Rezervasyon ve Bilet Satış 2024-2025 Final Soruları

Rezervasyon ve Biletlemenin Temelleri

Hava yolu taşımacılığında rezervasyon ve biletleme süreçleri, yolcunun seyahatinin ilk adımlarını oluşturur. Yolcular, bir uçuşun ücret bilgilerini günümüzde en kolay şekilde hava yolu web sitesi veya online rezervasyon sistemleri üzerinden görüntüleyebilir. Yolcuya ücret bilgisinin doğru bir şekilde verilmesinin önemi, yolcunun seyahat bütçesini planlamasına yardımcı olmaktır.

Online rezervasyon yapmanın en temel avantajı ise acenteye gitmeye gerek kalmadan daha düşük maliyetler ve hızlı işlem imkanı sunmasıdır. Bir uçuş biletinde yolcunun adı, uçuş güzergahı ve tarihi gibi bilgiler yer alırken, o uçuşta kullanılacak uçağın modeli ve markası gibi teknik detaylar bulunmaz.

Hava yolu sisteminde bulunmayan pasif rezervasyonlar için bir sorgulama yapıldığında, sistemsel olarak “No Matching PNR Found” (Eşleşen PNR Bulunamadı) mesajı alınır.

Ücretlendirme ve Tarife Türleri

Hava yolları, farklı pazar segmentlerine ve seyahat amaçlarına yönelik çeşitli ücret ve tarife yapıları kullanır.

• İndirimli Tarifeler: Genellikle belirli yolcu gruplarını hedefler. Genç yetişkinler ve öğrenciler, bu indirimli tarifelerin sıkça sunulduğu gruplardandır.
• Charter Uçuşlar: Tarifeli seferlerin aksine, genellikle tur operatörleri tarafından özel seyahat paketleri için tercih edilen, belirli bir gruba yönelik düzenlenen uçuşlardır.
• ADD-ON Ücret Hesaplama: Bir biletin başlangıç ve bitiş noktaları arasına eklenen ek rotalar için hesaplanan ücretleri ifade eder.
• Rounding Units (RU): Özellikle farklı para birimleriyle yapılan uluslararası bilet ücreti hesaplamalarında, ortaya çıkan küsuratlı rakamları belirli bir kurala göre yuvarlama yapmak için kullanılır.
• Blackout Periods: Talebin çok yoğun olduğu bayram ve tatil gibi dönemlerde indirim ve kampanyaların uygulanmadığı zaman aralıklarıdır.

Bilet Değişiklikleri, İadeler ve Özel İşlemler

Yolcuların seyahat planlarında değişiklik olması durumunda biletler üzerinde çeşitli işlemler yapılır.

• Refund (İade): Yolcunun seyahat planlarını iptal ederek bilet bedelini, biletin kuralları çerçevesinde geri almak istemesi durumunda gerekli olan işlemdir.
• Revalidation: Biletin geçerlilik süresinin uzatılması işlemidir.
• Reissue ve Rerouting: Sırasıyla, biletin yeniden düzenlenmesi ve uçuş rotasının değiştirilmesi işlemlerini ifade eder.
• Split PNR (PNR Bölme): Grup rezervasyonunun, planları değişen yolcular için bireysel rezervasyonlara ayrılması gerektiğinde kullanılır.

Özel Yolcu Hizmetleri ve Kodlamalar

Hava yolları, özel ihtiyaçları olan yolculara yönelik çeşitli hizmetler sunar ve bu hizmetler uluslararası kodlarla tanımlanır.

• SSR (Özel Servis İsteği): Yolcunun özel yemek, tekerlekli sandalye gibi ihtiyaçlara yönelik taleplerini belirtmek için kullanılır.
• MEDA: Sağlık sorunu olan veya tıbbi yardıma ihtiyaç duyan yolcular için kullanılan genel kodlamadır.
• FQTV (Sık Uçan Yolcu): Hava yolunun sadık müşterilerine özel indirimler ve ayrıcalıklar sunan mil programlarıdır.
• EXST (İlave Koltuk): Ağırlığı veya boyutu standartların dışında olan yolcular için ilave koltuk satın alınması gerekebilir.

Yolculardan, sağlık raporları, geçmiş seyahat detayları ve özel hizmet talepleri gibi özel durumlarda ek bilgi ve belgeler göstermeleri istenebilir.

