Spor İşletmeciliği 2024-2025 Final Soruları (Bahar)

Spor İşletmeciliğinin Temelleri

Spor işletmeciliği, sporla ilgili mal ve hizmetlerin üretimi ve sunumuyla ilgilenen bir yönetim alanıdır. İşletmelerin büyüklüğü belirlenirken çalışan sayısı, sermaye miktarı ve satışların toplamı gibi niceliksel ölçütler dikkate alınır. İşletmenin yönetim biçimi ise niteliksel bir özelliktir ve bu sınıflandırmada yer almaz.

Spor, multidisipliner bir olgudur ve psikoloji, sosyoloji, felsefe, ekonomi gibi alanlarla ilişkilidir. Mekanik ise bu sosyal ve beşeri alanlar arasında sayılmaz. Bir spor işletmesinin özel amaçlarından biri de pazardaki yerini ve kârlılığını olumlu etkilemek için nitelikli mallar sunmaktır.

Bir organizasyonun yapısını etkileyen faktörler iç ve dış olarak ikiye ayrılır. İşletmenin amaçları, faaliyetleri, teknolojisi ve çalışanlarının nitelikleri iç faktörlerken, rekabet dış çevreden kaynaklanan bir faktördür. Organizasyonun genel çevresi ise teknolojik, ekonomik ve sosyokültürel değişkenleri içerir; “koruyucu değişkenler” bu faktörlerden biri değildir.

Yönetim Süreçleri: Planlama ve Strateji

Etkin bir işletme yönetimi, planlama ve strateji oluşturma süreçlerine dayanır. Planlama sürecinin aşamaları arasında sorunların veya fırsatların saptanması, amaçların belirlenmesi, seçeneklerin saptanması ve bu seçeneklerin değerlendirilmesi bulunur. “Seçeneklerin sonlandırılması” bir planlama aşaması değildir.

Strateji, bir organizasyonun uzun vadeli hedeflerini ve yönünü belirleyen, geleceğe dönük ve vizyonla uyumlu bir başarı faktörüdür; günlük kararlar değildir. Henry Mintzberg’in stratejiyi tanımladığı 5P kavramı arasında Plan, Ploy (Taktik), Pattern (Desen), Position (Konum) ve Perspective (Bakış açısı) yer alır; “People” (İnsan) bu kavramlardan biri değildir.

Örgütsel Davranış ve Kültür

Örgüt içindeki insan davranışları ve kültürel yapı, işletmenin başarısını doğrudan etkiler.

• Yönetim Teorileri: Klasik yönetim teorisinin dezavantajları arasında çalışanlar arasında baskı yaratması ve yaratıcılığı öldürmesi yer alır; ancak işçilerin ücretlerini genel olarak azalttığı söylenemez. Douglas McGregor’un X Teorisi ise çalışanların temelde işten hoşlanmadığı, sorumluluktan kaçtığı ve hedeflere ulaşmak için zorlanmaları ve kontrol edilmeleri gerektiği varsayımına dayanır.
• Örgüt Kültürü: Örgütsel kültürün, spor işletmelerinde performans üzerinde olumlu ya da olumsuz, fakat mutlaka bir etkisi vardır. Cameron ve Quinn’in örgüt kültür tipolojisinde yer alan adokrasi-yaratıcı kültür; yenilikçilik, öncülük, başarı ve teknoloji gibi kavramların önemli olduğu bir kültürü anlatır.

Pazarlama ve Müşteri İlişkileri

İlişkisel pazarlama yaklaşımının temel özelliği, işletmenin tüketiciyle sürekli iletişim halinde olmasıdır. Modern pazarlama yaklaşımı ise tüketiciyi ön plana alır ve ihtiyaçlar doğrultusunda hızlı cevap vermeyi hedefler. Bu yaklaşımda büyümenin sadece yeni müşteriler yoluyla sağlandığı fikri doğru değildir; mevcut müşteriyi elde tutmak da önemlidir. Spor pazarlamasını kullanan işletmelerde rekabet olgusu ön plana çıkmaktadır.

Kriz ve Çatışma Yönetimi

Çatışma yönetimi, bireyler arasında oluşan çatışmanın kontrol altına alınması ve sonuçlarının olumlu kanalize edilme çabasıdır. Çatışmanın teşhis edilebileceği haller arasında algılanan, hissedilen, açık ve örtük çatışma bulunur; “kapalı çatışma” ayrı bir kategori olarak ele alınmaz.

