A) Yolculara ekstra bagaj hakkı sağlamak
B) Yolculara hizmet veya ürün satın alma imkanı sunmak
C) Yolculara özel indirim sağlamak
D) Yolcuların uçuş güzergahını belirlemek
E) Yolcuların bagaj taşıma ücretlerini ödemek

Cevap : B) Yolculara hizmet veya ürün satın alma imkanı sunmak

Açıklama : Sivil havacılıkta “voucher”, genellikle uçuş gecikmesi veya iptali gibi durumlarda yolculara verilen ve yiyecek, konaklama gibi belirli hizmet veya ürünleri satın almalarına olanak tanıyan bir tür kupon veya belgedir.

6- I. Kayıp eşya raporu oluşturulur.
II. Derhal yeni eşyalar tedarik edilir.
III. Yolculara tazminat ödenir.

Yukarıdaki ifadelerden hangisi veya hangileri yolcu eşyalarının kaybolması durumunda yapılması gereken işlemlerdendir?

A) II ve III
B) I ve II
C) Yalnız II
D) I ve III
E) Yalnız I

Cevap : D) I ve III

Açıklama : Yolcu eşyası kaybolduğunda standart prosedür, öncelikle durumu resmi olarak belgelemek için bir kayıp eşya raporu (Property Irregularity Report – PIR) oluşturmak ve belirli bir süre sonunda eşya bulunamazsa hava yolu şirketinin kuralları çerçevesinde yolcuya tazminat ödemektir.

7- Aşağıdaki terimlerden hangisi acil durum terminolojisinde kullanılır?

A) Işıklı pano
B) Kalkış rötarı
C) Seyahat acentesi
D) Ekstra bagaj ücreti
E) Kabin basıncı

Cevap : E) Kabin basıncı

Açıklama : Kabin basıncının düşmesi veya kaybı, havacılıkta ciddi bir acil durumdur ve özel prosedürler gerektirir. Diğer terimler ise standart operasyonel durumlara aittir.

8- Aşağıdakilerden hangisi kargo taşımacılığınım bir özelliğidir?

A) Farklı taşıma modlarıyla gerçekleştirilebilir.
B) Sadece ticari amaçlarla kullanılır.
C) Yüksek hızlı trenlerle gerçekleştirilir.
D) Yalnızca hava yoluyla gerçekleştirilir.
E) Sadece uluslararası sevkiyatlarda kullanılır.

Cevap : A) Farklı taşıma modlarıyla gerçekleştirilebilir.

Açıklama : Kargo taşımacılığı sadece hava yolu ile sınırlı değildir; kara, deniz ve demir yolu gibi farklı taşıma modları kullanılarak veya bu modların birleştirilmesiyle (intermodal taşımacılık) gerçekleştirilebilir.

9- Bir uçuş bileti aşağıdakilerden hangisini içermez?

A) Kalkış ve varış noktaları
B) Yolcunun adı ve soyadı
C) Koltuk numarası ve sınıfı
D) Uçuşun tarihi ve saati
E) Uçağın modeli ve markası

Cevap : E) Uçağın modeli ve markası

Açıklama : Bir uçuş biletinde yolcunun adı, uçuşun tarihi, saati, kalkış ve varış noktaları ile koltuk numarası gibi temel bilgiler yer alır. Ancak o uçuşta kullanılacak olan uçağın modeli ve markası gibi teknik detaylar genellikle bilet üzerinde belirtilmez.

10- Aşağıdakilerden hangisi sivil havacılıkta kokpit ekibinde yer almaktadır?

A) Yolcu hizmetleri temsilcileri
B) Kabin memurları
C) Sağlık görevlisi
D) Güvenlik görevlisi
E) Kaptan pilot

Cevap : E) Kaptan pilot

Açıklama : Kokpit ekibi (uçuş ekibi), uçağın sevk ve idaresinden sorumlu olan ekiptir. Bu ekibin başında kaptan pilot bulunur. Yolcu hizmetleri, kabin memurları ve güvenlik görevlileri ise kabin ekibi veya yer ekibi içinde yer alır.

11- Sivil havacılıkta sağlık sorunu olan yolcular için kullanılan genel kodlama aşağıdakilerden hangisidir?

A) PETC
B) MEDA
C) DEAF
D) UMNR
E) FQTV

Cevap : B) MEDA

Açıklama : Havacılıkta, tıbbi yardıma veya özel ilgiye ihtiyaç duyan yolcuları belirtmek için kullanılan uluslararası standart kod “MEDA”dır (Medical Case).

12- Aşağıdakilerden hangisi uçakta yolcu güvenliği için alınan önlemlerden biridir?

A) Yemek ve içecek servis saatlerini düzenlemek
B) Her uçuş öncesi ve sonrası güvenlik kontrolleri yapmak
C) Uçuş sırasında uykuya dikkat etmek
D) Yolcu başına düşen eğlence sistemlerini kontrol etmek
E) Bagajların doğru yerleştirilmesini sağlamak

Cevap : B) Her uçuş öncesi ve sonrası güvenlik kontrolleri yapmak

Açıklama :

13- Genel olarak her alana yönelik alınan ilk yardım eğitimi hangi konuları kapsamaktadır?