Operasyonel Durumlar ve Yolcu Hakları

Uçuş operasyonları sırasında yolcu haklarını etkileyen çeşitli durumlar ortaya çıkabilir. Fazla satış (overbooking) durumunda, hava yollarının alması gereken önlemler arasında yolculara alternatif uçuşlar sunmak, indirim kuponları vermek ve otel konaklaması sağlamak bulunur. VDB (Gönüllü Olarak Uçuş Hakkından Vazgeçme) işlemi de bu gibi fazla rezervasyon durumlarında uygulanabilir.

Yolcu eşyalarının kaybolması durumunda ise öncelikle kayıp eşya raporu oluşturulur ve belirli bir süre sonunda eşya bulunamazsa yolculara tazminat ödenir. Bu hizmeti yürüten birimler için uluslararası alanda “Lost & Found” terimi kullanılır.

Uluslararası Kurumlar ve Düzenlemeler

Uluslararası sivil havacılık faaliyetleri, standartların oluşturulması ve güvenliğin sağlanması amacıyla çeşitli kurumlar tarafından düzenlenir. Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü’nün (ICAO) görevleri arasında, sivil havacılığın ilkelerini ve tekniklerini geliştirmek, uluslararası hava seyrüseferlerinde uçuş emniyetini sağlamak ve sivil havacılığın teknik, ekonomik ve hukuksal yönlerinde söz sahibi olmak bulunur. Haberleşme alanındaki standartların ve kodlamaların belirlenmesi ise ICAO’nun görevleri arasında yer almaz.

1- I. Yolculara alternatif uçuşlar sunmak
II. Yolculara indirim kuponları vermek
III. Yolcuları başka şirketlerin uçuşlarına yönlendirmek
IV. Yolculara otel konaklaması sağlamak

Yukarıda belirtilen önlemlerden hangileri fazla satış (overbooking) durumunda doğrudur?

A) II, III ve IV
B) I ve II
C) I, III ve IV
D) I, II ve IV
E) I, II ve III

Cevap : D) I, II ve IV

Açıklama :

2- Ücret görüntüleme işlemi aşağıdaki şekillerden hangisiyle gerçekleştirilebilir?

A) Sadece havaalanı ofislerinden yapılabilir.
B) Sadece telefon aracılığıyla yapılabilir.
C) Yolcu havaalanında check-in işlemi sırasında talep edebilir.
D) Yolcu online rezervasyon sistemi veya havayolu web sitesi üzerinden yapabilir.
E) Sadece uçuş gününde yapılabilir.

Cevap : D) Yolcu online rezervasyon sistemi veya havayolu web sitesi üzerinden yapabilir.

Açıklama : Günümüzde yolcular, bir uçuşun ücret bilgilerini en kolay ve hızlı şekilde hava yolu şirketlerinin kendi web siteleri veya online seyahat acentelerinin rezervasyon sistemleri üzerinden görüntüleyebilirler.

3- Aşağıdaki ifadelerden hangisi SSR (Özel Servis İsteği) ifadesinin tanımıdır?

A) Yolcunun uçuş sırasında eğlence sistemine erişim talebi
B) Yolcunun VIP hizmetlerine yönelik talebi
C) Yolcunun ekstra bagaj taşımasına yönelik talebi
D) Yolcunun özel yemek, tekerlekli sandalye gibi ihtiyaçlara yönelik talebi
E) Yolcunun hızlı geçiş hizmetlerini kullanma talebi

Cevap : D) Yolcunun özel yemek, tekerlekli sandalye gibi ihtiyaçlara yönelik talebi

Açıklama : SSR (Special Service Request), yolcunun standart dışı taleplerini hava yoluna bildirmek için kullanılan bir koddur. Bu talepler arasında tekerlekli sandalye, özel diyet yemeği, refakatsiz çocuk hizmeti gibi özel ihtiyaçlar yer alır.

4- I. Yolcunun sağlık raporları
II. Yolcunun geçmiş seyahat detayları
III. Yolcunun özel hizmet talepleri
IV. Yolcunun seyahat rotası bilgileri

Yukarıda belirtilen hangi özel durumlarda yolculardan bilgi ve belgeler göstermesi gerekmektedir?