Bir spor işletmesinde oluşturulacak kriz ekibinde akademik bir çalışan, psikolog, halkla ilişkiler uzmanı gibi kişiler bulunabilirken, krizden doğrudan etkilenen bir sporcunun bulunması beklenmez. Spor alanında krizle başa çıkabilmek için en uygun yol, önceden yaşanan kriz durumları ile ilgili bilgi sahibi olmaktır. Kriz anında yoğun olarak karşılaşılan durumlar arasında ise empati ve sempati eksikliği ile endişe yer alır.

Bir işletmenin dış kaynak kullanımında (outsourcing) rol oynayan temel yetenekler, işletmeye rekabet üstünlüğü sağlayan ve başkaları tarafından kolayca taklit edilemeyen becerilerdir. Bu yeteneklerin işletme için maliyetleri artıran bir faktör olması beklenmez.

1- Bir spor işletmesinde oluşturulacak kriz ekibinde kimler bulunmamalıdır?

A) Akademik bir çalışan
B) Psikolog
C) Sporcu
D) Halkla ilişkiler uzmanı
E) Spor uzmanı

Cevap : C) Sporcu

Açıklama :

2- Büyüklüklerine göre işletme türleri belirlenirken dikkat edilen niceliksel ölçütler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

A) Makine ve teçhizat
B) İşletmenin yönetim biçimi
C) Belirli bir sürede yapılan satışların toplamı
D) İşletme sermayesinin miktarı
E) İşletmede çalışan personel sayısı

Cevap : B) İşletmenin yönetim biçimi

Açıklama : İşletmelerin büyüklüğü; çalışan sayısı, sermaye miktarı, satış hacmi gibi sayılabilen, niceliksel ölçütlerle belirlenir. İşletmenin yönetim biçimi ise sayısal bir değer ifade etmeyen, niteliksel bir özelliktir.

3- Aşağıdakilerden hangisi planlamanın aşamaları arasında yer almaz?

A) Seçeneklerin değerlendirilmesi
B) Seçeneklerin saptanması
C) Seçeneklerin sonlandırılması
D) Amaçların belirlenmesi
E) Sorunların veya fırsatların saptanması

Cevap : C) Seçeneklerin sonlandırılması

Açıklama : Planlama süreci; sorunları veya fırsatları saptama, amaçları belirleme, seçenekleri saptama ve bu seçenekleri değerlendirme gibi adımları içerir. Seçeneklerin sonlandırılması ise bir planlama aşaması değildir.

4- İşletmeler, üretim planlarken nitelik ve fiyat seviyesi kararlaştırırlar. Kararlaştırılan nitelik seviyesinin hedef kitleye uyması, nitelik ve fiyatın olumlu seviyelerde tutulması, işletmelerin pazardaki yeri ve kârlılığını olumlu etkiler.

Yukarıdaki ifade işletmenin hangi özel amacını ifade etmektedir?

A) Çalışanlara iyi düzeyde ücret verilmesi
B) Müşteri ve tüketicilere daha kaliteli mal veya hizmetleri daha ucuza sunmak
C) Çalışanlara daha iyi çalışma koşulları sağlamak
D) Nitelikli mallar sunma
E) Ekonomik ve toplumsal istikrarı güçlendirmek

Cevap : D) Nitelikli mallar sunma

Açıklama : Metinde, işletmelerin kararlaştırdıkları “nitelik” seviyesinin pazardaki yerlerini ve kârlılıklarını olumlu etkilediği vurgulanmaktadır. Bu durum, işletmenin “nitelikli mallar sunma” amacını doğrudan ifade eder.

5- Aşağıdakilerden hangisi çatışmanın teşhis edilebileceği hâllerden biri değildir?

A) Açık çatışma
B) Kapalı çatışma
C) Örtük çatışma
D) Algılanan çatışma
E) Hissedilen çatışma

Cevap : B) Kapalı çatışma

Açıklama : Çatışma, algılanan, hissedilen, açık veya örtük (gizli) şekillerde teşhis edilebilir. “Kapalı çatışma” ifadesi, “örtük çatışma” ile aynı anlama geldiği için genellikle ayrı bir kategori olarak ele alınmaz ve bu sınıflandırmada gereksiz bir tekrardır.

6- Aşağıdakilerden hangisi Cameron ve Quinn’in yaptığı örgüt kültür tipolojisi tanımlarında yer alan adokrasi-yaratıcı kültürü anlatır?