A) Yalnızca temel yaşam desteği
B) İlaç yönetimi ve eğitimi
C) Temel yaşam desteği ve yaralanmalar için müdahaleler
D) Hastane yönetimi teknikleri
E) Kronik hastalıkların yönetimi

Cevap : C) Temel yaşam desteği ve yaralanmalar için müdahaleler

Açıklama : Standart ilk yardım eğitimi, solunumun veya kalbin durması gibi hayati tehlikelerde uygulanacak temel yaşam desteği ile kanama, kırık, yanık gibi yaygın yaralanmalara yönelik ilk müdahaleleri kapsar.

14- Sivil havacılıkta hava yolu kodları hangi yetkili kurum tarafından belirlenmektedir?

A) Hava Yolu Firması
B) Hükümetler
C) Sivil Toplum Kuruluşları
D) Yerel Otoriteler
E) Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü (ICAO)

Cevap : E) Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü (ICAO)

Açıklama : Sivil havacılıkta standartlaşmayı sağlamak amacıyla, hava yolu şirketlerine atanan üç harfli kodlar (örneğin THY için TUR) Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü (ICAO) tarafından belirlenmektedir.

15- Aşağıdakilerden hangisi uçuş güvenliğini etkileyebilecek meteorolojik bir durumu ifade etmektedir?

A) Uçak bakımının gecikmesi
B) Yetersiz ikram hizmeti
C) Bagajların geç yüklenmesi
D) Aşırı rüzgâr
E) Yolcuların geç varışı

Cevap : D) Aşırı rüzgâr

Açıklama : Aşırı rüzgâr, fırtına, sis, yoğun yağış gibi meteorolojik (hava durumu) olaylar, uçağın kontrolünü zorlaştırabilir ve uçuş emniyetini doğrudan etkileyebilir. Diğer şıklar operasyonel aksaklıklardır.

16- Hava aracının üreticiden işleticiye teslim edildiği zamandaki ağırlığı ile faydalı yağ ağırlığının toplamına ne ad verilmektedir?

A) İmalatçı boş ağırlığı
B) Teslimat boş ağırlığı
C) Standart boş ağırlık
D) İşletme boş ağırlığı
E) Hazır hava aracı ağırlığı

Cevap : C) Standart boş ağırlık

Açıklama :

17- Aşağıdakilerden hangisi uçak kanatlarının tasarımındaki temel sebebi tanımlamaktadır?

A) Uçağın daha hızlı gitmesini sağlamak
B) Uçağın dengede kalmasını sağlamak
C) Uçağın yükseklik kazanmasını sağlamak
D) Uçağın aerodinamik yapısını iyileştirmek
E) Uçağın yakıt verimliliğini artırmak

Cevap : D) Uçağın aerodinamik yapısını iyileştirmek

Açıklama :

18- Aşağıdakilerden hangisi Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü (ICAO) havalimanları kodlama sistemine uygun değildir?

A) ERZ
B) LTAI
C) OLBA
D) LTAF
E) LEBL

Cevap : A) ERZ

Açıklama : ICAO tarafından belirlenen havalimanı kodları 4 harften oluşur (Örn: LTAF, LEBL). “ERZ” ise havayolu şirketleri ve yolcular tarafından daha sık kullanılan ve IATA tarafından atanan 3 harfli koddur (Erzurum Havalimanı). Bu nedenle ICAO kodlama sistemine uygun değildir.

19- Aşağıdakilerden hangisi sırasıyla “Reissue” ve “Rerouting” terimleri ifade etmektedir?

A) Biletin iptal edilmesi ve yeni bir bilet düzenlenmesi
B) Yolcunun başka bir kategoriye yükseltilmesi
C) Biletin yeniden düzenlenmesi ve uçuş rotasının değiştirilmesi
D) Uçuşun ertelenmesi ve yeni bir uçuşa aktarılma
E) Biletin geçersiz kılınması ve yeni bir uçuşa yönlendirme

Cevap : C) Biletin yeniden düzenlenmesi ve uçuş rotasının değiştirilmesi

Açıklama : Havacılıkta “Reissue”, mevcut bir biletin üzerinde değişiklik yapılarak yeniden basılması/düzenlenmesi anlamına gelir. “Rerouting” ise yolcunun seyahat edeceği parkurun, yani uçuş rotasının değiştirilmesi işlemidir.

20- Sivil havacılık yolcu hizmetlerinde kayıp eşya durumu için kullanılan terim aşağıdakilerden hangisidir?

A) Lost&Found
B) Check-in
C) Departure
D) Arrival
E) Boarding

Cevap : A) Lost&Found

Açıklama : Havalimanlarında ve hava yollarında, yolcuların kaybettiği veya unuttuğu eşyaların toplandığı, kayıt altına alındığı ve sahiplerine ulaştırılmaya çalışıldığı birim için uluslararası alanda kullanılan terim “Lost & Found” (Kayıp ve Bulunan Eşya) ofisidir.