A) I ve II
B) I, II ve III
C) II ve III
D) II, III ve IV
E) II ve IV

Cevap : B) I, II ve III

Açıklama :

5- Hava yolu sisteminde bulunmayan pasif rezervasyonlar için gönderilen mesaj aşağıdakilerden hangisidir?

A) Spelling Error Correct Name
B) PNR İs Under Control of Another Agency
C) No Ticketing Authority
D) Invalid Airport Code Cancel and Verify
E) No Matching PNR Found

Cevap : E) No Matching PNR Found

Açıklama : Pasif rezervasyonlar, bir acentenin kendi sisteminde oluşturduğu ancak hava yolu sisteminde aktif olarak bulunmayan kayıtlardır. Hava yolu sisteminde bu kayda karşılık gelen bir PNR (Yolcu İsim Kaydı) bulunamadığında “No Matching PNR Found” (Eşleşen PNR Bulunamadı) mesajı alınır.

6- VDB (Voluntarily Denied Boarding) işlemi aşağıdaki durumların hangisinde uygulanabilir?

A) Yolcunun geçerli bir kimlik belgesi sunmaması durumunda
B) Uçakta fazla rezervasyon yapılmış olması durumunda
C) Yolcunun uçağa geç check-in yapması durumunda
D) Uçakta beklenmedik bir teknik arıza olması durumunda
E) Yolcunun bagajında yasaklı madde bulunması durumunda

Cevap : B) Uçakta fazla rezervasyon yapılmış olması durumunda

Açıklama : VDB (Voluntarily Denied Boarding – Gönüllü Olarak Uçuş Hakkından Vazgeçme), bir uçuşta koltuk sayısından fazla bilet satılması (overbooking) durumunda, hava yolunun yolculara belirli bir tazminat karşılığında gönüllü olarak o uçuştan vazgeçmelerini teklif etmesi işlemidir.

7- İndirimli uçuş tarifeleri aşağıda yer alan hangi yolcu gruplarına yöneliktir?

A) Genç yetişkinlere ve öğrencilere
B) Herkese açık
C) Emeklilere
D) İş seyahati yapan profesyonellere
E) Okul gruplarına

Cevap : A) Genç yetişkinlere ve öğrencilere

Açıklama : Hava yolları, pazar segmentasyonu stratejisi kapsamında belirli yolcu gruplarını hedefleyen özel tarifeler uygular. Genç yetişkinler ve öğrenciler, bu indirimli tarifelerin en sık sunulduğu gruplar arasındadır.

8- Bilet üzerindeki değişikliklerden refund işlemi aşağıdaki durumlardan hangisi için gereklidir?

A) Yolcunun uçuş tarihinde değişiklik yapmak istemesi durumunda
B) Yolcunun bagajının ağırlığının değişmesi durumunda
C) Yolcunun biletin üzerindeki adını düzeltmek istemesi durumunda
D) Yolcunun seyahat planlarını iptal etmek ve bilet bedelini geri almak istemesi durumunda
E) Yolcunun check-in sürecini hızlandırmak için

Cevap : D) Yolcunun seyahat planlarını iptal etmek ve bilet bedelini geri almak istemesi durumunda

Açıklama : “Refund” (iade) işlemi, yolcunun biletini tamamen iptal ederek, biletin kuralları çerçevesinde ücretinin tamamını veya bir kısmını geri alması durumunda gerçekleştirilir.

9- Aşağıda yer alan hangi durumda charter uçuşlar tercih edilmektedir?

A) Yalnızca askeri amaçlar için
B) Tur operatörleri tarafından özel seyahat paketleri için
C) Herkes için her zaman açıktır.
D) Standart uçuşların dolu olması durumunda
E) Diplomatik seyahatlerde

Cevap : B) Tur operatörleri tarafından özel seyahat paketleri için

Açıklama : Charter (tarife dışı) uçuşlar, genellikle tur operatörlerinin belirli bir grup için özel olarak kiraladığı ve tatil paketlerinin bir parçası olarak sunduğu uçuşlardır. Tarifeli seferlerin aksine belirli bir rotada düzenli olarak yapılmazlar.