A) Verimlilik, güvenilirlik, sorunsuzluk, planlılık esastır.
B) Yenilikçilik, öncülük, bunlarla beraber gelen başarı, üretim, teknoloji, gelecek gibi kavramlar önemlidir.
C) Örgüt üyelerinin sadakat ve bağlılığı birçok etmenin üzerindedir.
D) Pazar önem kazanır ve bununla paralel olarak odak dış çevrededir.
E) Büyük bir aileye benzemektedir.

Cevap : B) Yenilikçilik, öncülük, bunlarla beraber gelen başarı, üretim, teknoloji, gelecek gibi kavramlar önemlidir.

Açıklama : Cameron ve Quinn’in modelinde Adokrasi kültürü, dinamik, girişimci ve yaratıcı bir ortamı ifade eder. Bu kültür tipinde temel odak; yenilikçilik, risk alma, öncü olma ve geleceğe yönelik büyüme üzerinedir.

7- Aşağıdakilerden hangisi stratejinin 5P olarak ifade ettiği kavramlar arasında yer almaz?

A) Strategy is a plan
B) Strategy is a play
C) Strategy is a people
D) Strategy is a perspective
E) Strategy is a pattern

Cevap : C) Strategy is a people

Açıklama : Ünlü yönetim gurusu Henry Mintzberg, stratejiyi 5P ile tanımlamıştır: Plan (Plan), Ploy (Taktik manevra), Pattern (Desen/Örüntü), Position (Konum) ve Perspective (Bakış açısı). “Strategy is a people” (Strateji insandır) bu 5P arasında yer almaz. Sorudaki “Play” (Oyun) kelimesi, genellikle “Ploy” (Tuzak/Oyun) anlamında kullanılır.

8- Aşağıdakilerden hangisi “ilişkisel pazarlama yaklaşımı”na ait bir açıklamadır?

A) İşletme pazarlama yaparken tüketicinin deneyimine başvurur. Müşteri odaklı dense de ürün odaklıdır.
B) Geçmiş zamana yönelik bir özlem oluşturularak, tüketicide alma davranışı oluşturulmaya çalışılır.
C) Araştırma yapılmadan aracı ajansların yardımına başvurulan, genellikle tüketici gruplarının bir araya geldiği bir pazarlama yöntemidir.
D) İşletme tüketiciyle sürekli iletişim halindedir.
E) Tüketicinin bilişsel sürecine müdahale ederek tüketim davranışını değiştirmek amacıyla yapılan pazarlama türüdür.

Cevap : D) İşletme tüketiciyle sürekli iletişim halindedir.

Açıklama : İlişkisel pazarlama, tek seferlik satışlar yerine müşteriyle uzun vadeli, sadakate dayalı bir ilişki kurmayı hedefler. Bu yaklaşımın temelinde, işletmenin tüketiciyle sürekli ve çift yönlü bir iletişim halinde olması yatar.

9- Aşağıdakilerden hangisi organizasyonun genel çevresi içerisinde yer almaz?

A) Teknolojik değişkenler
B) Uluslararası değişkenler
C) Ekonomik değişkenler
D) Sosyokültürel değişkenler
E) Koruyucu değişkenler

Cevap : E) Koruyucu değişkenler

Açıklama : Bir organizasyonun genel (dış) çevresi; teknolojik, ekonomik, sosyo-kültürel, politik-hukuki ve uluslararası değişkenler gibi kontrolü dışındaki makro faktörlerden oluşur. “Koruyucu değişkenler” bu genel çevre faktörleri arasında yer alan bir kategori değildir.

10- Aşağıdakilerden hangisi bir örgütün yapısını etkileyen iç faktörler arasında yer almaz?

A) Çalışanların nitelikleri
B) Kullanılan teknolojilerin seviyesi
C) Faaliyetler
D) İşletme amaçları
E) Rekabet

Cevap : E) Rekabet

Açıklama : Bir örgütün yapısını etkileyen iç faktörler, işletmenin kendi içinden kaynaklanan unsurlardır (amaçlar, teknoloji, çalışanların nitelikleri vb.). Rekabet ise işletmenin kontrolü dışında olan ve dış çevreden kaynaklanan bir faktördür.

11- I. Ortalama bir insan işten hoşlanmaz ve doğrudan denetlenmedikçe işten kaçınır.
II. Çalışanlar hırslıdır, daha fazla sorumluluk almaya isteklidir ve hem kendi kendini kontrol etme hem de yönlendirme yapma konusunda isteklidir.
III. Ceza tehdidi bir organizasyon içinde mevcut olmalıdır.
IV. Fırsat verildiğinde çalışanlar hayal güçlerini ve yaratıcılıklarını işlerinde kullanacaklar ve bu da daha fazla üretkenlik için bir fırsat sağlayacaktır.
V. Aslında insanlar sorumluluktan kaçmak için bu şekilde yönetilmeyi tercih ederler.
VI. Hırs eksikliği ve X teorisinin nitelikleri doğuştan gelen insan özellikleri değildir, Y teorisini desteklemeyen çalışma ortamlarında öğrenilir.
VII. Çalışanlar, örgütsel hedeflere ulaşılmasını sağlamak için zorlanmalı, kontrol edilmeli ve yönlendirilmelidir.

Douglas McGregor’un X ve Y teorisinde tanımladığı bilgilere göre yukarıdaki tanımlardan hangileri X teorisi çalışanlarının özellikleri arasında yer alır?

A) III, V, VI, VII
B) I, III, V, VII
C) II, IV, VI
D) I, III, IV, V
E) I, II, IV, VII

Cevap : B) I, III, V, VII

Açıklama : Douglas McGregor’un X Teorisi, çalışanların temelde tembel olduğunu, işten hoşlanmadığını (I), sorumluluktan kaçtığını (V) ve bu nedenle hedeflere ulaşmak için zorlanmaları, kontrol edilmeleri ve cezalandırılmaları (III, VII) gerektiğini varsayar.

12- Aşağıdakilerden hangisi çatışma yönetimi tanımıdır?

A) Bireyler arasında oluşan çatışmanın kontrol altına alınması ve sonuçlarının olumlu kanalize edilme çabasıdır.
B) Birden fazla insanın, ortak amaçla bir araya gelerek oluşturduğu yapıya verilen isimdir.
C) Tarihsel, toplumsal gelişme süreci içinde yaratılan bütün maddi ve manevi değerlerdir.
D) Örgüte yeni giren her üyeye aktarılmaya çalışılan, doğru kabul edilen davranış biçimleridir.
E) Fikir, mal ve hizmetlerin geliştirilerek, fiyatlandırma ve uygulanması sürecidir.

Cevap : A) Bireyler arasında oluşan çatışmanın kontrol altına alınması ve sonuçlarının olumlu kanalize edilme çabasıdır.

Açıklama : Çatışma yönetimi, bir organizasyonda ortaya çıkan anlaşmazlıkların ve sürtüşmelerin, yıkıcı hale gelmesini önleyerek, kontrol altına alınması ve mümkünse örgüt için olumlu ve yapıcı sonuçlar doğuracak şekilde yönlendirilmesi sürecidir.

13- Aşağıdakilerden hangisi klasik yönetim teorisinin dezavantajları arasında yer almaz?

A) İşçilerin ücretlerini azaltmıştır.
B) Çalışanların bireysel performansına odaklanır ve onları sadece bu noktada verimli ve verimsiz olarak sınıflandırır.
C) Çalışanlar arasında baskı yaratmış ve iş yükünü arttırmıştır.
D) Daha basit organizasyon yapılarına uygundur. Günümüz karmaşık yapılara uymamaktadır.
E) Çalışanların yaratıcılığını öldürmekte ve çalışanlar arasında hayal kırıklıkları yaratmaktadır.

Cevap : A) İşçilerin ücretlerini azaltmıştır.

Açıklama : Klasik yönetim teorisi, çalışanları makinenin bir parçası olarak görmesi, yaratıcılığı engellemesi ve baskı yaratması gibi nedenlerle eleştirilmiştir. Ancak bu teorinin temel amacı verimliliği artırmaktı ve performansa dayalı ücret sistemleriyle (parça başı ücret) bazı işçilerin ücretlerini artırabilirdi. Bu nedenle, ücretleri genel olarak azalttığı söylenemez.

14- Örgütsel kültür, spor işletmelerinde özellikle performans üzerinde ….. bir etkiye sahiptir.

Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere getirilebilecek en uygun seçenek aşağıdakilerden hangisidir?

A) olumsuz
B) negatif
C) olumlu ya da olumsuz, fakat mutlaka
D) olumlu
E) nötr

Cevap : C) olumlu ya da olumsuz, fakat mutlaka

Açıklama : Örgütsel kültür, bir işletmedeki paylaşılan değerler ve normlar bütünüdür ve çalışanların motivasyonunu, bağlılığını ve davranışlarını doğrudan etkiler. Bu etki, kültürün yapısına göre olumlu (yüksek performans) veya olumsuz (düşük performans) olabilir, ancak her durumda mutlaka bir etkisi vardır; nötr olamaz.