10- Bilet üzerindeki değişikliklerden revalidation işlemi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Yolcunun bagajını başka bir hava yoluna taşıtma işlemidir.
B) Yolcunun uçuş rotasında değişiklik yapmasını sağlayan işlemdir.
C) Biletin geçerlilik süresinin uzatılması işlemidir.
D) Yolcunun bilet üzerindeki kişisel bilgilerini güncelleme işlemidir.
E) Yolcunun seyahat tarihinde değişiklik yapmasını sağlayan işlemdir.

Cevap : C) Biletin geçerlilik süresinin uzatılması işlemidir.

Açıklama :

11- Aşağıdakilerden hangisi “Mil Bileti (FQTV – Frequent Traveler)” avantajları arasındadır?

A) Herkes tarafından kullanılabilir.
B) Sadık müşterilere özel indirimler ve ayrıcalıklar sunar.
C) Uçuş başına miller biriktirilebilir.
D) Sadece ekonomi sınıfında geçerlidir.
E) Herhangi bir avantaj sağlamaz.

Cevap : B) Sadık müşterilere özel indirimler ve ayrıcalıklar sunar.

Açıklama : FQTV (Frequent Traveler) programları, hava yolunu sık kullanan sadık müşterileri ödüllendirmek amacıyla tasarlanmıştır. Bu programlar kapsamında biriktirilen millerle bedava bilet (mil bileti), sınıf yükseltme, özel salon kullanımı gibi indirim ve ayrıcalıklar sunulur.

12- Aşağıdakilerden hangisi “ADD-ON Ücret Hesaplama” ifadesinin tanımıdır?

A) İptal edilen uçuşlar için alınan ücretleri
B) Ek hizmetler için yapılan ekstra ücretlendirmeyi
C) VIP hizmetler için uygulanan tarifeleri
D) Uçuş esnasında sunulan yemek ve içecekler için alınan ücretleri
E) Biletin başlangıç ve bitiş noktaları arasına eklenen ek rotalar için hesaplanan ücretleri

Cevap : E) Biletin başlangıç ve bitiş noktaları arasına eklenen ek rotalar için hesaplanan ücretleri

Açıklama : “ADD-ON Ücret Hesaplama”, bir biletin ana güzergahına ek olarak, yolcunun başlangıç noktasından ana kalkış noktasına veya ana varış noktasından nihai varış noktasına kadar olan ek bağlantı uçuşları için hesaplanan ek ücreti ifade eder.

13- Yolcuya ücret bilgisi verme işleminin önemini belirten ifade aşağıdakilerden hangisidir?

A) Yolcunun seyahat bütçesini planlamasına yardımcı olmak
B) Yolcu hizmetleri kalitesini artırmak
C) Hava yolu şirketlerinin gelirlerini artırmak
D) Yolcunun bilet değişiklikleri yapmasını sağlamak
E) Yolculara VIP hizmetler sunmak

Cevap : A) Yolcunun seyahat bütçesini planlamasına yardımcı olmak

Açıklama : Yolcuya ücret bilgisinin şeffaf ve doğru bir şekilde verilmesi, yolcunun toplam seyahat maliyetini önceden bilerek kendi bütçesini doğru bir şekilde planlamasına olanak tanıdığı için büyük önem taşır.

14- Rezervasyon Kaydı Kopyalama Bölme (Split PNR), aşağıdaki durumlardan hangisinde kullanılır?

A) Biletin satın alınması ve ödemenin yapılması sırasında
B) Yolcunun koltuk tercihini değiştirmek istediğinde
C) Uçuş rotasının ve durakların güncellenmesi istendiğinde
D) Yolcunun bagaj ağırlığı sınırlarını aşması durumunda
E) Grup rezervasyonunun bireysel rezervasyonlara ayrılması gerektiğinde

Cevap : E) Grup rezervasyonunun bireysel rezervasyonlara ayrılması gerektiğinde

Açıklama : “Split PNR” (PNR Bölme) işlemi, aynı rezervasyon kaydı (PNR) altında bulunan birden fazla yolcudan birinin veya birkaçının seyahat planlarında değişiklik olması durumunda, bu yolcuların kaydını ana gruptan ayırarak onlara yeni ve bireysel bir rezervasyon kaydı oluşturmak için kullanılır.

15- …… yolculara ilave koltuk (EXST) gerekmektedir.

Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdaki ifadelerden hangisi gelmelidir?

A) Ağırlığı veya boyutu standartların dışında olan
B) 3 yaş altı çocuk
C) Ekstra konfor isteyen
D) Ekstra kabin bagajı olan
E) Hareket kabiliyeti kısıtı

Cevap : A) Ağırlığı veya boyutu standartların dışında olan

Açıklama : Aşırı kilolu veya iri yapılı olmaları nedeniyle tek bir koltuğa rahatça sığamayan yolcuların konforu ve yanındaki yolcunun rahatsız olmaması için hava yolları tarafından ilave koltuk (Extra Seat – EXST) satın almaları gerekebilir.

16- Aşağıdaki bilgilerden hangisi ICAO’nun görev ve amaçları arasında yer almaz?

A) Haberleşme alanındaki standartların ve kodlamaların belirlenmesini sağlar.
B) Uluslararası hava seyrüseferlerinde uçuş emniyetini sağlar.
C) Sivil havacılığın ilkelerini ve tekniklerini geliştirir.
D) Sivil havacılığın teknik, ekonomik ve hukuksal yönlerinde söz sahibidir.
E) Devletler arasında standart geliştirmek için gerekli ekipmanları sağlar.

Cevap : A) Haberleşme alanındaki standartların ve kodlamaların belirlenmesini sağlar.

Açıklama :

17- Yolcuların internet üzerinden (online) rezervasyon yapmasının avantajı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Manuel işlem gereksinimi
B) Yazılı onay gerekliliği
C) Daha düşük maliyetler ve hızlı işlem
D) Sınırlı uçuş seçenekleri
E) Yüz yüze müşteri hizmetleri

Cevap : C) Daha düşük maliyetler ve hızlı işlem

Açıklama : Online rezervasyon sistemleri, yolcuların acenteye gitmeye veya telefonla beklemeye gerek kalmadan, istedikleri yerden 7/24 hızlı bir şekilde işlem yapmalarına olanak tanır. Ayrıca bu sistemler, operasyonel verimlilik sağladığı için genellikle daha düşük maliyetli seçenekler sunar.

18- Aşağıdakilerden hangisi canlı hayvan taşıma kurallarından biridir?

A) Sadece evcil hayvanların kabul edilmesi
B) Yalnızca uluslararası uçuşlarda hayvan taşınması
C) Belirli hayvan türlerine uygulanan kısıtlamalar
D) Her uçuşta sınırsız hayvan taşıma kapasitesi
E) Tüm hayvanların özel konteynerlarda taşınması

Cevap : C) Belirli hayvan türlerine uygulanan kısıtlamalar

Açıklama : Hava yolları, uçuş güvenliği ve hayvan refahı sebepleriyle, canlı hayvan taşımacılığında belirli kurallar uygular. Bu kurallar arasında, taşınması yasak veya özel koşullara tabi olan belirli hayvan türlerine yönelik kısıtlamalar da yer alır.

19- Aşağıdakilerden hangi durumda “Rounding Units (RU)” kullanılmaktadır?

A) Motor performansını değerlendirmek için
B) Bagaj ücretlerini hesaplamak için
C) Hava yolu mil puanlarını dönüştürmek için
D) Yolcu sayısını belirlemek için
E) Ücret hesaplamalarında yuvarlama yapmak için

Cevap : E) Ücret hesaplamalarında yuvarlama yapmak için

Açıklama : “Rounding Units” (Yuvarlama Birimleri), farklı para birimleriyle yapılan uluslararası bilet ücreti hesaplamalarında, ortaya çıkan küsuratlı rakamları belirli bir kurala göre en yakın birime yuvarlamak için kullanılır.

20- Talebin yoğun olması sebebi ile uçuş ücretlerinde indirim ve kampanyaların uygulanmadığı, belirli gün ve zaman aralığı için kullanılan ifade aşağıdakilerden hangisidir?

A) Budget/Low-cost airlines
B) Add-On amount
C) Blackout periods
D) Baggage allowance
E) Excess baggage

Cevap : C) Blackout periods

Açıklama : “Blackout periods”, genellikle bayram, tatil gibi talebin çok yüksek olduğu ve hava yollarının indirimli bilet, mil kullanımı veya promosyon gibi uygulamaları askıya aldığı özel dönemleri ifade etmek için kullanılan bir terimdir.