15- Aşağıdakilerden hangisi dış kaynak kullanımında rol oynayan temel yetenekler arasında yer almaz?

A) Müşteriler açısından belli bir rekabet üstünlüğü sağlarlar.
B) Başkaları tarafından kolayca taklit ve transfer edilemezler.
C) Büyük yatırımlar yapılsa dahi kolayca artırılamazlar.
D) İşletmeler için maliyetleri arttıran faktördür.
E) İşletmenin sahip olduğu diğer becerilerle sinerji yaratırlar.

Cevap : D) İşletmeler için maliyetleri arttıran faktördür.

Açıklama : Bir işletmenin temel yetenekleri, ona rekabet avantajı sağlayan , taklit edilmesi zor ve sinerji yaratan değerli becerileridir. Bu yetenekler, işletmenin odaklanması gereken alanlardır ve verimlilik sağlarlar. Maliyetleri artıran bir faktör olmak, temel yeteneğin bir özelliği değildir.

16- Multidisipliner olan spor kavramı aşağıdaki olguların hangisinden unsurlar barındırmaz?

A) Psikoloji
B) Felsefe
C) Sosyoloji
D) Ekonomi
E) Mekanik

Cevap : E) Mekanik

Açıklama : Spor; psikoloji, sosyoloji, felsefe ve ekonomi gibi çok sayıda sosyal ve beşeri bilim dalıyla yakından ilişkilidir. Mekanik (biyomekanik) ise spor hareketlerinin fiziksel prensiplerini inceleyen daha çok fen bilimleri alanına ait bir disiplindir ve diğerleri kadar sosyal bir olgu olarak kabul edilmez.

17- Aşağıdakilerden hangisi modern pazarlama yaklaşımı ile ilgili değildir?

A) İhtiyaç ve istekler doğrultusunda tüketiciye hızlı ve en olması gereken şekilde cevap verilmesini gerçekleştirir.
B) Tek yönlü iletişim süreci çift taraflı hale gelmiştir.
C) Yenilik ve yaratıcılık çok önemlidir.
D) Tüketiciyi ön plana alır ve örgütün de tüketiciye hizmet amaçlı kurulduğunu anlatır.
E) Büyüme yeni müşteriler yoluyla sağlanır.

Cevap : E) Büyüme yeni müşteriler yoluyla sağlanır.

Açıklama : Modern pazarlama yaklaşımı, mevcut müşterilerle uzun vadeli ilişkiler kurarak sadakati artırmaya odaklanır. Büyümenin sadece “yeni müşteriler yoluyla” sağlanması fikri, sürekli yeni müşteri bulmaya odaklanan geleneksel (işlemsel) pazarlama anlayışına daha yakındır.

18- Spor alanında krizle baş edebilmek için en uygun yol, ….. ile ilgili bilgi sahibi olmaktır.

Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) önceden yaşanan kriz durumları
B) pazarlama
C) sürdürülebilir yaklaşımlar
D) paydaşlar
E) bir önceki yönetici

Cevap : A) önceden yaşanan kriz durumları

Açıklama : Kriz yönetimi, gelecekteki olası krizlere hazırlıklı olmayı gerektirir. Bunun en etkili yollarından biri, hem kendi kurumunda hem de başka kurumlarda “önceden yaşanan kriz durumları”nı incelemek, dersler çıkarmak ve bu tecrübeler ışığında önlem planları hazırlamaktır.

19- İşletmelerin kriz anında yoğun olarak karşılaştıkları durumlar aşağıdakilerden hangisinde doğru ve eksiksiz olarak verilmiştir?

A) Empati ve sempati eksikliği, endişe
B) Plansız olma
C) Risk miktarını belirleme
D) Endişe, duygusallık
E) Erken uyarı sistemi

Cevap : A) Empati ve sempati eksikliği, endişe

Açıklama :

20- Spor pazarlamasını kullanan işletmelerde hangi olgu ön plana çıkmaktadır?

A) Ekonomik
B) Hareket
C) Durgunluk
D) Rekabet
E) Faydacılık

Cevap : D) Rekabet

Açıklama : Spor pazarlaması, benzer ürün veya hizmetleri sunan çok sayıda işletmenin bulunduğu bir ortamda kullanılır. Temel amaç, markayı veya ürünü bu yoğun “rekabet” ortamında farklılaştırmak, hedef kitleye ulaştırmak ve rakiplerine karşı avantaj sağlamaktır.